22-063 Bijlage 1. Ingekomen stukken MZ-aangepast

telefoon fax datum onze ref betreft bijlage(n) e-mail contactpersoon

088 - 308 30 30 088 14 april 2022 DIR/SdG/102.2022 PFAS Westerschelde directiesecretariaat@ggdhm.nl S. de Gouw

Mevrouw J. Gaemers GGD Zeeland Postbus 345 4460 AS Goes

Geachte mevrouw Gaemers, beste Joke, We spraken elkaar 11 april 2022 over het nut van gezondheidsonderzoek naar aanleiding van PFAS in de Westerschelde. U heeft een verzoek om advies hierover bij het landelijk Crisis Expert Team PSH GOR ingediend. Naar aanleiding van ons gesprek laat ik u het volgende weten. Om te kunnen adviseren neemt het CET PSH GOR zoveel mogelijk informatie over de lokale situatie mee. Half mei en begin juni komen respectievelijk de rapporten ‘PFAS en zwemmen in de Westerschelde’ en ‘Risicobeoordeling van PFAS in producten uit de Westerschelde’ uit. Deze informatie wil het CET PSG GOR meenemen bij de advisering. Zinvolle advisering is namelijk pas mogelijk als er meer gegevens zijn over concentraties PFAS in de Westerschelde en in de producten uit de Westerschelde. Ik stel daarom voor dat het CET PSH GOR zo snel mogelijk na het verschijnen van beide rapporten bij elkaar komt en het door u gevraagde advies uitbrengt. Met vriendelijke groet,

Dr. J.M.M. de Gouw voorzitter van het Crisis Expert Team PSH GOR Directeur Publieke Gezondheid Hollands Midden

Al_c)

patients connected

Bilthoven, 28 maart 2022

Gemeente Middelburg T.a.v. alle Fractieleiders via Griffie Gemeenteraad Postbus 6000

irj

4330 LA MIDDELBURG

04 .

I a

k

i Betreft: ALS protocol ter verbetering uitvoering Wmo

i

21222 k2k _e(

- ‘

zrz• TCC J: 1 """t

Geachte mevrouw / heer, ALS Patients Connected, de ALS-patiëntenvereniging, wordt regelmatig benaderd door leden en lotgenoten die grote problemen hebben met de wijze waarop ze geholpen worden door de Wmo (gemeente). Niet zelden worden ze tot wanhoop gedreven. Na de diagnose die de grond onder de voeten van de patiënt en het gezin weg siaat, komt dan een nieuwe onverwachte lijdensweg: Het regelen van de Wmo ondersteuning en hulpmiddelen.

Dit is heel triest, temeer omdat het eenvoudig veel beter kan. Daarom hebben we het ALSprotocol voor de uitvoering van de Wmo opgesteld.

Het is zonder meer in te voeren binnen de beleidsruimte die de gemeente heeft.

Alleen de praktijk wijst uit dat daarvoor wel politieke betrokkenheid en bestuurlijk commitment noodzakelijk is. Het is te downloaden vanaf onze website met deze link: https://www.alspatientsconnected.com/als-protocol/

Het ALS-protocol lost niet alleen de problemen op die er nu in veel gevallen zijn. Maar het zorgt ook voor kostenbesparingen bij de uitvoering.

De invoering is dus goed voor de cliënten en de gemeente!

Postadres: Merellaan 16, 3722 AL Bilthoven I E-mail: info@alspatientsconnected.com I Fiscaal id.nr.: 8544.64.797 I ANBI-status: sinds 2015

kif

ALS patients connected

Wij doen een dringend beroep op uw verantwoordelijkheid om er voor zorg te dragen dat de implementatie van het ALS -protocol door de nieuwe wethouder Sociaal Domein wordt opgenomen in het Collegeakkoord voor de komende bestuursperiode.

Op deze wijze draagt u bij aan de noodzakelijke politieke betrokkenheid en het bestuurlijk commitment.

Mocht u hierover vragen hebben, dan beantwoorden we die vanzelfsprekend graag. Ook voor een algemene toelichting zijn we aanspreekbaar. Dossierhouder johan@meijerhof.nl (088 — 33 222 33) of via het verenigingssecretariaat.

Vanuit onze vereniging ondersteunen we de implementatie ook door de ALS-teams vanuit de regionale revalidatie organisaties en de betreffende Wmo-gemeenten bij elkaar te brengen. Met vriendelijke groeten,

Conny van der Meijden

Secretaris ALS Patients Connected conny@alspatientsconnected.com

Johan Meijerhof

Lid patiënten adviesraad APC I Dossierhouder Wmo -Zvw ALS Patients Connected iohan@meijerhofinl

Postadres: Merellaan 16, 3722 AL Bilthoven I E-mail: info@alspatientsconnected.com I Fiscaal id.nr.: 8544.64.797 I ANBI-status: sinds 2015

Datum: 26 april 2022 Betreft: Coalitieakkoord in kindvriendelijke taal Geacht gemeenteraadslid, Van harte gefeliciteerd met uw (her)verkiezing in de gemeenteraad. Wij wensen u veel geluk en succes in de komende jaren. Kinderen en jongeren hebben het recht om te Ieder kind heeft het recht op een gelukkige jeugd. participeren in politieke besluitvorming, zoals vastgelegd Daarom zet Save the Children alles op alles om het in artikel 12 van het VN-Kinderrechtenverdrag. Maar om leven van kinderen – en daarmee de toekomst van betrokken te zijn en inspraak te kunnen hebben moeten onze samenleving – te verbeteren. Als grootste kinderen eerst begrijpen wat er is afgesproken. Dat is de onafhankelijke kinderrechtenorganisatie ter wereld reden dat we onlangs het regeerakkoord hebben geven wij kinderen een gezonde start, de kans om te ‘vertaald’ in kindvriendelijke taal. Ook zijn kinderen uit leren en bescherming tegen onrecht. Elke dag weer. groep 7 van de Agnesschool in IJsselstein in gesprek gegaan met politici (zowel uit de Tweede Kamer als Onvoorwaardelijk. lokaal). Het was ontzettend mooi om te zien hoe goed zij hun mening konden verwoorden en in gesprek konden gaan met de politici over onderwerpen die hun aangaan (zie deze link voor een korte sfeerimpressie).

Veel van het beleid waar kinderen en jongeren mee te maken krijgen (bijvoorbeeld op het gebied van jeugdzorg, armoede- en schuldenbeleid en passend onderwijs), is sinds de decentralisatie in 2015 de verantwoordelijkheid van gemeenten geworden. Uw verantwoordelijkheid. Daarom roept Save the Children alle gemeenten op om beleidsstukken die van grote invloed zijn op het leven van kinderen in kindvriendelijke taal te publiceren. Om te beginnen met het coalitieakkoord van de gemeente. Dit is belangrijk omdat hierin de plannen voor de komende jaren beschreven staan die van grote invloed zijn op de levens van kinderen en jongeren in uw gemeente. Wilt u ook dat de kinderen en jongeren in uw gemeente weten welke plannen jullie hebben voor de komende jaren? Vindt u het belangrijk om ook kinderen en jongeren te betrekken bij uw beleidsplannen? In de bijlage vindt u een ondersteunend document dat wij hebben opgesteld met richtlijnen om het coalitieakkoord in kindvriendelijke taal uit te brengen. Meer informatie over deze campagne vindt u hier. Wij hopen dat u als gemeenteraadslid wil pleiten voor gemeentebeleid geschreven en uitgelegd in kindvriendelijke taal. Hartelijke groeten, Marjolein Weidema Senior Projectmedewerker Jeugdparticipatie Save the Children Nederland

Save the Children Laan van Nieuw Oost Indië 131 2593 BM Den Haag (The Hague) The Netherlands

P.O. Box 82061 2508 EB Den Haag (The Hague) The Netherlands

Telephone +31 (0) 70 3384448 info@savethechildren.nl www.savethechildren.nl

WAAR DE POLITIEK DE TOEKOMST VAN KINDEREN BEPAALT, GEVEN WIJ KINDEREN EEN STEM.

ONVOORWAARDELIJK

COALITIEAKKOORD IN KINDERTAAL Hoe informeren jullie kinderen over de nieuwe coalitieplannen? Wat doen jullie om kinderen te betrekken bij het beleid? Worden kinderen en jongeren ook betrokken bij de uitvoering van beleid? Het coalitieakkoord van de gemeente bevat de (lokale) plannen voor de komende vier jaar en is dus van grote invloed op de levens van kinderen en jongeren. Daarom roept Save the Children alle gemeenten op om hun coalitieakkoord in kindvriendelijke taal te publiceren.Via onderstaande richtlijnen hopen wij gemeenten hiermee te kunnen helpen.

Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind Kinderen hebben het recht om hun mening te geven (artikel 12), maar om een mening te kúnnen vormen, hebben kinderen begrijpelijke informatie nodig (artikel 17). Het delen van begrijpelijke informatie schept de voorwaarden die nodig zijn voor het recht van kinderen op het geven van hun mening.

Kinderen vinden onder andere dat (beleids)documenten kindvriendelijk moeten zijn omdat: • • • •

•

•

Kinderen het verdienen om te weten wat hun rechten zijn. Hoe meer ze weten over de plannen van de gemeente, des te beter zij het erover kunnen hebben met vrienden, hun ouders en op school. Kinderen ook inwoners van de gemeente zijn. Niet alle kinderen en jongeren kunnen hulp zoeken bij hun ouders als zij de tekst niet begrijpen. Als de plannen in begrijpelijke taal geschreven worden, weten kinderen en jongeren beter welke hulp er is en waar ze naartoe kunnen. Als een document begrijpelijk is voor volwassenen, het ook begrijpelijk hoort te zijn voor kinderen. En wanneer het begrijpelijk is voor kinderen is het automatisch ook begrijpelijker voor volwassenen. Kinderen eerder regels wetten zullen accepteren en gehoorzamen als ze ze begrijpen.

Via ons programma Speaking Minds ondersteunen we gemeenten die het doel hebben om praktisch opgeleide jongeren meer bij de ontwikkeling en de uitvoering van beleid te betrekken. Meer informatie over dit programma is te vinden op www.speakingminds.nl.

STAPPENPLAN VOOR EEN COALITIEAKKOORD IN KINDERTAAL 1 Denk na over je doelgroep. • • •

Aan wie wil je het coalitieakkoord in kindertaal presenteren? Aan welke leeftijdsgroep(en)? In welke taal/ talen?

Wanneer kinderen tussen de 10 en 14 jaar de doelgroep zijn, betekent dit dat het document leesbaar is voor kinderen tussen de 8 en 17 jaar. Docenten kunnen het coalitieakkoord in kindertaal gebruiken in hun les begrijpend lezen. En ook voor ouders is het waardevol zodat ze samen met hun kinderen het coalitieakkoord van de gemeente door kunnen nemen.

2 Bekijk welke punten in het coalitieakkoord ook van belang zijn voor de leefwereld van kinderen.

Niet alle onderwerpen uit het coalitieakkoord zullen van belang zijn voor kinderen om te weten. • • •

Met welke onderwerpen hebben zij direct te maken? Welke onderwerpen spreken hen het meeste aan? Welke onderwerpen zijn van directe invloed op hun leefomgeving?

3 Maak gebruik van afbeeldingen. Het ontwerp moet toegankelijk zijn voor alle kinderen en aantrekkelijk zijn voor hen om te lezen. Gebruik eenvoudige, duidelijke taal en korte zinnen. • • •

Leg moeilijke woorden uit. Geef voorbeelden. Gebruik kleur.

Zie ook onze suggesties voor moeilijke termen in kindvriendelijke taal uitgelegd. (zie bijlage 2).

4 Bespreek het akkoord voor samen met kinderen met behulp van een docent of ouder.

Om te checken of het coalitieakkoord begrijpelijk en leuk genoeg is om te lezen voor kinderen kan je langs een lokale school gaan om samen met een docent het akkoord te bespreken. Je kunt ook ouders met kinderen vragen om feedback te geven op het coalitieakkoord. De volgende vragen zou je kunnen stellen: • • • • •

Is de lengte van het document goed? Is alles goed te begrijpen? Welke woorden begrijp je (nog) niet? En weet je een ander/ beter woord hiervoor? Kloppen de gebruikte afbeeldingen of zou je graag iets anders willen zien? Wat is er heel goed? Wat kan er nog beter?

KINDVRIENDELIJKE TERMEN EN AFBEELDINGEN

Term:

Term:

Term:

Een wet is een regel waaraan iedereen in Nederland zich moet houden. Niet op straat tegen een muur plassen als je nodig moet, want dan krijg je een boete. Niet je school in brand steken als je een onvoldoende hebt gekregen, want dan ga je de gevangenis in.

Participatie betekent meedoen in de samenleving. Op deze manier wil de gemeente ervoor zorgen dat iedereen kan meedoen ook als je een beperking hebt. Participatie betekent ook dat er beter wordt geluisterd naar de mensen in de gemeente. Als kinderen en jongeren kunnen vertellen aan de gemeente wat er nog beter kan, kunnen zij automatisch beter meedoen.

Het wordt steeds warmer op de aarde en daardoor is het klimaat aan het veranderen. Er zijn hevige stormen en regenbuien en grote droogte. De zeespiegel stijgt, gebieden waar mensen wonen dreigen onder te lopen. En dat komt vooral doordat wij mensen maar doorgaan met het vervuilen van onze planeet.

Term:

Term:

Term:

Alle kinderen en jongeren hebben rechten. Deze staan beschreven in het Kinderrechtenverdrag van de Verenigde Naties. Het verdrag definieert ‘kind’ als ieder persoon die nog geen achttien jaar oud is. Kinderrechten zijn afspraken die gemaakt zijn tussen bijna alle Staten in de wereld. Ze gaan over verschillende onderwerpen waarvan het belangrijk is dat deze worden geregeld. Ze raken aan zo ongeveer alles waar kinderen mee te maken kunnen krijgen.

Geen kind is hetzelfde als een ander kind en geen buurt is dezelfde als een andere buurt. Oftewel: het ene kind heeft het gemakkelijker dan het andere. Er zijn kinderen met ouders die hebben gestudeerd en die hen elke dag helpen met hun huiswerk en kinderen die na school naar muziekles of sport of de bibliotheek gaan. Er zijn kinderen met ouders die zelf in hun jeugd nauwelijks naar school hebben kunnen gaan en die echt geen geld hebben voor de pianolerares of de hockeyclub.

Term:

Term:

Term:

Het is een bekend verhaal dat mensen met een Turkse, Marokkaanse, Antilliaanse of andere niet-westerse achtergrond als ze solliciteren vaak eerder worden afgewezen dan andere Nederlanders. Dat is belachelijk. Iedereen heeft dezelfde rechten en verdient gelijke kansen. Discriminatie betekent dat mensen, waaronder kinderen en jongeren, anders behandeld worden.

Kinderen hebben het recht op veiligheid. En ouders zijn hiervoor als eerste verantwoordelijk. Maar de overheid moet waar nodig onder-steunen en eventueel ingrijpen. Elk kind moet in een veilige omgeving kunnen opgroeien. Een leven met liefde en aandacht – zonder geweld – is belangrijk voor een kind om zich te ontwikkelen.

De gemeente en de overheid maken een coalitieakkoord. Dit is een lijst met beleidsplannen. Beleidsplannen zijn afspraken om dingen op te lossen of te organiseren. Om deze plannen te kunnen uitvoeren zijn er vaak geld, mensen, spullen en hulp van andere organisaties nodig.

Wetten

Immigranten/ Vluchtelingen Mensen vluchten om allerlei redenen: oorlog, geweld, een natuurramp of armoede. En wie mag er in ons land blijven en wie wordt er teruggestuurd naar het land waar de vluchteling vandaan komt of een veilig land daar in de buurt? Het mag natuurlijk nooit zo zijn dat je in Nederland minder kansen hebt als jij of je ouders in een ander land zijn geboren. Wie hier woont en wil blijven, verdient dezelfde kansen als alle anderen in dit land.

Discriminatie

Participatie

Kinderrechten

Veiligheid

Klimaat en energie

Kansenongelijkheid

Beleidsplannen

Zie voor meer informatie ook “How to write a child friendly document” van Save the Children, en “Creating child-friendly versions of written documents: A guide” van de Europese Commissie

Pagina 1 van 2

Aan: Gemeenteraad Middelburg, College van B&W Middelburg. Betreft: Ongevraagd advies Sociale Cliëntenraad Walcheren - Beleidsregels Energietoeslag Walcheren, 20 april 2022

Geachte lezer,

Het college stelt de Beleidsregel Energietoeslag vast. De SCW heeft dan adviesbevoegdheid. Het college heeft teleurstellend, maar inmiddels niet meer verrassend, de SCW niet betrokken bij en zelfs niet geïnformeerd over deze beleidsregel. En heeft zodoende de verordening SCW genegeerd. Het is natuurlijk belangrijk dat de regeling snel tot stand komt. We hadden echter snel kunnen reageren want het gaat in feite om modelbeleidsregels waarbij niet zo heel veel afwegingen te maken zijn.

De SCW had onderstaande willen adviseren en doet dat bij deze alsnog.

1-Het aanvragen van de Energietoeslag mogelijk te maken tot in ieder geval 31 december 2022. Keuze college: 30 november 2022 omdat, zo stelt het college in de toelichting, de toeslag in 2022 uitgekeerd moet worden. Het gaat daarbij, zoals wij begrijpen, eerder om een richtlijn dan om een voorschrift. Zolang de aanvraag in 2022 wordt ingediend, kan de toeslag ons inziens ook begin 2023 uitgekeerd worden.

Pagina 2 van 2

Den Haag, Rotterdam, Lopik, Houten, Nieuwegein, IJsselstein, verschillende Friese gemeenten, kiezen bijvoorbeeld wél voor de einddatum 31 december 2022. Het is belangrijk mensen ruim te tijd te geven om een aanvraag in te dienen. Juist omdat er zolang onduidelijkheid heeft bestaan over de exacte reikwijdte van de regeling. Het hele jaar 2022 een aanvraag mogen indienen is duidelijker en makkelijker te communiceren.

2- De inkomensgrens voor de energietoeslag op 130% van de toepasselijke bijstandsnorm vast te stellen. Passend bij het lokale armoedebeleid. En indien dan nog mogelijk de toeslag te verhogen.

Tot slot: Energietoeslag en kwijtschelding Sabewa. Het is belangrijk dat mensen niet, door een (tijdelijk) hoger banksaldo als gevolg van de energietoeslag, de mogelijkheid tot kwijtschelding kwijtraken. De SCW heeft daarover contact gezocht met Sabewa. Sabewa heeft laten weten in 2022 de energietoeslag niet in aanmerking te nemen. Voor het jaar 2023 is er echter nog geen duidelijkheid. Mocht iemand begin 2023 de energietoeslag ontvangen, dan zou dat kunnen betekenen dat diegene geen kwijtschelding krijgt. De toeslag gaat dan naar de Gemeentelijke belastingen en de Waterschapsbelasting. Dat kan óók gebeuren wanneer iemand de in 2022 ontvangen toeslag opzij zet. Het wordt mensen aangeraden de toeslag apart te zetten om bijvoorbeeld een hoge jaarnota in 2023 op te kunnen vangen. Wij dringen er daarom bij de gemeente op aan om met Sabewa in gesprek te gaan over deze situatie. En voor het jaar 2023 goede afspraken te maken over het niet in aanmerking nemen van de energietoeslag bij de beoordeling van het recht op kwijtschelding.

Namens Sociale Cliëntenraad Walcheren, Met vriendelijke groet, Marischka Duinkerken s.c.walcheren@zeelandnet.nl

Gefeliciteerd met uw benoeming als raadslid in uw gemeente! Geachte leden van de gemeenteraad, De Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) feliciteert u met uw (her)benoeming als raadslid in uw gemeente. De komende vier jaar staat u voor belangrijke keuzes in uw gemeente, ook op het gebied van onderwijs. Onze vereniging zag het licht in 1866 en vertegenwoordigt ouders, personeelsleden en leerlingen in het openbaar onderwijs in Nederland. Tevens helpen we medezeggenschapsraden en scholen van alle denominaties, en ook gemeenteraden bij onderwijsvraagstukken. Gemeenteraden hebben speciale wettelijke verantwoordelijkheden ten aanzien van het openbaar onderwijs. Vanuit de VOO denken we graag mee over vraagstukken die de positie van het openbaar onderwijs in uw gemeente raken, in de vorm van advies of informatiebijeenkomsten. Openbaar onderwijs in uw gemeente De positie van het openbaar onderwijs staat soms onder druk, bijvoorbeeld bij daling van het aantal leerlingen of bij fusies tussen openbare en bijzondere scholen. Opheffing van openbare scholen en dergelijke fusies kunnen alleen met instemming van de gemeenteraad. De gemeente moet immers volgens de grondwet zorgen voor een ‘genoegzaam aantal openbare scholen’ (art 23 lid 4 Grondwet).

In artikel 48 van de Wet op het primair onderwijs (WPO) en in artikel 42b van de Wet op het voortgezet onderwijs (WVO) staat de rol van de gemeenteraad bij het in stand houden van openbare scholen beschreven. Zo heeft de gemeenteraad de taak om leden van de raad van toezicht te benoemen en ontvangt de raad een verslag van werkzaamheden, waarin aandacht wordt besteed aan het openbaar onderwijs. U kunt aan het college van burgemeester en wethouders vragen naar een stand van zaken met betrekking tot de waarborging van het openbaar onderwijs in uw gemeente. Huisvesting en onderwijsbeleid Scholen in Nederland hebben de vrijheid om het onderwijs in te richten zoals de scholen zelf goeddunkt, zolang ze aan de landelijke eisen voldoen. Een gemeente heeft geen invloed op het onderwijsbeleid van de school, maar kan wel in overleg met scholen een convenant opstellen bijvoorbeeld op gebied van gezonde voeding en sport. Verder kan de school als belangrijke signaleringsfunctie dienen voor de gemeente voor problematiek thuis.

Waar de gemeente wettelijk voor verantwoordelijk voor is, is het huisvesten van scholen binnen de gemeente (artikel 95 WPO en artikel 76f WVO). Als raadslid kunt u vragen stellen aan het college van burgemeester en wethouders over de staat van de gebouwen waarin scholen gehuisvest zijn. Eventueel kunt u contact zoeken met (medezeggenschapsraden op) scholen om meer te leren over de staat van de huisvesting van de school. In gesprek met de VOO? U kunt de VOO altijd inschakelen voor advies over specifieke kwesties. Ook verzorgen we informatiebijeenkomsten voor gemeenteraden. In ongeveer 50 minuten gaan we dan in op de positie van het openbaar onderwijs en de rol van de raad, waarbij we indien gewenst aandacht besteden aan de specifieke situatie in uw gemeente en mogelijke vragen die daarover leven. Meer informatie vindt u op de website van de Vereniging Openbaar Onderwijs: www.voo.nl/gemeenteraad. Heeft u vragen over de VOO of over uw rol bij het onderwijs? Neem dan contact op met de VOO Helpdesk via www.voo.nl/helpdesk. Met vriendelijke groet,

Marco Frijlink Voorzitter Vereniging Openbaar Onderwijs

Datum: 19 april 2022 Onderwerp: Voetbal in coalitieakkoorden

Koninklijke Nederlandse Voetbalbond Woudenbergseweg 56-58 3707 HX Zeist Postbus 515 3700 AM Zeist Tel: +316-12114888 Fax: 0343 49 92 99 Behandeld door: David Pranger Email: david.pranger@knvb.nl

Beste gemeenteraadslid, Van harte gefeliciteerd met uw verkiezing tot gemeenteraadslid. Als volksvertegenwoordiger is de kans groot dat u ook te maken heeft met voetbal in uw gemeente, als volkssport nummer 1. De sport levert een enorme bijdrage aan onze samenleving op het gebied van gezondheid, verbinding en economie. Dit maakt de bijna 3000 voetbalverenigingen onmisbaar in alle gemeenten in Nederland. De verenigingen maken voetbal mogelijk voor meer dan een miljoen mensen in Nederland. Maar voetbal is meer dan een sport. Het voetbal en de vereniging bieden unieke kansen om lokale uitdagingen op het gebied van leefstijlpreventie, leefbaarheid en veiligheid het hoofd te bieden. De verbindende kracht van sport, met daarbij voetbal als grootste sport van Nederland, kan worden ingezet voor een leefbare en gezonde samenleving. Investeren in sport is investeren in de gemeente. De maatschappelijke opbrengsten van sport en bewegen zijn namelijk 2,5 keer zo hoog als de kosten, blijkt onder andere uit onderzoek naar de Social Return On Investment van sport en bewegen. De oproep van de KNVB is om sport een basisplek te geven in toekomstige beleidsplannen en het coalitieakkoord. Verbinding via voetbalverenigingen Ten eerste is voetbal het grootste sociale netwerk van ons land (1.2 miljoen leden en 8 miljoen voetballiefhebbers).

De sport betrekt mensen bij hun omgeving en brengt hen in beweging. Leden, vrijwilligers, trainers en fans ontmoeten elkaar op de club. Zo bouwen verenigingen al decennialang op een positieve en natuurlijke manier aan een sterk netwerk in de regio. Dit netwerk draagt bij aan de leefbaarheid van de omgeving door sport, vrijwilligerswerk en de samenwerking met maatschappelijke instellingen en scholen. Ook levert dit netwerk een belangrijke bijdrage aan criminaliteitspreventie. Niet voor niets bedraagt de maatschappelijke waarde van het amateurvoetbal in Nederland meer dan €5 miljard. Het gaat dan om onder meer besparing op zorgkosten, betere onderwijsprestaties en het voorkomen van criminaliteit. Ons pleidooi: ondersteun clubs bij samenwerkingen met maatschappelijke instanties zoals gezondheids- en onderwijsinstellingen. Maak daarnaast professionele begeleiding via opleiding en bestuurs- en buurtcoaches mogelijk. Zo helpen we de sport en het sociale netwerk dat daarmee gepaard gaat op de lange termijn door te ontwikkelen. Gezondheid voor iedereen Ten tweede is het tijd dat gezondheidsverschillen worden aangepakt. Uit onderzoek van CBS blijkt dat ongeveer de helft van Nederland kampt met overgewicht. Ook 15.9% van de kinderen heeft overgewicht en de helft van de kinderen beweegt te weinig.

Welke trainer of gymleraar je ook spreekt, iedereen heeft het over een gebrek aan motorische ontwikkeling bij kinderen. Van atletiek tot aan hockey, van schaatsen tot aan voetbal. De KNVB pleit ervoor om van jongs af aan in te zetten op een gezonde P. 1

leefstijl om zo vermijdbare gezondheidsverschillen aan te pakken. De KNVB maakt zich hier zelf hard voor door het mogelijk maken van toegankelijk voetbalaanbod, inzet op rookvrije verenigingen en ondersteuning bij gezonder voedingsaanbod op de club. Opleiding of waar je geboren bent moet niet uitmaken voor je gezondheid. De voetbalclub is bij uitstek een plek waar verschillende groepen samenkomen. Faciliteer verenigingen om inwoners van alle leeftijdscategorieën aan het bewegen te krijgen en houden. Bijvoorbeeld door opname van voetbalaanbod binnen de rijke schooldag, toegankelijke voorzieningen door optimale besteding en invulling van velden en accommodaties en de inzet van rolmodellen. Neem daarbij via eenvoudige, aantrekkelijke regelingen financiële en sociale drempels weg voor personen met een lage sociaaleconomische status. Duurzame en voldoende sportverenigingen Ten derde is het van belang dat nieuwe omgevingen aansluiten op behoeftes van nieuwe inwoners en dat er ruimte is om een gemeenschap in de wijk te creëren en onderhouden. Sportverenigingen zijn hiervoor uiterst geschikt. De woningbouwopgave vraagt om duurzame en multifunctionele voorzieningen. Ook in de toekomst willen we de huidige gemiddelde afstand van slechts 1,6 kilometer tot de voetbalvereniging behouden.

Wij trekken graag samen op bij het ontwikkelen van voldoende sportieve ruimte bij stijgende inwonersaantallen, zoals door inzet van een sportnorm. Maak daarnaast optimaal gebruik van ruimte die in Nederland beschikbaar is. In samenspraak met de sportclubs kan uw gemeente de juiste randvoorwaarden voor multifunctionaliteit van voorzieningen creëren. De KNVB ondersteunt de verenigingen via De Groene Club onder meer met energiebesparende maatregelen. Medewerking en investering vanuit de gemeente op het gebied van energiebesparing, verduurzaming van gebouwen en terreinbeheer helpen hierbij. Zo dragen clubs en gemeenten bij aan wederzijdse verduurzamingsambities. Voetbal in beleidsplannen en coalitieakkoord Wie investeert in de sport, behaalt winst in de wijk, op school, in de zorg én op het veld. Geef de vereniging in uw gemeente daarom de komende jaren de aandacht die het verdient. Te beginnen met een basisplek in het coalitieakkoord. Met vriendelijke groet,

Jan Dirk van der Zee Directeur amateurvoetbal KNVB Mocht u meer informatie willen, aarzel dan niet om contact op te nemen met onze verenigingsadviseurs. Wij denken graag met u mee. Of neem contact op met: Carlijn van Schijndel Corporate Affairs T. +31653646935 E. carlijn.vanschijndel@knvb.nl P. 2

PERSBERICHT KNVB: ‘Gemeenten, investeren in de voetbalvereniging leidt tot winst’ De KNVB heeft vandaag een advertentie in het Algemeen Dagblad laten plaatsen waarmee de voetbalbond de gemeenten oproept om te (blijven) investeren in de verenigingen. Deze advertentie met de titel ‘Voetbal is meer dan een sport’ benadrukt de maatschappelijke impact van het voetbal op het moment dat gemeenten nieuwe coalitieakkoorden samenstellen. De advertentie is een open brief, ondertekend door de directeur amateurvoetbal Jan Dirk van der Zee, die ook rechtstreeks gestuurd wordt naar alle gemeenteraadsleden: ‘Wie investeert in de sport behaalt winst in de wijk, op school, in de zorg én op het veld. Geef de vereniging in jouw gemeente daarom de komende jaren de aandacht die het verdient. Te beginnen met een basisplek in het coalitieakkoord.’ De bijna 3.000 voetbalverenigingen verbinden 1,2 miljoen voetballers, 400.000 vrijwilligers en talloze bezoekers van de sportcomplexen. Dit fysieke sociale netwerk levert bovendien een enorme maatschappelijke bijdrage aan de gezondheid, ontwikkeling en vorming van de Nederlandse samenleving. Volgens het SROI-model van de UEFA bedraagt de waarde van het amateurvoetbal voor de Nederlandse samenleving ruim 5 miljard euro.

Dit gaat om onder meer besparing op zorgkosten, betere onderwijsprestaties, toename in arbeidsproductiviteit, afname van ziekteverzuim en misdaadpreventie. Daarmee zijn de opbrengsten van sport en bewegen 2,5 keer zo hoog als de kosten. Elke gemeente heeft minimaal één voetbalclub waar de inwoners samen sporten of samenwerken als vrijwilligers, die zo nieuwe contacten en/of nieuwe vaardigheden opdoen. Het voetbal brengt de mensen samen en daarmee is voetbal meer dan een sport… Zie ook: Amateurvoetbal is 5 miljard waard voor de samenleving | KNVB

Voetbal is meer dan een sport

Aan alle gemeenteraadsleden van Nederland, Voetbal vormt het grootste sociale netwerk van Nederland. Het betrekt mensen bij hun omgeving en brengt hen in beweging. De sport levert een enorme bijdrage aan onze samenleving op het gebied van gezondheid, verbinding en economie. Dit maakt de bijna 3000 voetbalverenigingen onmisbaar in de gemeenten in Nederland. Maatschappelijke impact van voetbal De voetbalvereniging biedt kansen om gemeentelijke uitdagingen het hoofd te bieden, zoals bij vraagstukken over leefbaarheid en leefstijl. De opbrengsten van sport en bewegen zijn namelijk 2,5 keer zo hoog als de kosten. En de maatschappelijke waarde van het amateurvoetbal bedraagt maar liefst €5 miljard. Het gaat dan onder meer om besparing op zorgkosten, betere onderwijsprestaties en het voorkomen van criminaliteit. Voetbal in plannen en coalitieakkoorden Wie investeert in de sport, behaalt winst in de wijk, op school, in de zorg én op het veld. Geef de vereniging in jouw gemeente daarom de komende jaren de aandacht die het verdient. Te beginnen met een basisplek in het coalitieakkoord. Jan Dirk van der Zee Directeur amateurvoetbal KNVB

“Wij werken met meer dan 400 vrijwilligers voor onze 1400 leden in een plaats van 10.000 inwoners. Er is een buitenschoolse opvang en een seniorengroep actief voor onderhoud van het park en een sociaal moment met elkaar.” Hans Scheinck SV Grol uit Groenlo

Uw kenmerk

: -

Uw brief van

: -

Ons kenmerk

: 20220408/KDie/LKlei/JGae

Datum

: 12 april 2022

Onderwerp

: Programmabegroting 2023-2026 GR Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland

AAN Colleges B&W van de dertien Zeeuwse gemeenten

Geacht college, Ter uitvoering van artikelen 34b van de Wet gemeenschappelijke regelingen en artikel 24 van de Gemeenschappelijke Regeling Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland (GR GGD Zeeland) bieden wij u hierbij de programmabegroting 2023-2026 aan. De programmabegroting 2023-2026 van de GR GGD Zeeland, bestaat uit de twee organisatieonderdelen GGD Zeeland (onder leiding van de Directeur Publieke Gezondheid) en het programma Inkoop Jeugdhulp Zeeland van het Bureau Inkoop Jeugdhulp Zeeland (IJZ). Beide onderdelen komen samen in deze begroting van de GR GGD Zeeland. Dit omdat tijdens het opstellen van deze begroting de uitkomsten van het onderzoek naar de governance sociaal domein ten aanzien van de inkoop Beschermd Wonen en jeugdhulp in Zeeland nog niet bekend waren. Hierbij verzoeken wij u om de programmabegroting 2023-2026 aan te bieden aan uw gemeenteraad. De programmabegroting 2023 is besproken met de begeleidingscommissie van de gemeenten. Naar aanleiding van adviezen van de begeleidingscommissie heeft er op onderdelen nog een aanpassing van de begroting 2023 plaatsgevonden en geven zij een positief advies. De geconsolideerde jaarrekening 2021 wordt naar verwachting (na accountantscontrole) vóór 1 juni 2022 ter informatie aan u gezonden.

Dat laatste is het gevolg van het feit dat binnen Zeeland een uiterste indieningsdatum van 15 april 2022 is afgesproken voor het indienen van de productieverantwoordingen van zorgaanbieders Inkoop Jeugd Zeeland. Verwerking en controle door IJZ kan pas plaatsvinden na ontvangst van deze verantwoordingen. Zienswijze Op 8 juli 2022 wordt de Programmabegroting GR GGD Zeeland 2023-2026 aan het Algemeen Bestuur van GGD Zeeland voorgelegd ter besluitvorming. Graag ontvangen wij vóór 7 juli 2022 de zienswijze van uw gemeenteraad over deze

programmabegroting om te kunnen betrekken bij de behandeling van de begroting in het Algemeen Bestuur. Hieronder wordt per organisatieonderdeel van de gemeenschappelijke regeling een toelichting gegeven op de programmabegroting 2023-2026. GGD Zeeland In de voorliggende programmabegroting is voor 2023 en volgende jaren een (structurele) verhoging van de gemeentelijke bijdragen opgenomen van € 1.069.156: a. € 449.538 conform de VZG-richtlijn 2023 (2,7%). b. € 513.973 voor de meerkosten ten opzichte van de VZG-richtlijn 2019 t/m 2022 als gevolg van de CAO 2019-2020, de CAO 2021-2022 en ABPpensioenpremieverhogingen in 2019 en 2021; c. € 105.645 vanwege (structurele) inkomsten derving MRU-bus t.b.v. TBC screening door het niet verlengen van contracten door de Dienst Justitiële Inrichting. Deze inkomsten waren mede ter dekking van de wettelijke taak TBC. Omdat de begroting voor een groot deel bestaat uit personeelslasten, hebben de exogene, niet te beïnvloeden factoren een substantieel effect op de begroting. De door de VZG vastgestelde richtlijn is niet toereikend om dit tekort in meerkosten van de CAO ten opzichte van VZG-richtlijn te compenseren. Deze meerjarenbegroting 2023-2026 is een begroting zonder aanvullende maatregelen en nieuw beleid.

Zoals we vorig jaar tijdens raadsbijeenkomsten en in het Algemeen Bestuur hebben aangegeven, hebben we vanaf 2021 ingezet op een betere sturing/een ‘betere basis op orde te krijgen’ om nog beter grip op het realiseren van onze (wettelijke) taken en om een sterke robuuste en financieel gezonde GGD voor de komende jaren te verkrijgen. Vanaf 2011 tot 2021 is reeds 1,5 miljoen euro bezuinigd. Zoals tijdens de raadsbijeenkomsten is aangegeven hebben vier werkgroepen (formatie/bezetting, beleid en begroting, taakstelling en overhead) geïnventariseerd waar nog knoppen mogelijk waren om aan te draaien. Dit heeft geresulteerd in de constatering dat de tekorten, door met name exogene niet te beïnvloeden factoren, een zodanige omvang hebben, dat deze niet meer op te lossen zijn binnen onze huidige mogelijkheden. Daarnaast is gebleken dat we op diverse terreinen tekortkomen om de basis goed op orde te kunnen blijven houden. In het Algemeen Bestuur van juli wordt een eerste begrotingswijziging 2023 aangeboden waarin organisatieontwikkelingen en andere maatregelen zijn verwerkt om deze grip te versterken en de basis op orde te krijgen/houden. Bijvoorbeeld de voorgestelde toekomstige maatregelen op basis van de resultaten uit de evaluatie van de tijdelijke hulpstructuur. De uitdagingen waarvoor de GGD zich gesteld ziet, worden de komende jaren alleen maar meer.

In het voorwoord van de begroting wordt hier verder op

2

ingegaan en wordt een doorkijk gegeven naar de toekomst, met name na de crisistijd ‘COVID-19 pandemie’. Hierbij is aangegeven dat ook landelijk is gevraagd de publieke gezondheid in Nederland en daarmee de GGD’en te versterken. De crisis heeft laten zien dat er in de afgelopen jaren te sterk is bezuinigd op onder meer infectieziektebestrijding. Waar ooit de keuze is gemaakt voor een ‘waakvlamconstructie’ blijkt deze de afgelopen jaren zelfs onder dit niveau te zijn gezakt. Dit vraagt om een heroriëntatie van overheidswege op een aantal wettelijke taken (zowel qua governance als financiering) die vanuit de evaluatie van deze crisis naar verwachting in 2023 consequenties kunnen hebben. De krapte op de Zeeuwse arbeidsmarkt blijft verder ook net als voorgaande jaren een blijvend punt van zorg. Dit geldt niet alleen voor (jeugd)artsen maar voor meer specialistische functies binnen de GGD zoals voor forensisch artsen. Binnen onze wettelijke mogelijkheden blijven wij naar oplossingen zoeken om onze (wettelijke) taken op dat punt te kunnen blijven uitvoeren. Aan de andere kant blijven ons weerstandsvermogen (na correctie voor de bestemmingsreserve huisvesting) en onze liquiditeitspositie verder onder druk staan. Intern zien we zoals eerder aangegeven, geen vergaande ingrijpende bezuinigingsmogelijkheden meer zonder in ons takenpakket te snijden.

De voorgestelde structurele verhoging van de gemeentelijk bijdragen (exclusief de verhoging op basis van de VZG-richtlijn) betekent het volgende voor wat betreft de verdeling over de gemeenten:

Gemeentelijke bijdragen GGD Borsele Goes Hulst Kapelle Middelburg Noord-Beveland Reimerswaal Schouwen-Duiveland Sluis Terneuzen Tholen Veere Vlissingen Totaal

Exogene factoren 31.837 50.925 34.444 18.194 68.441 9.180 34.970 43.157 27.895 70.447 37.952 28.529 58.003 513.973

3

MRU Bus 6.255 10.579 7.559 3.531 13.422 2.078 6.276 9.338 6.350 14.929 7.150 6.018 12.159 105.645

totaal 38.092 61.504 42.003 21.725 81.863 11.258 41.246 52.494 34.245 85.376 45.102 34.547 70.162 619.618

Bureau Inkoop Jeugdhulp Zeeland (IJZ) De begroting van de inkooporganisatie bestaat uit drie hoofdonderdelen: zorg-innatura, uitvoeringkosten en taskforce jeugd. Eind 2023 lopen grote raamovereenkomsten inkoop jeugdzorg met zorgaanbieders af. In 2022 of 2023 wordt besluitvorming verwacht over de wijze waarop de komende jaren inkoop van jeugdzorg plaats zal vinden. Daarnaast wordt vanaf 2023 verder ingezet op de lijn van het plan ‘Van pionieren naar professionaliseren’. Bij de begroting zorg-in-natura is uitgegaan van de laatst gerapporteerde kosten voor zorg-in-natura 2021, verhoogd met prijsindexaties. Gemeenten hebben de gelegenheid de begrote bedragen voor hun eigen gemeente aan te passen, bijvoorbeeld omdat 2021 geen realistisch ijk jaar is, vanwege bezuinigingstaakstellingen of andere lokale factoren. Wijzigingen kunnen vóór 4 juli worden doorgegeven via verantwoording@inkoopjeugdhulpzeeland.nl onder vermelding van de motivatie van de wijziging en de gewenste bedragen per onderdeel van de begroting. De aangepaste begrotingsbedragen worden dan in de meerjarenbegroting 20232026 verwerkt en alsnog in de besluitvorming over de begroting meegenomen in het Algemeen Bestuur van 8 juli. Net zoals voorgaande jaren is de directeur Publieke Gezondheid & Veiligheid bereid om de documenten indien gewenst toe te lichten in de gemeenteraad.

Namens het algemeen bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland,

Hoogachtend,

Joke Gaemers Directeur Publieke Gezondheid & Veiligheid Ambtelijk secretaris Algemeen Bestuur GR GGD Zeeland

4

Programmabegroting 2023-2026 GR Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland

11-04-2022.

1

Voorwoord Voor u ligt de begroting 2023-2026 van de gemeenschappelijke regeling (GR) Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland. Deze begroting is een begroting zonder aanvullende maatregelen en nieuw beleid. Zoals we vorig jaar tijdens raadsbijeenkomsten en in het Algemeen Bestuur hebben aangegeven, hebben we vanaf 2021 ingezet op een betere sturing / nog beter grip op het realiseren van onze (wettelijke) taken en om een sterke robuuste en financieel gezonde GGD voor de komende jaren te krijgen. In het Algemeen Bestuur van juli wordt een eerste begrotingswijziging 2023 aangeboden waarin organisatieontwikkelingen en andere maatregelen zijn verwerkt om deze grip te versterken en de basis op orde te krijgen/houden. Bijvoorbeeld de voorgestelde toekomstige maatregelen op basis van de resultaten uit de evaluatie van de tijdelijke hulpstructuur. GR Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst In de GR Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland is een onderscheid te maken tussen GGD Zeeland (onder leiding van de Directeur Publieke Gezondheid) en het programma Inkoop Jeugdhulp Zeeland van het Bureau Inkoop Jeugdhulp Zeeland (IJZ). Beide onderdelen komen samen in deze begroting van de GR Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland.

Dit omdat tijdens het opstellen van deze begroting de uitkomsten van het onderzoek naar de governance sociaal domein ten aanzien van de inkoop Beschermd Wonen en jeugdhulp in Zeeland nog niet bekend waren. Maatschappelijke impact van COVID-19 In de begroting van vorig jaar schreven we in ons voorwoord dat de effecten van COVID-19 wereldwijd groot zijn met zeker ook voor de GGD een enorme impact op de bedrijfsvoering. Nu, begin 2022 is dit nog steeds het geval. Sinds begin 2020 houdt de pandemie de wereld in zijn greep met inmiddels ook een grote maatschappelijke impact. Voor iedereen, maar in het bijzonder voor jongeren, ouderen en kwetsbare personen heeft de maatschappelijke ontwrichting grote effecten. Verwacht wordt dat dit nog ruime tijd van herstel zal vragen. Op dit moment zien we dat het virus met de Omikron variant, ondanks het zeer hoge aantal besmettingen, minder ziekmakend is, waardoor stap voor stap de maatregelen zijn teruggedraaid. ‘Normaal’ wordt het voorlopig zeker nog niet. Het is ook nog ongewis of de nieuwe varianten die er zullen komen weer tot maatschappelijke ontwrichting en/of een druk op de zorg continuïteit zullen leiden. Vanzelfsprekend worden nu, ook door de GGD’en, samen met onder meer VWS en RIVM, scenario’s uitgewerkt. We bereiden ons voor op een pandemische paraatheid, waarbij de organisatie zal worden ingericht op flexibele op- en afschaling.

Van ’waakvlamniveau’ naar pandemische paraatheid COVID-19 heeft ons op verschillende punten met de neus op de feiten gedrukt. Enerzijds liet de praktijk in het begin van COVID-19 – en inmiddels bevestigd door de eerste evaluaties – zien dat er onvoldoende sprake was van een pandemische paraatheid. De GGD’en waren, landelijk en ook in Zeeland, door vele jaren van bezuinigingen onder waakvlamniveau terecht gekomen. In de loop van 2022 verwachten we dat duidelijker wordt hoe de pandemische paraatheid vanuit het ministerie van VWS vorm gaat krijgen en welke rol de regionale GGD daarbij heeft. Tevens wordt dan duidelijk wat dit voor de organisatie en financiering van de GGD zal betekenen. Een sterke regionale verankering van de uitvoering van infectieziektebestrijding blijft belangrijk, echter er zal mogelijk ook meer landelijke sturing komen om een volgende crisis (opnieuw) het hoofd te bieden. We zijn enorm trots op alle medewerkers die met grote betrokkenheid en bevlogenheid er alles aan hebben gedaan om in Zeeland het virus onder controle te krijgen. Onder de omstandigheden die er waren is een enorme prestatie geleverd met GGD Zeeland in een cruciale rol in de bestrijding van het virus. Publieke gezondheid; het belang van vitaliteit en weerbaarheid Naast de kwetsbare positie van infectieziektebestrijding heeft COVID-19 het belang van een vitale en weerbare bevolking aangetoond.

Mensen met een mindere fysieke of mentale weerbaarheid zijn hard geraakt door de crisis. In de ziekenhuizen en op de IC’s lagen voornamelijk mensen met onderliggend lijden. De gezondheid, vitaliteit en weerbaarheid van de bevolking is van groot belang om met tegenslagen in het leven om te gaan. De publieke gezondheid heeft en wil hierin een essentiële taak en rol. We zien bijvoorbeeld dat obesitas toeneemt, evenals eenzaamheid en verward gedrag, gezondheidsverschillen worden groter en de kosten voor 2

(jeugd)zorg nemen verder toe. Om maar enkele zaken te noemen. Ook hier heeft COVID-19 ons met de neus op de feiten gedrukt. Onze missie in Zeeland, ‘Samen werken aan een gezond en veilig Zeeland’, staat fier overeind en is belangrijker dan ooit. Om dit te realiseren zal dit jaar duidelijk worden wat nodig is om een sterke, robuuste en financieel gezonde GGD in Zeeland te krijgen, die gemeenten en haar inwoners helpt de publieke gezondheid van de inwoners te verbeteren en die paraat staat om de volgende gezondheidscrisis het hoofd te bieden. De gemeenten zijn verantwoordelijk voor de publieke gezondheid en veiligheid van haar inwoners. Voor het nieuwe bestuur ligt hier een grote opdracht en uitdaging. Uitvoering wettelijke taken in en na crisistijd Ondanks de coronacrisis hebben het afgelopen jaar de wettelijke taken zoveel als mogelijk doorgang gevonden. Verreweg de meeste taken zijn conform de afspraken uitgevoerd, soms aangepast omdat fysiek contact niet mogelijk was. Ten aanzien van de (reguliere) zorg voor kwetsbaren, vanuit bijvoorbeeld Veilig Thuis en Bemoeizorg, hebben medewerkers een enorme inspanning verricht om de veiligheid van mensen te borgen. De begroting 2023 -2026 borduurt voort op die van de afgelopen jaren, met meenemen van innovatieve werkwijzen bedacht tijdens de coronacrisis.

Dat hierin veranderingen optreden de komende jaren om GGD-en landelijk en in Zeeland te verstevigen, is onvermijdelijk. Zoveel heeft deze crisis al wel aangetoond. Landelijk is in een manifest van de vijfentwintig DPG’en een claim neergelegd bij de minister van VWS voor versterking van de publieke gezondheid met een investeringsagenda van 600 miljoen. De verwachting is dat gedurende 2022 duidelijk wordt welke gevolgen dit heeft voor de afzonderlijke GGD’en. Kwetsbare teams en moeilijk in te vullen vacatures Naast de gevolgen van de pandemie kent GGD Zeeland ook een andere belangrijke uitdaging: de krapte op de arbeidsmarkt. Met name bij de specialistische functies, zoals forensisch artsen en jeugdartsen, is blijvende aandacht voor vernieuwing van werkwijzen, samenwerking en strategische personeelsplanning noodzakelijk. Dit jaar wordt de tijdelijke hulpstructuur geëvalueerd en zal bekeken worden welke structuur nodig is om de kwetsbare teams binnen GGD Zeeland beter te ondersteunen. Inkoop jeugdhulp Zeeland Eind 2023 lopen grote raamovereenkomsten inkoop jeugdzorg met zorgaanbieders af. In 2022 of 2023 volgt besluitvorming op welke wijze de komende jaren inkoop van jeugdzorg plaats zal vinden. Daarnaast wordt vanaf 2023 verder ingezet op de lijn van het plan ‘Van pionieren naar professionaliseren’.

Beleidsbegroting en financiële begroting Deze beleidsbegroting volgt hetzelfde stramien als de vorige editie en is ingedeeld in een beleidsbegroting en een financiële begroting. De beleidsbegroting kent drie programma’s; Publieke gezondheid, Veilig Thuis en Inkoop Jeugdhulp Zeeland. De systematiek van hoofddoelen, subdoelen en indicatoren is gehandhaafd. De hoofddoelen, die tot stand zijn gekomen in samenwerking met een ambtelijke werkgroep vanuit de gemeenten, zijn in 2023 ongewijzigd gebleven. Deze hoofddoelen en subdoelen worden de komende jaren gemonitord en in overleg aangepast. Begrotingsresultaat De begroting 2023-2026 is sluitend door naast het opnemen van een verhoging van de gemeentelijke bijdragen op basis van de VZG-richtlijn 2023 van 2,7% ad € 449.538, een stijging van de gemeentelijke bijdragen voor de meerkosten uit de jaren 2019 tot en met 2022 ten opzichte van de VZG-richtlijn van in totaal € 513.973 op te nemen. Deze meerkosten worden voornamelijk veroorzaakt door exogene salarisstijgingen, zoals CAOaanpassingen en wijzigingen pensioenpremies (beiden uitstijgend boven de VZG-norm van deze jaren). Omdat de begroting voor een groot deel bestaat uit personeelslasten, heeft dit voor de GGD een substantieel effect op de begroting. Tevens zijn er nagenoeg geen knoppen meer om aan te draaien.

De door de VZG vastgestelde norm is onvoldoende toereikend om dit tekort, met name over de jaren 2019 tot en met 2022 te compenseren. Daarnaast zijn we geconfronteerd met een structurele inkomstenderving als gevolg van het wegvallen van extra inkomsten MRU-bus uit markttaken, mede ter dekking van (een gedeelte van) onze wettelijke taak Tuberculosebestrijding. Als gevolg hiervan zijn de gemeentelijke bijdragen met €105.645 verhoogd.

3

Tot slot Nogmaals, een groot compliment aan alle GGD-medewerkers is op zijn plaats. Met hun inzet hebben zij zowel in hun crisistaak als in de reguliere werkzaamheden laten zien waar de GGD voor staat en toe in staat is. Dit geeft veel vertrouwen voor de toekomst van de publieke gezondheid in Zeeland. Het dagelijks bestuur van GGD Zeeland, maart 2022,

Mw. S. Suij,

Mw. E Verhage,

Mw. J. Gaemers

Voorzitter

Secretaris

Ambtelijk secretaris

4

Inhoudsopgave Voorwoord

2

Inhoud

5

1. Beleidsbegroting 1.1 Het programmaplan 1.1.1 Programma Publieke Gezondheid 1.1.1.1 Programmalijn Fysieke veiligheid & bescherming 1.1.1.2 Programmalijn Gezondheid in de wijk 1.1.1.3 Programmalijn Sociale veiligheid 1.1.2 Programma Veilig Thuis 1.1.3 Programma Inkoop Jeugdhulp Zeeland 1.1.4 Overhead en kostentoerekening 1.1.5 Algemene dekkingsmiddelen 1.1.6 Onvoorzien 1.2 De paragrafen 1.2.1 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen 1.2.2 Paragraaf Bedrijfsvoering 1.2.3 Paragraaf Financiering 1.2.4 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing 1.2.5 Paragraaf Verbonden partijen

6 6 6 6 10 13 14 16 20 22 25 26 26 26 28 28 37

2. Financiële begroting 2.1.1 Totaal overzicht van lasten en baten 2.1.2 Overzicht met vergelijkende cijfers uit de concept-jaarrekening 2021 en de begroting 2.2 Uitgangspunten voor de begroting 2.3 Begrotingstekort en taakstelling 2.4 Incidentele baten en lasten per programma 2.5 Uiteenzetting financiële positie 2.5.1 Geprognosticeerde begin- en eindbalans (2018 t/m 2024) 2.5.2 Geprognosticeerde EMU-saldo 2.5.3 Investeringsplan 2020-2024 2.5.4 Stand en verloop van de reserves en voorzieningen 2.5.4.1 Stand en verloop van de reserves 2.5.4.2 Stand en verloop van de voorzieningen 2.5.5 Overzicht van baten en lasten per taakveld

38 38 40

Bijlage 1 Gemeentelijke bijdrage 2023 (P) GGD incl. IJZ

57

5

41 41 44 45 45 46 47 49 49 55 56

1.1

HET PROGRAMMAPLAN

1.1.1

Programma Publieke Gezondheid

Eind 2022 wordt het activiteitenplan 2023 aangeboden aan gemeenten zodat daarmee zicht komt op welke wijze de GGD inzet op de benoemde doelen. 1.1.1.1 Programmalijn Fysieke veiligheid & bescherming Beoogd maatschappelijk effect: Inwoners van Zeeland zijn optimaal beschermd tegen schadelijke gezondheidseffecten vanuit de fysieke leefomgeving Onder de Programmalijn Fysieke Veiligheid en Bescherming vallen de activiteiten behorende tot de infectieziektebestrijding, taken in het kader van de medische milieukunde, technische hygiëne zorg en activiteiten ter voorkoming van en het inperken van gezondheidsschade als gevolg van crises en calamiteiten. Infectieziekten Vanaf 2020 staat een groot deel van de infectieziektebestrijding in het teken van COVID-19, met focus op kwetsbare groepen, het signaleren en beheersen van clusters (brandhaarden), onderzoeken van onderlinge verbanden tussen patiënten en mogelijke bronnen en ondersteuning van de COVID-19 teams (testen en bronen contactonderzoek). Naast deze crisistaak houdt de GGD zicht op (nieuwe) infectieziekten en voert maatregelen uit ter voorkoming van verspreiding van infectieziekten zoals de ziekte van Lyme, Legionella, Hepatitis B/C, Meningokokken, TBC en SOA.

GGD Zeeland verzorgt de diagnose, behandeling en begeleiding van mensen met infectieziekten en zorgt voor het voorkomen van (verspreiding van) infectieziekten via surveillance/onderzoek, signaleren/melden/waarschuwen, informeren, het geven van voorlichting en vaccinaties. Daarnaast participeert GGD Zeeland in één van de tien regionale zorgnetwerken antibioticaresistentie in Nederland. Dit zijn samenwerkingsorganen tussen verschillende zorginstellingen, organisaties en zorgprofessionals in een regio. Het belangrijkste doel is het indammen van de ontwikkeling en verspreiding van antibioticaresistentie. Rijksvaccinatieprogramma De GGD voert het Rijksvaccinatieprogramma uit als onderdeel van de jeugdgezondheidszorg. Kinderen krijgen vaccinaties tegen besmettelijke infectieziekten. In Nederland is het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport verantwoordelijk voor het Rijksvaccinatieprogramma. De minister bepaalt welke vaccinaties kinderen krijgen aangeboden. De minister neemt die beslissing op basis van een advies van de Gezondheidsraad. De ontwikkeling van het Rijksvaccinatieprogramma staat niet stil. Er komen jaarlijks nieuwe vaccins op de markt, de kennis over vaccinaties neemt toe en soms komt een nieuwe infectieziekte in beeld. Ook komende jaren worden er nieuwe vaccinaties aan het Rijksvaccinatieprogramma toegevoegd.

Toezichtstaken In het kader van de Wet Kinderopvang inspecteert GGD Zeeland in opdracht van de Zeeuwse gemeenten kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang, gastouderbureaus en gastouders. De getoetste eisen gaan over ouderinspraak, kwalificatie personeel, veiligheid en gezondheid, accommodatie en inrichting, groepsgrootte, pedagogische beleid en praktijk, klachtenafhandeling en de voorschoolse educatie. De inspecties vinden jaarlijks plaats en kunnen, afhankelijk van eerder geconstateerde tekortkomingen op die locatie, in omvang en diepte variëren. Gemeenten hebben GGD Zeeland opdracht gegeven reactief toezicht te houden in het kader van de Wmo. Dit betekent dat GGD Zeeland als toezichthouder onderzoek doet naar onderliggende oorzaken van een melding ‘calamiteit’ of ‘geweldsincident’ WMO volgens de Prisma methode, met als doel het voorkomen van soortgelijke incidenten in de toekomst.

6

Leefomgeving, medische milieukunde Een gezonde leefomgeving draagt bij aan een gezonde leefstijl. In de Omgevingswet worden omgeving en gezondheid met elkaar verbonden. De GGD zet zich in om vroegtijdig betrokken te zijn bij gemeentelijke en provinciale trajecten rond nieuwe Omgevingsvisies en -plannen, samen met de VRZ en RUD. Door de inzet van inhoudelijke kennis, deskundigheidsbevordering en instrumenten (waaronder de Leefplekmeter en de GOmethode), waarbij burgers betrokken worden, brengen wij de leefomgeving in kaart en stimuleren wij het meenemen van publieke gezondheid in ruimtelijke planvorming. Door de fysieke leefomgeving (onder andere schoolpleinen en buurten met gezondheidsachterstanden) gezonder in te richten wordt gezondheidswinst behaald. Een gezonde leefomgeving is een leefomgeving waar gezonde keuzes gemakkelijk en logisch zijn en waar negatieve invloed op gezondheid zo klein mogelijk is. Crises en calamiteiten Als de GGD te maken krijgt met een ramp- of crisissituatie organiseert de GGD zich in een crisisbeleidsteam, welke wordt geleid door een crisiscoördinator die de DPG adviseert. In het GGD Rampen Opvang Plan (GROP) is beschreven hoe de GGD voorbereid is op een ramp of crisissituatie, en hoe te handelen.

Het GROP geeft richting aan de taakverdeling en samenwerking bij de belangrijke processen (intern en extern) van de openbare gezondheidszorg en psychosociale hulpverlening bij crises en rampen. De GGD heeft als zorginstelling een eigenstandige verantwoordelijkheid zich voor haar eigen zorgprocessen voor te bereiden op rampen en crises (Wet Publieke Gezondheid en Kwaliteitswet Zorginstellingen). De GHOR (Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio) houdt vanuit haar verantwoordelijkheid voor coördinatie en regie op de zorgketen (Wet op de Veiligheidsregio’s), toezicht op adequate voorbereiding van de GGD en op inzet bij (eigenstandige) opschaling. De Directeur Publieke Gezondheid is verantwoordelijk voor de voorbereiding en inzet van de GGD bij ramp en crisis. Het GROP heeft tot doel om een efficiënte respons- en afstemmingsorganisatie te creëren binnen de GGD, voor de taken en verantwoordelijkheden van de GGD bij crises voor de vier GGD-processen; Infectieziektebestrijding (IZB), Medische Milieukunde (MMK), Psychosociale Hulpverlening (PSH) en Gezondheidsonderzoek na Rampen (GOR). De crisiscoördinator heeft hierin een coördinerende rol. Naast de crisiscoördinator zijn ook de processen IZB, MMK (GAGS) en PSH via een piketregeling 24/7 bereikbaar.

De interne trainings- en oefenprogramma’s (OTO) worden, indien de crisissituatie dit toelaat, aan de hand van het opgestelde OTO jaarplan opgepakt. Tevens wordt het GROP aan de hand van de uitkomsten van de verschillende evaluaties (intern maar ook extern met de ketenpartners) geüpdatet.

7

8

9

Wat mag het kosten: Programma(lijnen) Fysieke Veiligheid & Bescherming

2023 (P)

2024 (P)

2025 (P)

2026 (P)

1.326.012

1.324.870

1.274.240

1.325.038

Kosten

3.342.179

3.341.037

3.290.407

3.341.205

Opbrengsten

-2.016.167

-2.016.167

-2.016.167

-2.016.167

1.326.012

1.324.870

1.274.240

1.325.038

Eindtotaal

1.1.1.2 Programmalijn Gezondheid in de wijk Beoogd maatschappelijk effect: de Zeeuwse inwoners zijn én voelen zich gezonder Met de programmalijn Gezondheid in de wijk wordt via twee hoofddoelen ingezet op de gezondheid van de Zeeuwse inwoners. Eén gericht op de jeugd en één gericht op volwassenen (inclusief ouderen). Jeugd De uitvoering van de jeugdgezondheidszorg vormt de belangrijkste pijler onder het doel ‘De Zeeuwse jeugd groeit gezond op’. Door alle kinderen en jongeren in beeld te hebben, hebben wij zicht op de gezondheid van de Zeeuwse jeugd. De basis hiervoor is de uitvoering van het basistakenpakket, aangevuld met activiteiten en werkzaamheden toegespitst op de lokale situatie en activiteiten om (de collectieve) preventie vorm te geven. De ontwikkeling van het basistakenpakket staat niet stil, in 2022 is het prenataal huisbezoek hieraan toegevoegd. Daarnaast wordt middels het project Toekomstbestendige JGZ binnen Zeeland gewerkt aan een toekomstbestendige invulling van het basistakenpakket gericht op maximale kansen op het veilig, gezond en kansrijk opgroeien van de jeugd in Zeeland. We richten ons hierbij op meer risicogericht werken, flexibiliteit om mee te bewegen met nieuwe ontwikkelingen en balans in het werk, op het gebied van taken, formatie,

10

werkplezier en expertise. Uiteraard werken de professionals binnen de voor hun geldende wet- en regelgeving op het gebied van inhoud en kwaliteit. Volwassenen (inclusief ouderen) Het aantal ouderen (absoluut en relatief) in Nederland neemt toe. Ook Zeeland vergrijst, zelfs meer dan andere regio’s in Nederland. Dit wordt versterkt doordat er ook sprake van ontgroening is. Naast een groeiend aantal ouderen in Zeeland, neemt het mantelzorgpotentieel juist af. In combinatie met de ontwikkeling dat mensen langer thuis blijven wonen, levert dit allerlei nieuwe gezondheidsvraagstukken op. Zo ligt het percentage ouderen dat aangeeft eenzaam te zijn, in Zeeland hoger dan de rest van Nederland. Daarbij hebben gemeenten grote uitdagingen op het gebied van zorg- en ondersteuningstaken, zowel inhoudelijk als financieel. Eén van de uitdagingen is om via inzet van preventie de kosten voor zorg- en ondersteuningstaken te verlagen. In samenspraak met relevante partners wordt bekeken welke rol de GGD hierin kan spelen. Op basis van de verzamelde informatie over de Zeeuwse volwassenen/ouderen, zijn de belangrijkste uitdagingen bepaald en vertaald naar een aantal speer/aandachtspunten: Positieve gezondheid/leefstijl, Gezonde leefomgeving en Eenzaamheid.

Preventie en leefstijl Leefstijl heeft een grote invloed op de gezondheid van mensen, zo zijn roken, overgewicht en alcoholgebruik de belangrijkste oorzaak van (chronische) ziekten in Nederland. Een gezonde leefstijl kan chronische ziekten en aandoeningen voorkomen of verminderen. Ook landelijk is hier veel aandacht voor. Om deze reden is het Nationaal preventieakkoord afgesloten met meer dan 70 verschillende organisaties in Nederland. Door in te zetten op een gezonde leefstijl, wil de GGD bijdragen aan het verlagen van de ziektelast veroorzaakt door een ongezonde leefstijl. De onderwerpen uit het preventieakkoord zijn daarin belangrijk, maar er zijn meer onderwerpen zoals stress, zingeving en voldoende bewegen. Inzet op leefstijl staat niet op zichzelf, daarom is leefstijl als subdoel ondergebracht bij het doel op jeugd, volwassenen en ouderen. Uiteindelijk is het doel van de inzet op leefstijl een verbetering van de gezondheid van alle Zeeuwse inwoners. Omgevingsgerichte aanpak en positieve gezondheid Gemeenten worden door de GGD geadviseerd over gezondheidsvraagstukken gericht op de lokale situatie. Positieve gezondheid, Preventie en leefstijl zijn een belangrijk onderdeel van deze advisering. Onder andere adviseert de GGD bij de totstandkoming van de lokale gezondheidsnota en worden projecten uitgevoerd (lokaal en regionaal) gericht op actuele thema’s.

Deze thema’s worden mede gebaseerd op de periodieke onderzoeken die worden gedaan naar de gezondheid van de Zeeuwse inwoners en de prioriteiten uit de landelijk nota. De prioriteiten betreffen vier gezondheidsvraagstukken: (1) Gezondheid in de fysieke en sociale omgeving, (2) gezondheidsachterstanden verkleinen, (3) druk op het dagelijks leven bij jeugd en jongvolwassen en (4) vitaal ouder worden.

11

Wat mag het kosten: Programma(lijnen) Gezondheid in de Wijk

2023 (P)

2024 (P)

2025 (P)

2026 (P)

9.164.982

9.229.746

9.180.481

9.183.126

Kosten

10.083.734

10.141.910

10.092.645

10.095.290

Opbrengsten

-918.752

-912.165

-912.165

-912.165

Eindtotaal

9.164.982

9.229.746

9.180.481

9.183.126

12

1.1.1.3 Programmalijn Sociale veiligheid Beoogd maatschappelijk effect: Het gevoel van veiligheid in het persoonlijke leven is vergroot Het programma Sociale veiligheid richt zich op het gevoel van veiligheid van inwoners. Het gaat hier om kwetsbare inwoners van Zeeland waarvoor een sluitende aanpak nodig is. Hierbij is signaleren en toeleiding naar ondersteuning of zorg van groot belang. Meld- en Actiepunt Bemoeizorg (MAB) Het MAB is gespecialiseerd in het opbouwen van contacten met inwoners die zorg mijdend zijn, dus zelf niet om hulp vragen. Vaak betreft het mensen in een kwetsbare, vrij uitzichtloze situatie die al dan niet voor overlast zorgen. De problematiek wordt steeds complexer en in 74% van de aanmeldingen is er mede sprake van geestelijke problematiek, in samenhang met problemen op andere leefgebieden. Het MAB is gericht op een integrale aanpak van de problemen en er wordt actief met verschillende ketenpartners samengewerkt, waaronder verslavingszorg (SCM), maatschappelijk werk, huisartsen, woningcorporaties, het Zorg- en Veiligheidshuis in het kader van WvGGZ (Wet verplichte GGZ) en het daarbij behorende meldpunt Zorgwekkend gedrag. Meldingen worden onder andere gedaan door gemeenten, zorgnetwerken, politie, woningcorporaties, hulpverleners, maar ook door inwoners.