21-156 Bijlage 3. ingekomen stukken RM-inwoner - vervallen

Robert Kennedy: Ik denk dat er op lokaal niveau veel juridische mogelijkheden zijn om 5G aan te vechten. Zoals gebruik maken van wetten als de NEPA, de Wet nationaal milieubeleid. Dat is een wet die verplicht tot een effectrapportage betreffende het milieu, en in alle staten zijn gelijksoortige versies van kracht. Daar zie ik goede kansen. Ze hebben zo weinig wetenschappelijke kennis, ze kunnen geen kosten-batenanalyse laten zien. Want die is nooit gemaakt, ze beschikken niet over de kennis om die te maken. Ze willen de zaak alleen maar bespoedigen en ze gebruiken politieke invloed om dit door te duwen. Volgens mij zijn er dus mogelijkheden om ze aan te vechten en eilandjes te creëren waar ze niet kunnen komen met hun handel. Het probleem is, als ze de ruimte ingaan, kun je er nergens en op geen enkele manier meer aan ontkomen. Niet te verzekeren risico Josh: U raakt aan een uniek aspect van 5G en draadloze infrastructuur of apparatuur. Voor zover bekend is geworden, verzekeren de grote verzekeringsmaatschappijen geen apparaten, technologie of zendmasten die elektromagnetische straling produceren. Het schijnt dat de branche zichzelf moet verzekeren. Ik weet dat Lloyd's of London heeft geweigerd.

De grote verzekeraar Swiss Re heeft een verklaring uitgebracht waarin met zoveel woorden staat dat 5G en elektromagnetische straling in de hoogste lange termijn valt, hun hoogste risicocategorie. Hoe denkt u over dat verzekeringsaspect van de zaak? Robert Kennedy: De verzekeringsbranche is de ultieme beoordelaar van risico. Het zijn geen hippies in zelfgeverfde T-shirts die zeggen: 'Oh, dit is nieuwe technologie die veel te gevaarlijk is.' Dit zijn mannen-in-pak van Wall Street en Fleet Street die zeggen: 'We hebben deze technologie bestudeerd en als de mogelijkheid bestond daar als verzekeraar aan te verdienen dan hadden we die wel gevonden. Maar dit is zo riskant, dat we alles wat we eraan verdienen tien- of twintigvoudig kunnen verliezen. Dat gaan we niet doen.' Met de kernindustrie ging het ook zo. De kernindustrie kan niet worden verzekerd, dus ging de industrie naar het Congres en werd er midden in de nacht dankzij een smerige juridische truc de PriceAnderson-wet aangenomen. Die ontslaat kerncentrales en de nutsbedrijven waaraan ze toebehoren de facto van aansprakelijkheid voor schade door straling in het geval van een lek of een ongeluk. Ze zijn 49

dus onverzekerd, maar het Congres heeft de weg naar financiering vrijgemaakt. Aanklagen kan dus inderdaad. Behalve wanneer ze een list bedenken – zoals de vaccinindustrie heeft gedaan door vrijstelling van aansprakelijkheid te verkrijgen – zullen ze denk ik ook aangeklaagd worden en veel geld moeten betalen. We leven tegenwoordig in een beangstigende wereld, want grote spelers als de kernindustrie en de vaccinindustrie hebben het Congres gewoon kunnen kopen, zodat aan hen vrijwaring van aansprakelijkheid is verleend voor aan mensen toegebracht letsel. We zullen moeten zien of dat de telecomindustrie ook lukt. Zwakke plekken onderzoeken Josh: U hebt het nu over juridische immuniteit. Ergens in het begin van ons gesprek merkte u op, of leek u te suggereren, dat daar misschien wel een weg tussendoor te vinden valt, zelfs in het vaccinverhaal. Ze zijn dus misschien wel minder onschendbaar dan gedacht. Zoals u weet staat in de Telecommunicatiewet van 1996, artikel 704, dat gemeentebesturen de plaatsing van zendmasten niet op grond van milieuoverwegingen kunnen weigeren. Maar die toekenning van immuniteit wordt nu ook doorgelicht. Mensen realiseren zich dat die misschien niet zo dichtgetimmerd is als ons werd voorgespiegeld.

Hoe ziet u dit – of het nu gaat over het vaccinverhaal en de vaccinfabrikanten, of over de regelgevers en aanbieders van telecom en 5G? Robert Kennedy: Ik geloof niet dat ik de vraag begrijp. Josh: De vraag is deze: hebben ze echt volledige juridische immuniteit of denken wij dat alleen maar? Robert Kennedy: Ze genieten zeker een beperkte immuniteit, als een gemeente probeert om ze tegen te houden. Een gemeente kan geen verordening tegen zendmasten aannemen op grond van het risico dat die vormen voor de volksgezondheid. Maar ik weet niet hoeveel verder die wet reikt. Houdt die in dat je ze niet kunt dagvaarden op grond van de Wet nationaal milieubeleid, om ze te dwingen tot een milieueffectrapportage die duidelijk is over de gezondheidsrisico's? Dat lijkt me niet. Dat is iets waar ze volgens mij niet onderuit komen. Ik denk dat we verzet moeten organiseren en echt overal juristen bij moeten zien te betrekken. We moeten de muren van het fort gaan onderzoeken op zwakke plekken, juridisch zwakke plekken. En dan vervolgens doen wat ons te doen staat, via alle mogelijke uitingen, alle door Martin Luther King genoemde middelen om onze zaak te bepleiten: ageren, regelgeving, procederen. En ik zou daar nog aan toe willen voegen: innoveren. Al deze zaken tegelijk. We zullen ons als tegenbeweging moeten laten horen en ons verzet daaromheen opbouwen.

Een leger van lobbyisten Josh: Hoe belangrijk is het dat we onze gekozen bewindslieden informeren en verantwoordelijk houden? Robert Kennedy: Ook de burgers! Josh: Ja. Robert Kennedy: Mensen hebben geen idee dat dit gaande is. Ze zijn zich hier volstrekt niet van bewust. En dat komt de bedrijfstak wel goed uit, denk ik, want niemand stelt vragen. We moeten veel meer moeite doen om het publiek en de bewindslieden voor te lichten, en om echt goede bondgenoten in het Congres te krijgen, die de juiste vragen stellen, die getuigen oproepen en hoorzittingen organiseren, zodat burgers het gaan begrijpen. Josh: Ik sprak Patrick Colbeck, voormalig Senator van Michigan. Hij gaf enig inzicht in hoe onze vertegenwoordigers denken en hoe er op dat niveau verandering te bewerkstelligen is. Hij zei dat 20 procent van de gekozen bewindslieden met onwrikbare standpunten aan de ene kant staat, 20 procent 50

aan de andere kant, en dat 60 procent te beïnvloeden valt. Maar vrijwel iedereen wordt ontzettend door lobbyisten onder druk gezet. Is dat ook iets wat u ziet? En hebt u ideeën over hoe je daarin kunt doordringen? Hoe kunnen we in het hele land en wereldwijd aan pleitbezorgers onder de gekozen bewindslieden komen? Robert Kennedy: Het wordt alsmaar moeilijker, omdat geld zo'n grote rol speelt. De telecomsector is net zoals de olie-industrie en de farmaceutische industrie. Ze steken veel geld in lobbyen op Capitol Hill. Ze hebben al veel Congresleden in hun zak. Ze weten iedereen te vinden. Ze hebben honderden lobbyisten. Op dit moment zijn er geen publieke organisaties die een aanwezigheid hebben op Capitol Hill. Dus dat betekent nul lobbyisten die tegen 5G zijn op Capitol Hill. Terwijl zij honderden lobbyisten hebben die pro zijn. Daar moeten we wat aan doen, dat tekort zullen we moeten terugdringen. Dan is er ook nog de aanwezigheid van burgers. Politiek – de democratie en het democratisch beleid – wordt door twee dingen bepaald. Het ene is geld, het andere is inzet. En de inzet zal volgens mij van onze kant moeten komen. Zij hebben het geld en ook zeer machtige bondgenoten, die een verborgen hand in dit proces hebben. De inlichtingendienst en het militaire apparaat zien dit als een nationale veiligheidskwestie. En uiteraard richt men zich steeds meer op cyberoorlogvoering.

Het zal als een noodzaak gezien worden om deze cyberwapenwedloop met de Chinezen niet te verliezen. 'Kijk dan wat zij aan het doen zijn, we weten waar ze mee bezig zijn, we moeten ze dus voor blijven.' Al deze imperatieven zullen wel hun ambassadeurs hebben die op Capitol Hill in oren fluisteren, en die zeggen dat er niet naar onze kant geluisterd en niet naar gezondheidsaspecten gekeken moet worden. Wij zullen zelf onze eigen voorvechters moeten vinden. Geïnformeerde toestemming Josh: Vertel iets over informed consent, geïnformeerde toestemming. Wat voor een principe is dat, en waarom is het belangrijk voor onszelf en onze kinderen, de generaties die na ons komen. Robert Kennedy: De meerderheid is het erover eens dat geïnformeerde toestemming een fundamenteel recht is. Denk maar aan ingrepen die een effect op de gezondheid zullen hebben. Dit is iets dat sterk is opgekomen na de Tweede Wereldoorlog, waarin mensen in concentratiekampen en elders onderworpen waren aan ongewenste experimenten en medische ingrepen – dus proeven op mensen. De Code van Neurenberg, de Verklaring van Helsinki, en tal van andere internationale ethische verdragen, proclamaties en elementaire mensenrechtenverklaringen, die erkennen allemaal dat geïnformeerde toestemming voorafgaand aan ingrepen die gevolgen voor de gezondheid kunnen hebben een wezenlijk en fundamenteel mensenrecht is.

Als je al die satellieten de ruimte in stuurt zonder ook informatie erover te geven... zonder die informatie heb je geen toestemming. Zoals het nu is, heeft niemand enige informatie. En ze sturen die dingen gewoon de ruimte in. Zorg dat je transparant bent. Het is specifiek aan hen gevraagd door de Senaat: 'Hebben jullie enig wetenschappelijk onderzoek gedaan of proefondervindelijk vastgesteld dat dit veilig is?' Wij hebben geen gegevens die aantonen dat het veilig is. Het is enkel en alleen propaganda. We hebben totaal geen feiten. Er zijn allerlei onderzoeken waaruit blijkt dat dit niet veilig is. [Videofragment hoorzitting Senaat] Senator Blumenthal: Ik ben van mening dat burgers het recht hebben om te weten wat de gevolgen voor de gezondheid zijn, zonder vooruit te lopen op wat wetenschappelijk onderzoek misschien zal uitwijzen; dat hun de verzekering toekomt dat er onderzoek zal worden gedaan naar vragen die er bestaan. Mijn 51

vraag in het bijzonder aan u, meneer Gillen en meneer Berry, is daarom: Hoeveel geld heeft uw branche uitgetrokken om aanvullend onafhankelijk – ik benadruk onafhankelijk – onderzoek mogelijk te maken? Is dat onafhankelijke onderzoek gaande? Is het al afgerond? Waar kunnen consumenten er iets over vinden? Ik heb het over onderzoek naar de biologische gevolgen van deze nieuwe technologie. CEO Gillen: Voor zover ik weet lopen er op dit moment geen door de branche ondersteunde studies. Ik kom graag met u bespreken wat de mogelijkheden zijn als u denkt dat er meer studies moeten komen; wij zijn altijd voor meer wetenschappelijke kennis. Wij gaan ook af op wat wetenschappers ons vertellen. Senator Blumenthal: Dus uw antwoord op mijn vraag naar hoeveel geld is in feite: geen cent. CEO Gillen: Daar kan ik (hapert) geheel met u in meegaan, Senator. Bij mijn weten zijn er momenteel geen onderzoeken gaande die door de branche worden ondersteund. Senator Blumenthal: Weet iemand anders van toezeggingen door de branche om onderzoek te doen, te ondersteunen, te financieren, er wetenschappelijk aan bij te dragen, eraan te beginnen? CEO Berry: Nee, er is mij niets bekend van — Senator Blumenthal: Dus er loopt feitelijk geen enkel onderzoek. We varen zo ongeveer blind wat betreft onze gezondheid en onze veiligheid. Dank u, meneer de Voorzitter.

Inbreuk van technologie Josh: Of het nu om 5G gaat dat wordt uitgerold zonder enig onderzoek naar de veiligheid, of om vaccins die verplicht worden gesteld ondanks allemaal duidelijke risico's die de wetenschap aangeeft: hoe kan het dat deze programma's zonder geïnformeerde toestemming blijven doorgaan? Wat zijn eigenlijk de gevolgen als we nu niet een grens trekken om onszelf en onze kinderen te beschermen tegen de inbreuk van al deze technologie? Wat voor implicaties heeft het als dit doorgaat? Van wie is eigenlijk ons lichaam? En van wie is eigenlijk het lichaam van onze kinderen – als we dit allemaal zomaar toelaten? Robert Kennedy: Al deze vragen komen samen in een centrale vraag. Die is: kunnen wij de integriteit van onze democratie bewaren? Of zullen onze democratische rechten door al het grote geld in de politiek worden ondermijnd en ondergeschikt gemaakt aan ondernemingswinsten? Dat is wat we nu zien gebeuren. We zien hoe het politieke proces gedomineerd wordt door een soort kleptocratie van ondernemingen. Alle menselijke gedragingen zijn nu onderworpen aan een vorm van regelgeving waarbij de hoogste prioriteit de winst van die ondernemingen lijkt te zijn. We worden allemaal tot handelsobject gemaakt. Het landschap wordt een handelsobject. Onze kinderen worden een handelsobject.

Het is een schokkende ontwikkeling van de Amerikaanse democratie, die ooit begon met als hoogste idealen: menselijke waardigheid, onafhankelijkheid, menselijke vrijheid, recht op zelfbeschikking, luisteren naar wat mensen zeggen. Tegenwoordig hebben we te maken met een Congres dat grote techbedrijven actief aanspoort om kritiek of cruciale informatie over farmaceutische producten te censureren. Op Capitol Hill zijn nu 1500 farmaceutische lobbyisten werkzaam. De andere industrieën zullen hetzelfde doen. Ze zullen ook 'onjuiste' informatie censureren. In Texas is vorige maand een wet aangenomen die het strafbaar maakt – een misdrijf – om deel te nemen aan demonstraties tegen pijpleidingen. We komen op een punt in onze democratie waar het een misdrijf zal zijn om van mening te verschillen met of kritiek te leveren op een onderneming. Met vaccins zijn we daar al. Vaccins zijn een winstgevend geneesmiddel – een industrie van 50 miljard dollar – dat wettelijk al verplicht is gesteld, en met geweld en tegen hun wil aan Amerikaanse burgers wordt opgelegd. Iedereen vindt dat de grote techondernemingen veel te veel macht hebben. Maar wij hebben politieke leiders die hen adviseren om alle kritiek te censureren, om foto's van kinderen met letsel door vaccins 52

te censureren, om letsel door vaccins per besluit af te schaffen door simpelweg te stellen dat het niet bestaat, en ook niemand toe te staan om erover te praten! Het is een uitermate gevaarlijke situatie waar we naartoe gaan. Het is kafkaësk. Maar dit alles effent dus de weg voor 5G. Het is duidelijk iets wat slecht voor de mens is. Het zal goed zijn voor het militair-industriële complex, maar het zal niet goed zijn voor de gemiddelde burger. Toch zullen ze proberen het aan ons op te dringen omdat zo veel mensen eraan zullen verdienen. Censuur en de media Josh: Over censuur gesproken, ik zou graag uw mening horen over wat we allemaal aan censuur zien. Met name wat betreft vaccinkeuze, veiligheid van vaccins, onze rechten. Het verwijderen van boeken en films van Amazon en tegenwoordig ook van sociale media, en zelfs gewoon commentaar – doen ze dat omdat ze ergens bang voor zijn? Ik bedoel de farmaceutische industrie. Of doen ze het eenvoudig omdat ze het kunnen? Robert Kennedy: De farmaceutische industrie wil geen discussie. Ik doe dit werk al heel lang. In reguliere kranten als The New York Times, de LA Times, de Chicago Sun-Times, de San Francisco Chronicle of The Boston Globe heb ik sowieso nog nooit een opiniestuk mogen schrijven. In The Huffington Post en enkele andere liberale blogs kon dat een tijd lang wel.

Maar de laatste keer dat ik een opiniestuk in The Huffington Post heb mogen schrijven was in 2009. Dat is nu een decennium geleden. Zelfs de zogenaamd liberale blogs, die geacht worden het tegengif te vormen voor de macht die ondernemingen hebben over de samenleving en de democratie, zijn er op een of andere manier van overtuigd geraakt dat ze mee moeten doen aan deze censuur-pletwals. Tegenwoordig geldt dit ook voor de sociale media, Facebook en Google. Die hebben hun eigen banden met de vaccinindustrie. Google is nu een vaccinonderneming. Ze werken samen met GSK, GlaxoSmithKline, een vennootschap ter waarde van zo'n 600 miljoen dollar. Ze maken niet alleen samen vaccins, GSK heeft daarnaast een contract om data te verzamelen, zodat Google informatie over onze gezondheidstoestand kan detecteren, je hartslag kan meten als je je mobieltje vasthoudt. Plus wat Alexa of Siri over ons aan de weet kunnen komen als we in huis rondlopen. Deze data verzamelen, en geneesmiddelen en vaccins enzovoorts ontwikkelen, en die dan rechtstreeks aan ons te koop aanbieden. We leven in een beangstigende wereld. Dit soort farmaceutische ondernemingen beheerst ziekenhuizen, beheerst de medische wereld, beheerst de pers. Nu beheersen ze de sociale media en uiteraard ook de TV.

Ik las naar ik meen gisteren dat het gemiddelde avondjournaal 22 reclamespots heeft, waarvan er 17 afkomstig zijn van farmaceutische bedrijven. Met al die dollars reclamebudget – 9 miljard per jaar wordt er in de Amerikaanse media besteed – kopen ze ook inhoud. Dat is slecht voor de democratie, want democratie is afhankelijk van een geïnformeerd publiek. Iedereen moet meedoen Josh: U heeft het over big data. U heeft het over alle belangenverstrengeling achter de schermen. Welke betekenis voor kinderen heeft het, wat er met 5G aan surveillance en datavergaring komt? Robert Kennedy: Ik heb zeven kinderen. Het maakt me bang als ik denk aan de wereld waarin ze aan het opgroeien zijn. Want wat ze ook doen, ze zullen volgens mij nooit uit het oog zijn van een of ander surveillancesysteem. Dat is griezelig. Het is griezelig om te bedenken hoe je onder die omstandigheden een democratie kunt handhaven. Josh: Ik heb een hoop respect voor u – dat u zogezegd de koe bij de horens hebt gevat en vecht voor de goede zaak. Iedereen die u volgt ziet dat. We zijn dankbaar dat u er bent. Wat moeten we doen om het 53

tij te keren? Robert Kennedy: In brede zin denk ik dat we het geld uit de politiek moeten weghalen. We moeten verwijzen naar gerechtelijke uitspraken hierover en terugkeren naar hoe het vroeger was en de integriteit van onze democratie herstellen. Op individueel niveau zou iedereen dit moeten verdedigen. Iedereen zou zich betrokken moeten voelen. Je kunt je niet meer veroorloven om thuis te zitten en doen alsof dit niet gebeurt. Want het gebeurt nu, de slechteriken winnen en we moeten onze democratie terugpakken.

54

Is 5G nodig voor snelheid? 5G kan snelheden tot ruim 1000 megabits per seconde (Mbps) leveren. Videoconferenties van hoge kwaliteit vergen slechts 0,3 Mbps; high-definition (HD) gebruikt 1,5 Mbps. Op een mobiel apparaat kan de hoogst waargenomen beeldkwaliteit gehaald worden met 1,5 Mbps. Netflix beveelt 5 Mbps aan voor HD streamen op een groot scherm. Telegeneeskunde (inclusief operatie en medische beeldweergave) kan tussen minder dan 2 Mbps en 40 Mbps vragen. De ideale snelheid om internet te doorzoeken is 8 Mbps. Voor ultra-HD (4K) video (voor zeer groot scherm) beveelt Netflix 25 Mbps aan. De behoefte aan snelheid voor virtuele realiteit beweegt zich tussen een paar en enkele honderden Mbps bij uitzonderlijk diep ingebedde toekomstige toepassingen. Hier sneuvelt de mythe: de meest recente 4G-technologie kan met 1000 Mbps al deze snelheden aan. Verbeteringen in beeldcompressie zoals beloofd door artificiële intelligentie (AI) kan de gevraagde snelheid zelfs nog meer drukken.

55

4. SCHADELIJKE EFFECTEN VAN RADIOFREQUENTE STRALING Dr. Paul Héroux Dr. Paul Héroux is een wetenschapper met ervaring in natuurkunde (PhD), techniek (15 jaar) en gezondheidswetenschappen (30 jaar). Hij begon zijn carrière in het Hydro-elektrisch Onderzoeksinstituut te Varennes in Québec, een wereldvermaard elektrotechnisch laboratorium. Na afronding van zijn traject met leergangen Biologie en Geneeskunde, raakte hij geïnteresseerd in volksgezondheid. Voor een project over verband tussen laagfrequente magnetische velden en beroepsgerelateerde vormen van kanker werd hij benoemd tot hoofddocent aan de Medische Faculteit van de McGill-universiteit. Daar leidt Paul Héroux momenteel het programma rond beroepsziekten. Binnen dit programma doceert hij Toxicologie en Gezondheidseffecten van elektromagnetisme. Josh: Bij ons vandaag op de 5G Top is Dr. Paul Héroux. Paul, welkom. Dr. Héroux: Hallo, hoe is het? Josh: Goed, dank je. Bedankt dat je hier de tijd voor neemt. Dr. Héroux: Graag gedaan. Josh: Je hebt een heel solide biografie, Paul, nogal een achtergrond. Wil je daar nog iets aan toevoegen? Dr. Héroux: Wel, om in dit onderzoeksveld te werken moet je je in veel disciplines inlezen. Ik denk dat een belangrijk probleem in dit onderzoeksveld is, dat veel betrokkenen òf iets weten van techniek òf iets weten van gezondheid, maar dat weinigen thuis zijn aan beide kanten van die kloof.

Josh: Wel, bedankt dat je helpt om dat gat te overbruggen. Mijn eerste vraag is: de telecomindustrie en de elektriciteitsbedrijven beweren dat er geen methode kan worden ontwikkeld om schade door EMV's – elektromagnetische velden – aan te tonen. Wat kun jij ons daarover vertellen? Causaal verband Dr. Héroux: Het meest elegante dat ik daarover kan zeggen, is dat het onzin is. Het idee dat er geen methode bestaat, is door de industrie gepopulariseerd, in essentie om regulering uit de weg te gaan. Met andere woorden: als je beweert dat er geen mechanisme is, dan is er geen basis, dus geen effect – alles gaat in rook op. Je kunt dit zelfs in de discussie met biologen bereiken door eeuwig en altijd de dam op te werpen van bewijs dat nodig is om een mechanisme te erkennen. Dus als je een stug brein hebt, dan vind je ook niks. Helaas is de industrie in staat geweest dit standpunt vanuit zo veel verschillende hoeken stem te geven dat het zelfs mensen beïnvloedde die mogelijk wel beter weten – of zouden moeten weten. Epidemiologen bijvoorbeeld zien de effecten van deze straling op menselijke populaties, bij zowel de lage als de hogere frequenties. Maar de papegaaiwerking, de elkaar napratende opinie binnen de industrie, is dat we niet weten wat het mechanisme is. Als excuus kan ik aanvoeren dat ze geheel ingebed zijn in de cultuur van moleculen en biochemie.

Dat maakt het voor hen ook niet eenvoudig om de mechanismen te zien. In werkelijkheid was men het al snel eens nadat deze met elektromagnetische straling verband houdende problemen ook in de Westerse wereld werden ontdekt. Men bood een oplossing, we hebben immers goed inzicht in wat er aan de hand was. Maar dat werd totaal genegeerd. Want je kunt de dam zo hoog maken als je wilt. De mechanismen die de werking van elektromagnetische velden verklaren, zijn wel degelijk bekend. Ze zijn beter bekend dan die van de meeste geneesmiddelen die nu op de markt te krijgen zijn. Maar als je van mening bent dat we een mechanisme niet kunnen accepteren totdat ook het laatste volgens ons belangrijke aspect ervan is opgehelderd, dan zul je nooit iets toegeven. 56

Dat is wat de industrie in essentie heeft gedaan – hoe ze in essentie vanuit eigen belang hebben gehandeld. Spanningsafhankelijke calciumkanalen Josh: Over mechanisme gesproken: is jouw visie gelijk aan die van Dr. Martin Pall en ook anderen, die het over spanningsafhankelijke calciumkanalen en peroxynitriet hebben, en nog andere elementen die in dat model een rol spelen? Dr. Héroux: Als je iets weet van wetenschap, dan is het dat iedere wetenschapper net weer een wat andere mening heeft, een andere invalshoek bij een bepaald probleem. De ene wetenschapper richt zich op het ene en ik heb me op het andere gericht. Ik kijk gericht naar de belemmering van het metabolisme in de mitochondriën en hoe dat vrije zuurstofradicalen genereert. Hoe het verschillende ziektes kan beïnvloeden. In het verleden kwam calcium naar voren door het werk van Ross Eddy. Wat Ross Eddy vond, is dat er uitstoot van calcium optrad in de cellen van het zenuwstelsel wanneer hij een toegepaste straling onderbrak. De reden waarom dat effect optrad, is dat als je straling toepast, dan minimaliseer je het metabolisme. Zet je de straling stop, dan krijgt de cel de kans om calcium uit de cel te drijven, wat de cel eerder niet kon. Dus calcium kwam er naar mijn mening per ongeluk bij kijken. Het is niet de hoofdrolspeler, maar wel een onmiddellijk gevolg van elektromagnetische straling.

Als je een bepaald onderzoeksveld in diskrediet wilt brengen, kun je altijd wijzen op de verschillen tussen wetenschappers. Want die kijken allemaal naar hetzelfde brok, maar vanuit verschillende hoeken. Dus als je de verschillen wilt uitvergroten, dan kun je de uitlatingen van deze of gene wetenschapper citeren en die van Héroux en zeggen dat er inconsistenties zijn. Die kant kun je altijd op. Maar ik denk dat zowel het werk van anderen als het mijne volstrekt geldig zijn. Thermische effecten Josh: Om even terug te gaan naar de door de industrie gehanteerde normen: je weet dat ze nog steeds enkel thermische effecten erkennen. Zou je het daarover willen hebben? Wat is jouw visie op het perspectief van de industrie: dat opwarming het enige mechanisme is. Hoe kijk jij naar opwarming die wordt veroorzaakt door RF-straling? Dr. Héroux: Wel, opwarming is een criterium dat door de industrie is geïsoleerd om een plan te ontwerpen voor bescherming van de bevolking. Gewoon omdat het een extreem effect is dat optreedt bij zeer hoge intensiteit. Het isoleren van dit criterium zou de industrie de vrije hand geven om vrijwel elk soort systeem van telecommunicatie uit te rollen wat ze maar willen. Ze bereiken dat door mensen in commissies geplaatst te krijgen die deze richting zijn toegedaan.

Met andere woorden, historisch gezien heeft de industrie specifiek onderzoek naar opwarming ondersteund. En de wetenschappers die zogezegd gesteund werden om het onderzoek naar opwarming uit te voeren, neigen natuurlijk naar deze variabele – niet naar een andere. Ze hebben dus een kleine gemeenschap van wetenschappers gecreëerd die opwarming als het enige beschouwen en niets anders willen zien. Je kunt een sterke eenzijdigheid creëren door universiteiten wat financiële ondersteuning toe te werpen, door nadrukkelijk deel te nemen aan de commissies van de beroepsgroep en via het aantal deelnemers het verloop van de discussie wezenlijk te beïnvloeden. Dat is precies wat er is gebeurd. Vrije zuurstofradicalen

57

Josh: Kun je wat meer vertellen over vrije zuurstofradicalen en ons een beetje helpen een beeld en begrip te vormen van hoe EMV's en RF-straling vrije zuurstofradicalen veroorzaken? Dr. Héroux: Zoals je weet, zijn vrije zuurstofradicalen een heel belangrijke speler in de biologie. In die zin, dat we weten dat vrije zuurstofradicalen wezenlijk radicalen zijn die de cellen inwendig kunnen aanvallen en beschadigen. Ze zijn onderdeel van de normale celstofwisseling. Tijdens je leven maak je onvermijdelijk vrije zuurstofradicalen aan, in het normale verloop van het levensproces. Al in de vijftiger jaren van de vorige eeuw ontwikkelden mensen als Denham Harmon de theorie dat feitelijk het ouder worden deels te wijten is aan de vrije zuurstofradicaal. Sindsdien, een beetje zoals bij het besef van stress in de psychologie, heeft de notie postgevat dat vrije zuurstofradicalen biologisch optreden bij een aantal ziektes. Dus zal elke oorzaak die vrije zuurstofradicalen genereert in meer of mindere mate als schadelijk worden beschouwd. Uiteraard kan een kleine hoeveelheid vrije zuurstofradicalen in sommige gevallen afweermechanismen stimuleren. Maar in het algemeen worden ze gezien als veroorzakers die de aanleg tot verschillende ziektes, zou ik zeggen, kunnen verergeren. Die vrije zuurstofradicalen worden sterk – laat ik zeggen onvermijdelijk – opgewekt door elektromagnetische straling.

Want elektromagnetische straling verandert de stofwisseling in de mitochondriën, die kleine beestjes in je cel. Als je de overdracht van lading belemmert, stimuleer je de polarisatie van mitochondriën. Er is maar één waarde, 139 millivolt, die voor de mitochondriën optimaal is. Pas je straling toe, dan gaat dat omhoog. Pas je die straling gedurende geruime tijd toe, dan zal de cel het compenseren door de stofwisseling te verhogen. Stop je dan de straling, dan wordt de polarisatie te laag. Dus hoe je het ook bekijkt, afwijken van de optimale waarde geeft meer vrije zuurstofradicalen dan in een bepaald weefsel normaal is. Als je bijvoorbeeld als individu zwaktes hebt in je pancreas, je hersenen, je hart, je spijsvertering, waar dan ook, dan zal toename van vrije zuurstofradicalen daar de ontwikkeling van kwalen versnellen. Op deze manier zal elektromagnetische straling – wat een zeer onregelmatige vorm van blootstelling betekent, waartegen het lichaam geen verweer heeft – in principe afwijking geven van de optimale waarde. Er zijn in de fysiologie vele voorbeelden van vergelijkbare systemen in de mitochondriën. Het is bijvoorbeeld bekend dat in mitochondriën er slechts één optimale concentratie van ijzer bestaat. Een hogere of lagere concentratie is heel erg slecht voor je. Dat is waarom er in het menselijk lichaam allerlei moleculen zijn die de concentratie van ijzer beheren.

Maar wat elektromagnetische straling betreft, dat is totaal kunstmatig. We hebben in de afgelopen 100 jaar geen tijd gehad om compensatie te bieden aan deze totaal nieuwe oorzaak; want onze mitochondriën zijn volgens het ontwerp van ons lichaam al twee miljard jaar aanwezig. Ze kunnen zich niet aanpassen aan, laat ik zeggen, de projecten van de technische gemeenschap binnen die korte tijdsspanne van 100 jaar. Josh: Is peroxynitriet (ONOO-) een voorbeeld van een vrije zuurstofradicaal? Dr. Héroux: Ja, dat klopt. Je kunt je wel voorstellen dat er een hele dierentuin aan moleculen is gecreëerd. We hebben enzymen zoals katalase, die gevormd zijn van waterstofperoxide en die allerlei voorzorgsmaatregelen inhouden die de fysiologie heeft genomen om de schadelijke stoffen uit het lichaam te verwijderen. Metabolische verstoringen Josh: Je hebt het in jouw werk ook over actief metabolische verstoringen, niet? Kun je uitleggen wat dat zijn en hoe die in verband staan met EMV's? Dr. Héroux: De belangrijkste molecule in het lichaam is ATP, adenosinetrifosfaat. Ben je daarmee bekend? Josh: Ja. Ik ben geen wetenschappelijke expert op dat gebied. Dat moet ik wel duidelijk maken als een 58

soort van disclaimer. Maar ja, ik ben bekend met ATP. Dr. Héroux: Nou, hoeveel weeg je? Josh: 90 kilo. Dr. Héroux: Oké, dan verbruik je 90 kilo ATP per dag. Josh: Oké. Dr. Héroux: Of, in andere woorden… dat genereer je. Je verbruikt het. Dat is je dagelijkse omzet. Het is dus een substantie die voor de cel zoiets is als geld. En je weet dat geen enkele regering wil dat het geld opraakt. Je weet wat er gebeurt met de regering van de VS als de President de tent sluit, toch? Josh: Ja, die werkt dan niet meer. Dr. Héroux: Alles stopt. In de cel is het niet anders. Je kunt niet zonder ATP. Dus ook al is er elektromagnetische straling in de omgeving, de cel weet dat het ATP niet mag opraken. Daarom is er een grote molecule, genaamd AMPK alfa, die tot taak heeft de boel in de gaten te houden en processen in werking te zetten, zodat alles binnen het budget blijft. Elke keer als je elektromagnetische straling in de omgeving hebt, dan zorgt dit enzym ervoor dat de cel in leven blijft. Deze processen gaan constant door. Je past straling toe, en AMPK alfa moet aan het werk. En verderop in de processtroom heeft dat gevolgen voor praktisch ieder fysiologisch systeem in de cel. De waarheid is dat we betrekkelijk ongevoelig zijn voor de aanwezigheid van elektromagnetische straling, tenzij we hypersensitief zijn.

Dus enkele mensen kunnen het voelen, de meesten kunnen dat niet, dankzij AMPK alfa. Maar wat AMPK alfa je niet vertelt, is wat het allemaal moet doen om die straling te compenseren. Eigenlijk, wanneer je compensatie moet bieden voor iets in je omgeving, dan verhindert dit dat je andere dingen doet die je zou willen doen op cellulair niveau. Dit leidt in feite tot een soort van metabolische uitputting, wat zwaarder wordt naarmate je ouder bent of naarmate jouw fysiologische systemen kwetsbaarder zijn. Daarom geeft elektromagnetische straling nogal wat verschil, afhankelijk van het feit of je telefoneert of niet. Zelfs al loop je alleen maar over straat, dan ben je onderhevig aan straling die pulseert – wat wil zeggen dat het komt en gaat. Binnen die stralingspulsen zijn er episodes, die ook weer variaties in zichzelf hebben. Al die straling, die zich volkomen atypisch in je omgeving bevindt, vereist dat onze biologie voortdurend aanpassingen doet. Het is die aanpassing die uiteindelijk kanker kan bevorderen, neurologische ziektes, diabetes, en ga maar even door. Nieuwe ziektes Josh: Dus of iemand nou elektrosensitief is of niet, de effecten voelt of niet... het lichaam moet bij blootstelling aan 4G, 5G, alle soorten van RF-straling, op een chemisch niveau compenseren, en dat vereist gebruik van meer energie.

De metabolische processen worden negatief beïnvloed, of je het nou voelt of niet kunt voelen. En die metabolische processen zijn – zoals jij zo te horen suggereert – gekoppeld aan de toenames die we zien in al de neurologische ziektes en autoimmuunziektes en degeneratieve chronische ziektes. Klopt dat? Dr. Héroux: Ja, er zijn veel ziektes in aantal toegenomen in de afgelopen eeuw, telkens wanneer we onszelf blootstelden aan nieuwe stralingstypes. Ik wil niet de indruk wekken dat al deze ziektes geheel en al veroorzaakt worden door elektromagnetische straling. Maar aangezien straling heel erg nauw verband houdt met vrije zuurstofradicalen, is het vooruitzicht dat ze deze ziektes zullen bevorderen. Aan het begin van de vorige eeuw bestond er klaarblijkelijk praktisch geen diabetes. Je kunt zeggen dat er toen ook geen diagnose was. Maar de toename is zeer, zeer significant geweest. En toen digitale mobiele telefoons werden geïntroduceerd, waren er tevens opnieuw toenames. Waar dat dus op duidt, is dat naar alle waarschijnlijkheid de omgeving die wij door de techniek van elektromagnetische straling hebben gemaakt – een omgeving die miljarden keren is geïntensiveerd ten 59

opzichte van hoe het oorspronkelijk was – een reële invloed heeft op de ziektes waar we intussen op enige wijze aan gewend zijn geraakt. We gaan allemaal dood aan kanker, we hebben allemaal Parkinson, we hebben allemaal Alzheimer. Als je slachtoffer bent van deze ziektes, dan denk je dat het op de een of andere manier onvermijdelijk is. Maar misschien is dat niet zo. Als we beter zouden zorgen voor onze omgeving, zou de aanwezigheid van deze ziektes wellicht afnemen. Naar mijn mening is het dus zeer de moeite waard om geleidelijk aan onze elektromagnetische omgeving te saneren. We zullen de kosten ervan substantieel terugverdienen door een afname van kosten voor de gezondheidszorg. Onomkeerbaar proces Josh: Dus jij zegt dat de wetenschap zeer sterke aanwijzingen heeft dat EMV's een van de belangrijke oorzaken zijn van de toename van deze ziektes? Is dit op de lange termijn dan een onomkeerbaar proces, als je eenmaal tot een bepaald niveau blootgesteld bent geweest? Kan het niet keren? Hoe zie jij dat op de lange termijn, zowel op een individueel niveau van blootstelling als cumulatief – door de hele maatschappij heen? Dr. Héroux: Wel, je raakt hier een zeer delicaat onderwerp aan. Als je een techneut bent, neem je als antwoord op deze vraag aan dat, nou ja, als die straling schadelijk blijkt te zijn, nou, dan zetten we hem toch uit en dan wordt alles weer normaal.

Maar biologen weten beter. De reden waarom een bioloog zich hier zorgen over zou kunnen maken, is dat sommige dingen in de biologie... of anders gezegd, de evolutie van de soort kan in een bepaalde richting worden gestuurd op een manier die onomkeerbaar is. Als je kijkt naar de evolutie van de mens, vanaf wat in wezen miljarden en miljarden jaren geleden eencellig was, 2 tot 3 miljard jaar geleden... Wat er is gebeurd, is dat we eigenlijk sinds de vroegste tijden afhankelijk waren van een passende bevoorrading met ATP. Dat is de mantra geweest voor alle levende systemen. Kijk je naar de verschillende processen in de evolutie, zelfs de voortplanting... het sperma dat richting de eicel snelt, dat is eigenlijk een ATP-race. Het is een echte 100 meter-sprint richting eicel. Wat je wilt hebben is efficiënt ATP, efficiënte energie, want het leven voelt dat het niet zonder kan. Maar nu kom je in de moderne wereld en je besluit te gaan storen in dit ATPvoortplantingsmechanisme. We gaan het in de war brengen. Wat zal er in de loop van de tijd gebeuren bij toepassing van deze verstoring op de voortplantingscellen in het lichaam? Is het mogelijk dat de mitochondriën op bevolkingsniveau zullen veranderen? We zijn nu vaardig geworden in zaken als reageerbuisbevruchting, en hebben kennis vergaard over de evolutie van hele populaties van mitochondriën in cellen...

Weet je, in de menselijke eicel bevinden zich ... wat zou jij zeggen, Josh? Hoeveel mitochondriën zitten er in één enkele menselijke eicel? Josh: Ik heb geen idee Dr. Héroux: Wel, het is een derde van een miljoen. Josh: Wauw! Dr. Héroux: Daar zit dus een hele populatie. Pas je nu velden toe op deze mitochondriën, dan verander je die populatie misschien wel in een heel bepaald type populatie. Doe je dat tientallen jaren achtereen, dan verstoor je in essentie de efficiency van de ATP-fabriek. Dit betekent dat de belangrijkste aandrijver van de menselijke evolutie en de evolutie van alle dieren en planten wordt gedeclasseerd. Of in andere woorden: de aandelenmarkt herkent niet meer dat het hier gaat om een zogeheten blue chip, een vertrouwde waarde. Je grijpt dus mogelijk op een onomkeerbare wijze in. 60

Wat gaat er gebeuren met mensen en met alle levende systemen? Het betekent niet dat alles doodgaat. Het betekent gewoonweg dat je een omleiding oplegt aan de biologie die daar niet op bedacht was. Tot op heden hebben we gerekend op ATP en de mitochondriale stofwisseling in alle organismen op deze planeet. Mensen die het kunnen weten, zeggen dat de problemen zullen aanhouden. Dus verstoren van dit hele mechanisme is echt voor eigen risico. Josh: Wauw, dat is een heftige kijk, een heftig inzicht. Dank je wel voor je uitleg hierover, speciaal over de risico’s met betrekking tot de mitochondriën in de eicel. We weten dat een vrouw geboren wordt met alle eitjes die ze gedurende haar hele leven zal produceren, toch? Dr. Héroux: Klopt. Biologische aanpassing Josh: Als ik even mag schakelen. Ik ben een leek met belangstelling voor kwantummechanica. Dus dit is voor mij interessant. Je hebt in je werk besproken dat telecomsignalen een fractale structuur, een fractale aard hebben. Kun je ons daar meer over vertellen? Dr. Héroux: Wat ik daarmee bedoel, is dat je bij de overdracht van data door middel van elektromagnetische golven een draaggolf hebt. De draaggolf kan 950 megahertz, 1,9 gigahertz of 2,45 gigahertz zijn. De signalen variëren continu op de frequentie. Om gegevens aan het signaal mee te geven, creëer je een modulatie.

Dat wordt in de industrie aangeduid als Time Domain Multiple Access, TDMA. Dat houdt in dat je het signaal op de draaggolf in kleine stukken knipt. Je hebt ook FDMA, wat staat voor Frequency Domain Multiple Access. Dan verander je de frequentie, je verandert de hoogte heel erg snel. Binnen de blokken en variatie die je verzendt, zitten de gecodeerde data. Dat wil dus in wezen zeggen dat er in het signaal onderbrekingen moeten zijn voor die data. Als je rondloopt in een stad, word je uiteraard op verschillende niveaus aan straling blootgesteld, afhankelijk van je nabijheid tot een antenne. Maar ook als je je mobiele telefoon tegen je hoofd aan houdt, word je aan meerdere niveaus van straling blootgesteld. Dus op heel veel tijdschalen is het signaal sterk variabel. Denk nu nog eens aan de compensatie die biologische systemen moeten toepassen, als je te veel van deze onregelmatigheden toevoegt aan het signaal, waardoor je uiteindelijk de aanpassingslast van het biologische systeem laat toenemen. Nu bevat je lichaam zelf ook elektrische systemen. Maar dat zijn heel erg oude elektrische systemen. Die zijn onderdeel van de natuurlijke straling. Het magnetisch veld van je hart bijvoorbeeld is honderd keer zwakker dan de magnetische velden van hoogspanningsleidingen. Het hart heeft in de loop van de eeuwen veel tijd gehad om zich aan te passen en de signalen aan te kunnen.

Maar nu ineens voeg je – binnen de afgelopen 100 jaar – honderd keer meer niveau aan het signaal toe. Het is niet geheel onverwacht dat je niet in staat bent om je meteen aan te passen. Op heel veel verschillende tijdschalen, ongelukkig genoeg, eist elektromagnetische straling van het lichaam, van de cellen en de mitochondriën, om zich aan te passen aan verschillende wisselende omstandigheden. Fractalen en blokgolven Josh: Ik stel die uitleg over de aanpassing die van ons gevraagd wordt, ook al zijn we ons er niet van bewust, zeer op prijs. Dat maakt het begrijpelijk, helemaal omdat we die telecomsignalen niet kunnen zien. Onze hersenen... het is alsof we die informatie niet op een bewust niveau verwerken. Dus dat 61

helpt. Ik heb nog een vraag. Je had het over signalen die in stukken zijn geknipt. Heeft dat iets te maken met blokgolven? En als tweede, gaat het om het opknippen van de signalen, wat dan wordt doorgestuurd in een paar milliseconden en dan stopt? Is het een voortdurend aan-uit-mechanisme en is dat wat de eigenlijke fractaal creëert die je noemde? Dr. Héroux: Ja, dat klopt. In zoverre dat je bijvoorbeeld in de specifieke toepassing van mobiele telefoons elektromagnetische straling moet uitzenden. Daarbij wordt het geluid van de stem die je wilt verzenden ineengedrukt tot een fractie van de oorspronkelijke duur. Pers dat digitaal samen en activeer dan een oscillator die de draaggolf produceert en codeer de data voor een korte periode. Dus typisch weet je dat je signalen hebt die maar 10% van de tijdsduur van jouw stemsignaal innemen. Dat wordt in principe gedaan om veel gebruikers dezelfde frequentie te laten gebruiken. Het systeem kan je natuurlijk ook in een enkelvoudig telefoongesprek overzetten naar een andere frequentie, wat weer een nieuwe aanpassing vereist. Al deze uitstekende technische ideeën, die prima zouden werken in een optische vezel, zijn voor mensen enigszins problematisch als ze eraan worden blootgesteld. Want digitale overdracht betekent dat je een plotselinge verandering nodig hebt, zoals jij zegt een blokgolf.

Dit geeft een grote verhouding tussen signaal en geluid. Het wordt makkelijk en over lange afstand door versterkers vernieuwd. Maar deze digitale verzending betekent in wezen een schok. Als je schokken krijgt in allerlei soorten tijdvensters, dan wordt dat voor ons biologische systeem erg moeilijk om te hanteren. Want het is straling waar we nooit mee te maken hebben gehad in de afgelopen twee miljard jaar. De beleving van tijd Josh: Ik vraag misschien te veel, maar ik doe het toch. Denk je dat deze mechanismen waar jij het nu over hebt, invloed hebben op bijvoorbeeld de manier waarop wij als biologische wezens tijd beleven? Dr. Héroux: Ik denk dat het onvermijdelijk is. Maar de hersenen hebben niet zo’n geweldig vermogen om informatie aan zichzelf terug te geven. Je kunt bijvoorbeeld het serotonineniveau in je hersenen veranderen door een banaan te eten, maar je voelt dat niet. Je bewustzijn is een soort ballon die vrij door de atmosfeer zweeft, en je krijgt niet noodzakelijkerwijs informatie over zaken die niet uitzonderlijk kritiek zijn. Dus als jij vertraagt, denk je dat anderen versnellen. En als jij versnelt, denk je dat alle anderen ongelooflijk traag zijn. We denken bijvoorbeeld dat de straling van mobiele telefoons de gevoeligheid van je gehoor vermindert. Dat gebeurt niet op een gigantische manier, maar wel op een aantoonbare manier.

Het beïnvloedt vermoedelijk ook je denken. Het is zeer goed gedocumenteerd dat blootstelling aan de straling van een mobiele telefoon ertoe neigt het geheugen aan te tasten. Toch maken we gebruik van die straling. We willen die straling op scholen in gebruik hebben, bij jonge kinderen. Het is een aspect dat in het algemeen niet wordt herkend, maar deze straling heeft directe mentale invloeden die niet makkelijk worden ontdekt. Maar ja, weet je, ook lood heeft effect, als neurotoxische stof. En we zien de effecten bij mensen. De slachtoffers zijn zich er totaal niet van bewust, ze zijn alleen net wat dommer. In de jaren twintig van de vorige eeuw werd het mogelijk om tetraethyl-lood in benzine te stoppen. Als gevolg daarvan leverden 15 miljoen Amerikaanse kinderen 10 punten van hun IQ in, maar zonder dat te weten. General Motors zal er nooit voor worden gedagvaard, het enige wat je hebt is een Amerikaanse bevolking die dommer is geworden. Je zult dus ontegenzeglijk ondermijnende invloeden krijgen, maar het betekent niet dat je ze ook gaat voelen.

62

De effecten van 5G Josh: Heb jij het specifiek over effecten van 5G? Wat zie je gebeuren nu 5G wereldwijd wordt uitgerold? Dr. Héroux: 5G is zoals je weet slechts een uitbreiding van het mobiele systeem. Dus het eerste effect van 5G – wat ook echt de bedoeling is van de industrie – is de toename van het gebruik van mobiele telefoons. Ze willen dat je elk jaar een nieuw mobieltje koopt; want ze zijn afhankelijk geworden van hun succes. Of in andere woorden, mensen zijn heel erg gehecht geraakt aan hun mobiele telefoons. Daarom willen ze de datasnelheid verhogen, zodat mensen er meer en meer en nog meer gebruik van maken. Dit betekent helaas dat bij toenemend gebruik van je mobiele telefoon je jezelf in feite meer zult blootstellen. En als de mensen meer willen, dan zul je overal meer antennes nodig hebben om meer signaal te kunnen verzenden. Dus dat is het eerste probleem. Er is een tweede probleem: je wilt dus de snelheid van de data vergroten. Dat betekent dat je de frequentie moet verhogen, want de bit-snelheid staat in verhouding tot de frequentie. Dus om meer data te kunnen doorgeven, moet je de frequentie verhogen. Maar door de frequentie te verhogen, verdicht je de straling op het oppervlak van het lichaam.

De industrie zegt dan: 'O, wel, is het niet geweldig? We gaan helemaal niet zo diep het menselijk lichaam in.' Weet je, alles hangt natuurlijk samen met je gezichtspunt. Praat met Professor Olle Johansson van het Karolinska-instituut in Zweden, een specialist op het gebied van de effecten van deze straling op de huid. Hij gelooft dat melanomen daadwerkelijk worden veroorzaakt door elektromagnetische straling, niet per se door ultraviolette straling. Wat dit punt betreft, moet je in aanmerking nemen dat 5G-straling, zelfs met de hoogste frequenties, veel dieper kan doordringen dan ultraviolette straling, waarvan al bekend is dat die kanker veroorzaakt. Het is dus op geen enkele manier waar dat je immuun zou zijn voor effecten op de gezondheid als je enkel de frequentie verhoogt. Dat klopt niet. Iets anders is, dat je bij een enorme toename van de vraag naar dataoverdracht overal antennes moet neerzetten. Dat betekent dat de mensen die we hypersensitief noemen... Ik weet niet of jij er een paar kent, maar ik weet dat velen van hen op zoek zijn naar plekken waar de straling en de frustratie niet al te hoog zijn. Een wildgroei aan antennes overal betekent dat de antennes steeds dichterbij komen. Dat betekent dat deze mensen geen kant meer op kunnen. Dat beangstigt hen.

Want in hun beleving, hoewel ze misschien maar een klein deel van de bevolking uitmaken, zijn zij het die de straling echt merken. Sommigen van hen voelen het zodra er straling is. Dus die mensen moeten weg van de straling. Sommigen schermen hun huizen af en kunnen nauwelijks de deur uit. Voor hen is dit een groot probleem. En nog iets anders is dat 5G-antennes verschillen van de antennes die we hiervóór hadden. In het verleden vonden ze ergens een stuk land of een dak en daar zetten ze dan de antennes. Nu zullen ze die overal binnen buurten neerzetten. Dat betekent dat dit de komende tientallen jaren gaat bepalen wat we zullen beschouwen als een normale leefomgeving. Anders gezegd, deze draadloze verbondenheid – wat naar mijn mening glasvezel had moeten worden – zal deel van ons leven worden, net zoals hoogspanningsleidingen het geworden zijn. Verlies van privacy Dr. Héroux: Dan is er natuurlijk nog als laatste ingrediënt het besef dat de wildgroei overal aan elektromagnetisch signaal in de afgelopen tientallen jaren een verlies van privacy betekent. Willen we een maatschappij waarin bijna alles wat we doen en denken toegankelijk is voor een ander? Want met 5G, vanwege de gerichte straling, zullen ze niet alleen weten in welk deel van de stad je bent, ze zullen ook weten in welke kamer je bent. En andere vormen van informatie kunnen verkregen worden via de 63

apparaten die ze je in de toekomst graag willen verkopen en die straling en gegevens uitzenden. Ze zullen alles weten wat je doet. Willen wij zo’n soort maatschappij? In hoeverre beperken we het individu in het hebben van privacy? Moet van alle apparaten die contact maken met het internet-der-dingen die functie niet uitgeschakeld worden op het moment dat ze aan je verkocht worden? Dat je dus moet toestemmen, wellicht op jaarbasis. En dat er een goed zichtbare vermelding moet zijn die zegt dat er informatie aan derden wordt doorgezonden. Want anders ben jij eigendom van een ander. Je ziet dat dit al geprobeerd wordt in de software-industrie. Ze trainen je om toe te stemmen. Er is software die vraagt: 'Geeft u ons toestemming om met dit apparaat data uit uw domein te betrekken?' Je hebt dan twee keuzes: ‘Ja’ of ‘Ik zal erover nadenken’. Dit zegt alles over de intenties van de industrie. Misschien maak je je zorgen over spionage door buitenlandse regeringen. Maar wat denk je van bespionering door je eigen regering? En wat van bespionering door elk bedrijf? Je bent een individu, wat blijft er over van je rechten – is dat ook geen reden tot zorg? Gerichte straling Josh: Heel erg bedankt voor dit verhaal. Je helpt ons alles in een context te plaatsen, dat is erg behulpzaam. Je had het daarnet over de gerichte straling bij 5G.

Kun je ons iets vertellen, Paul, over de oorsprong en het doel van deze richtstralen en de toepassing ervan in 5G, en wat het met zich meebrengt. Dr. Héroux: Er is een veelbekeken video van Tom Wheeler, de voormalige directeur van de FCC, de Federal Communications Commission. Daarin zegt hij 5G te willen gaan inzetten zonder op normeringen te wachten. 5G is het resultaat van innovatief nieuwe zaken, ontwikkeld door Amerikaanse technici. Eigenlijk is de straalvorming die gebruikt wordt in 5G al een oud gegeven. Anders gesteld, als je een groot aantal antennes in serie hebt in plaats van één enkele antenne, dan kun je in feite de straling besturen. Bij radar, zoals je weet, laat je antennes continu ronddraaien om te weten waar de vliegtuigen of schepen vandaan komen. Het voordeel van een reeks antennes is dat je niets hoeft te draaien. Je kunt de straal subtiel bijstellen via internet en deze of die kant op sturen. De Russen bijvoorbeeld waren de eersten – dat was in 1981 – die deze techniek toepasten, in het radarsysteem van de MiG-31. Een heel krachtige radar, die het voor een gevechtsvliegtuig mogelijk maakte een signaal één richting uit te zenden. Daarna volstrekte stilte. Dan nog weer een signaal, en weer totale stilte. Zo kun je een vijand blijven volgen zonder aldoor je eigen positie te verraden.

Dus hoe werkt het in 5G? Binnen een breedte van 5 tot 10 graden worden in één richting stralen afgevuurd, ongeveer zoals bij een laser, in de richting van de klant die om communicatie vraagt. Het is een heel goede manier om meer informatie te verpakken in een bepaald volume. In die zin dat we eerst verschillende frequenties gebruiken en dan verschillende tijdvakjes; dus de frequenties in het frequentiedomein, en de tijdvakjes in het tijdsdomein. En nu verdelen we het volume in stukjes, want we kunnen stralen gebruiken die heel erg smal zijn. Dit betekent dat we nog meer data kunnen versturen, is dat niet geweldig? Maar het geeft je ook exacte informatie over waar de klant zich bevindt. Door al de straalvorming kun je meer apparaten hebben in een bepaalde ruimte. Maar met zo'n straal, die een hogere frequentie heeft – hogere frequenties dringen niet zo goed door – moet wel het stralingsniveau sterker. Want hogere stralingsfrequenties laten zich minder goed verzenden. Ze worden gemakkelijk tegengehouden door blaadjes en regen en dat soort zaken. Dus ze zijn niet honderd procent betrouwbaar – dus wil je een sterker niveau van signaal. Bovendien wordt deze straling geabsorbeerd door water en zuurstof in de lucht: de lucht is niet zo doorlatend. En dan is er nog de antenneopening, die kleiner is bij deze frequenties. 64

De combinatie van al deze factoren betekent grotere hoeveelheden straling. Het wordt meer een laserachtig iets. Anders gezegd, gebruik jij de straling niet, dan hoef je er niet aan blootgesteld te zijn, behalve als je je in de straalweg bevindt. Gebruik je hem wel, dan sta je op dat moment bloot aan zeer sterke straling. Dus over een verloop van tijd zal er grotere variatie zijn in de mate waarin we zijn blootgesteld. Dit is een hogere technologie die rechtstreeks is afgeleid van toepassingen door het leger. Het is niet nieuw, het gaat om een logische uitbreiding van wat draadloze systemen kunnen. Gecreëerde behoefte Dr. Héroux: Dit alles roept om een notie over hoeveel draadloosheid we eigenlijk nodig hebben in ons leven. Naar mijn mening hebben we de belangrijkste bijdragen aan draadloze systemen voor communicatie nu wel gehad. Ik denk niet dat het echt nodig is dat je in de bus driedimensionale films kunt downloaden. Alle reclame rond 5G stoelt in wezen op het creëren van de behoefte om de apparaten die je hebt te upgraden. Ze beloven je toepassingen die misschien wel maar misschien ook niet werken. Het zijn fantasieën. Die kunnen alleen werkelijkheid worden – althans vele ervan – als je de hoeveelheid data enorm laat toenemen. Zo'n toename van de hoeveelheid data zal alleen mogelijk zijn met glasvezel.

Wat betreft auto’s: de industrie en de telecombedrijven proberen autofabrikanten en ieder ander ervan te overtuigen dat zelfrijdende auto’s zonder 5G niet mogelijk zijn. Maar dat is niet waar. Er bestaan al zelfrijdende auto’s die volledig werken met laserscans en een computer met zichtfunctie. Dat zal 5G overtreffen; want het is niet afhankelijk van telecommunicatie, het kan rondom zien wat er gebeurt. De toekomst stort dus niet in als we geen 5G hebben. Maar het zit in de aard van de industrie om jou de indruk te geven dat je doodvriest als je niet de volgende upgrade van je spullen hebt. Dus zal het zo zijn. Josh: Dus jij zegt dat zelfrijdende auto’s geen 5G nodig hebben. Maar dat is wel een van de speerpunten van de voorstanders van 5G. En je benoemt de aspecten van surveillance en privacy bij 5G. En beide aspecten houden verband met het internet-der-dingen. Is er nog meer dat je kwijt wilt over het internet-der-dingen en mogelijke problemen ermee? Het internet-der-dingen Dr. Héroux: Het internet-der-dingen is het technische idee om elk object te verzadigen met registrering via internet vanuit de gebruikers. Dus wil je je commerciële basis uitbreiden, dan is het volgende dat je doet: zenders plaatsen in alles wat je verkoopt. Vanuit die objecten zullen voortdurend data worden uitgewisseld. Anders gezegd, alles in de hele wereld gaat data uitwisselen.

Wat er met de mensen gebeurt te midden van al die straling is een heel klein beetje onbekend. Maar het idee van overal zenders te hebben leidt enigszins tot een probleem. In de techniek bestaat iets wat we de Wet van Shannon noemen. Die zegt dat de hoeveelheid data die je kunt versturen afhangt van de verhouding tussen signaal en ruis. Verhoog je het aantal stralende systemen en materieel, dan neemt de ruis toe. Als de ruis toeneemt, moet je steeds selectiever filteren en digitaliseren. Je kunt zeggen: de ruis onderdrukken ter verbetering van de signaaloverdracht. Ik zou het een overduidelijk zichzelf beperkende mogelijkheid willen noemen, dat internet-der-dingen. Ten eerste willen we misschien helemaal niet dat alles data doorgeeft. Ik wil bepaald niet naar een winkel toe gaan en iets kopen dat me gaat bestralen zonder dat ik het weet. Ik denk dat dat heel erg belangrijk is. Maar het belangrijkste is dat de droom dat alles straling uitzendt, feitelijk een droom is van technici die 65

te horen hebben gekregen dat die straling hoegenaamd geen enkel effect heeft. Hun perceptie van de werkelijkheid kan in bepaalde zin soms vervormd zijn. Die perceptie is op een andere manier ook door de NASA vervormd. De NASA schetst een bepaald beeld; en Hollywood schetst een bepaald beeld. Want dat heeft amusementswaarde: wij mensen die de ruimte verkennen en beschavingen uit andere melkwegstelsels ontmoeten, enzovoort. De waarheid is dat dit niet snel zal gebeuren. Niet alleen omdat er daarginds niet zo veel beschavingen zijn. De belangrijkste reden is dat ze ongelooflijk ver weg zijn. En ver weg wil zeggen: vergeleken met de duur van een menselijk leven. Waar de NASA weinig over spreekt, is wat er met mensen gebeurt als ze de ruimte ingaan. Er gebeuren niet zulke goede dingen met mensen als ze de ruimte ingaan. Technici hebben de neiging zichzelf een roze toekomstbeeld voor te spiegelen. Oké, dat is de motor van hun industrie. Maar ze hebben ook de neiging nogal blind te zijn voor de vraag hoe een mens het zal hebben binnen die technologische ontwikkeling. Met het internet-der-dingen is het een beetje hetzelfde. Ze willen ons overtuigen dat er een behoefte is. Maar in feite zal er eigenlijk enkel een behoefte zijn binnen een fabriek, zeg maar, waar je wilt dat alle apparaten met elkaar communiceren.

En ze praten ook snel over het onderwerp heen van interferentie en betrouwbaarheid. Terwijl als je gewoon glasvezel gebruikt... Weet je wat de verhouding in overdrachtscapaciteit is tussen 5G en glasvezel? Josh: Glasvezel is waarschijnlijk... ik weet het niet. Als ik zou moeten gokken, dan is het tien keer meer data door glasvezel, en veel veiliger. Maar ik weet het niet. Voordelen van glasvezel Dr. Héroux: Zoals je weet is glasvezel volkomen veilig, want het signaal blijft altijd binnen de vezel. Kijk eens naar 4G, daarmee heb je 1 gigabyte per seconde. En met 5G kom je misschien uit op 10 gigabyte per seconde. Bepaalde mensen zeggen mogelijk zelfs wel 20 gigabyte per seconde. Maar met glasvezel... Bell Labs heeft laten zien dat er met een verdeler 100 miljoen gigabyte per seconde gaan over twee kilometer. Daar valt niet tegen te concurreren. Het betekent niet dat we op dit moment de elektronische techniek commercieel gezien beschikbaar hebben om die snelheden te halen. Maar op dit moment bestaat er tussen glasvezel en draadloos absoluut geen vergelijk. Als je glasvezel installeert, kan dit uiteindelijk enorme snelheden bereiken als je de elektronica verbetert. En omspan je de aarde 3½ maal met glasvezel die mechanisch stabiel is – want het zit in de grond en er vallen geen bomen bovenop – dan heeft het een uitval van eenmaal in de 35 jaar. Dus dat is volledig andere koek.

Met andere woorden, elke hoogontwikkelde samenleving zal in de toekomst glasvezel nodig hebben en daarvan afhankelijk zijn. De telecombedrijven trouwens gebruiken het zelf, want ze kennen hun zaakjes. Maar op dit moment lijkt het, laat ik zeggen, commercieel aantrekkelijker om alles draadloos te hebben. Want mensen kopen dan mobieltjes en abonnementen. Terwijl als je glasvezel naar een gebouw trekt, dan kan de eigenaar een router kopen en het hele perceel van internet voorzien. Dus wij willen gewoon dat de telecombedrijven geld verdienen. Soms zouden we ze moeten vertellen hoe dat zou moeten. Josh: Ik had als onderdeel van deze Top een geweldig gesprek met Dr. Timothy Schoechle. Hij bepleitte een heel duidelijk plan om bestaand koper en nieuwe vezel te gebruiken. Dat is een interview dat ik ook van harte kan aanbevelen. En even voor de helderheid: mijn gok was dus tien keer sneller. Maar ik leer gaandeweg bij met al die expertise aan boord. Wat jij nu zegt, is dat glasvezel zeker vijf tot tien miljoen keer sneller is dan 5G. Dr. Héroux: Er is aangetoond dat het die potentie heeft. 66

Josh: Oké. Dr. Héroux: Dat wil zeggen: mogelijk heeft het die. Natuurlijk is het zo dat, als je vezel naar je huis hebt, de snelheid beperkt wordt door de dragende vezel die de telecomfirma in bedrijf heeft. Maar wat ik zeg is dat door het upgraden van de investeringen in glasvezel in de toekomst de snelheid op een ongelooflijke manier kan toenemen. Terwijl je bij draadloos steeds het hele systeem moet vervangen. Josh: Timothy Schoechle en ook anderen waren echt pleitbezorgers. Ze werkten samen met gemeentebesturen en praatten die bij. Ze lieten hen zien dat het niet alleen hun taak is om de kiezers te beschermen en ervoor te zorgen dat hun gezondheid niet wordt geschaad. Ze moeten ook naar het grotere plaatje en naar oplossingen kijken, de efficiëntie van bekabelde oplossingen zoals glasvezel, voor gebouwen en bedrijven en huizen. Dus bedankt dat je dat naar voren brengt. Je noemde de NASA als voorbeeld. Dat deed me aan iets denken dat ik je ook nog wil vragen. Over de kwestie van die satellieten, het satellietsysteem voor het verzenden van 5G-signalen. We hebben gehoord dat er 20.000 of meer satellieten zullen worden ingezet. Hoe zie jij dat? Leger van satellieten Dr. Héroux: Ik heb niet alle aspecten van zo’n satellietenleger onderzocht. Er zitten natuurlijk kanten aan die vrij simpel zijn.