21-144 Bijlage 1. Programmabegroting 2022 definitief
Tekst van het document
Sportlaan, Churchilllaan, Essenvelt en Sint Laurens. Daarnaast
de Omgevingsvisie (dat de Kwaliteitsatlas vervangt) als het
ontwikkelt Woongoed op eigen grond huurwoningen aan de
Omgevingsplan (dat alle bestemmingsplannen op termijn
Sardijngeulstraat, de vroegere locatie van Loontjens in de
vervangt), staat de burger centraal. Visie en plan worden in co-
Stromenwijk.
creatie met andere overheden, maatschappelijke organisaties, inwoners en bedrijven opgesteld. In het voorjaar van 2022 is het
Walcherse woningmarktafspraken
voorontwerp-omgevingsvisie Middelburg 2050 klaar.
In 2019 zijn de Walcherse woningmarktafspraken door de
De verkoop van bouwrijpe gronden
2025. Begin 2022 komt de provincie met een nieuwe bevolkings-
Voor 2022 zijn verkopen geraamd in de plannen Rittenburg fase
en huishoudensprognose. Dit kan aanleiding zijn om de afspraken
III, Veersepoort fase V, Essenvelt, Mortiere, Nieuwland zuid,
van een update te voorzien. Of nieuwe afspraken te maken.
provincie goedgekeurd en vastgesteld. Deze gelden tot en met
Hazenburg noord, Sint Laurens zuid en Sint Laurens noord. Bouw- en woonrijp maken van gronden In 2022 wordt er (verder) bouwrijp gemaakt in de plannen Veersepoort fase V, Essenvelt, Hazenburg noord, Churchilllaan en Prestaties – Omgevingsvisie en Omgevingsplan – Verkoop bouwrijpe gronden – Locaties voor de bouw van sociale huurwoningen – 20 startersleningen per jaar verstrekken – Nieuwe Walcherse woningmarktafspraken
Energiebesparende maatregelen
In de nieuwbouw zijn energieneutrale woningen het uitgangspunt.
In bestaande en nieuwbouw, in huur- en koopsector worden
Particuliere bouwers worden gestimuleerd om energieneutrale
energiebesparende maatregelen getroffen in samenwerking met
woningen te bouwen. Bij de keuze van ontwikkelaars is het aspect
de partners. Met de woningcorporaties zijn prestatieafspraken
duurzaamheid een belangrijke afwegingsfactor.
gemaakt over woningen die energiezuiniger worden gemaakt met als uiteindelijk resultaat dat de kernvoorraad in 2020 gemiddeld
Levensloopbestendig wonen: nieuwbouw
een energielabel van B had. In 2030 is het streven naar een
In een levensloopbestendige woning moeten alle belangrijke
gemiddeld energielabel A.
vertrekken zich op één verdieping bevinden. Err wordt ook wel gesproken over een nultredenwoning. Vooral op de locaties in de nabijheid van de voorzieningen zijn levensloopbestendige
72
Programmabegroting 2022 | Programma's
woningen gepland. Maar ook in plannen als Essenvelt en Sint
taakstelling op. Met de woningcorporaties worden
Laurens. In vrijwel alle nieuwbouwplannen worden inmiddels
prestatieafspraken gemaakt over hun aandeel in de huisvesting
levensloopbestendige woning gerealiseerd. In sommige plannen
van statushouders. De provincie denkt in haar rol als
(Veersepoort fase 5, Zuidsingel, Sportlaan) zelfs het merendeel
toezichthouder mee met de gemeenten om te zoeken naar
van het aanbod. Vanuit de markt blijkt dat de vraag naar dergelijke
(creatieve) oplossingen om dit grote aantal vluchtelingen met
woningen sterk toeneemt, in de grondgebonden variant ook van
een verblijfsstatus te huisvesten. In 2022 voldoet de gemeente
jongere doelgroepen.
wederom aan haar taakstelling.
Levensloopbestendig wonen: bestaande voorraad
Strategisch project Mortiere (wonen)
Mensen willen en moeten langer zelfstandig blijven wonen. Een
In Mortiere zijn en worden voorzieningen gerealiseerd voor wonen,
aantal van hen zal naar een nultredenwoning verhuizen. De meeste
werken, winkelen en vrije tijd. Een groot deel van deze ontwikkeling
mensen blijven wonen waar ze nu ook wonen. Veelal zijn (kleine)
vindt plaats binnen het kader van de in 2000 gesloten
aanpassingen nodig om prettig te kunnen blijven wonen in de
samenwerkingsovereenkomst met het Consortium Mortiere.
woning. Bewoners in huur- en koopwoningen worden gestimuleerd
Daarin participeren de projectontwikkelaars Heijmans en AM. In dit
om zelf maatregelen te nemen om hun woning meer
programma beschrijven we het onderdeel wonen. Het overige
levensloopbestendig te maken. Woningeigenaren kunnen gebruik
leest u in programma Economie.
maken van de Blijverslening. In Mortiere zien we de volgende ontwikkelingen: Huisvesting statushouders Asielzoekers met een verblijfsvergunning mogen verhuizen naar eigen woonruimte. De taak om deze vergunninghouders te huisvesten ligt bij de gemeenten. Elke gemeente is verplicht naar verhouding van het aantal inwoners een aantal vergunninghouders te huisvesten. Het Rijk legt hen hiervoor halfjaarlijks een
– In 2022 bouwt het Consortium verder in fase 5C, 10 en mogelijk in fase 9. – Woongoed is bezig met een plan om zelf woningen en appartementen te bouwen in fase 6B. – Verder is het Consortium ver gevorderd met het plan voor de bouw van een appartementencomplex op Het Eiland (fase 14).
73
Programmabegroting 2022 | Programma's
Prestatie Aanpak bewonersoverlast Leefbaarometer, leefbaarheidssituatie Diverse leerateliers ontwikkeld, waaronder digitaal wijkplatform Sociale kaart per wijk opgesteld In iedere wijk of kern een wijkteam Participatiegraad verhoogd Minder woonoverlast ervaren Walcherse woningmarktafspraken Omgevingsvisie en Omgevingsplan Verkoop bouwrijpe gronden Locaties voor de bouw van sociale huurwoningen 25 startersleningen per jaar verstrekken Nieuwe Walcherse woningmarktafspraken Huisvesting statushouders Nieuwbouw energieneutrale woningen voor een eerlijke meerprijs In de sociale huursector hebben de woningen in 2020 een gemiddeld energielabel B In de sociale huursector hebben de woningen in 2025 een gemiddeld energielabel A Bouw van levensloopbestendige woningen verspreid over de gemeente Tien aanvragen Blijverslening Voldoen aan taakstelling huisvesting statushouders Meetpunt
2019
2020
2021
23.532
23.682
23.832
25
25
25
Walcherse woningmarktafspraken Aantal woningen in de woningvoorraad Aantal toegekende startersleningen
74
2022
Programmabegroting 2022 | Programma's
Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren Gemiddelde WOZ-waarde (in 1.000 euro's)
Middelburg
2018
2019
2020
2021
2022
181
190
201
nnb
nnb
Nederland
230
248
270
nnb
nnb
Middelburg
79,1
79,6
80,5
80,7
nnb
Nederland
69,6
69,8
70
70,1
nnb
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden Middelburg
646
690
734
786
nnb
Nederland
651
665
700
733
nnb
Middelburg
671
717
761
860
nnb
Demografische druk (%)
(in euro's) Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden (in euro's) Nieuw gebouwde woningen ( per 1000 woningen)
Nederland
721
735
773
810
nnb
Middelburg
6,3
3,6
5,4
nnb
nnb
Nederland
8,6
9,2
8,9
nnb
nnb
Wat mag het kosten? 8 Volkshuisvesting, RO en sted vern
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2020
2021
2022
2023
2024
2025
914
1.163
1.205
919
934
951
8.02.0 Grondexploit (niet-bedr.terr)
7.947
4.572
5.585
5.499
5.425
5.303
8.03.0 Wonen en bouwen
1.998
1.624
1.669
2.093
1.729
1.764
10.859
7.359
8.458
8.511
8.087
8.018
7
7
7
7
7
7
8.664
4.219
5.356
5.270
5.197
5.118
Overzicht taakvelden Lasten 8.01.0 Ruimtelijke ordening
Totaal lasten Baten 8.01.0 Ruimtelijke ordening 8.02.0 Grondexploit (niet-bedr.terr) 8.03.0 Wonen en bouwen
1.532
1.022
1.076
1.094
1.112
1.133
10.202
5.247
6.439
6.370
6.316
6.258
-907
-1.157
-1.198
-912
-927
-944
8.02.0 Grondexploit (niet-bedr.terr)
716
-353
-228
-229
-228
-185
8.03.0 Wonen en bouwen
-466
-602
-593
-1.000
-616
-631
Totaal overzicht taakvelden
-657
-2.111
-2.019
-2.141
-1.771
-1.760
Totaal baten Saldo 8.01.0 Ruimtelijke ordening
Specificatie kadernota Overzicht wensen Kadernota 2022-2025
75
Programmabegroting 2022 | Programma's
(bedragen x € 1.000)
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Locatie Churchilllaan, afwaarderen boekwaarde
-
-395
-
-
Saldo
-
-395
-
-
Effecten maatregelen financieel herstelplan Geen bezuinigingen binnen dit programma
76
Paragrafen
77
Programmabegroting 2022 | Paragrafen
Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Inleiding De gemeente Middelburg onderkent het belang van
weerstandsvermogen van de gemeente Middelburg. Het weerstandsvermogen geeft inzicht in de financiële draagkracht van de gemeente indien zich onvoorziene tegenvallers voordoen. De paragraaf verwoordt in het kort uit welke componenten het weerstandsvermogen bestaat en waar de uitgangspunten van het risicomanagement zijn vastgelegd (beleid). Verder wordt inzicht gegeven in:
risicomanagement. Het gaat hierbij om het beheersen van risico's die de bedrijfsvoering kunnen belemmeren. In deze paragraaf
– de opbouw van het risicoprofiel (de gesignaleerde risico's);
worden de risico's in relatie tot de financiële weerstand gelegd.
– de opbouw van de weerstandscapaciteit (vrije middelen om
Daarnaast wordt ingegaan op de risico's die andere dan financiële gevolgen hebben voor de gemeente. Te denken valt hierbij aan imagoschade.
de gesignaleerde risico's in financiële zin op te kunnen vangen); – het weerstandsvermogen (koppeling van de risico's en de weerstandscapaciteit).
Deze paragraaf is als rapportage een onderdeel van het
Tot slot wordt inzicht gegeven in de risico's waarvan de gevolgen
risicomanagementproces. En geeft inzicht in het
niet (alleen) financieel van aard zijn.
Beleidskader
gevolgen. Nu worden ook risico's met andere gevolgen in kaart
Risicomanagementbeleid
vastgelegd en zijn de uitgangspunten bepaald ten aanzien van
Het beleid dat de gemeente voert ten aanzien van
het risicomanagementproces. Op basis van dit beleidsstuk is deze
risicomanagement is vastgelegd in een
paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing opgesteld.
gebracht, zoals imagoschade. In dit beleidsstuk is de werkwijze
risicomanagementbeleidsnotitie. Dit beleid is in 2020 herzien en in 2021 vastgesteld door de gemeenteraad. Belangrijkste
De gemeente is verplicht zowel in de programmabegroting als in
wijziging is dat de focus van risicomanagement wordt verbreed.
de programmarekening de risico’s te vermelden die de (financiële)
Voorheen lag de focus voornamelijk op risico's met financiële
positie van de gemeente kunnen beïnvloeden.
78
Programmabegroting 2022 | Paragrafen
Bij het opstellen van de programmabegroting en jaarrekening dient
Om het risicoprofiel te structureren wordt gebruik gemaakt van
een zo goed mogelijk beeld van kwantificeerbare risico’s aanwezig
risicocategorieën. Hierdoor kunnen risico’s naar soort worden
te zijn. Dat betekent evenwel niet dat in de gemeentelijke
gerangschikt. Verder is inzichtelijk wat de risicoscore (kans x
huishouding geen financiële risico’s meer aanwezig zouden zijn.
gevolg) is, voor en na het implementeren van
Net als iedere andere organisatie heeft ook de gemeente bij de
beheersmaatregelen. Om een risicoweging mogelijk te kunnen
uitvoering van haar taken te maken met onzekerheden die kunnen
maken wordt elk risico gekwantificeerd op kans van voorkomen
leiden tot (financiële) nadelen.
en geldelijk en/of imagogevolg (voor imagorisico's zie onderdeel "risico's met niet financiele gevolgen" verderop in deze paragraaf).
Wat is weerstandsvermogen?
Voor zowel kans als gevolg is een vijftal klassen gedefinieerd
Het weerstandsvermogen bestaat uit:
waardoor de uiteindelijke risicoscore ligt tussen de 0 (minimaal)
– De weerstandscapaciteit. Dit zijn de middelen en
en 25 (maximaal).
mogelijkheden waarover de gemeente kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. – Alle risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn gevormd en die van materiële betekenis kunnen zijn.
Beheersmaatregelen Soms is het mogelijk om voor de geïdentificeerde risico’s beheersmaatregelen te treffen. De getroffen maatregelen zijn bedoeld om óf de kans van een risico te verlagen óf de gevolgen
Voorwaarden in een continu proces
te reduceren. Hierdoor neemt de risicoscore af en zal de totale
Risicomanagement heeft op het niveau van de raad, het college
impact van de risico’s op de organisatie afnemen.
en het ambtelijk management een structurele plek gekregen
Beheersmaatregelen zijn te onderscheiden in twee categorieën;
binnen de planning- en controlcyclus. Voor de raad betekent dit dat
financieringsmaatregelen en control-maatregelen. Een
bij zowel de begroting als bij de jaarrekening gerapporteerd wordt
financieringsmaatregel is een maatregel waarbij het risico niet
over hoe risico’s zich ontwikkelen en hoe deze zich verhouden tot
gereduceerd wordt, maar dat er financieel gezien dekking
de ontwikkeling van de weerstandscapaciteit.
voorhanden is als het risico zich daadwerkelijk voordoet. Om risicomanagement effectief te laten zijn is het daarnaast wenselijk
Eén van de voorwaarden voor een adequaat risicomanagement is
om bij het benoemen van beheersmaatregelen ook te kijken naar
dat bestuurlijke doelstellingen voor programma’s, strategische
‘control-maatregelen’. Dit zijn maatregelen die de kans van
projecten en grondexploitaties helder zijn. Verder is het
optreden of de directe gevolgen van een risico kunnen reduceren.
noodzakelijk dat zowel bestuur als management zich bewust zijn dat risicomanagement onderdeel is van het normaal besturen en
De risicokaart
managen van de gemeente. Dit betekent dat het inventariseren
Om meer inzicht te krijgen in de spreiding van de risico’s naar kans
van risico’s, het inschatten ervan en het treffen van maatregelen
van optreden en gevolg, wordt gebruik gemaakt van de risicokaart
voortdurend in de praktijk wordt uitgevoerd.
(zie de figuur hieronder). De nummers in de risicokaart
Risico's met financiële gevolgen Uitkomsten inventarisatie
corresponderen met de aantallen risico’s die zich in het desbetreffende vak van de risicokaart bevinden. Daarmee wordt direct inzichtelijk hoe de risico’s zijn verdeeld over het groene, oranje en rode gebied.
Het risicoprofiel is zeer divers van aard. Zowel grote als relatief kleinere risico’s, risico’s met interne of externe oorzaak en operationeel dan wel strategisch van aard zijn genoemd.
79
Programmabegroting 2022 | Paragrafen
Een risicoscore in het groene gebied, vormt geen direct gevaar
binnen onze gemeente, gelet op financiële impact op de
voor de continuïteit van de organisatie. Risico’s die in het oranje
organisatie.
gebied zitten vragen om aandacht. Ze vormen individueel nog geen reëel gevaar voor de continuïteit van de organisatie, maar
Weerstandscapaciteit
naarmate de tijd vordert, kan het risico wel een bedreiging gaan
Op basis van het geconsolideerde risicoprofiel van de gemeente
vormen. Voor deze risico’s wordt het dan ook aangeraden niet lang
Middelburg kan worden bepaald hoeveel geld benodigd is om alle
te wachten met het uitvoeren van beheersmaatregelen.
risico’s te kunnen financieren. De benodigde weerstandscapaciteit wordt berekend op basis van een risicosimulatie (Monte Carlo
In de risicokaart wordt duidelijk dat er zich relatief veel risico’s in
methode). Uitgangspunt hierbij is een statistische benadering die
de groene en oranje zone bevinden, onder/midden in de
er van uit gaat dat nooit alle risico’s zich én tegelijk, én in hun
risicokaart. Bij beheersing van deze risico’s die veel voorkomen
maximale omvang voordoen. Door deze benadering kan op een
kan op de korte termijn kostenreductie gerealiseerd worden en op
verantwoorde manier minder vermogen aan worden gehouden.
de langere termijn serieuze bedreigingen ten aanzien van de continuïteit van de bedrijfsvoering worden voorkomen.
In totaal zijn er voor de gemeente 30 risico’s geïdentificeerd en gekwantificeerd. Het onderdeel “wijzigingen in risicoprofiel”
Een risico dat zich bevindt tegen of in het rode gebied, vereist
verderop in deze paragraaf, bevat een toelichting op de mutaties
directe aandacht om te voorkomen dat de continuïteit van de
die binnen het risicoprofiel hebben plaatsgevonden.
organisatie wordt bedreigd. De gemeente Middelburg kent een aantal van deze risico’s. Dit zijn ook de risico’s die een zware
Rekening houdend met de inschatting van kans op voorkomen en
weging hebben binnen de top 10 van de gesignaleerde risico’s
verwacht geldelijk gevolg, kan op basis van de Monte Carlo
80
Programmabegroting 2022 | Paragrafen
techniek bepaald worden dat in 90% van de simulaties het totale
weergegeven. Het percentage geeft in grote lijnen de weging van
risicobedrag niet boven de € 14,1 miljoen uitstijgt.
het betreffende risico aan ten opzichte van het totaal aan risico’s. Hieruit is af te leiden dat de top 10 risico’s een weging heeft van
Risico top 10
ruim 90% in het totaal van de geinventariseerde risico’s.
In de hiernavolgende tabel wordt de top 10 risico’s van de gemeente Middelburg gerangschikt naar financiële impact Top 10 risico's gemeente Middelburg Belangrijkste risico’s
Invloed (%)
Vertraging en lagere opbrengstontwikkeling van lopende en geplande grondexploitaties (woningen en bedrijventerrein) ten opzichte van de prognoses in het basisscenario Grondbedrijf waardoor het saldo van de reserve grondbedrijf nadelig beïnvloed wordt (scenario: Grondbedrijf risicoscenario).
29%
De in het Herstelplan 2021-2024 opgenomen maatregelen ter invulling van de taakstelling op het Sociaal Domein (oplopend tot €7 mln in 2023) worden vertraagd of slechts gedeeltelijk gerealiseerd, wat leidt tot (incidentele en/of structurele) tekorten ten aanzien van de lopende begroting en het meerjarig financieel perspectief.
24%
Het deels of in zijn geheel niet tot ontwikkeling brengen van reeds aangekochte gronden (als gevolg van onvoldoende draagvlak, politieke keuzes, duurzaamheidsladder) leidt tot een lager ontwikkelpotentieel binnen het Grondbedrijf waardoor enerzijds verliezen ontstaan doordat complexen (deels) afgewaardeerd moeten worden en anderzijds de rente over deze complexen niet meer aan het grondbedrijf mag worden toegerekend (scenario: Grondbedrijf specifieke risico’s).
13%
Indirecte gevolgen vanuit de Corona-crisis leiden tot hogere uitgaven en/of lagere inkomsten (bijvoorbeeld stijging bijstandsuitkeringen, niet door het Rijk gecompenseerde kosten en steunmaatregelen, korting Algemene uitkering als gevolg van Rijksbezuinigingen)
8%
De in de meerjarenraming opgenomen stelpost ("uitkomst onderzoek jeugdzorg") voor de verwachte hogere rijksbijdrage Sociaal Domein wordt niet gerealiseerd omdat het Rijk besluit om de incidenteel toegekende hogere rijksbijdrage Jeugd (t/m 2022) niet structureel te maken
6%
Het niet realiseren van de verhanging van de aandelen Evides vanuit PZEM direct onder de aandeelhouders, onderdeel van het compensatiepakket Marinierskazerne, waardoor de geraamde dividendinkomsten vanaf 2022 niet worden gerealiseerd
4%
Zwakke financiële positie van (cruciale) zorgaanbieders in de zorgketen kan leiden tot noodzakelijke steunmaatregelen vanuit gemeente(n)
3%
Gemeente wordt getroffen door ransomware of hackers waardoor kosten gemaakt moeten worden om gegevens/informatie te kunnen ontsluiten
3%
Op basis van het onderzoek naar de staat van de gevel van het Stadhuis dienen restauratiewerkzaamheden uitgevoerd te worden waarvoor momenteel nog geen middelen begroot zijn
2%
Aanpassing van de jeugdwet ten aanzien van het woonplaatsbeginsel kan leiden tot een situatie waarbij de algemene uitkering vanuit het Rijk op basis van normering zwaarder wordt gekort dan de feitelijke reductie van kosten die door de aanpassing gerealiseerd wordt binnen dit taakveld.
1%
Wijzigingen in risicoprofiel ten opzichte van risicoprofiel
een feit is en de financiele consequenties binnen de gemeentelijke
Jaarrekening 2020;
begroting zijn afgedekt. Ook is het risico met betrekking tot het
De omvang van het risicoprofiel is ten opzichte van de vorige
ontbreken van (een deel van) de financiele dekking voor de
rapportage (Jaarrekening 2020) met € 3.1 mln afgenomen naar
restauratie van de kademuren komen te vervallen omdat in de
€ 14.1 mln. Deze forse daling wordt grotendeels veroorzaakt door
kadernota 2022-2025 middelen zijn voorzien voor deze
een lagere weging van het risico met betrekking tot de te
werkzaamheden. Daarnaast heeft het risico met betrekking tot
realiseren taakstelling van € 7 mln binnen het Sociaal Domein. Dit
de verhanging van het aandelenpakket Evides vanuit PZEM direct
wordt hieronder nader toegelicht. Daarnaast is het financiële risico
onder de aandeelhouders een lagere weging gekregen nu het Rijk
met betrekking tot Intervence weggevallen aangezien de
middelen beschikbaar heeft gesteld en besluitvorming over dit
bestuurlijke fusie tussen Intervence en Jeugdbescherming West
proces in volle gang is.
81
Programmabegroting 2022 | Paragrafen
In het Herstelplan 2021-2024 is fors ingezet om de tekorten
financiële huishoudboekje weer op orde moet brengen (trap-op-
binnen het Sociaal Domein terug te dringen. De getroffen
trap-af systematiek). In de komende jaren zal blijken hoe dit risico
maatregelen moeten er toe leiden dat de tekorten op termijn met
zich verder gaat ontwikkelen.
€ 7 mln (structureel) worden teruggebracht. De te realiseren taakstelling op dit vlak heeft een gefaseerd karakter en loopt op
De genoemde effecten hebben, naast een aantal minder
van € 3 mln in 2021 tot € 7 mln in 2023 en verder. Op basis van
significante wijzigingen, per saldo een positief effect op de
de tweede kwartaalrapportage 2021 Sociaal Domein ziet het er
omvang van het risicoprofiel met € 3.3 mln.
naar uit dat we de volledige taakstelling 2021 dit jaar gaan realiseren. Daarnaast heeft het Rijk, naast de extra middelen die beschikbaar zijn gesteld voor de Jeugdzorg in 2021, aanvullend € 1.3 mld vrij gemaakt voor de Jeugdzorg in 2022. Voor
Weerstandscapaciteit Om de risico’s te kunnen opvangen is het van belang dat de
Middelburg betekent dit een kleine € 4 mln aan extra budget
gemeente over een buffer beschikt die hiervoor voldoende is, de
waardoor ook de taakstelling 2022 (€ 5.5 mln) volledig
zogenaamde weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit kan
gerealiseerd kan worden. Het financiele risico is hiermee
gevonden worden in de navolgende componenten.
aanzienlijk lager komen te liggen en het resterende risico ligt wat verder in de tijd, 2023 en verder. Belangrijk aspect voor dit risico
Onbenutte belastingcapaciteit
is de vraag of en in hoeverre de extra middelen die nu incidenteel
Hieronder wordt verstaan de mogelijkheid die de gemeente heeft
door het Rijk zijn toegekend voor 2021 en 2022 structureel
om de belastingen te verhogen. Bij tarieven waar kostendekking
worden gemaakt. Het is aan het nieuwe kabinet om hierover te
een rol speelt is van onbenutte belastingcapaciteit sprake voor
besluiten.
zover nog geen volledige kostendekking wordt gerealiseerd. Aan de hoogte van de overige tarieven is theoretisch geen bovengrens
Ongewijzigd maar gezien de impact en onvoorspelbaarheid van
gesteld; de gemeente kan deze echter niet tot in het oneindige
het risico goed om nogmaals te belichten is het risico met
verhogen.
betrekking tot de effecten vanuit de corona -pandemie. De uiteindelijke financiële impact van de coronacrisis voor de
Onvoorziene uitgaven
gemeente Middelburg laat zich lastig becijferen en is afhankelijk
Voor onvoorziene uitgaven is in de begroting jaarlijks een bedrag
van veel factoren. De financiele schade zal zeer afhankelijk zijn van
van € 200.000 voor handen. Dit bedrag is afgestemd met de
de duur en impact van de crisis op de reguliere gemeentelijke
provincie en akkoord bevonden.
inkomsten en uitgaven, de omvang van het te verlenen pakket aan (steun)maatregelen en de bijdrage die hiervoor vanuit het Rijk
Vrij besteedbare reserves
beschikbaar wordt gesteld. Vooralsnog zien wij dat het Rijk haar
Als vrij besteedbare reserves beschouwen wij de algemene
verantwoordelijkheid neemt richting gemeenten in het
reserves en bestemmingsreserves waarvoor nog geen
compenseren van corona-gerelateerde inkomstenderving
verplichtingen zijn aangegaan. Voor wat betreft deze laatste
(bijvoorbeeld a.g.v. lagere parkeeropbrengsten en
categorie is de reserve Grondbedrijf op dit moment de enige
toeristenbelasting). De financiële impact op de gemeentelijke
reserve die hieronder valt.
begroting op de korte termijn valt vooralsnog mee, hetgeen goed af te lezen valt vanuit het rekeningresultaat 2020. Wel kunnen er
Stille reserves
op de middellange termijn negatieve effecten ontstaan die
Van stille reserves is sprake wanneer de marktwaarde van
mogelijk doorwerken richting gemeenten. Deze effecten zullen
bepaalde activa hoger is dan de op de balans opgenomen
zichtbaar worden op het moment als het Rijk de steunmaatregelen
boekwaarde. De aanwezigheid van dergelijke stille reserves is
afbouwt. Te denken valt aan oplopende werkeloosheidscijfers
een onvermijdelijk gevolg van het voorschrift dat de boekwaarde
waardoor het aantal bijstandsklanten op kan lopen, aanvullende
van de activa gebaseerd moet zijn op de historische kostprijs.
(financiële) steun vanuit de gemeente om het voorzieningenniveau in onze gemeenten in de lucht te houden en nadelige effecten op
Een stille reserve kan tot de weerstandscapaciteit worden
de algemene uitkering als het Rijk op enig moment het eigen
gerekend indien:
82
Programmabegroting 2022 | Paragrafen
– het desbetreffende actief vrij verhandelbaar is;
De gemeente beschikt daarnaast over een aantal panden waarvan
– de opbrengst bij verkoop uitgaat boven het bedrag dat nodig
de verwachte verkoopwaarde hoger is dan de huidige
is om wegvallende inkomsten op te vangen.
boekwaarde. Aangezien de meeste van deze panden door de gemeente verhuurd worden of in gebruik gegeven zijn, nemen wij
De gemeentelijke aandelen in PZEM en de B.N.G., gewaardeerd
voorzichtigheidshalve deze stille reserves niet mee in de
tegen de nominale waarde, kunnen niet tot de
berekening van de weerstandscapaciteit.
weerstandscapaciteit gerekend worden zolang zij niet vrij verhandelbaar zijn. Wanneer dit wel het geval zal zijn, zal de
De beschikbare weerstandscapaciteit is als volgt bepaald:
eventuele opbrengst ter versteviging van de weerstandscapaciteit kunnen worden ingezet. Weerstandscapaciteit (x1000
2021
2022
2023
2024
2025
2026
€) per 1 januari Reserve Grondbedrijf (op basis van Basisscenario Grondbedrijf feb. 2021)
8.638
9.542
12.827
16.476
19.263
21.814
Algemene Reserve
13.111
14.541
14.247
14.422
14.903
15.505
202
202
202
202
202
202
21.951
24.285
27.276
31.100
34.368
37.521
Onvoorzien Totaal beschikbare weerstandscapaciteit per 1 januari
Wijzigingen in weerstandscapaciteit t.o.v. projectie
cijfers betreffen dus de doorrekening grondbedrijf die in februari
weerstandscapaciteit Jaarrekening 2020;
2021 is opgesteld.
In het overzicht hierboven wordt de meest recente prognose afgegeven voor wat betreft de ontwikkeling van de weerstandscapaciteit. Deze prognose ligt per 1 januari 2026 met
Weerstandsvermogen
€ 37.5 mln ongeveer € 3.8 mln lager dan de prognoses ten tijde
In het voorgaande is zowel de benodigde als de beschikbare
van het opstellen van de jaarrekening 2020 (€ 41.3 mln).
weerstandscapaciteit bepaald. In deze paragraaf kan een relatie worden gelegd tussen deze twee componenten om het
De afname van de weerstandscapaciteit wordt volledig
weerstandsvermogen van de gemeente Middelburg te bepalen en
veroorzaakt door een daling van de algemene reserve. Met name
daarover een oordeel te vellen.
de verwerking van het resultaat van de Bestuurlijke Tussenrapportage 2021 (nadelig saldo € 1.3 mln), de financiele
De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie
afwikkeling van de bestuurlijke fusie tussen Intervence en
voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare
Jeugdbescherming West (dekking € 1.1 mln vanuit algemene
weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het
reserve) en herijking van de geprognotiseerde dividendinkomsten
weerstandsvermogen.
Evides vanaf 2022 (- € 0.8 mln voor de periode 2022-2025 ten opzichte van de in het Herstelplan getoonde cijfers) leiden tot
Voor Middelburg betekent dit per september 2021, gebaseerd op
een lager saldo van de algemene reserve per 1 januari 2026.
de gemiddelde weerstandscapaciteit in 2021, een ratio van 1.64 (€ 23,1 mln weerstandscapaciteit / € 14,1 mln risicoprofiel). Voor
De ontwikkeling van de reserve grondbedrijf is gelijk aan de cijfers
begrotingsjaar 2022 verwachten wij een verdere verbetering te
waarmee gerekend is ten tijde van de jaarrekening 2020. Deze
zien van de weerstandsratio tot 1.83.
cijfers baseren we op de meest recente doorrekening Grondbedrijf die jaarlijks in het eerste kwartaal wordt herzien. De hier getoonde
83
Programmabegroting 2022 | Paragrafen
Indien de huidige omvang van het risicoprofiel afgezet wordt tegen de gemiddelde weerstandscapaciteit in de komende jaren zien we dat de ratio zich als volgt ontwikkelt: Weerstandsratio
2021
2022
2023
2024
2025
Gemiddelde weerstandscapaciteit
23.118
25.781
29.188
32.734
35.945
Risicoomvang per september 2021
14.100
14.100
14.100
14.100
14.100
1,64
1,83
2,07
2,32
2,55
Weerstandsratio
Beoordeling weerstandsvermogen
Bij de waardering van het weerstandsvermogen wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel:
Waardering
Ratio
Betekenis
A
>2
Uitstekend
B
1,4 - 2
Ruim voldoende
C
1 - 1,4
Voldoende
D
0,8 - 1
Matig
E
0,6 - 0,8
Onvoldoende
F
< 0,6
Ruim onvoldoende
Gegeven de ratio van 1.83 voor begrotingsjaar 2022 betekent dit
Rekening houdend met de inschattingen en aannames op dit
voor Middelburg dat het weerstandsvermogen als “ruim
moment kan gesteld worden dat in de periode 2021-2025
voldoende” wordt gekwalificeerd. Ten tijde van het opstellen van
voldoende reserves (weerstandscapaciteit) beschikbaar zijn om
de jaarrekening 2020 (maart 2021) werd voor 2022 een
de te verwachten financiële tegenvallers (risico’s) op te kunnen
weerstandsratio verwacht van 1.68. Geconcludeerd kan worden
vangen. Gelet op de huidige economische ontwikkelingen en
dat de omvang van het risicoprofiel in verhouding harder is
hiermee gepaard gaande onzekerheden zal de ontwikkeling van
gedaald (-/- € 3.3 mln) dan de beschikbare weerstandscapaciteit
het weerstandsvermogen wel nadrukkelijk gevolgd moeten blijven
in 2022 (-/- € 3.0 mln), hetgeen leidt tot een verbetering van de
worden. De ontwikkelingen ten aanzien van de coronacrisis, het
weerstandsratio.
Sociaal Domein en het Grondbedrijf zijn cruciale factoren die het weerstandsvermogen sterk kunnen beïnvloeden.
Om een goed beeld te verkrijgen van de financiële weerbaarheid van de organisatie is het van belang om ook de ontwikkeling van
In eerste instantie dient het beheersen van de huidige risico’s alle
de ratio op de middellange termijn te bekijken. Op basis van de
aandacht te krijgen en zal met het aangaan van nieuwe (risicovolle)
huidige aannames ten aanzien van het risicoprofiel en
projecten en activiteiten zeer terughoudend moeten worden
weerstandscapaciteit zien we de weerstandsratio in periode
omgegaan.
2021-2025 geleidelijk stijgen tot 2.55; een ratio wat de kwalificatie “uitstekend” kent en ruim boven de streefwaarde ligt (1.4) die de raad heeft vastgesteld bij de besluitvorming over de herijking van het risicomanagementbeleid in het eerste kwartaal
Risico's met niet-financiële gevolgen
2021. De getroffen maatregelen in het Financieel Herstelplan
Deze subparagraaf vertoont overeenkomsten met de
2020-2024 versterkt door de gunstige ontwikkeling van het
subparagraaf risico’s met financiële gevolgen. De
risicoprofiel zoals verwoord in deze paragraaf hebben een sterk
overeenkomsten richten zich op de onderdelen uitkomsten
fundament gelegd onder de financiële weerbaarheid van onze
inventarisatie en beheersmaatregelen. Gebaseerd hierop wordt
gemeente.
onderstaand inzicht gegeven in de risicokaart en worden de opgenomen risico’s toegelicht.
84
Programmabegroting 2022 | Paragrafen
Risicokaart
nummers in de risicokaart corresponderen met de aantallen
Om meer inzicht te krijgen in de spreiding van de risico’s naar kans
risico’s die zich in het desbetreffende vak van de risicokaart
van optreden en gevolg, wordt gebruik gemaakt van de risicokaart
bevinden. Daarmee wordt direct inzichtelijk hoe de risico’s zijn
(zie de Tabel: Risicokaart niet-financiële gevolgen
verdeeld over het groene, oranje en rode gebied.
gemeente Middelburg na beheersmaatregelen). De
De toelichting op de risicokaart en hoe deze geïnterpreteerd moet worden, is opgenomen bij de subparagraaf risico’s met financiële gevolgen. Onderstaand zijn de geïnventariseerde risico’s met niet-financiële gevolgen weergegeven. Aan de risico’s is een risicoscore gekoppeld, de kans maal het gevolg hiervan. De maximale risicoscore betreft 25.
85
Programmabegroting 2022 | Paragrafen
Geïnventariseerde risico’s
Risicoscore
Privacy en bescherming van persoonsgegevens is niet conform de privacy wet- en regelgeving. Sinds 2018 is de AVG (Algemene
15
verordening gegevensbescherming) van toepassing, de wetgeving gericht op privacy. Dit is de vervanger van de Wbp (Wet bescherming persoonsgegevens). Het effect van dit risico zijn onder andere datalekken waaronder verlies van, misbruik en/of oneigenlijk gebruik van persoonsgegevens. Klachten en juridische trajecten worden niet juist, -volledig en/of tijdig afgehandeld. De ambtenaren en bestuurders van de gemeente
9
hebben dagelijks talloze contacten met inwoners, bedrijven en instellingen en voeren taken uit voor hen. Deze contacten of handelingen kunnen niet naar wens van de burger verlopen, waardoor er eventueel een klachtenprocedure of juridisch traject wordt gestart. Het effect van dit risico is dat het vertrouwen van de inwoners en organisaties in het reilen en zeilen van de gemeentelijke organisatie wordt aangetast. Onvoldoende beheer en toezicht op applicaties. In 2021 is er een doelmatigheidsonderzoek naar het functioneel- en applicatiebeheer
8
afgerond. Hierin is naar voren gekomen dat een beleid op het beheer en toezicht op applicaties onvoldoende geborgd is. Het effect van dit risico is onvolledige werking en/of uitval van een applicatie, waardoor eventueel de inwoners en organisaties niet juist, - volledig en/of tijdig kunnen worden geholpen. Beveiliging van informatie is niet conform normenkader. Vanaf 1 januari 2020 is de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) van
8
kracht. Een norm, en hulpmiddel, om aan alle eisen op het gebied van informatiebeveiliging te kunnen voldoen. Het effect van dit risico is onder andere cybercrime en ransomware. Wetgeving wordt niet volledig en/of tijdig geïmplementeerd/geactualiseerd. Regelmatig worden nieuwe en gewijzigde wetten
6
doorgevoerd. De organisatie dient deze signalen vroegtijdig op te pakken en de organisatie hier klaar voor te maken. Voorbeelden van wetgeving zijn de Omgevingswet, Rechtmatigheidsverantwoording en Wet elektronische publicaties. Het effect van dit risico is onder andere dat de gemeentelijke dienstverlening niet aansluit op de kaders en de inwoners en organisaties niet juist, -volledig en/of tijdig kunnen worden bediend. Uitval van ICT. De afhankelijkheid van de beschikbaarheid van de ICT voor de gemeente en haar inwoners en organisaties is groot. Voor
6
het maken van afspraken tot aan het aanvragen van nieuwe documenten dient de ICT in werking te zijn. Het effect van dit risico is belemmering van de bedrijfscontinuïteit en dienstverlening waardoor de inwoners en organisaties niet juist, - volledig en/of tijdig kunnen worden geholpen. Door het op afstand zetten van gemeentelijke taken (verbonden partijen) onvoldoende invloed op het beleid en de uitvoering. Een deel
6
van de (wettelijk) gemeentelijke taken zijn uitbesteed aan andere organisaties in de vorm van een gemeenschappelijke regeling. De betrokkenheid bij de regelingen varieert sterk. Het effect van het risico is dat overeengekomen afspraken niet worden gerealiseerd binnen de financiële- en beleidskaders. Onvoldoende aandacht besteden aan het integriteitsbeleid van de organisatie. Integriteit heeft te maken met kwaliteit en professionaliteit
6
en is een voorwaarde voor het vertrouwen van de inwoners en organisaties in de gemeentelijke organisatie. Het effect van dit risico is dat ambtenaren, bestuurders en/of bestuursorganen (onbewust) in strijd met het integriteitsbeleid handelen, waardoor het vertrouwen van de inwoners en organisaties in het reilen en zeilen van de gemeentelijke organisatie wordt aangetast. Bij te doorlopen participatietrajecten met inwoners, organisaties en belanghebbenden wordt een onvoldoende duidelijk beeld geschetst
6
van de kaders. De gemeente voert opgaven en projecten uit met soms grote effecten op de omgeving. Het is wettelijk verplicht om participatie plaats te laten vinden, echter is de aanpak en uitvoering hiervan vormvrij. De gemeente doet dit door met bewoners, organisaties en belanghebbenden in gesprek te gaan. Het effect van dit risico is dat de wederzijdse verwachtingen niet voor iedereen helder en op elkaar afgestemd zijn.
Wijzigingen in risicoprofiel ten opzichte van risicoprofiel Jaarrekening 2020
Financiele kengetallen
Aangezien dit de eerste keer is dat er over de risico’s met
Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeente
andersoortige gevolgen wordt gerapporteerd, zijn er geen
(BBV) stelt een vijftal kengetallen verplicht. Doel hiervan is dat de
wijzigingen te benoemen. Dit in tegenstelling tot de risico’s met
gemeenteraad gemakkelijker inzicht krijgt in de financiële positie
financiële gevolgen.
van hun gemeente. In de regeling van de minister is expliciet opgenomen de wijze waarop de kengetallen moeten worden
86
Programmabegroting 2022 | Paragrafen
berekend. Onderstaand de berekende kengetallen voor de gemeente Middelburg en een toelichting per kengetal.
De kleuren in bovenstaande tabel zijn gebaseerd op onderstaande tabel. Deze score en ranking is gebruik gemaakt van de signaleringswaarden (ondergrenzen) die de provincies als toezichthouders hanteren bij het financieel toezicht op gemeenten.De signaleringswaarden zijn ingedeeld in categorieën. Aan deze categorieën is geen waardeoordeel gegeven. Duidelijk is dat categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest.
Betekenis financiële kengetallen
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte
Netto schuldquote
Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt
De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van
de netto schuldquote zowel in inclusief als exclusief doorgeleende
de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto
gelden weergegeven. Dit noemen we de netto schuldquote
schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en
gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen. Op die manier wordt
de aflossingen op de exploitatie.
duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte
leningen
leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend is gelijk aan de netto schuldquote, op voorwaarde dat bij de financiële activa ook alle
87
Programmabegroting 2022 | Paragrafen
verstrekte leningen worden opgenomen (zie artikel 36 lid b en c BBV). Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, door de structurele baten en structurele lasten te vergelijken. Daarnaast geeft dit kengetal ook aan of de gemeente in staat is om structurele tegenvallers op te vangen dan wel of er nog ruimte is voor nieuw beleid. Grondexploitatie Het kengetal geeft weer hoe de waarde van de grondexploitatie zich verhoudt tot de totale baten. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Link: nadere uitleg Financiële kengetallen gemeenten en provincies
88
Programmabegroting 2022 | Paragrafen
Lokale lasten
zaakbelastingen.
De lokale lasten zijn een belangrijke inkomstenbron voor de
De lokale lasten grijpen direct in op het besteedbare inkomen van
gemeente, betaald door burgers en bedrijven.
de burger. Daarom is het van groot belang om inzicht te verkrijgen
heffingen waar dit niet het geval is, zoals onroerende
in het verloop van de jaarlijkse woonlasten ten opzichte van het Deze inkomsten worden verkregen op grond van publiekrechtelijke
jaar daar aan voorafgaand. In de hierna volgende cijferopstellingen
regels. De lokale lasten kunnen worden onderverdeeld in
en grafieken wordt voor de meerpersoonshuishoudens het verloop
heffingen, waarvan de hoogte van de tarieven gekoppeld is aan
van de woonlasten aangegeven.
de kosten, zoals het rioolheffing en de afvalstoffenheffing en bij
Beleidskader Het beleidsuitgangspunt bij alle heffingen is dat de jaarlijkse
i.v.m. de forse verhoging in 2021), de afvalstoffenheffing (geen index en verlaging van het vaste bedrag met € 4,75) en de reinigingsrechten (geen index).
verhoging beperkt blijft tot de inflatiecorrectie. Dit heeft tot gevolg dat alle heffingen trendmatig worden verhoogd ( 1,5% ). Uitzondering hierop zijn de forensenbelasting (in navolging van het besluit van 30 september 2020 + 75%), de rioolheffingen (+1% extra verhoging), de toeristenbelasting (geen verhoging
89
Programmabegroting 2022 | Paragrafen
Overzicht belastingen en heffingen
Tarieven 2022 Soort
Grondslag
2021
2022
0,1494%
0,1516%
0,3062%
0,3108%
0,3807%
0,3864%
€ 57,18
€ 58,61
€ 153,03
€ 156,86
€ 237,00
€ 232,25
Meerpersoons- € 250,00
€ 245,25
OZB Geraamde opbrengsten
2021
2022
Woningen eigenaar
percentage
Lokale lasten OZB
13.849.000 14.125.000
Rioolheffing
5.538.000
5.744.000
Afvalstoffenheffing
6.814.000
6.720.000
Reinigingsrecht
142.000
41.000
Hondenbelasting
236.000
233.000
Overige heffingen Precariobelasting
1.379.000
222.000
Naheffingen Parkeerbelasting
566.000
578.000
Forensenbelasting
170.000
293.000
Reclamebelasting
166.000
132.000
Toeristenbelasting
1.089.000
1.089.000
Totaal
in
Niet-woningen gebruiker
in percentage
Niet-woningen eigenaar
in percentage
Rioolheffing Gebruiker (<250m3)
per m3 waterverbruik
Eigenaar
per aansluiting
Afvalstoffenheffing Gebruiker
Eenpersoonshuishouden
29.949.000 29.177.000
huishouden extra
€ 125,00
€ 125,00
Per lediging
€ 8,00
€ 8,00
Vastrecht
€ 250,00
€ 250,00
Per lediging
€ 8,00
€ 8,00
1e hond
per hond
€ 82,08
€ 83,35
2 hond en verder
per hond
€ 164,15
166,70.
Gevelbord van 0,25 tot 1m2
per bord
€ 124,80
€ 127,20
Gevelbord van 1 tot 20m2
per bord
€ 325,20
€ 330,00
Gevelbord > 20m2
per bord
€ 400,20
€ 406,20
container Reinigingsrechten Hondenbelasting
e
Reclamebelasting
Overige
1
Precariobelasting Terras
per m2 per
€ 99,60
€ 100,80
jaar Overige
1
Toeristenbelasting Toeristenbelasting
per
€ 2,75
€ 2,75
1
1
1,784
3,122
1
1
overnachting Overige Forensenbelasting Forensenbelasting
Promille per object per jaar
Overige 1
Zie voor nadere detaillering en de overige tarieven het afzonderlijke
tarievenvoorstel 2021.
90
Programmabegroting 2022 | Paragrafen
Ten aanzien van 2022 wordt verder het volgende opgemerkt:
Rioolheffing De trendmatige verhoging van 1,5 %, op basis van het Stedelijk
Afvalstoffenheffing/Reinigingsrecht
Waterprogramma 2021-2030, wordt tot en met 2024 met 1%
In 2021 is Diftar ingevoerd. Het vaste bedrag wordt opgelegd in
extra verhoogd. De totale verhoging betreft dus in 2022, 2,5%.
het lopende jaar. Het variabel deel op basis van het aantal ledigingen/aanbiedingen per inzamelmiddel, wordt opgelegd in
Soort heffing
het jaar daarop (2023). Dit, omdat pas aan het einde van het jaar
Rioolheffing
bekend is hoeveel ledigingen/aanbiedingen er zijn gedaan per
eigendom
adres. Omdat de totale kosten van de reiniging voor 2022 dalen
gebruik
Tarief
2021
2022
€ 153,03
€ 156,86
0 t/m 250 m3
€ 57,18
€ 58,61
blijven de tarieven voor het variabele deel (ledigingen/
251 t/m 300 m3
€ 120,91
€ 123,93
aanbiedingen) gelijk aan de tarieven van 2021. De tarieven voor
301 t/m 500 m3
€ 184,64
€ 189,26
het vaste deel zullen met ingang van 2022 dalen.
501 t/m 1000 m3
€ 494,60
€ 506,97
1001 t/m 2001 m3
€ 989,22
€ 1.013,95
OZB
2000 t/m 4000 m3
€ 2.124,96
€ 2.178,08
De onroerende zaakbelastingen worden gebaseerd op de
meer dan 4000 m3
€ 4.396,48
€ 4.506,39
taxatiewaarde van een object, in het kader van de Wet WOZ. Deze waarde wordt jaarlijks bepaald. In oktober wordt op basis van de
Hondenbelasting
beschikbare cijfers de totale waarde van het onroerend goed
Ook de hondenbelasting wordt uitsluitend trendmatig verhoogd
bepaald. De werkelijke percentages worden voor het einde van
(1,5%).
2021 gepresenteerd. Nu zijn de tarieven uitsluitend met de trendmatige verhoging verhoogd (1,5%).
Precariobelasting De precariobelasting is in 2016 uitgebreid met de kabelbelasting.
Parkeerheffing
Deze heffing kon nog worden geheven tot 1 januari 2022. Dat
De parkeertarieven worden in 2022 als volgt:
betekent dat er in 2022 geen inkomsten meer zijn van de kabelbelasting.
Soort heffing
2021
2022
Er loopt nog een beroepsprocedure tegen de kabelbelasting.
Parkeerheffing voor het parkeren in tariefzone 1 per uur voor het parkeren in tariefzone 2 per uur:
€ 2,80 € 2,80
€ 2,80
Omdat de uitkomst hiervan onzeker is, is voor de desbetreffende
€ 2,80
opbrengst een voorziening gerealiseerd. De tarieven voor
In afwijking tot het bovenstaande bedraagt het
precarioheffing voor terrassen zijn in 2020 en 2021 met 50%
tarief voor het parkeren bij parkeerapparatuur op
verlaagd vanwege de corona maatregelen. De tarieven voor deze
het Hof van Tange, op de Loskade en op het
heffing worden uitsluitend trendmatig verhoogd (1,5%).
Molenwater (vanaf Molenwater parkeerplein tot Koepoort)
Toeristenbelasting
voor het parkeren per uur:
€ 2,80
€ 2,80
voor een dagkaart met een tarief per dag van:
€ 14,10
€ 14,10
voor de eerste vergunning, per maand:
€ 7,70
€ 7,80
Op basis van het raadsbesluit van 30 september 2020 in het kader
voor een tweede vergunning op het zelfde adres,
€ 25,30
€ 25,70
van het Financieel Herstelplan is besloten om de opbrengst van
Parkeervergunning
Forensenbelasting
per maand:
de Forensenbelasting te verhogen met € 120.000,--. Om dit te
Parkeergarage van maandag tot en met zaterdag tussen 08.00 uur
€ 2,10
€ 2,10
€ 18,90
€ 18,90
€ 65,30
€ 66,50
en 20.00 uur per 60 minuten: voor een verloren parkeer-/uitrijkaart
De toeristenbelasting wordt in 2022 niet verhoogd.
bereiken is wordt het tarief van de forensenbelasting verhoogd van 1,784 promille per jaar naar 3,122 promille. Dit met een minimumbedrag van € 298,55 (2021 € 170,60)
Naheffingsaanslag De kosten van de naheffingsaanslag
91
Programmabegroting 2022 | Paragrafen
Leges De leges worden trendmatig verhoogd met 1,5%.
Lokale lastendruk
Kwijtscheldingsbeleid Een inwoner van Middelburg kan kwijtschelding krijgen voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Dit kan indien het inkomen zo laag is dat niet aan de betalingsverplichting kan worden
Alle tarieven stijgen met de inflatiecorrectie (1,5%) m.u.v. de
voldaan. Ook niet door middel van een betalingsregeling. Of
rioolheffingen.
iemand in aanmerking komt voor gehele of gedeeltelijke
Voor de rioolheffingen geldt dat In het Stedelijk Waterprogramma
Voor de provincie Zeeland geldt dat de beoordeling of een inwoner
2021-2030 is uitgegaan van een jaarlijkse extra stijging met 1%.
in aanmerking komt voor kwijtschelding wordt uitgevoerd door
Hierdoor neemt de belastingdruk in 2022 toe. Wat dit betekent
Sabewa Zeeland. Dit wordt gedaan aan de hand van een door elke
kwijtschelding is afhankelijk van de persoonlijke financiële situatie.
voor een eigenaar van een pand met een gemiddelde WOZ waarde
gemeente vastgestelde leidraad. Sabewa Zeeland beoordeelt ook
van € 201.000 in 2022 ten opzichte van 2021 wordt grafisch
de aanvragen om kwijtschelding van het Waterschap. Deze
weergegeven in figuur 1. Wat dit voor gevolgen heeft voor de
werkwijze heeft als voordeel dat de burger slechts 1 verzoek hoeft
gebruiker wordt in figuur 2 weergegeven.
in te dienen voor zowel de waterschapslasten als de gemeentelijke heffingen. De burger komt hierbij eerder in aanmerking voor kwijtschelding omdat de gemeentelijke en waterschapslasten tegelijkertijd worden meegenomen in de beoordeling. De beoordeling is uniform voor de gehele provincie Zeeland.
Kostenonderbouwing tarieven In de begroting moet in de paragraaf lokale heffingen een overzicht van baten en lasten worden opgenomen voor de heffingen waarbij sprake is van het verhalen van kosten. Bij de hierna opgesomde heffingen is hiervan sprake. Bij deze heffingen is het toegestaan om maximaal 100% van de kosten te dekken. Dit is in de gemeente Middelburg het uitgangspunt. In de onderstaande gegevens figuur 1
worden de totale geraamde kosten en baten met elkaar vergeleken en wordt het kostendekkingspercentage genoemd. Alle onderstaande heffingen voldoen aan het criterium, maximaal 100% dekking met uitzondering van de scheepvaartrechten en de marktgelden.
figuur 2
92
Programmabegroting 2022 | Paragrafen
Afvalstoffenheffing
Begrafenisrechten
Omschrijving
Begroting
Omschrijving
Begroting
2022 Kosten taakveld 7.3 Afval
5.220.670
2022 Kosten taakveld 7.5 begraven en crematioria
Kosten taakveld 2.1 Verkeer en Wegen
285.468
Opbrengsten Taakveld
Kosten taakveld 6.1 Inkomensregeling
399.173
Netto kosten taakveld
Opbrengsten Taakveld 7.3 afval
-494.112
Toe te rekenen kosten:
Ontrekking voorziening afvalstoffenheffing Taakveld 7.3 afval Netto kosten taakveld
0
5.411.199
Toe te rekenen kosten: Overhead
503.420
BTW
805.371
Totale kosten
6.719.990
Opbrengsten heffingen
6.720.000
Kostendekkendheid
100%
687.221 0 687.221
Overhead
181.918
Totale kosten
869.139
Opbrengsten heffingen
694.368
Kostendekkendheid
80%
Scheepvaartrechten Omschrijving
Begroting
Kosten taakveld 2.04.0 Econ havens en waterwegen
133.090
2022
Rioolheffing
Opbrengsten Taakveld Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Begroting
Netto kosten taakveld
2022
Toe te rekenen kosten:
Kosten taakveld 7.1 Riool
4.240.888
133.090
Overhead
11.584
Kosten taakveld 2.1 Verkeer en Wegen
302.596
Totale kosten
Kosten taakveld 6.1 Inkomensregeling
76.840
Opbrengsten heffingen
95.488
Kostendekkendheid
66%
Opbrengsten Taakveld 7.1 Riool Netto kosten taakveld
144.674
4.620.324
Leges Titel I, II en III
Toe te rekenen kosten: Overhead
333.975
Omdat de leges over tal van producten wordt geheven en
BTW
821.500
hierboven het gemiddelde kostendekkingspercentage is
Totale kosten
5.775.799
aangegeven wordt in onderstaande tabel de kostendekking per
Opbrengsten heffingen
5.775.800
hoofdstuk in de legesverordening aangegeven.
Kostendekkendheid
100%
In de volgende tabel wordt het kostendekkingspercentage per titel weergegeven en vervolgens per hoofdstuk. Per hoofdstuk wordt
Marktgelden
duidelijk dat bij een aantal producten de baten beduidend hoger Omschrijving Kosten taakveld
Begroting
zijn dan de kosten. Door kruissubsidiering toe te passen op de
2022
verschillende hoofdstukken per titel is er sprake van volledige
97.317
kostendekking bij Titel 2.
Opbrengsten Taakveld Netto kosten taakveld
97.317
Toe te rekenen kosten: Overhead Totale kosten
31.804 129.121
Opbrengsten heffingen
71.224
Kostendekkendheid
55%
93
Programmabegroting 2022 | Paragrafen
Hoofdstuk
Uren
Overige
Overhead
kosten Totaal
Totale
Opbreng-
kosten
sten
Percentage
908.849
500.218
490.778
1.899.845
1.614.378
85%
345.561
332.788
186.603
864.952
620.423
72%
Titel I
Algemene Diensteverlening
Hoofdstuk 1
Burgerlijke stand
41.147
28.602
22.219
91.968
72.416
79%
Hoofdstuk 2
Reisdocumenten
40.432
126.055
21.833
188.321
195.124
104%
Naturalisaties (extra ingevoegd onderdeel)
22.664
30.989
12.239
65.892
39.153
59%
Hoofdstuk 3
Rijbewijzen
78.481
82.756
42.380
203.616
147.809
73%
Hoofdstuk 4
Verstrekkingen uit de basisregistratie personen
6.008
8.154
3.244
17.406
17.818
102%
Hoofdstuk 5
Verstrekkingen uit het Kiezersregister
-
-
-
-
-
-
Hoofdstuk 6
Verstrekkingen ogv Wet bescherming
-
-
-
-
-
-
persoonsgegevens Hoofdstuk 7
Overige publiekszaken
14.018
50.196
7.570
71.784
41.576
58%
Hoofdstuk 8
Vastgoedinformatie
-
6.035
-
6.035
-
0%
Hoofdstuk 9
Archief standskantoor
-
-
-
-
-
-
6.148
-
3.320
9.467
822
9%
-
-
-
-
-
-
Hoofdstuk 13 Retributies
6.318
-
3.412
9.730
31.763
326%
Hoofdstuk 14 Winkeltijdenwet
3.074
-
1.660
4.734
411
9%
Hoofdstuk 10 Huisvestingswet (is verplaatst naar titel 3) Hoofdstuk 11 Leegstandswet Hoofdstuk 12 Gemeentegarantie
Hoofdstuk 15 Kansspelen
1.322
-
714
2.037
5.112
251%
Hoofdstuk 16 Alg. Verordening Ondergrondse Infrastructuren
105.459
-
56.948
162.406
67.184
41%
Hoofdstuk 17 Verkeer en Vervoer
11.269
-
6.085
17.355
-
0%
Hoofdstuk 18 Diversen
9.221
-
4.980
14.201
1.234
9%
Titel 2
Dienstverlening omgevingsvergunning
454.249
165.597
245.294
865.140
978.144
113%
Hoofdstuk 1
Begripsomschrijvingen
-
-
-
-
-
-
Hoofdstuk 2
Vooroverleg/beoordeling conceptaanvraag
-
-
-
-
-
-
Hoofdstuk 3
Omgevingsvergunning
454.249
165.597
245.294
865.140
978.144
113%
Hoofdstuk 4
Vermindering
-
-
-
-
-
-
Hoofdstuk 5
Gedeeltelijke legesbetaling en teruggaaf
-
-
-
-
-
-
Hoofdstuk 6
Wijziging omgevingsvergunning agv wijziging
-
-
-
-
-
-
project Hoofdstuk 7
Wet Geluidhinder
-
-
-
-
-
-
Hoofdstuk 8
Wettelijk vereiste publicaties
-
-
-
-
-
-
Hoofdstuk 9
In deze titel niet benoemde beschikking
Titel 3
Dienstverlening Europese dienstenrichtlijn
Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2
-
-
-
-
-
-
109.039
1.833
58.881
169.753
15.811
9%
Horeca
81.545
1.833
44.034
127.412
9.643
8%
Organiseren evenementen of markten
27.494
-
14.847
42.340
6.168
15%
Hoofdstuk 3
Openbare orde
-
-
-
-
-
-
Hoofdstuk 4
Seksbedrijven
-
-
-
-
-
-
Hoofdstuk 5
Brandbeveiligingsverordening
-
-
-
-
-
-
Hoofdstuk 6
Verstrekking van informatie middels
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
aanvraagform. taxatiegegevens Hoofdstuk 7
Niet benoemde vergunning, ontheffing of andere beschikking
Hoofdstuk 8
94
Huisvestingswet
Programmabegroting 2022 | Paragrafen
Onderhoud kapitaalgoederen
de vastgestelde beleidsplannen en/of beheerplannen leidend. Ook is er aandacht voor de financiële consequenties die uit deze plannen voortkomen. Bovendien wordt per kapitaalgoed ingegaan op de ontwikkelingen binnen het beleidsterrein en de verwachtingen voor komende jaren. Hierbij wordt in het bijzonder
In deze paragraaf beschrijven we de onderhoudsvoornemens voor
aandacht geschonken aan de speerpunten van het begrotingsjaar
de kapitaalgoederen van de Gemeente Middelburg. Hierbij zijn
2022.
Beleidskader
koppeling met de programma’s is gemaakt. De plannen hebben een meerjarig karakter. In de toelichtende tekst zal worden
De gemeenteraad en het college hebben in het verleden
beschreven op welke termijn een nieuw beleidsplan wordt
verschillende beleids- en beheerplannen vastgesteld. In
opgesteld en met welke zaken rekening zal worden gehouden.
onderstaande tabel worden de plannen benoemd waarbij een
95
Programmabegroting 2022 | Paragrafen
Beleids- en beheerplannen Kapitaalgoederen
Prog Beleids-/beheerplan
Vastgesteld
Looptijd
Begraafplaatsen en crematorium
VM
Beleidsplan begraafplaatsen en crematorium
2001
2001–2030 2031
Gebouwen en civiel-technische
div
Nota Kaders onderhoud gebouwen, civieltechnische
2017
2018–2027 2028
kunstwerken
Actualisatie
kunstwerken, kademuren en glooiingen. Vertaald in een GBP en civiel plan.
Openbaar groen
SCR
Groenbeleidsplan Middelburg 2016–2026
2017
2016–2026 2027
Openbare verlichting
VVM
Beleidsplan Openbare verlichting 2010–2020
2010
2010–2020 2022
Riolering
VM
Stedelijk Waterprogramma Middelburg 2021-2030
2021
2021–2030 2030
Speelplaatsen
SCR
Groenbeleidsplan Middelburg 2016–2026
2017
2016–2026 2027
Sportvelden
SCR
Lokaal sportakkoord
2020
2020-2022
Verkeersregelinstallaties
VVM
Beheerplan verkeerslichten (o.b.v. programma 17-2-2016)
-
2015–2025 2026
Waterwegen
VVM
Geïntegreerd in SWP 2021-2030 (zie Riolering)
2021
2021–2030 2030
Overeenkomst Beheer en onderhoud van oppervlaktewater in 2017
2017–2024 2025
2023
Bebouwd gebied (BOB) Wegen
VVM
Beheerplan wegen 2016–2021
2016
2016–2021 2022
Programma’s:
Crematorium
– div = diverse
De nota is vastgesteld in de raadsvergadering van 24 september
– SCR = Sport, cultuur en recreatie
2001.
– VM = Volkgsgezondheid en milieu – VVM = Verkeer, vervoer en waterstaat
Actualisatie en toetsing van prognoses is voorzien per 10 jaar.
Begraafplaatsen en crematorium
voor onderdelen de toekomstverkenning intern uitgevoerd. In het
Begraafplaatsen
Deze actualisatie heeft nog geen prioriteit gekregen. In 2016 is kader van het traject heroriëntatie gemeentelijke taken is de prognose voor het crematorium geactualiseerd.
Het beleidsplan is vastgesteld in de raadsvergadering van 24 september 2001.
Het plan richt zich op de technische, financiële, organisatorische en ruimtelijke maatregelen met als uitgangspunt de omvang van
Actualisatie en toetsing van prognoses is voorzien per 10 jaar.
dienstverlening in het verleden en een gefundeerde prognose voor
Deze actualisatie heeft nog geen prioriteit gekregen. Het plan richt
de toekomst.
zich op de technische, financiële, organisatorische en ruimtelijke maatregelen. Met als uitgangspunt de omvang van de
Het beleidsplan heeft samenhang met de uitbreiding van de
dienstverlening in het verleden en een gefundeerde prognose voor
accommodatie (inmiddels gereed) en de milieutechnische
de toekomst. Verder voorziet het plan van september 2001 in
aanpassing van de crematie-installaties (2013 gereed gekomen).
uitbreiding van de begraafcapaciteit en consolidatie van
Er wordt voldaan aan de wettelijke regeling die per 31 december
bestaande graven.
2012 van kracht is geworden.
Samenhang met andere goederen en programma’s is niet aan
In april 2021 heeft de raad besloten om de begraafplaatsen en
de orde.
het crematorium in eigen beheer te houden. Er wordt een nieuw onderzoek gestart naar mogelijkheden om het crematorium meer
Via de kadernota wordt geld gevraagd voor de uitbreiding van de begraafplaats in Sint Laurens. Het plan is om de uitbreiding voor 2026 gerealiseerd te hebben.
96
op afstand te plaatsen voor een slagvaardiger bestuur.
Programmabegroting 2022 | Paragrafen
Gebouwen en civieltechnische kunstwerken De nota ‘Onderhoud gebouwen, civieltechnische kunstwerken, kademuren en glooiingen’ (januari 2017) richt zich op het onderhouden van de gemeentelijke gebouwen en civieltechnische kunstwerken op conditieniveau 3 (redelijke conditie).
In 2022 wordt gekeken naar de mogelijkheden om de gegevens (meerjarenonderhoudsplanning) van civiele kunstwerken in een nieuw plannings-/onderhoudsprogramma onder te brengen.
Openbaar groen In de raad van 30 januari 2017 zijn de kaders voor het groenbeleidsplan 2016–2026 vastgesteld.
Op 20 maart 2017 heeft de raad de kaders vastgesteld voor onderhoud gebouwen, civieltechnische kunstwerken, kademuren
Daarbij is besloten het huidige kwaliteitsniveau (CROW schaallat
en glooiingen voor de periode 2018 tot en met 2027.
2013) van het openbaar groen te handhaven, te weten: – kwaliteit A op begraafplaatsen en in het stads- en
Voor de uitvoering van het onderhoud gebouwen en civiele technische kunstwerken zijn de beleidsplannen vertaald in beheerplannen. Daarin staan per jaar de uit te voeren onderhoudsmaatregelen en de daaraan verbonden kosten.
winkelcentrum; – kwaliteit B voor wijkgroen en groen bij sportcomplexen, speelterreinen, en verkeersgroen; – kwaliteit C op industrieterreinen, recreatieparken, groene longen & stadsranden, waterhuishouding en parken/bolwerken
Voor de kapitaalgoederen gebouwen en civiel technische
(praktijk nu is beheer op kwaliteit B);
kunstwerken zijn er onderhoudsvoorzieningen gevormd. Jaarlijks komt een vast bedrag ten laste van de exploitatie.
Vervolgens heeft het college op 30 mei 2017 het Groenbeleidsplan Middelburg 2016–2026 vastgesteld.
Gebouwen Op 18 april 2017 heeft de raad de ‘Eindrapportage verkenning
Het plan heeft samenhang met (sociale) veiligheid, waterbeheer
‘Vastgoed’ in het kader van de heroriëntatie gemeentelijke taken’
en uitbreidingsontwikkeling.
vastgesteld en gekozen voor scenario 2 uit de verkenningsopdracht. Dat wil zeggen dat het ingezette beleid om
Relevant in het beheer en onderhoud van openbaar groen is een
bezit en beheer van vastgoed af te bouwen, wordt voortgezet.
integrale afstemming met wijkaanpak en de overgang naar een burgermaatschappij.
Er is samenhang met het huisvestingsbeleid, onderwijsbeleid, sportbeleid, wijkaanpak, parkeerbeleid, monumentenbeleid en
Speerpunt is adoptie van openbaar groen en
arbobeleid.
bewonersparticipatie.
Civieltechnische kunstwerken, kademuren en glooiingen
Openbare verlichting
In 2012 is een uitgebreide inventarisatie uitgevoerd naar de staat van onderhoud van de in Middelburg aanwezige kademuren. Aan
Op 18 januari 2010 heeft de raad het beleidsplan Openbare
de hand van dit onderzoek zijn voor diverse investeringsprojecten
verlichting 2010–2020 vastgesteld.
financiële middelen aangevraagd en gedeeltelijk beschikbaar gesteld. Voor de nog resterende kademuren is een uitvoeringsplan
In de actualisatie van het vierjaarlijkse beheerplan wordt rekening
aanwezig, maar zijn nog geen financiële middelen beschikbaar.
gehouden met een vervangingsperiode van 20 jaar voor de armaturen en 40 jaar voor de lichtmasten.
In 2022 wordt voorbereidend werk verricht voor de restauratie van de kademuren Turfkaai, Londensekaai en deels ook van de
Voor het beheer en onderhoud van de openbare verlichting is in
Kinderdijk. Het op de markt zetten en het uitvoeren van dit werk
Zeeland de Samenwerking Openbare Verlichting Zeeland (SOVZ)
kan plaatsvinden zodra de financiën hiervoor beschikbaar zijn
opgericht. Aan deze samenwerking nemen de volgende partijen
gesteld.
deel: Enduris, de Provincie Zeeland, het Waterschap
97
Programmabegroting 2022 | Paragrafen
Scheldestromen, havenbedrijf North Sea Port, en 11 gemeenten
Relevante ontwikkelingen: De gemeente Middelburg wil het
(Vlissingen en Schouwen Duiveland nemen geen deel).
onderhoud aan de rioolgemalen en pompinstallaties vanaf 2022 volledig laten uitvoeren door het waterschap Scheldestromen. Zie
De uitvoering van het beheer en het contractmanagement op het
ook het onderdeel waterwegen.
onderhoud is ondergebracht bij het Bureau Openbare Verlichting Zeeland (BOVZ). De aanbestedingsprocedure voor het onderhoud