Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad - Rekenkamercommissie Meppel

Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad Rekenkamercommissie Meppel

Rekenkamercommissie Meppel

| 1 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad Rekenkamercommissie Meppel

Rekenkamercommissie Meppel

| 2 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

| 3 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad Rekenkamercommissie Meppel

Rapport

BMC November 2021 Classificatie

: Vertrouwelijk

Naam adviseurs

:

Projectnummer

: P0020699

● ● ●

T. (Tom) Plat MA drs. L.A.R.J. (Lauran) van Kaam A.W.R. (Lex) van Doorn MSc

| 4 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

Inhoudsopgave Leeswijzer.......................................................................................................................4 DEEL I .............................................................................................................................5 H1 | Inleiding..................................................................................................................6 1.1 Het vitaal houden van de binnenstad ............................................................................. 6 1.2 Aanleiding en doelstelling ............................................................................................. 6 H2 | Conclusies en aanbevelingen...................................................................................7 2.1 Conclusies.................................................................................................................. 7 2.2 Aanbevelingen ..........................................................................................................

11 DEEL II .........................................................................................................................13 H3 | Onderzoeksverantwoording ..................................................................................14 3.1 Hoofd- en deelvragen ................................................................................................ 14 3.2 Normenkader ........................................................................................................... 16 3.3 Onderzoeksaanpak .................................................................................................... 16 H4 | Beleid en realisatie ................................................................................................17 4.1 Beleidsontwikkeling ................................................................................................... 18 4.2 Inzet op aanpak openbare ruimte ............................................................................... 19 4.3 Inzet op beheer, onderhoud en handhaving .................................................................. 23 4.4 Inzet op herstructurering, transformatie en ontwikkeling ............................................... 23 4.5 Inzet op evenementenbeleid en citymarketing ..............................................................

27 H5 | Organisatie en uitvoering ......................................................................................29 5.1 Organisatie .............................................................................................................. 29 5.2 Uitvoering ................................................................................................................ 31 H6 | Investeringen en resultaten ..................................................................................33 6.1 Investeringen in de binnenstad sinds 2017 ................................................................... 33 6.2 Realisatie van de voorgenomen investeringen .............................................................. 34 6.3 Monitoring ............................................................................................................... 37 H7 | Evaluatie en verantwoording .................................................................................38 7.1 Peiling onder gebruikers (inwoners, ondernemers en bezoekers) .................................... 39 7.2 Informatievoorziening ............................................................................................... 44 7.3 (Bij)sturen en controleren ..........................................................................................

45 Bijlage 1 Normenkader ................................................................................................48 Bijlage 2 Bestudeerde documenten ..............................................................................50 Bijlage 3 Uitgezette vragenlijst ....................................................................................51 Bijlage 4 Lijst met geïnterviewde personen .................................................................55

| 5 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

Leeswijzer Voor u ligt het rapport van het rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad van Meppel. Hierin doen we verslag van de onderzoeksactiviteiten die plaatsvonden in de periode juni tot en met oktober 2021. Dit rapport geeft een overzicht van de bevindingen van het onderzoeksteam, zoals verzameld aan de hand van de onderzoeksvragen van de Rekenkamercommissie. Dit rapport is opgebouwd uit twee delen. Deel I is te beschouwen als een zelfstandig leesbaar onderzoeksrapport. In dit deel zijn de hoofdlijnen van het onderzoek en de belangrijkste uitkomsten op hoofdlijnen beschreven. In dit deel leest u: ● de aanleiding voor het onderzoek ● de doelstelling van het onderzoek ● de conclusies uit het onderzoek ● de aanbevelingen en de lessen voor verbetering In Deel II is het integrale onderzoek opgenomen met daarin de beantwoording van de onderzoeksvragen en de onderbouwing van de conclusies en aanbevelingen.

| 6 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

| 7 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

DEEL I Essentie van het onderzoek

| 8 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

H1 | Inleiding 1.1 Het vitaal houden van de binnenstad Veel binnensteden hebben te maken met toenemende leegstand van winkelpanden. Steeds meer leegstand wordt opgevuld met horeca, of wordt - aan de randen van de binnenstad - getransformeerd naar een woonbestemming. De verwachting is dat de coronapandemie op de lange termijn ook de nodige impact gaat hebben op de binnensteden. Het aantal bezoekers in hoofdwinkelstraten en van horecagelegenheden is mede door de lockdowns in 2020 en 2021 sterk verminderd. Door de landelijke steunmaatregelen (zoals de TOZO, NOW en TVL) is vooralsnog geen toename waar te nemen in faillissementen en bedrijfsbeëindigingen1, maar de verwachting is dat straks ook het aantal faillissementen zal toenemen doordat de steunmaatregelen per 1 oktober 2021 zijn afgebouwd. Naast een impact op de economische situatie van de binnensteden, heeft dit een effect doordat de leegstand toeneemt. Een mogelijk gevolg hiervan is het verdwijnen van functies, verpaupering en een toename van ondermijnende activiteiten. Veel Nederlandse gemeenten maken daarom beleid voor het behoud van een vitale binnenstad. Bureau Binnenstad en Binnenstadsplan Meppel Ook in Meppel is het aantrekkelijker maken en vitaal houden van de binnenstad een thema dat (ook al voor de coronacrisis) leeft binnen de gemeente.

Zo werd in 2017 door de raad ingestemd met de inhoudelijke koers van het Binnenstadsplan. Daarnaast werd in 2019 Bureau Binnenstad Meppel opgericht. Daarin zijn de Meppeler Handelsvereniging (MHV), de Vereniging Eigenaren Centrum Meppel (VECM) en de gemeente Meppel vertegenwoordigd. In de programmabegroting van 2021 staat dat het behouden van een vitale binnenstad’ 2 een van de pijlers is van het gemeentelijk beleid, ondanks de afnemende financiële middelen gemeentebreed. Naast de gemeentelijke investeringen en bijdragen van ondernemers heeft de provincie Drenthe extra geld beschikbaar gesteld vanuit het Binnenstadfonds. De herinrichting Groenmarkt, de afronding van het Kerkplein en tuinen van de stad staan voor aankomend jaar op het programma. Er wordt met andere woorden de laatste jaren flink geïnvesteerd in de binnenstad. 1.2 Aanleiding en doelstelling Voor het behouden van de vitaliteit van de binnenstad van Meppel zijn in de afgelopen jaren diverse investeringen gedaan. De Rekenkamercommissie Meppel heeft daarom besloten om de investeringen en uitgaven in de binnenstad van Meppel nader te onderzoeken.

De kernvraag is welke effecten de investeringen hebben op (de vitaliteit van) de binnenstad, oftewel “wat is geïnvesteerd” en “wat is bereikt”? Het gaat om investeringen vanuit het fysieke domein om de vitaliteit van de binnenstad te behouden (het onderzochte gebied is weergegeven op pagina 15). Het doel van het onderzoek is te komen tot een oordeel over het rendement van de investeringen en aanbevelingen waarmee in kaart wordt gebracht wat de mogelijkheden zijn voor de gemeenteraad om te sturen op processen waarin economische, politieke en maatschappelijke veranderingen een rol spelen.

1Parool (2021), Faillissementen op recordlaagte in coronajaar 2020.

https://www.parool.nl/nederland/faillissementen-op-recordlaagte-in-coronajaar-2020~b2db7a75/. Geraadpleegd op 3 april 2021. 2Gemeente Meppel (2020), Programmabegroting 2021.

| 9 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

H2 | Conclusies en aanbevelingen In deel II van dit rapport zijn alle bevindingen uitvoerig beschreven. In dit deel gaan we in op de belangrijkste bevindingen. 2.1 Conclusies Op basis van het onderzoek zijn de volgende conclusies te trekken. Hoofdconclusie Met het vaststellen van het Binnenstadsplan in het voorjaar van 2017 is geanticipeerd op de mogelijke negatieve ontwikkelingen voor de binnenstad in Meppel. Met het plan werd niet alleen een beleidskader neergezet voor gewenste ingrepen in de binnenstad, maar tegelijkertijd een basis waarop een subsidie van de provincie kon worden aangevraagd. Na vaststelling van het Binnenstadsplan is sterk ingezet op de operationalisering van het voorgenomen beleid. Dit heeft wat langere tijd in beslag genomen dan was voorzien. In de operationalisering stond voorop dat de gemeente Meppel in nauwe samenwerking met de ondernemers en vastgoedeigenaren de problematiek van de binnenstad wilde aanpakken. In samenwerking tussen deze drie partijen is een investeringsplan opgesteld waarin op basis van financiële inbreng van de gemeente Meppel inclusief de provinciale bijdrage vanuit de ondernemers en vastgoedeigenaren een (forse) financiële inbreng zou plaatsvinden. Met het aanstellen van een projectleider Binnenstad en de samenwerking tussen de betrokken partijen in het Bureau Binnenstad is de uitvoering gestart.

Vanuit de gemeente Meppel heeft een groot gedeelte van de voorgenomen investeringen plaatsgevonden wat ook door inwoners, bezoekers en ondernemers wordt herkend en gewaardeerd. De voorgenomen investeringen vanuit derden blijven achter. Naar alle waarschijnlijkheid heeft de coronacrisis de investeringen in de detailhandel onzeker gemaakt wat de achterblijvende investeringen verklaart. Vanuit de begroting, de bestuursrapportages en de jaarstukken is op te maken dat terugkoppeling plaatsvindt op de voortgang in de projecten en de financiële stand van zaken. Deze terugkoppeling vindt plaats op basis van ambtelijke financiële rapportages die met de verantwoordelijke wethouder worden kortgesloten. De projectadministratie wordt op hoofdlijnen vastgelegd. Het algemene oordeel vanuit het onderzoek is dat met een gerichte insteek op de verbetering van de binnenstad via het beschikbaar stellen van financiële middelen en ambtelijke inzet een verbeterslag in de binnenstad is gemaakt. In de informatievoorziening rondom het Binnenstadsplan moet nog wel een verbeterslag worden gemaakt. De raad heeft op dit moment beperkt zicht op het effect van de investeringen in de binnenstad. Dit komt mede door de wijze van informatiebehandeling, die vooral via de formele kanalen loopt.

Er vindt kortom geen (continue) dialoog plaats over hoe de middelen in de binnenstad worden ingezet, of ze op een effectieve manier worden ingezet en of dat ook gewenste effecten oplevert. Conclusies ten aanzien van beleid Geconcludeerd kan worden dat vanaf 2015 diverse beleidsdocumenten zijn vastgesteld die bijdragen aan het vitaal houden en leefbaar maken van de binnenstad. Het belangrijkste beleidsdocument is het Binnenstadsplan Meppel uit 2017 waarin concrete ambities en projecten staan beschreven. Het Binnenstadsplan kent drie hoofdthema’s: concentreren, beleven en bereiken.

| 10 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

Hiermee wordt bedoeld dat het kernwinkelgebied wordt geconcentreerd en de aanloopstraten verkleuren naar andere functies, dat in de binnenstad een goede beleving plaatsvindt en dat de binnenstad goed bereikbaar is. Er is in het Binnenstadsplan onder andere ingezet op herstructurering, transformatie, aanplanten van openbaar groen en het verbeteren van de gevels in de winkelstraten. Het Binnenstadsplan heeft veel momentum en bewustzijn gecreëerd. Door de aandacht voor de binnenstad is de gemeente beter in contact gekomen met belanghebbenden zoals inwoners en ondernemers. Het Binnenstadsplan loopt tot einde van 2021 maar nog niet alle projecten die zijn opgenomen in het plan zijn afgerond. Om de projecten te kunnen afronden is een nieuwe subsidieaanvraag gedaan voor het Regio Stedenfonds van de provincie Drenthe. Naast het Binnenstadsplan zijn enkele subsidies ingezet om de binnenstad te verbeteren. Zo zijn in 2019 nadere regels voor het Gevelfonds van kracht om meer ondernemers te verleiden hun gevels te verbeteren. En is sinds 2020 de stimuleringssubsidie verplaatsing of verkleuring detailhandel van kracht om het kernwinkelgebied te concentreren en de aanloopstraten te verkleuren naar andere functies. Met het Binnenstadsplan uit 2017 en de subsidieregelingen is door de gemeente adequaat ingezet op het verbeteren van de vitaliteit van de binnenstad.

Vastgesteld kan worden dat het gemeentebestuur met de kaders van de raad aan de slag is gegaan om projecten in de binnenstad te realiseren, welke in de afgelopen jaren tot concrete resultaten hebben geleid, zoals de herinrichting van de Groenmarkt, de Kromme Elleboog en de Keyserstroom. Conclusies ten aanzien van organisatie en uitvoering Ten aanzien van de organisatie kan geconcludeerd worden dat de interne samenwerking binnen de gemeente Meppel goed verloopt. Een voorbeeld daarvan is de civiele afdeling die eerst afstemt met team projecten voordat onderhoud wordt verricht om na te gaan of er geen projecten op de planning staan. Op deze manier wordt dubbel werk voorkomen. De externe samenwerking kan ook als goed en constructief worden bestempeld. In regionaal verband wordt samengewerkt met de provincie Drenthe via de Retailagenda waarin kennis en kunde worden gedeeld ten aanzien van het terugdringen van de leegstand in de binnenstad. Op lokaal niveau werkt de gemeente samen met de winkeliersvereniging (MHV) en de vereniging van vastgoedeigenaren (VECM). De samenwerking is in de afgelopen jaren - vooral na oprichting van Bureau Binnenstad - verbeterd. Toch is er in de samenwerking onduidelijkheid over mandaat en beschikbare middelen.

De partijen uit het centrum willen samen met de gemeente een juridische entiteit oprichten zodat alle partijen zich committeren voor de komende jaren. Vanuit het gemeentebestuur is terughoudendheid over het oprichten van een juridische entiteit. Enerzijds vanwege het budgetrecht en anderzijds vanwege haar controlerende functie in de BIZ-regeling. Ten aanzien van de uitvoering concluderen we dat de uitvoering van de projecten voldoende verloopt. Afgelopen jaar heeft de coronacrisis en de schaarste op de arbeidsmarkt voor enkele vertragingen in projecten gezorgd. Door de coronacrisis is een deel van de plannen minder voortvarend opgepakt of tijdelijk on hold gezet. Door de krapte op de arbeidsmarkt is er veel verloop geweest van medewerkers bij de gemeente Meppel, waardoor kennis en expertise (maar ook collectief geheugen) verdwenen. Desondanks zijn veel projecten voortvarend opgepakt en is in de afgelopen jaren veel gerealiseerd. Tot slot is in het afgelopen jaar ingezet op het verbeteren van het projectmatig werken. Uit de interviews blijkt dat de monitoring van de projecten daardoor is verbeterd, de medewerkers zijn meer ‘in control’ - zowel financieel als qua uitvoering - op de lopende projecten. Binnen de ambtelijke organisatie wordt gewerkt aan een verbeterslag in het projectmanagement.

De inzet is om nog meer voorafgaand aan een project duidelijk te krijgen wat moet worden gerealiseerd met een bepaald project, wat de te verwachten kosten zijn inclusief de mogelijke risico’s en welke kwaliteit moet worden opgeleverd. Conclusies ten aanzien van resultaat

| 11 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

Uit de interviews en de documenten komt naar voren dat na het opstellen van het Binnenstadsplan veel tijd is gestoken in het verder uitwerken van de concretisering van de plannen. In de loop van 2019 en vooral 2020 is steeds meer concreet resultaat geboekt (zoals benoemd in hoofdstuk 3). Naast de ingezette samenwerking met de ondernemers en vastgoedeigenaren in de binnenstad hebben de inzet en investeringen van de gemeente Meppel geleid tot voorgenomen investeringen vanuit derden. Een deel van de voorgenomen investeringen is ook gerealiseerd. Voorbeelden zijn winkelcentrum Keyserstroom en Het Vledder. Een groot gedeelte van de voorgenomen investeringen van derden moet nog plaatsvinden. Op basis van de jaarrekeningen kan geconcludeerd worden dat veel van wat door de gemeente Meppel aan eigen inzet in het Binnenstadsplan was voorgenomen, is gerealiseerd. Naast de investeringen in fysieke onderdelen is ook geïnvesteerd in sociale beleving voor bezoekers. Een overzicht van de investeringen die de afgelopen jaren zijn gedaan voor de binnenstad is aanwezig en ook opgenomen in dit rapport. De voorgenomen investeringen worden bewaakt door de projectleider Binnenstadsplan. Daar waar aan de orde worden de afwijkingen in de tussentijdse bestuursrapportage gemeld aan de raad.

Vastgesteld kan worden dat het succes van de aanpak via het Binnenstadsplan vooral ligt in de gezochte samenwerking met de ondernemers en vastgoedeigenaren uit de binnenstad. De investeringen vanuit de gemeenten in combinatie met de bijdrage vanuit de provincie hebben geleid tot een voorgenomen forse investering vanuit de ondernemers en vastgoedeigenaren. De daadwerkelijke realisatie daarvan is nog niet vast te stellen. Een resultaat dat niet onvermeld mag blijven is dat de voorgenomen vermindering van de detailhandel m2 van 5.000 m2 ruimschoots is overtroffen. De laatste stand van zaken geeft een vermindering aan van 7.500 m2. Tabel 1

Mogelijke investeringen Binnenstadsplan

Partij

Investering

%

Gemeente Meppel

€ 2.250.000

12,49%

Provincie Drenthe

€ 2.000.000

11,10%

Derden

€ 13.765.000

76,41%

Totaal

€ 18.015.000

100%

Met de financiële inzet vanuit de gemeente Meppel van 12,5% gericht op fysieke ingrepen in de binnenstad wordt gericht op 87,5% externe financiering. Op basis van deze cijfers kan de inzet van de gemeente Meppel worden benoemd als een katalysator voor investeringen in de binnenstad. Naast de inzet van financiële middelen als katalysator is het inzetten van een gerichte ambtenaar Binnenstad en de centrummanager een juiste zet geweest om de samenwerking gericht op het versterken van de binnenstad van de grond te krijgen. Door de financiële inbreng van de gemeente met behulp van de provincie én de goede contacten tussen de gemeente Meppel en de diverse stakeholders in de binnenstad is de verwachting dat extra financiële middelen beschikbaar komen. De extra financiële middelen worden grotendeels omgezet in fysieke verbeteringen in de binnenstad.

| 12 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

De totale investering tot aan 27 oktober 2021 bedroeg € 1.447.964 waarvan € 447.239 is geïnvesteerd in projecten die samen met ondernemers en vastgoedeigenaren worden uitgevoerd en € 1.000.725 in projecten die door de gemeente Meppel zelf zijn uitgevoerd. Op het moment van rapporteren (29 oktober 2021) is van de mogelijke investering van € 18.015.000 8% gerealiseerd. Deze 8% is niet alles wat is geïnvesteerd. De investeringen in Keyserstroom en Het Vledder hebben reeds plaatsgevonden. De exacte bedragen ingebracht door derden zijn niet bekend. Met de uitstaande verplichtingen wordt met inachtname van het laatste kwartaal 2021 in 2022 nog ruim € 1 miljoen geïnvesteerd in de binnenstad. Conclusies ten aanzien van evaluatie en verantwoording Ruim de helft van de inwoners en bijna alle ondernemers zijn bekend met het Binnenstadsplan. 42% van de inwoners en ondernemers geeft aan dat zij de gelegenheid hebben gehad om te participeren in het opstellen van het plan en 27% geeft aan van niet. Zowel ondernemers als inwoners als bezoekers zien veel verandering in de binnenstad. Veel respondenten bemerken daarbij dezelfde veranderingen in de binnenstad (aanpak Groenmarkt, aanpak De Wheem, nieuwe inrichting Kromme Elleboog, nieuwe inrichting Kruisstraat, meer groen in de binnenstad, maar ook meer leegstand).

Geconcludeerd kan worden dat de meeste gebruikers erg positief zijn over de zichtbare veranderingen in de binnenstad. Inwoners, ondernemers en bezoekers zijn vooral te spreken over de opgeknapte pleinen en de herinrichting van bepaalde straten en gebieden. Bijna de helft van de inwoners en ondernemers vindt dat de gemeente niet voldoende doet om de leegstand aan te pakken. Iets meer dan de helft is van mening dat de gemeente meer moet investeren. Ruim twee derde van de gebruikers vindt de binnenstad goed bereikbaar en is eveneens van mening dat er genoeg valt te beleven. Ook is twee derde tevreden over het onderhoud in de binnenstad. Bijna de helft van de bezoekers vindt dat het winkelbestand divers genoeg is. Wel geven veel bezoekers aan dat de stad nog niet groen genoeg is en dat er straatmeubilair bij mag. Aan alle doelgroepen is gevraagd welke aanpassingen nodig zijn om aantrekkelijker te zijn in de toekomst. Ook hier is de aanpak van de leegstand het belangrijkste, 75% van alle respondenten ziet graag dat leegstaande winkels gebruikt worden voor tijdelijke projecten. Er wordt door de respondenten ook veel waarde gehecht aan meer groen (57%), meer straatmeubilair (54%) en meer fietsenstallingen (46%).

De raad ontvangt vanuit de P&C-cyclus, maar ook daarbuiten, verschillende documenten met voortgangsinformatie over de ontwikkeling van bepaalde delen/projecten in de binnenstad (hier zit echter geen vaste cyclus in). Vanuit de raad is aangegeven dat het college niet proactief is in het delen van informatie ten aanzien van de uitvoering van het Binnenstadsplan en de daaraan gekoppelde investeringen. Aan de andere kant wordt er vanuit de gemeenteraad zelf ook niet actief om informatie gevraagd. Op dit moment is bij de raad een vrij grote informatiebehoefte. De raad heeft op dit moment beperkt zicht op het effect van de investeringen en of de visie in het Binnenstadsplan richting geeft aan de ontwikkelingen. Ook heeft de raad op dit moment geen goed beeld van de belangrijkste overlegtafel voor de binnenstad. Het is voor de raad niet duidelijk welke taken en functie Bureau Binnenstad heeft en waar zij zich mee bezig houden. Ieder jaar wordt de gemeenteraad een aantal keer meegenomen in de ontwikkelingen binnen de binnenstad via raadsinformatiebijeenkomsten. Ook worden rondom herinrichtingen altijd informatieavonden georganiseerd. Vastgesteld kan worden dat de animo voor dergelijke bijeenkomsten vanuit de raad doorgaans beperkt is. Als er memo’s verschijnen over belangrijke projecten, volgt daar ook niet altijd een reactie op vanuit de raad.

| 13 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

In meer informelere settingen, zoals in ‘De Ronde’, wordt er op dit moment beperkt informatie gedeeld en besproken aangaande de binnenstad. Er vindt kortom geen (continue) dialoog plaats over hoe de middelen in de binnenstad worden ingezet, en of ze op een effectieve manier worden ingezet. Raadsleden hebben diverse instrumenten waarmee ze opdrachten kunnen geven (motie) of wijzigingen kunnen aanbrengen in het ontwerpbesluit (amendement). De afgelopen jaren zijn er verschillende moties en amendementen ingediend ten aanzien van de binnenstad. Opvallend is dat slechts drie (van de acht) moties daadwerkelijk zijn aangenomen, waarvan er twee door ontbreken van budget niet zijn uitgevoerd. Ook zijn er van de vijftien ingediende amendementen maar twee aangenomen. De moties, amendementen en raadsvragen gaan veelal in op specifieke projecten in de binnenstad: de Swaenenborgh of over terrassen. Vastgesteld moet worden dat via de geijkte (bij)sturingsinstrumenten geen fundamentele beleids- of koerswijzigingen worden voorgesteld vanuit de raad (oftewel, waar moet Meppel zich de komende jaren in profileren/onderscheiden). Raadsleden geven aan erg betrokken te zijn bij het thema, maar omdat het veld zo complex en technisch is, voelen ze zich vaak nog niet geëquipeerd om echt te kunnen (bij)sturen op dit thema.

Een goed voorbeeld waarbij de raad uiteindelijk wel in de positie kwam om kaders te kunnen stellen, is het opstellen van het huidige Binnenstadsplan. Ondanks dat het proces niet liep zoals verwacht (de raad keurde het plan af en moest het daarna zelf herschrijven), heeft de raad (in goede samenwerking met de organisatie) duidelijk kaders kunnen meegeven door zelf mee te schrijven aan het plan. 2.2 Aanbevelingen Op basis van bovenstaande conclusies en bevindingen komen wij tot de volgende aanbevelingen: ●

●

●

College: operationaliseer de projecten uit het Binnenstadsplan en monitor op de GOTIK projectmanagement beheersfactoren. Er wordt tijdens de uitvoeringsfase van projecten gestuurd met behulp van een CAT-formulier waarin beheersfactoren staan beschreven. Het is belangrijk om voorafgaand aan een project beter inzichtelijk te maken wat de te verwachten kosten zijn, de capaciteit, planning en opleverkwaliteit. College: betrek de raad en gebruikers van de binnenstad bij het vervolg op het Binnenstadsplan. Het Binnenstadsplan loopt vanaf 2017 tot en met 2021 en moet zodoende volgend jaar vervangen worden. Bij de totstandkoming van het vorige Binnenstadsplan zijn de meeste stakeholders (ondernemers en inwoners) wel geconsulteerd, maar is niet van te voren duidelijk gemaakt wat er met hun input zou gebeuren. Het is daarom goed om dat van te voren duidelijk te maken en de uitnodiging om mee te denken bij de totstandkoming van het nieuwe plan breed uit te zetten. Uit het onderzoek komt namelijk naar voren dat zowel inwoners als ondernemers (inclusief Bureau Binnenstad), maar ook de raad, graag input willen leveren. Een online vragenlijst zoals uitgevoerd in dit onderzoek kan op een laagdrempelige wijze input ophalen bij niet alleen ondernemers, maar ook bij inwoners en bezoekers. College: blijf in gesprek met de eigenaar van Swaenenborgh om hen te verleiden tot herontwikkeling.

Er wordt al een aantal jaren gepoogd om winkelcentrum Swaenenborgh op te waarderen. De gemeente Meppel heeft zelf geen eigendomspositie in het pand waardoor het - gecombineerd met versnipperd eigendom - lastig is om plannen voor een transformatie te realiseren. Blijf in gesprek met de eigenaar van het complex om deze te verleiden tot transformatie.

| 14 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

●

●

●

College: Zet nog meer in op projectorganisatie. De huidige wijze van projectplanning in mensen en middelen behoeft verdere detaillering. Het gebruik van de CAT-formulieren geeft op ambtelijk niveau op relatief grove wijze inzicht in de planning en voortgang van de projecten. Aangeraden wordt de CAT-formulieren verder te detailleren met deelplanningen. College en raad: geef duidelijkheid over de wijze van samenwerking met Bureau Binnenstad. Er bestaat nu onduidelijkheid over de taken, het mandaat en de financiën van Bureau Binnenstad. Geef als raad kaders mee aan het college voor de wijze waarop de gemeente Meppel wil samenwerken met Bureau Binnenstad. Betrek Bureau Binnenstad in de nadere uitwerking van de plannen voor de binnenstad. College (maar ook raad): betrek de gemeenteraad actief bij het inrichten van verantwoording en informatievoorziening. Raadsleden kunnen hierdoor mede bepalen hoe en wanneer ze worden ingelicht over zowel de inhoudelijke taakuitvoering als de voortgang op de doelstellingen uit het Binnenstadsplan en de daaraan gekoppelde projecten. Zorg dat de P&C-cyclus en de overige informatiestromen op inhoud en financiën op elkaar zijn afgestemd zodat er samenhang en overzicht in de informatievoorziening ontstaat.

Een nadrukkelijk aandachtspunt hierbij is het bieden van inzicht in de relatie tussen de investering en de uiteindelijke resultaten (output) en effecten (outcome). Een ander aandachtspunt is de wijze van informatiebehandeling die nu nog veel via de formele wegen loopt, terwijl informele settingen zoals De Ronde of raadsinformatiebijeenkomsten zich wellicht beter lenen voor een reflectie op de algehele voortgang.

| 15 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

DEEL II Nota van bevindingen

| 16 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

H3 | Onderzoeksverantwoording Deel II van het rapport gaat gedetailleerder in op de bevindingen waarop de conclusies en aanbevelingen in Deel I zijn gebaseerd. Deel II kent de volgende hoofdstukindeling: ● Hoofdstuk 3: Onderzoeksverantwoording ● Hoofdstuk 4: Beleid ● Hoofdstuk 4: Organisatie en uitvoering ● Hoofdstuk 6: Resultaten ● Hoofdstuk 7: Evaluatie en verantwoording 3.1 Hoofd- en deelvragen De Rekenkamercommissie Meppel wil weten in hoeverre de investeringen in de binnenstad effect hebben. Het is daarbij tevens de vraag welke kosten daarvoor door de gemeente zijn gemaakt. Het gaat om investeringen vanuit het fysieke domein om de vitaliteit van de binnenstad te behouden. De Rekenkamercommissie Meppel heeft gekoppeld aan de doelstelling de volgende centrale onderzoeksvraag geformuleerd: Welke investeringen en uitgaven kent de gemeente gericht op de binnenstad en welke effecten hebben deze op de binnenstad? In hoeverre sluiten die effecten aan bij de doelstellingen die de gemeente bij het besluiten over die investeringen en uitgaven heeft vastgelegd?

De hoofdvraag is geoperationaliseerd in de volgende acht deelvragen: 1. Welk beleid heeft de gemeente vastgelegd, specifiek gericht op de binnenstad en welke effecten heeft de gemeente daarmee beoogd? a) Op welke wijze is ingezet op de aanpak van achterstallig beheer, onderhoud en handhaving? b) Op welke wijze is ingezet op de aanpak en modernisering van openbare ruimte? c) Op welke wijze is ingezet op revitalisering van openbare ruimte en privaat eigendom? d) Op welke wijze is ingezet op herstructurering waarbij de functie winkelgebieden grotendeels hetzelfde blijft? e) Op welke wijze is ingezet op transformatie naar andere functies? 2. In hoeverre zijn de gestelde doelstellingen voldoende geoperationaliseerd om de mate van effectiviteit te kunnen bepalen? 3. Welke uitgaven en investeringen heeft de gemeente de afgelopen jaren (vanaf 2017) gedaan om de doelstellingen te bereiken? 4. Hoe worden de doelstellingen en de voortgang hierop gemonitord? 5. Zijn de bedoelde effecten gerealiseerd en in welke mate, en daar waar de doelstellingen niet of onvoldoende zijn behaald, wat zijn de oorzaken daarvan? 6. In hoeverre zijn de (eind)gebruikers (ondernemers, inwoners, bezoekers) betrokken geweest bij de investeringsplannen? (En hoe kijken zij tegen de investeringen van de afgelopen jaren aan?) 7.

Welke mogelijkheden heeft de gemeenteraad om (bij) te sturen ten aanzien van investeringen in de binnenstad? (En heeft de raad daar ook gebruik van gemaakt?) 8. Welke lessen kunnen worden geleerd van de wijze waarop de investeringen de afgelopen jaren hebben plaatsgevonden?

Afbakening onderzoek

| 17 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

●

●

●

Dit onderzoek richt zich op investeringen in de binnenstad van Meppel. Onderstaande afbeelding biedt een overzicht van de binnenstad. Hieronder vallen het kernwinkelgebied en de aanloopstraten. De binnenstad strekt vanaf de Grote Oever, naar de Kleine Oever, Brouwersstraat, Kromme Elleboog, een gedeelte van de Marktstraat, Vledderstraat en de Noteboomstraat. De focus in dit onderzoek ligt op de investeringen in de fysieke binnenstad zoals aanpassing van de openbare ruimte en de transformatie van winkelpanden. Ook worden investeringen in samenwerkingen met andere organisaties meegenomen, zoals de investeringen in centrummanagement. Gekeken is naar de hoofdlijnen van deze investeringen. Bij gebiedsontwikkeling X of Y, wordt niet op detailniveau beschreven hoeveel kosten er naar stoeptegels en het aantal bomen zijn gegaan. Er wordt wel beschreven wat het doel van deze gebiedsontwikkeling was, de totale kosten en in hoeverre de gestelde doelen zijn behaald. Het detailniveau van de investeringen is daarmee beperkt.

| 18 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

3.2 Normenkader Om de verzamelde informatie te beoordelen en om de onderzoeksvragen te kunnen beantwoorden, is gebruikgemaakt van een normenkader. Dit normenkader is bij dit rapport gevoegd als bijlage 1. 3.3 Onderzoeksaanpak Voor het verzamelen van de benodigde informatie en het beantwoorden van de onderzoeksvragen zijn verschillende onderzoeksmethoden gebruikt. Documentenstudie Op basis van de documentenstudie zijn topiclijsten opgesteld voor de interviews met betrokkenen. Een complete lijst van de bestudeerde documenten is opgenomen in bijlage 2. Lokaal enquête-onderzoek onder inwoners, bezoekers én ondernemers Een vragenlijst is uitgezet onder inwoners, bezoekers en ondernemers. Middels een QR-code en een link hadden de lezers toegang tot de online vragenlijst. Deze vragenlijst is uitgezet via de Meppeler Courant, de website en de socials van de gemeente en via de Meppeler Handelsvereniging (MHV). De vragenlijst is zo laagdrempelig mogelijk gemaakt om een goede respons te krijgen. De vragen zijn met zowel de Rekenkamercommissie als de communicatieafdeling van de gemeente Meppel afgestemd. De vragenlijst is bijgevoegd als bijlage 3. Interviews met betrokken organisaties/functionarissen Voor een verdieping en nadere duiding zijn interviews gehouden.

Er zijn intern gesprekken gevoerd met medewerkers van de ambtelijke organisatie, de verantwoordelijke portefeuillehouder en de gemeenteraad. Daarnaast is een groepsgesprek gehouden met de stakeholders uit de binnenstad (Meppeler Handelsvereniging, Vereniging Eigenaren Centrum Meppel, Bureau Binnenstad en Meppeler Event Desk). De complete lijst van geïnterviewde personen is te vinden in bijlage 4.

| 19 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

H4 | Beleid en realisatie Dit hoofdstuk beschrijft het beleid ten aanzien van de binnenstad van Meppel. Specifiek wordt ingegaan op de aanpak van beheer, onderhoud en handhaving, aanpak en modernisering openbare ruimte, revitalisering, herstructurering en transformatie. De belangrijkste bevindingen zijn: ● Vanaf 2015 zijn diverse beleidsdocumenten vastgesteld die bijdragen aan het vitaal houden en leefbaar maken van de binnenstad. Het belangrijkste beleidsdocument is het Binnenstadsplan uit 2017 waarin concrete ambities en projecten staan beschreven. Het Binnenstadsplan kent drie hoofdthema’s: concentreren, beleven en bereiken. Er is in het plan o.a. ingezet op herstructurering, transformatie, aanplanten van openbaar groen en het verbeteren van de gevels in de winkelstraten. Het Binnenstadsplan is integraal waarin diverse beleidsvelden zijn meegenomen zoals gebiedsontwikkeling, openbare ruimte, verkeer en economie. Het plan is helder verwoord, bevat concrete projecten en geeft een reëel beeld van wat er nodig is om de binnenstad vitaal te houden. ● Het Binnenstadsplan loopt tot einde van 2021 maar nog niet alle projecten zijn afgerond. Dit komt enerzijds door de beperkte capaciteit en middelen en anderzijds door de coronacrisis van de afgelopen anderhalf jaar.

Om de projecten te kunnen afronden is een nieuwe subsidieaanvraag gedaan voor het Regio Stedenfonds van de provincie Drenthe. ● Naast het Binnenstadsplan zijn enkele subsidies ingezet om de binnenstad te verbeteren. Zo zijn in 2019 nadere regels voor het Gevelfonds van kracht om meer ondernemers te verleiden hun gevels te verbeteren. En is sinds 2020 de stimuleringssubsidie verplaatsing of verkleuring detailhandel van kracht om het kernwinkelgebied te concentreren en de aanloopstraten te verkleuren naar andere functies. ● Met het Binnenstadsplan uit 2017 en de subsidieregelingen is door de gemeente adequaat ingezet op het verbeteren van de vitaliteit van de binnenstad. ● Ten aanzien van het evenementenbeleid kent Meppel een unieke situatie. Met behulp van een jaarlijkse subsidie helpt de Meppel Event Desk (MED) initiatiefnemers bij het organiseren van hun evenementen. Zij fungeert daarmee als schakel tussen de gemeente en initiatiefnemer waardoor aanvragen voor evenementenvergunningen vlotter verlopen. Daarnaast draagt de MED bij aan een veilig verloop van evenementen. ● Vanaf 2018 is de citymarketing overgegaan naar Merk Meppel met de slogan Meppel Diep Geluk. Samen met ondernemers, inwoners en andere stakeholders zijn de aanjagers achter het Merk Meppel aan de slag gegaan om het verhaal te bepalen, wat Meppel wil vertellen over de stad.

Merk Meppel ontvangt jaarlijks een subsidie, de citymarketing is daarmee ‘buiten de deur’ belegd en is grotendeels afhankelijk van vrijwilligers. Merk Meppel vertegenwoordigt niet alleen de binnenstad, maar bredere sectoren zoals sport, cultuur en economie. De gastvrijheid van Meppel is daarin de rode draad. In de koers van Merk Meppel heeft de gemeente een faciliterende rol. De gemeente stemt af met de stichting en geeft daarin op hoofdlijnen suggesties, zodat de gemeente zich niet hoeft te bemoeien met details op microniveau.

In dit hoofdstuk wordt de volgende deelvraag beantwoord: 1. Welk beleid heeft de gemeente vastgelegd, specifiek gericht op de binnenstad en welke effecten heeft de gemeente daarmee beoogd? a. Op welke wijze is ingezet op de aanpak van achterstallig beheer, onderhoud en handhaving?

| 20 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

b. c. d. e.

Op welke wijze is ingezet op de aanpak en modernisering van openbare ruimte? Op welke wijze is ingezet op revitalisering van openbare ruimte en privaat eigendom? Op welke wijze is ingezet op herstructurering waarbij de functie winkelgebieden grotendeels hetzelfde blijft? Op welke wijze is ingezet op transformatie naar andere functies?

4.1 Beleidsontwikkeling Het behouden van een vitale binnenstad staat bij veel gemeenten op de beleidsagenda, ook bij de gemeente Meppel. Het Binnenstadsplan uit 2017 beschrijft dat er in 2017 bij elkaar 12.600 bezoekers de binnenstad bezochten, waar dat vijf jaar eerder nog 15.000 bezoekers betrof. Er was in 2017 25% structurele leegstand in de aanloopstraten en 15% in het kernwinkelgebied. Het teruglopen van de bezoekersaantallen en de toename van de leegstand hebben een impact op de leefbaarheid van de binnenstad. Uit de deskresearch blijkt dat er vanuit de gemeente Meppel via diverse beleidsvelden wordt ingespeeld op de doelstelling voor het behouden/versterken van een vitale binnenstad. In onderstaande tabel is een kort overzicht van de belangrijkste (vastgestelde) documenten die daaraan bijdragen. Tabel 2

Beleidsstukken aangaande de binnenstad

Jaar

Titel

2015

Evenementenbeleid

2016

Detailhandelsbeleid Meppel

2017

Binnenstadsplan Meppel

2017

Provinciale subsidie ten behoeve van binnenstad

2017

Herijking beleidsplan parkeren

2020

Stimuleringssubsidie verplaatsing en of verkleuring detailhandel

In 2016 is het detailhandelsbeleid voor de gemeente Meppel vastgesteld. Dat detailhandelsbeleid was vigerend voor heel de gemeente Meppel en bood de kaders voor het Binnenstadsplan uit 2017. Het Binnenstadsplan is het belangrijkste beleidsdocument dat zich specifiek richt op de vitaliteit van het centrum van Meppel. Uit de interviews blijkt dat het voor de gemeenteraad niet duidelijk is in hoeverre ander gemeentelijk beleid (bijvoorbeeld parkeerbeleid) is verknoopt in het Binnenstadsplan. De gemeenteraad zou graag zien dat in het volgende Binnenstadsplan, met een integrale blik gemeentelijk beleid wordt meegenomen. Echter, in het vigerende Binnenstadsplan is reeds met een integrale bril gekeken naar de binnenstad. Zo wordt er ingegaan op de openbare ruimte, (her)ontwikkeling, waterpartijen en bereikbaarheid. Het huidige Binnenstadsplan is voortgekomen uit een initiatiefvoorstel van de gemeenteraad in het voorjaar 2017 omdat een eerder plan, dat was opgesteld door het college, niet op voldoende steun kon rekenen binnen de gemeenteraad. Vanuit diverse fracties was men van mening dat een aantal onderwerpen niet voldoende waren opgenomen in het plan. Zo was er te weinig aandacht voor de leegstand binnen Swaenenborgh, terwijl vanuit de raadsfracties werd gesteld dat deze leegstand een negatieve invloed heeft op de binnenstad. Verder was de kritiek dat de inwoners slecht betrokken

| 21 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

werden bij het opstellen van het plan en was niet duidelijk waar eventuele input van inwoners was terechtgekomen. Een ander kritiekpunt richtte zich op de opname van de ontsluiting Noord in het plan, terwijl daar op dat moment geen urgentie voor werd gevoeld binnen de gemeenteraad. Nadat het initiële Binnenstadsplan was afgewezen door de raad heeft een aantal fracties het initiatief genomen om samen een nieuw Binnenstadsplan te schrijven. Het opstellen van een Binnenstadsplan was noodzakelijk om in aanmerking te blijven komen voor financiële middelen uit het Binnenstadsfonds van de provincie Drenthe. Het herschreven Binnenstadsplan is unaniem in 2017 door de gemeenteraad vastgesteld. Het Binnenstadsplan heeft veel momentum en bewustzijn gecreëerd binnen de gemeente en raad. Door de aandacht voor het Binnenstadsplan is de gemeente beter in contact gekomen met belanghebbenden zoals inwoners en ondernemers uit het centrum. Om de aandacht verder te formaliseren is Bureau Binnenstad opgericht waarin de vastgoedvereniging en de ondernemersvereniging deelnemen naast de gemeente Meppel. Sinds de oprichting van Bureau Binnenstad in 2018 zijn de contacten met de stakeholders in de binnenstad sterk verbeterd (wat ook aan bod komt in het volgende hoofdstuk). Met Bureau Binnenstad hebben ondernemers, vastgoedeigenaren en de gemeente een platform waarop overleg en afstemming plaatsvindt.

Binnenstadsplan Het Binnenstadsplan uit 2017 kent drie hoofdthema's: concentreren, beleven en bereiken. Met concentreren wordt gepoogd om het kernwinkelgebied scherper te begrenzen. Daarbinnen wordt detailhandel geconcentreerd zodat de binnenstad vitaal en levendig blijft. Dat betekent dat de aanloopstraten worden verkleurd naar andere functies. Beleving moet ervoor zorgen dat meer bezoekers naar het centrum van Meppel komen. Men komt niet naar het centrum voor een snelle boodschap maar wil sfeer, gemak en gezelligheid beleven. Tot slot, wordt in het Binnenstadsplan ingezet op bereikbaarheid van het centrum. Het is belangrijk dat bij elke entree naar de binnenstad de automobilist, fietser of voetganger duidelijk wordt gemaakt hoe zij naar het kernwinkelgebied kunnen komen. Het Binnenstadsplan loopt tot einde van 2021. Een nieuwe subsidieaanvraag voor het Regiostedenfonds van de provincie Drenthe voor de periode na 2021 is ingediend. Naar verwachting neemt Gedeputeerde Staten van de provincie Drenthe in november 2021 een besluit over het verlengen van het Binnenstadfonds. Uit de interviews blijkt dat de berichten daarover vanuit de provincie positief zijn. Daardoor heeft Meppel uitzicht om voor de komende twee jaar verder te kunnen gaan met de uitvoering van de projecten uit het Binnenstadsplan.

4.2 Inzet op aanpak openbare ruimte Hoewel het aanpakken van de openbare ruimte geen hoofdthema is in het Binnenstadsplan, loopt het aanpakken van de openbare ruimte wel door deze drie hoofdthema’s heen. Het realiseren van een prettige openbare ruimte draagt bij aan beleving en sfeer van de binnenstad (bijdrage aan hoofdthema beleving). In het Binnenstadsplan (2.1.3.4. Beleven fysiek) worden verschillende facetten van de openbare ruimte benoemd die moeten worden aangepakt: ● Ophangen van sfeerverlichting ● Kunstwerken zoals speelvoorzieningen en waterbeleving ● Gevelverbetering van historische panden ● Beperking en uniformiteit van reclame-uitingen ● Toevoegen van meer groen en straatmeubilair ● Routing, parkeren en bereikbaarheid voor mindervaliden Op basis van bovenstaande facetten gaan we in de volgende alinea’s verdiepend in op waterpartijen, groen, bereikbaarheid en gevelverbetering als onderdeel van de aanpak van de openbare ruimte. We

| 22 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

werpen daarbij een blik op wat is gerealiseerd, door middel van de jaarstukken. Water(partijen) De waterstructuur van Meppel bestaat uit een vijftal waterlopen en is oost-west gericht. Enkele waterlopen hangen sterk samen met het stedelijk groen en het omliggende landschap. Aan de westzijde van Meppel komt een aantal waterlopen bij elkaar. Door de aanwezigheid van industriegebieden Oevers A en B is de binnenstad van Meppel hier voor het inkomend vaarverkeer moeilijk herkenbaar. In het Binnenstadsplan is de ambitie uitgesproken voor: ● een herkenbaar waterkwartier; ● bereikbaar Meppel via het water; ● goed toegankelijk en beleefbaar water. Jaarstukken

Terugkoppeling aan raad

2019

Onderzoek businesscase gracht Prinsenplein. De raad heeft in de vergadering van 28 november 2019 kennis genomen van de concept onderzoeksopdracht. Deze geeft een helder vertrekpunt voor het onderzoek en vat de reacties van de samenleving (inloopbijeenkomst) samen. Begin 2020 wordt de opdracht gegund aan een adviesbureau.

2020

Het conceptrapport MKBA-gracht is opgeleverd en gedeeld met de samenleving. Bestuurlijke besluitvorming naar aanleiding van het definitieve rapport is voorzien in het eerste halfjaar van 2021.

Uit de jaarstukken blijkt dat in 2019 door de raad kennis is genomen van een concept onderzoeksopdracht naar de businesscase Prinsenplein. Zowel uit de interviews als de jaarstukken blijkt dat de politiek de wens had om te onderzoeken in hoeverre het haalbaar was om de Prinsengracht open te graven. In de coalitieakkoorden is afgesproken om een Maatschappelijke Kosten-Baten Analyse (MKBA) te maken. De uitkomst van de MKBA was dat het opgraven van de gracht financieel niet haalbaar is. Groen Uit het Binnenstadsplan blijkt dat er relatief weinig hoogwaardig gebruiksgroen aanwezig was in 2018, wat een prettig verblijf in de binnenstad kan bevoordelen. Groene gebieden worden in het Binnenstadsplan samengevat in de term ‘Tuinen van de Stad’. Het plan heeft de volgende ambities: ● Vergroenen van de Kromme Elleboog. ● Vergroenen van de centrumring, waaronder de Noteboomstraat (achterzijde Keyserstroom) en het groen in het Slotplantsoen en rondom het Stadhuis. ● Langs de kades van het Mallegat te streven naar het toevoegen van openbare ruimte met een uitnodigende groene verblijfskwaliteit (vergroening).

Jaarstukken

Terugkoppeling aan raad

2019

Bij projecten en herinrichtingen wordt het groen waar mogelijk biodivers ingericht en letten we op de groene doelen van ‘Zo Doen We Groen’.

2019

De wortelopdruk en de boomspiegels op het Prinsenplein en langs de gasgracht zijn aangepakt. En er zijn 895 paaltjes verwijderd waardoor het straatbeeld rustiger wordt en

| 23 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

beter schoon te houden is. 2020

Langs de Grote Oever en de Brouwersstraat is meer openbaar groen ingericht. Dit draagt bij aan doelstellingen van ‘Tuinen van Stad’.

2020

Begin 2020 is de nieuwe Lidl op het Vledder geopend en is een groot deel van de openbare ruimte rondom dit gebied gerealiseerd.

Hoewel in de jaarstukken veel wordt teruggekoppeld over het openbaar groen, wordt niet veel ingegaan op groen in de binnenstad van Meppel. Ook uit de interviews blijkt dat het behoud van groen in de binnenstad een aandachtspunt is (al zien de gebruikers wel al duidelijke verbetering; zie hoofdstuk 6). In 2019 is wel besloten om bij projecten en herinrichtingen het groen waar mogelijk biodivers in te richten en te letten op de doelen van de kadernotitie ‘Zo Doen We Groen’ van de gemeente Meppel. Bereikbaarheid en parkeren Om de bereikbaarheid van het centrum te verbeteren wordt ingezet op de zichtbaarheid van de toegangswegen naar het kernwinkelgebied. De insteek is om een bezoeker zowel per fiets als per auto aan te geven op welke wijze het centrum te bereiken is. Een eerste stap in de aanpak van de bereikbaarheid is het herijken van het parkeerbeleid in 2017. Daarnaast zijn er enkele specifieke projecten opgenomen in het Binnenstadsplan om de bereikbaarheid te verbeteren. De ambities zijn: ● De parkeergarage de Kromme Elleboog voorziet in de parkeerbehoefte van de zuidzijde van het centrum en de aanwezige functies. Na de bouw van de parkeergarage kan het gebied rond het Prinsenplein en Groenmarkt definitief autovrij worden gemaakt.

● Bij het aanpakken van de Noordelijke stadsentree wordt ingezet op een goede fietsverbinding vanuit Nijeveen en Nieuwveenselanden naar het kernwinkelgebied. ● Vanuit de noordelijke entree komt men via de Schoolstraat en Eendrachtstraat op de Centrumring. Hier ligt een opgave voor de vindbaarheid van de binnenstad. Dit geldt voor zowel de automobilist als de voetganger die de auto bijvoorbeeld al bij de parkeerplaats Stadhuis bij Mallegat heeft geparkeerd. De bereikbaarheidsambities zijn: ○ Bereikbare en vindbare parkeerterreinen van onder andere Stadhuis en Keyserstroom, wellicht middels een parkeerverwijssysteem. ○ Duidelijke looproute vanaf parkeerterrein Stadhuis naar kernwinkelgebied. ○ Kwaliteitsverbetering van de wokkel Keyserstroom, upgraden parkeergarage. ● Vanuit de zuidelijke entree komt men via de aanlegplaatsen op de centrumring. Hier ligt een opgave voor de vindbaarheid van de binnenstad. Vanaf Bleekerseiland via Brouwersstraat is er een verbinding naar de Hoofdstraat. Daarnaast is er een verbinding vanuit Bleekerseiland via Kleine Oever en Kleine Akkerstraat naar het Kerkplein. ● Aanloopstraten Brouwerstraat en Kleine Oever: ○ Realiseren van een duidelijke looproute naar het kernwinkelgebied. ● Een kwaliteitsverbetering van de parkeergarage Keyserstroom.

Jaarstukken

Terugkoppeling aan raad

2018

Het afgelopen jaar is in afwachting van de uitspraak van de Raad van State de sloop van het gebouw bij de Kromme Elleboog, de sanering van de vervuilde grond en het onderzoek van de archeologische vondsten alvast opgepakt. De behandeling door de bestuursrechter zou aanvankelijk in december 2018 plaatshebben. Door achterstanden bij de afdeling Bestuursrechtspraak is de zittingsdatum pas in het voorjaar van 2019. Het project loopt

| 24 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

hierdoor vertraging op. 2019

In 2019 is gestart met de bouw van appartementen en een parkeergarage aan de Kromme Elleboog. Overdracht van de parkeergarage aan de gemeente zal medio 2020 plaatsvinden.

2020

Looproutes naar binnenstad worden conform plan aangeduid met kleine attractieve signaalpijlen op het wegdek. Parkeerverwijssysteem wordt gelijktijdig met de opening PKromme Elleboog (1 feb ’21) geactualiseerd en aangepast conform plan.

2020

Op de kop van de Gasgracht zijn ‘flitsparkeerplaatsen’ gerealiseerd.

2020

De aanlooproutes naar de binnenstad vanaf de grotere parkeerplaatsen, het station en het havenkantoor zijn voorzien van signaalpijlen in het wegdek.

2020

Herinrichting Groenmarkt en zuidzijde van de Kromme Elleboog, het bebordingsplan autoluwe binnenstad en het statisch parkeerverwijssysteem zijn voorbereid en worden uitgevoerd zodra de parkeergarage aan de Kromme Elleboog in gebruik is genomen. De inrichting rondom het complex Kromme Elleboog is nagenoeg afgerond en de parkeergarage is begin 2021 in gebruik genomen.

Ten aanzien van bereikbaarheid en parkeren zijn diverse projecten opgestart. Een eerste ontwikkeling is de herontwikkeling van de Kromme Elleboog. Daar zijn appartementen gebouwd met een parkeergarage. Daarnaast zijn looproutes verduidelijkt en is de signalering richting de binnenstad verbeterd. Dit heeft bijgedragen aan een betere bereikbaarheid van de binnenstad, zoals is beschreven als ambitie in het Binnenstadsplan. Gevelverbetering Gevelverbetering van historische panden versterkt de historische beleving. Om eigenaren aan te zetten tot het verbeteren van hun gevels kan een beroep worden gedaan op het Gevelfonds. De aanblik van straten en pleinen wordt hier en daar hinderlijk verstoord door reclame-uitingen van winkeliers. Door meer uniformiteit aan te brengen komt er meer rust in het straatbeeld waardoor de historische waarde beter tot zijn recht komt. In het Binnenstadsplan is de ambitie uitgesproken om op diverse plekken aan de slag te gaan met gevelverbetering, waaronder (maar niet on-uitputtelijk): ● Aanloopstraat Prinsengracht ● Aanloopstraat Zuideinde/Verlengde Hoofdstraat ● Aanloopstraat Molenstraat ● Aanloopstraat Brede Woldstraat ● Brouwersstraat

Jaarstukken

Terugkoppeling aan raad

2018

Het Gevelfonds voor de binnenstad is door vier ondernemers aangesproken voor een substantiële opknapbeurt van hun winkelpui. Deze verbeteringen gaan verder dan het geldend welstandsregime en bevatten niet afdwingbare bouwkundige ingrepen (bijvoorbeeld het vrijwillig verwijderen van aanwezige luifels en overbodige reclame-uitingen).

| 25 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

2019

Ook zijn nadere regels voor het Gevelfonds 2019 opgesteld, waarbij wordt ingezet op maatwerk. De verwachting is dat deze nadere regels zullen leiden tot meer beweging van pandeigenaren om te komen tot gevelverbetering.

2019

De kwartiermaker voor de binnenstad werkt samen met MHV (winkeliers) en VECM (vastgoedeigenaren) aan het oplossen van leegstand, pleegt acquisitie en geeft uitvoering aan de regelingen ‘verkleuren en verplaatsen’ in aanloopstraten en de regeling Gevelfonds in het centrum.

Uit de jaarstukken blijkt dat in 2018 het Gevelfonds door vier ondernemers is aangesproken voor een substantiële opknapbeurt van hun winkelpui. Uit de interviews komt naar voren dat zowel het verkleuren van de aanloopstraten als de gevelverbeteringen traag zijn gestart, maar dat daar in 2021 een inhaalslag in is verricht. Uit de jaarstukken blijkt dat in 2019 al nadere regels zijn opgesteld voor het Gevelfonds. Deze nadere regels zijn raadpleegbaar via de website van de gemeente Meppel. Het totale fonds bedraagt € 200.000 en het maximale subsidiebedrag bedraagt maximaal 50% van de uitvoeringskosten met een maximum van € 10.000 per gevelwand. Op basis van de jaarstukken is niet duidelijk hoeveel ondernemers gebruik hebben gemaakt van het fonds. Op basis van de interviews werd duidelijk dat er in 2020 één en in 2021 twee ondernemers een subsidieaanvraag hebben ingediend bij het Gevelfonds. Daarnaast zijn er gesprekken met nog zes potentiële aanvragers. 4.3 Inzet op beheer, onderhoud en handhaving Uit gesprekken blijkt dat bij fysieke ingrepen in de binnenstad regulier onderhoud vanuit de gemeente wordt gecombineerd met eventuele nieuwe investeringen omdat dit naast kostenvoordelen ook de overlast zo veel mogelijk beperkt. De bestaande budgetten voor projecten in de binnenstad worden zoveel mogelijk op elkaar afgestemd.

Een voorbeeld is het vervangen van verkeersborden in het centrum. De afdeling Ruimte Initiatief gaat in overleg met de afdeling Ruimte Verzorgen of in een van de lopende gebiedsontwikkelingsprojecten het vervangen van de verkeersborden kan worden meegenomen vooruitlopend op de reguliere planning. Handhaving maakt geen integraal onderdeel uit van het Binnenstadsplan. Uit de antwoorden in de vragenlijst komt wel naar voren dat inwoners graag meer handhaving willen zien op hangjongeren. Ook zijn fietsers in de hoofdstraat een aandachtspunt. De hoofdstraat loopt door het kernwinkelgebied dat is bestemd voor voetgangers, fietsers moeten afstappen. 4.4 Inzet op herstructurering, transformatie en ontwikkeling Sinds 6 juni 2020 is de stimuleringssubsidie “verkleuren en/of verplaatsen detailhandel binnenstad Meppel 2019-2021” van kracht. Deze subsidie komt voort uit de vaststelling van de beleidsnotitie ‘De compacte stad’ uit 2017. In deze beleidsnotitie wordt beoogd een groot aandeel van het aantal vierkante meters winkeloppervlak uit de markt te halen. De stimuleringsregeling kent twee subsidiemogelijkheden: een verkleuringssubsidie (voor het aanpassen van de bestemming in de aanloopstraten, van detailhandel naar bijvoorbeeld wonen) en een verplaatsingssubsidie (verplaatsen van een winkelpand van een aanloopstraat naar het kernwinkelgebied).

De verkleuringssubsidie kan bestaan uit: 1. een subsidie van 70% met een maximum van € 5.000 in de kosten van een verkleuringsplan. 2. een subsidie van 40% in de verkleuringskosten naar de functie wonen op de begane grond: a. met een maximum van € 100.000 voor het realiseren van één grondgebonden woning, waarvan van het gehele pand één woning wordt gemaakt; b. met een maximum van € 75.000 voor het realiseren van één grondgebonden

| 26 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad

woning op de begane grond; met een maximum van € 50.000 voor het realiseren van meerdere appartementen op de begane grond, mits de oppervlakte van elk appartement minimaal 90 m2 exclusief gezamenlijke ruimte bedraagt. 3. een subsidie van 40% in de verkleuringskosten naar een functie anders dan detailhandel binnen de bestaande bestemming met een maximum van € 20.000. c.

In het Binnenstadsplan zijn een aantal transformatieprojecten opgenomen. Zo zijn in het Binnenstadsplan de ambities uitgesproken om in de aanloopstraat op de Prinsengracht tien panden te verkleuren, de gevels te verbeteren en vier panden te verplaatsen naar het kernwinkelgebied. Ook op het Zuideinde/Verlengde Hoofdstraat worden winkels getransformeerd door het toevoegen van woonfuncties. Hetzelfde geldt voor het toevoegen van woonfuncties in de Molenstraat en de Brede Woldstraat. Ambities: ● Aanloopstraten Prinsengracht en plint het Vledder ○ Toegevoegde woonfuncties aan Prinsengracht (verkleuren; tien panden) ○ Verplaatste detailhandel naar het kernwinkelgebied (concentreren; vier panden) ● Aanloopstraat Zuideinde/Verlengde Hoofdstraat: ○ Toegevoegde woonfuncties in het Zuideinde/Verlengde Hoofdstraat (verkleuren; elf panden) ○ Verplaatste detailhandel naar het kernwinkelgebied (concentreren; zes panden) ● Aanloopstraat Molenstraat ○ Toegevoegde woonfuncties in de Molenstraat (verkleuren; zes panden) ○ Verplaatste detailhandel naar het kernwinkelgebied (concentreren; één pand) ● Aanloopstraat Brede Woldstraat ○ Toegevoegde woonfuncties (verkleuren; dertien panden) ○ Verplaatste detailhandel naar het kernwinkelgebied (concentreren; tien panden) ● Brouwersstraat en Kleine Oever ○ Toegevoegde woonfuncties in de Brouwersstraat ○ Verplaatste detailhandel naar het kernwinkelgebied

Jaarstukken

Terugkoppeling aan raad

2018

Heronderhandeling met de ontwikkelaar hebben geleid tot een aangepast plan. Het Vledder wordt afgerond met circa 50 woningen en een extra supermarkt inclusief een hoogwaardig ingerichte openbare ruimte. Het nieuwe bestemmingsplan is vastgesteld door de raad. De voorbereiding van de uitvoering is bijna afgerond. In het voorjaar van 2019 gaan de werkzaamheden van start.

2018

In 2018 is de Keyserstroom herontwikkeld. Daarmee is de bioscoop terug in Meppel.

| 27 | Rapport Rekenkameronderzoek naar investeringen in de binnenstad