Programma Duurzaam 2024-2028

22

4. Inspanningen en activiteiten in 2040 CO₂-neutraal in 2050 klimaatadaptief in 2050 robuust en veerkrachtig ecosysteem voldoen aan wettelijke milieunormen in 2050 100% circulair De inspanningen en activiteiten vormen de tastbare acties vanuit het collegeprogramma en de programmabegroting en hebben directe impact op de programmadoelen. Dit hoofdstuk laat zien welke inspanningen en activiteiten we uitvoeren en aan welke programmadoelen ze bijdragen. Bepaalde inspanningen en activiteiten dragen bij aan meerdere programmadoelen tegelijk. Op deze manier laten we de onderlinge samenhang van de pijlers zien. Organiseren van duurzaamheidseducatie De grootste impact bereik je met de

generatie van nu. Daarom investeren we in duurzaamheidseducatie voor kinderen, ook wel bekend als natuur-en milieueducatie. We werken samen met scholen om duurzaamheid een vaste plek te geven in het curriculum. We zetten junior klimaat- en energiecoaches, we organiseren workshops, lezingen, excursies en interactieve activiteiten voor alle leeftijden, zodat iedereen de kans krijgt om te leren over duurzaamheid en hiernaar te handelen. Signalen vanuit basisscholen dat veel projecten ad-hoc werden aangeboden, zijn opgepakt. Het educatieve, duurzame aanbod is gebundeld. Deze aanpak heeft tot meer aanmeldingen geleid op diverse activiteiten. Dat gaan we voor de komende jaren voortzetten. Voor het voortgezet onderwijs wordt de Duurzame DoeWeek georganiseerd. In deze week doen leerlingen in het voortgezet onderwijs mee met activiteiten die worden aangeboden door bedrijven en organisaties uit de regio. Opstellen Lokale Energiestrategie (LES) We stellen een LES op waarin we concreet aangeven hoe we in Meppel werken aan de energietransitie en hoe we erover communiceren. We geven hierbij aan waar

we nu staan, waar we naartoe willen en hoe we daar komen. Dit geeft een gedetailleerdere uitwerking van de aanpak dan het programma Duurzaam. Realiseren grootschalige windenergie Voor het realiseren van een windturbine is uitvoerig onderzoek nodig. Locatieonderzoek is gedaan om te kijken wat eventuele geschikte gebieden zijn voor windturbines. Een vervolgstap wordt het opstellen van een plan van aanpak waarin staat hoe de gemeente een windpark gaat realiseren en wordt een beleidskader voor wind en lokaal eigendom opgesteld. Dit samen bepaalt de rol en strategie die de gemeente Meppel gaat innemen voor de ontwikkeling van windturbines en welke juridische ruimtelijke procedure het meest passend is. Communicatie en participatie is een groot aandachtspunt. Bij iedere stap wordt hiermee rekening gehouden. We nemen de andere duurzaamheidsopgaves in acht zoals bijvoorbeeld gezond leefmilieu, waarbij we kijken naar geluidsoverlast en biodiversiteit. Realiseren zon op dak Om de opgave zon op dak te realiseren

hebben we een plan van aanpak en beleidskader nodig voor grootschalige zonne-energie. Voor Meppel is het streven om de opwek met 100% lokaal eigendom te realiseren. Daarnaast denken we niet alleen aan zon op dak, maar willen we ook inzetten op groen-geel-blauwe daken. Dit zijn daken die diverse opgaves combineren en zo een oplossing bieden voor energieopwekking, waterbeheer, en ecologie. Op deze manier draagt dit bij aan zowel de opgaves voor de energietransitie, als die voor biodiversiteit en klimaatadaptatie. Realiseren zonnepark Nieuwveense Landen In Nieuwveense Landen is ruimte gereserveerd voor het realiseren van een zonnepark, hierin heeft de gemeente een faciliterende rol. De nieuwe wijk is zo ingericht dat alles bijdraagt aan een duurzame leefomgeving. Met zo veel als mogelijk hergebruik van afvalwater en regenwater. De meeste daken beschikken over zonnepanelen. Verwarmen van de optimaal geïsoleerde woningen gaat via een systeem voor warmte- en koudeopslag en is aardgasvrij. Alle deelgebieden hebben een eigen karakter met aandacht voor architectuur, moderne

technieken en hoogwaardige materialen. De hele wijk is zo ontworpen dat het gebruik van de fiets wordt gestimuleerd. Opstellen en uitvoeren warmteplannen Een warmteplan is een plan dat beschrijft hoe een wijk over kan stappen naar een duurzame energievoorziening. Inmiddels zijn er twee warmteplannen vastgesteld: Warmteplan Koedijkslanden en Warmteplan Berggierslanden. Op dit moment wordt gewerkt aan de warmteplannen Nijeveen, bedrijventerrein Blankenstein en Oosterboer. Vanaf 2026 wordt gestart met de warmteplannen Halvertermade en Ezinge. En in 2027 is het industrieterrein Oevers aan de beurt. Actualiseren Transitievisie Warmte In 2026 wordt de warmtetransitievisie herzien, dit gebeurt iedere 5 jaar. Uitvoeren plan van aanpak Geen spijt maatregelen Geen Spijt Maatregelen zijn maatregelen die inwoners, ondernemers en vastgoedeigenaren al in een vroeg stadium kunnen nemen om woningen en panden geschikt te maken voor

aardgasvrije verwarming. We ontzorgen, stimuleren en faciliteren van particuliere woningeigenaren bij de realisatie van energiebesparende maatregelen. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van: • • • •

Drents Energie Loket Energiecoaches Fixteams Slim Wonen App

Onderzoek lokaal energieloket We onderzoeken de mogelijkheden van een lokaal energieloket. Hierbij kijken we verder dan alleen de energietransitie. We nemen hierin ook onze andere pijlers mee om mogelijk tot een lokaal duurzaamheidsloket te komen. Prestatieafspraken woningcorporaties We maken prestatieafspraken met de woningcorporaties en huurdersverenigingen. Zij hebben een sleutelrol in onze gezamenlijke inspanningen om een CO₂-neutrale gemeente te realiseren. Door samen te werken, kunnen we duurzaamheidsdoelen omzetten in concrete acties. Woonconcept faseert woningen met een E-, F- en Glabel uit. Actium renoveert huurwoningen

naar de nieuwe isolatiewaarden en onderzoekt de mogelijkheden voor circulair slopen en bouwen. Met elkaar bevorderen we energiezuinige woningen, werken we aan de warmteplannen en creëren bewustwording over energie, klimaatadaptatie en afvalscheiding. Energietoezicht Bedrijven moeten energiebesparende maatregelen nemen die binnen 5 jaar terugverdiend zijn. Zij moeten eens in de 4 jaar rapporteren welke energiebesparende maatregelen zijn uitgevoerd. Elke 6 jaar worden de bedrijven bezocht. Vanaf 2023 moet het energielabel van kantoorgebouwen minimaal C zijn. Hierop wordt energietoezicht gedaan, uitgevoerd door de OMD. Uitvoeren ESTAB-project met bedrijven In ESTAB (energie systeem transitie in actie op bedrijventerreinen) worden handvatten voor de energietransitie op bedrijventerreinen ontwikkeld en gekeken naar de beste rolneming voor de gemeente. Dit pakken we samen op met Windesheim en Saxion Hogeschool.

Energie-inventarisatie Oevers A/B

impact kunnen behalen en kijken kritisch naar onze bouwvoorraad. Zonnepanelen op het stadhuis

Inventarisatie van de knelpunten van de energievoorziening bij Oevers A/B. Het gaat om een eerste stap naar mogelijke samenwerking tot de aanpak van netcongestie bij Oevers A/B. Dit pakken we gezamenlijk op met ICC-PMM. Ledverlichting We zetten onze verlichting in de openbare ruimte de komende jaren om naar ledverlichting. Dit doen we ook voor ons gemeentelijk vastgoed. Opstellen routekaart duurzaam gemeentelijk vastgoed Met de routekaart maken we inzichtelijk welk gebouw we eerst gaan verduurzamen en hoe. We kijken naar alle pijlers van duurzaamheid zodat verduurzamen meer is dan isoleren en afstappen van het aardgas, maar bijvoorbeeld ook het toepassen van groene daken en wadi’s. We benutten hiervoor natuurlijke momenten, kijken waar we de grootste

In 2027 gaan we extra zonnepanelen op het stadhuis plaatsen. Omgevingsprogramma Mobiliteit opstellen We stellen het Omgevingsprogramma Mobiliteit op waarin duurzame mobiliteit een belangrijk onderdeel is. Onderwerpen die hierin zeker terugkomen zijn het STOMP-principe; waarmee we duurzame vervoersmiddelen stimuleren zoals de fiets, elektrisch laden en deelmobiliteit. Stimuleren deelauto’s en deelfietsen We verkennen de mogelijkheden voor het gebruik van deelauto’s en willen dit waar mogelijk faciliteren en promoten. De lopende initiatieven op verschillende locaties binnen de gemeente worden geëvalueerd met de intentie dit een vervolg te geven. We kijken naar kansen voor de toekomst en volgen met interesse regionale en landelijke ontwikkelingen rondom deelmobiliteit, ook bij

vastgoedontwikkeling. Kleinschalige mobiliteitshubs kunnen bijdragen om inwoners van A naar B te brengen door verschillende (en nieuwe) manieren van vervoer te combineren. We haken aan bij een regionaal initiatief voor elektrische deelfietsen voor o.a. toeristen, inwoners en bedrijfsleven. Stimuleren elektrisch rijden Elektrisch rijden stimuleren en faciliteren we met passende laadinfrastructuur. Publieke laadpalen plaatsen we waar mogelijk op verzamellocaties in buurten en wijken. Parkeergarages worden voorzien van laadpunten. We verkennen de mogelijkheden voor laadpunten bij bedrijven en publieke organisaties (semipublieke laadpunten) en stimuleren en faciliteren dit waar mogelijk. We onderzoeken de behoeften, mogelijkheden en locaties voor snelladen en de rol van de gemeente ten opzichte van de markt. Eenzelfde verkenning doen we voor laden in de logistiek en bouw. Inzicht CO₂-uitstoot woon-werkverkeer Sinds 1 juli 2024 geldt een registratieplicht voor woon-werkverkeer en dienstreizen.

Naast het registreren onderzoeken we hoe we invulling kunnen geven aan het verduurzamen van de werkgebonden mobiliteit. Verduurzaming wagenpark We elektrificeren ons wagenpark, een complexe puzzel doordat er geen extra capaciteit op het elektriciteitsnetwerk beschikbaar is. Uitvoering geven aan de Financiële Stimuleringsregeling Fluvius Er is een financiële stimuleringsregeling opgezet voor bewoners om klimaatadaptieve maatregelen toe te passen op en rond het huis. Onderzoek overstromingskans en waterdoorstroming We zetten als gemeente in op het koppelen van onderzoek naar de gebieden met de grootste overstromingskans met onderzoek naar de hoeveelheid water die vanuit omliggende gebieden naar ons doorstroomt. Dit brengen we samen in de update-ronde van de regionale stresstesten die in 2025 plaatsvindt.

Onderzoek naar verzakkingsrisico’s door bodemdaling Delen van de ondergrond in onze gemeente bestaan uit bodemtypen die gevoelig zijn voor droogte en grote verschillen in grondwaterstanden. Om onaangename verrassingen te voorkomen is het belangrijk om te onderzoeken welke verzakkingsrisico’s zich voordoen in de gemeente. Dan kunnen zowel de inwoners en ondernemers als wij als gemeentelijke organisatie hierop anticiperen. Onderzoek naar de kwetsbaarheid (voor hitte, wateroverlast en overstromingen) van vitale objecten en infrastructuur die in beheer zijn van gemeente Meppel, en waar nodig aanpassen van de onderhoud- en beheerplannen op de resultaten. Om oververhitting of schade door wateroverlast of droogte te beperken en waar mogelijk te voorkomen is het van belang om inzichtelijk te krijgen welke vitale infrastructuur en vitale objecten op dit moment risico lopen. Daarnaast moet er ook onderzocht worden door welke

factoren deze risico’s ontstaan en hoe deze verholpen kunnen worden. Actualisatie van de straatplaten Om inzichtelijk te maken welke effecten de aanpassingen in de openbare ruimte hebben, worden de straatplaten geactualiseerd. Hierin zullen enkele projecten ook uitgelicht en geëvalueerd worden. Dit helpt in de monitoring van onze doelen en in het leren van reeds voltooide projecten. Maken van een webpagina voor klimaatadaptatie In 2025 wordt de gemeentelijke website vernieuwd en hier komt ook een overzichtelijke en digitaal toegankelijke pagina voor klimaatadaptatie. Inwoners kunnen er informatie vinden over klimaatadaptatie en verschillende klimaatadaptieve projecten volgen. We kijken of we dit duurzaamheidsbreed kunnen oppakken door dit aan te vullen met informatie van de andere pijlers. Vergroenen gemeentewerf Om de gemeentewerf ook in de toekomst te kunnen blijven gebruiken als

crisiscentrum en om alle materialen en voertuigen die op de werf staan te beschermen, gaan we de werf minder gevoelig maken voor extreme buien. Er komt een wadi, de parkeerplaatsen worden vergroend en er komt een groene dakrand die zowel bijdraagt aan wateropvang als aan de bevordering van de biodiversiteit. Dit groen wordt ook toegankelijk voor de werknemers van zowel de werf als omliggende bedrijven als koele verblijfsplek tijdens pauzes en wandelingen. Opstellen en uitvoeren programma biodiversiteit In het omgevingsprogramma biodiversiteit wordt nadere uitwerking gegeven aan de langetermijndoelen en maatregelen om de biodiversiteit in de gemeente Meppel te versterken. Aanscherpen natuurwaardenkaarten door middel van onderzoek naar beschermde soorten en/of gidssoorten De natuurwaardenkaarten vormen een basis voor ons inzicht in de Meppeler soorten. Ze zijn nog niet af. We doen meer onderzoek naar soorten waar we weinig

van weten, zoals kleine marterachtigen en amfibieën. Dat levert ook meer informatie over onze gidssoorten, zoals de bunzing. Opstellen en uitvoering geven aan soortenmanagementplan (SMP) gebouwgebonden dieren Het onderzoek voor het SMP voor gebouwgebonden diersoorten voeren we in 2024 en 2025 uit. Daarmee werken we toe naar een langjarige vergunningsperiode die wettelijk noodzakelijk is om onze inwoners te helpen bij het diervriendelijk verduurzamen van hun woning. We beschermen daarmee onze vleermuizen, huismussen, huiszwaluwen en gierzwaluwen. Momenteel loopt hiervoor het ecologisch onderzoek, dat een nulmeting oplevert. Gedurende de looptijd van het SMP is het ook nodig om te monitoren, zodat we weten of het goed gaat met deze soorten.

Onderzoek naar landschapskwaliteit en landschapselementen De provincie Drenthe werkt aan het landschapselementenregister. Daarmee

kunnen we de aan- of afwezigheid van houtige elementen in Meppel beter beoordelen. Daarnaast voert Landschapsbeheer Drenthe voor ons een monitoring uit naar de kwaliteit van houtige landschapselementen, samen met vrijwilligers. Dit gebeurt nu nog alleen in Broekhuizen, maar we willen dit in alle delen van ons buitengebied gaan doen.

Port of Zwolle Port of Zwolle is als havenbedrijf volop in ontwikkeling. Het vormt een logistieke hub voor circulaire bedrijvigheid en heeft een groot bereik onder ondernemers in Meppel en de regio. Met hun bereik helpen ze de transities van duurzaamheid te agenderen. Meppel Deelt

We continueren de samenwerking met Steenbreek Steenbreek is een initiatief uit de samenleving om mee te helpen aan onze ambities om Meppel te vergroenen. Zij zijn een waardevolle partner als het gaat om het vergroenen en vergroten van biodiversiteit in de tuinen van inwoners. Opstellen plan van aanpak ecologisch beheer Om onze doelstelling voor ecologisch bermbeheer te halen, werken we uit waar en hoe we dat in de gemeente kunnen toepassen. Dit plan vormt een belangrijk onderdeel van nieuwe aanbestedingen in ons groenbeheer.

Gemeente Meppel, Natuur-en Milieufederatie Drenthe, Stichting Welzijn MensenWerk en Meppelvoorelkaar hebben een gezamenlijk platform, genaamd “Meppel Deelt’’ opgezet. Met dit platform willen we inwoners motiveren om spullen met elkaar te delen. Het bezit en gebruik van spullen heeft namelijk een belangrijk aandeel in onze gezamenlijke milieudruk en grondstoffengebruik. Door samen te delen en te ruilen kunnen we daarom veel impact maken. We zetten erop in om spullen samen te gebruiken (delen en lenen), spullen langer te gebruiken (repareren of doorgeven) en als laatste om het afval te gebruiken (recyclen).

Strategische verkenning restafvalverwerking Het huidige contract voor restafvalverwerking loopt van rechtswege af op 31 december 2027. Alle Drentse gemeenten en vier Groningse gemeenten gaan voor het fijn en grof huishoudelijk restafval een marktconsultatie uitzetten en op basis daarvan wordt een aanbestedingsstrategie ontwikkeld. Kennis, hulpmiddelen en faciliteiten bieden voor afvalpreventie en afvalscheiding We blijven inzetten op afvalpreventie, door op wijk/buurtniveau inwoners te betrekken. Dit doen we door stevig in te zetten op communicatie. We zorgen ervoor dat onze inwoners de kennis, hulpmiddelen en faciliteiten hebben als het gaat om afvalpreventie en -scheiding. Ook kijken we naar maatregelen die producthergebruik bevorderen, zoals kringloopbedrijvigheid, reparatie en upcycling. Makersloods Meppel verder onderzoeken Het Noordelijk Innovatielab Circulaire

Economie (Nice°) heeft voor Meppel een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar de kansen en mogelijkheden voor een circulair ambachtscentrum. Uit het haalbaarheidsonderzoek blijkt dat er enthousiasme is bij partijen en dat er kansen liggen voor verdere ontwikkeling van een circulair ambachtscentrum in Meppel. Op 12 oktober is een intentieverklaring door partijen ondertekend. Ook wordt onderzoek gedaan naar de vervolgstappen die nodig zijn om de Makersloods te realiseren. Onderzoek eigen milieustraat We onderzoeken de mogelijkheden voor een milieustraat in de gemeente Meppel. Op dit moment kunnen inwoners van de gemeente Meppel gebruik maken van het Afvalbrengstation (ABS) in Havelte, in de gemeente Westerveld. Duurzaam inkopen We hanteren de MVI-criteria bij inkoop en aanbestedingen. We gaan onderzoeken hoe we nog meer invulling gaan geven aan circulair inkopen en maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en -inkopen. Teamoverstijgend werken we samen om

zo duurzaam mogelijke inkooptrajecten te realiseren. Activiteiten voor Fairtrade gemeente De gemeente Meppel is sinds 2010 een Fairtrade Gemeente en voert jaarlijks verschillende activiteiten uit om dit te blijven. Zij doet dit via de Werkgroep Fairtrade Meppel samen met partners uit de gemeente. Daarnaast zijn het gebruiken van fairtrade producten en communicatie over fairtrade vereisten om een Fairtrade Gemeente te blijven.

5. Participatie en Communicatie We maken inwoners bewust van het belang van duurzaamheid en stimuleren hen tot het maken duurzame keuzes en maatregelen. Om dit te bereiken zetten we de inwoners centraal in onze opgaven. Samen met inwoners werken we aan het verduurzamen van onze gemeente. Door communicatie en participatie te bevorderen zorgen we ervoor dat inwoners niet alleen actief betrokken zijn bij het ontwikkelen en uitvoeren van projecten, maar zetten we ook in op het aanjagen van het eigenaarschap van inwoners voor het nemen van duurzame maatregelen. Duurzaamheid is immers niet een thema van de gemeente alleen, maar vooral ook van de inwoners. Door middel van participatie en communicatie stimuleren we gedragsverandering dat vereist is in transitieopgaven.

Gedragsverandering stimuleren Weten, willen, kunnen Duurzaamheid vraagt om gedragsverandering. Met participatie en communicatie zetten we in op het weten, willen en kunnen. We informeren onze doelgroepen over de noodzaak van duurzame keuzes (weten), motiveren hen om deze keuzes te omarmen (willen), en bieden concrete handvatten en ondersteuning om deze keuzes in de praktijk te brengen (kunnen). Op deze manier werken we toe naar duurzaam denken en doen. We maken hierbij gebruik van de CASI-aanpak (Communicatie Activatie Strategie Instrument). Dat is een door de overheid ontwikkelde aanpak die gericht is op gedragsverandering.

Participatie Bij participatietrajecten hanteren we de gemeentelijke Leidraad Participatie 'Meedoen in Meppel' en de Notitie Participatie Meppel, die samen ons participatiebeleid vormen zoals vastgesteld door de raad. Deze documenten vormen de basis voor onze aanpak om inwoners en belanghebbenden actief te betrekken bij het verduurzamen van onze gemeente. Samen verduurzamen Om duurzame initiatieven te stimuleren, zien wij participatie als een cruciale pijler. Zowel overheidsparticipatie als inwonersparticipatie spelen een sleutelrol in het ontwikkelen en uitvoeren van duurzaamheidsprojecten. Door middel van bijeenkomsten, co-creatiesessies en interactieve platforms geven we inwoners de kans om mee te denken, bij te dragen en samen aan de slag te gaan met het verduurzamen van Meppel. Maatwerk en betrokkenheid per project Elke pijler binnen het programma vraagt om een eigen benadering van participatie dit wordt per project afgestemd. Dit betekent dat de vorm en intensiteit van participatie past bij de aard en het doel van elk specifiek project. Wanneer een project vraagt om participatie wordt een participatieplan opgesteld waarin duidelijk wordt welke vorm van participatie wordt toegepast: raadplegen, adviseren, coproduceren of meebeslissen. Voorbeelden hiervan zijn de 30

participatie rond het opstellen van warmteplannen, waarbij samen met bewonersinitiatieven en participatie-experts wordt gewerkt aan het opstellen van een participatieaanpak. Hierdoor komen we aan het begin van het proces al in contact met verschillende inwoners. Op deze manier is voordat het daadwerkelijk project begint – het opstellen van een warmteplan – al goed geluisterd naar de inwoners. Uiteraard speelt bij het realiseren van grootschalige windenergie participatie een sleutelrol. Ook hiervoor wordt een participatieplan opgesteld. Rekening houdend met de wensen van de omgeving wordt een breed palet aan participatieen communicatiemiddelen ingezet om te komen tot een zo goed en zorgvuldig mogelijk proces. Door middel van participatie hopen we draagvlak te creëren, bewustwording over duurzaamheid te vergroten en het eigenaarschap aan te moedigen zodat inwoners overgaan tot het nemen van duurzame maatregelen. Maar bovenal is het belangrijkste een zorgvuldig doorlopen participatieproces.

Communicatie Met communicatie bereiken we inwoners, ondernemers en bedrijven en kunnen we het belang van duurzaamheid uitleggen. Communicatie is ons belangrijkste middel om onze rol als stimulerende en faciliterende gemeente in te vullen. Voor alle pijlers is communicatie nodig. Daarom werken we met een pijleroverkoepelende strategie. Met deze communicatiestrategie geven we aan hoe communicatie op hoofdlijnen effectief bijdraagt aan het bereiken van de doelen van dit programma. De praktische aanpak van deze strategie wordt verder uitgewerkt in een communicatieplan. We delen informatie over duurzaamheid om bewustwording te creëren en stimuleren inwoners tot het maken van duurzame keuzes en maatregelen. Dit doen we aan de hand van drie uitgangspunten. Onze communicatie is: 1. Inwonersgericht 2. Doelgroepsgericht 3. Actief, reactief en interactief Gericht op inwoners Onze communicatie-aanpak is gericht op inwoners. Alle communicatie is maatwerk en doelgroepsgericht met laagdrempelige boodschappen en tastbare voorbeelden. We delen succesverhalen, laten inspirerende voorbeelden zien en houden de inwoners van de gemeente Meppel op de hoogte van de voortgang en resultaten op het gebied van duurzaamheid. Met bedrijven, ondernemers en andere overheidsinstellingen zijn diverse samenwerkingsverbanden om met elkaar onze ambities te realiseren.

Denk aan ICC-PMM, RegioZwolle, Fluvius, woningcorporaties, RES Drenthe, Natuur en Milieufederatie Drenthe en Markerein. Doelgroepsgerichte communicatie Verschillende typen inwoners De ene inwoner is zich al bewust van klimaatverandering en neemt actief maatregelen om 31

duurzaam te leven, terwijl de ander er niet zoveel mee heeft. Daarom passen we onze communicatie aan op de verschillende behoeften en niveaus van betrokkenheid bij onze inwoners. We delen onze berichten op een manier die past bij verschillende groepen mensen, zodat iedereen zich aangesproken en betrokken voelt. We maken hierbij gebruik van www.onswaterleefstijlvinder.nl, die de verschillende groepen in kaart heeft gebracht. Actief, reactief en interactief informeren Bewustwording van het belang van duurzaamheid en de concreet te nemen stappen zichtbaar maken. Dit doen we onder meer door middel van nieuwsbrieven, sociale media, lokale media en informatiebijeenkomsten. We delen succesverhalen, laten inspirerende voorbeelden zien en houden de inwoners van de gemeente Meppel op de hoogte van de voortgang en resultaten op het gebied van duurzaamheid. We bouwen een website voor duurzaamheid waar alle informatie is te vinden per pijler. Het gaat hierbij zowel om informatie per pijler, subsidieregelingen en praktische tips als om nieuws en evenementen. Dit platform fungeert als een centrale bron van informatie en inspiratie, en biedt een laagdrempelige manier voor inwoners en ondernemers om zich te verdiepen in duurzame maatregelen. Drie niveaus: Om meer grip te krijgen hanteren we drie niveaus voor communicatie: -

-

-

Opgaveniveau: Dit is het niveau van het overkoepelende Programma Duurzaam. Hierbij gaat het om duurzaamheidsbrede communicatie, dit gebeurt onder andere in de P&C Cyclus waarbij duurzaamheid is opgenomen als paragraaf. Pijlerniveau: We werken vanuit de 5 pijlers aan duurzaamheid: energietransitie, klimaatadaptatie, natuur, landschap & biodiversiteit, gezond leefmilieu en circulaire economie. Iedere pijler kan als apart thema worden beschouwd, wanneer er over 1 of meerdere thema’s wordt gecommuniceerd, dan is er sprake van het pijlerniveau. Projectniveau: Binnen de pijlers worden diverse projecten uitgevoerd. Over sommige van deze projecten moet gecommuniceerd worden, denk bijvoorbeeld aan de nieuwe afval-app.

6. Monitoring en evaluatie Om te kunnen weten waar we staan en bij te sturen wanneer nodig is monitoring en evaluatie noodzakelijk. Op het gebied van duurzaamheid is al veel informatie beschikbaar. Informatie over CO₂-uitstoot, hittestress, wateroverlast, soorten flora en fauna, aantal kilo’s huishoudelijk restafval et cetera. Met dit nieuwe programma Duurzaam geven we duiding aan monitoring en evaluatie. We bundelen de informatie en maken heldere keuzes in de instrumenten, frequentie en manier van monitoren. De monitoring vindt plaats op drie niveaus: -

Uitvoering: de uitvoering van inspanningen en maatregelen Doelen: het behalen van de operationele doelstellingen 32

-

Impact: het bereiken van de strategische doelstellingen

Elk van deze lagen wordt regelmatig geëvalueerd aan de hand van vastgestelde indicatoren en gegevensbronnen. Uitvoering Dit richt zich op het controleren of de geplande acties en maatregelen binnen het programma Duurzaam tijdig en conform planning worden uitgevoerd. Dit gebeurt via de producten van de planning- en controlcyclus, zoals de jaarstukken en de berap en via een jaarlijkse evaluatie van het programma Duurzaam. Doelen Naast de uitvoering van maatregelen is het essentieel om te weten of deze maatregelen daadwerkelijk leiden tot het behalen van de gestelde duurzaamheidsdoelen. Door middel van het monitoren van onze doelen kunnen we beoordelen of er vooruitgang wordt geboekt richting de doelen van het programma. Om dit te kunnen doen hebben we een extra stap gezet in het concretiseren van de doelstellingen door middel van de operationele doelen en indicatoren aangewezen. Impact Met de duurzaamheidsopgaven spreken we van transities. Dit betekent een proces van de lange adem en impact willen maken op de lange termijn. Dit is niet jaarlijks te meten. Door middel van monitoring van de impact kijken we naar de bredere effecten van het programma op de lange termijn, zoals verbetering van de biodiversiteit en het terugdringen van hittestress in stedelijke gebieden. In onderstaande tabel wordt weergegeven hoe de monitoring eruitziet: Pijler

Doel

Indicator

Gegevens bron

Freque ntie

Rapportage kanaal

Energietransi tie

CO₂-neutraal in 2040

CO₂-uitstoot:

Klimaatmonitor

Jaarlijks

P&C producten Evaluatie programma Duurzaam

In 2030 jaarlijks 0,102 TWh windenergie en 0,065 TWh zonne-energie

Opwek hernieuwbare energie

RES-monitor

Jaarlijks

P&C producten

In 2040 zijn alle gebouwen aardgasvrij

Aardgasverbruik woningen

Klimaatmonitor

Jaarlijks

Evaluatie programma Duurzaam

33

Pijler

Doel

Indicator

Gegevens bron

Freque ntie

Rapportage kanaal

Stimuleren duurzame mobiliteit

•

Aantal elektrische auto’s • Aantal (semi-) publieke laadpalen • Gas en elektra verbruik • Opgewekte energie • CO₂-uitstoot wagenpark • CO₂-uitstoot woonwerkverkeer Groen binnen openbare ruimte van de landelijke Klimaateffectatla s Bouwkundige tekeningen icm expert judgement gemeente

Klimaatmonitor

Jaarlijks

Evaluatie programma Duurzaam

Gemeentelijke organisatie

Jaarlijks

P&C producten Evaluatie programma Duurzaam

Straatplaten

1x4 jaar

LAS/LUA

Straatplaten

1x4 jaar

LAS/LUA

Gescheiden inzameling rioolen hemelwater

Gemeentelijke organisatie

1x4 jaar

P&C producten

In 2040 is 25% van de openbare ruimte beschaduwd

Boomkroonvolu me volgens AHN2

Straatplaten

1x4 jaar

LAS/LUA

In 2030 waterverbruikreductie van 2,5% (gemeentelijke organisatie)

Waterverbruik

Gemeentelijke organisatie

Jaarlijks

P&C producten

In 2030 is de gemeentelijke organisatie CO₂neutraal

Klimaatadapt atie

In 2030 is 25% van de openbare ruimte onverhard In 2030 is 50% van het rioolstelsel gescheiden

34

Gegevens bron

Freque ntie

Rapportage kanaal

19 leefgebieden met de beschermde en algemeen voorkomende soorten

Natuurwaarde nkaarten

1x5 jaar

Omgevingspro gramma biodiversiteit

In 2030 passen we op 80% van onze bermen ecologisch beheer toe

Ecologisch beheer gedeeld door het areaalpercentag e

Gemeentelijke organisatie

1x4 jaar

Omgevingspro gramma biodiversiteit

De hoeveelheid huishoudelijk afval blijft jaarlijks afnemen

Kilogram huishoudelijk restafval per inwoner

Gemeentelijke organisatie

Jaarlijks

P&C producten

Afvalscheidings percentage van minimaal 75%

Afvalscheidings percentage

Gemeentelijke organisatie

Jaarlijks

P&C producten

In 2030 wordt minimaal 60% van al ons huishoudelijke afval gerecycled.

Recyclepercenta ge

Gemeentelijke organisatie

Jaarlijks

P&C producten

We reduceren en recyclen het afval van de gemeentelijke organisatie.

Aantal stortingen restafvalcontainer

Gemeentelijke organisatie

Jaarlijks

P&C producten

Pijler

Doel

Indicator

Natuur, landschap en biodiversiteit

Inzicht in de Meppeler basiskwaliteit natuur

Circulariteit

7. Financiën Het programma Duurzaamheid bevat een breed pakket aan opgaven die zijn vertaald in inspanningen en activiteiten. De aard van de kosten is divers. Het betreft onder andere personele inzet, onderzoeksopdrachten, realiseren van maatregelen, werken via samenwerkingsverbanden. Uitgangspunt is dat de uitvoering van het programma Duurzaam plaatsvindt binnen bestaande budgetten en/of beschikbare subsidieregelingen. 35

De opgaves uit het programma Duurzaamheid raken vele beleidsterrein. De breedte van het programma brengt met zich mee dat bekostiging van de uitvoering niet alleen gebeurt door middel van het budget duurzaamheid maar ook door middelen vanuit andere organisatieonderdelen. In bijlage 3 is een overzicht opgenomen van de geformuleerde inspanningen en activiteiten, waarbij is aangegeven uit welke budgetten de werkzaamheden worden bekostigd. Subsidies We gaan actief op zoek naar subsidies om onze duurzaamheidactiviteiten te ondersteunen. Voor sommige onderdelen ontvangen we al specifieke uitkeringen (SPUK), bijvoorbeeld voor de aanpak van energiearmoede. Deze regelingen brengen echter ook risico’s met zich mee, er is onzekerheid over de (blijvende) beschikbaarheid van deze middelen. Voor de SPUKaanpak energiearmoede geldt een looptijd tot en met 31 december 2025, en is onzekerheid over de continuering hiervan. Ook voor het soortenmanagementplan geldt een verplichting om te monitoren, maar is nog onbekend hoelang de SPUK-gelden hiervoor beschikbaar blijven. Daarnaast ontvangen we CDOKE-gelden voor capaciteit op het gebied van klimaat- en energiebeleid, waarmee we onze capaciteit hebben vergroot. Deze middelen mogen structureel worden ingezet.

Aanvullende financiële middelen Hoewel we de uitvoering van het programma zoveel mogelijk binnen bestaande budgetten proberen te realiseren, zijn voor sommige opgaven de financiële consequenties nog niet inzichtelijk. Een eventuele (aanvullende) budgetvraag komt aan de orde bij concretere vervolgdocumenten, zoals de Lokale Energiestrategie en het programma Biodiversiteit. Voor onderdelen moeten Voor onderdelen moeten we nog de financiële consequenties inzichtelijk maken denk hier bijvoorbeeld aan klimaatadaptieve ruimtelijke ontwikkelingen per 2024. Voor de vervolgstappen en investeringen die volgen uit de onderzoeken zijn nog geen financiële middelen opgenomen in de begroting. Dit kan pas zodra eventuele vervolgstappen bekend zijn. Mocht dit bekend zijn, dan komen we hierop terug via de Perspectiefnota. Gemeentelijke heffingen Toepassing van de maatregelen uit het programma Duurzaamheid kan ook effect hebben op gemeentelijke heffingen. We zullen bij actualisatie van gemeentelijke plannen, zoals het Riolering en Waterprogramma (RWP), de financiële impact van duurzaamheidsmaatregelen moeten meenemen. Dit geldt ook voor de afvalstoffenheffing, aangezien de kosten voor de inzameling en verwerking van afval volledig gedekt moeten worden door de opbrengsten van de afvalstoffenheffing.

Tot nu toe is dat gelukt met beperkte stijgingen, maar de verwachting is dat de kostendekkendheid de komende jaren steeds meer onder druk komt te staan door ontwikkelingen zoals de stijgende verbrandingsbelasting en de invoering van de CO₂-heffing voor bedrijven, waaronder afvalverbrandingsinstallaties. Programmabegroting Duurzaamheid wordt vanaf de begroting 2025 een paragraaf aangezien het een integraal onderwerp is dat invloed heeft op verschillende beleidsterreinen. Onze opgaven, 36

inspanningen en activiteiten landen daarom ook in diverse programma’s en paragrafen. In deze paragraaf is inzichtelijk gemaakt in welk programma en paragraaf gewerkt wordt aan de pijlers en doelstellingen van duurzaamheid. De paragraaf geeft op hoofdlijnen een overzicht van de uitvoering van het programma Duurzaam 2024-2028 en toont aan de hand van diverse beleidsindicatoren de voortgang richting het behalen van de duurzaamheidsdoelstellingen.

37