Ingekomen stukken ten behoeve van de onderhandelingen en nieuwe raadsleden

j

H

5.

Het vergeten kind

Utrecht, 9 maart 2022

Betreft: Jeugdhulp. Het moet anders, een handreiking voor uw coalitie- of raadsakkoord Beste fractievoorzitters van alle partijen, Over enkele dagen is het zover: dan zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Het is daarna aan u om de koers voor de komende jaren te bepalen. Een belangrijke taak, want een van de zaken die uw directe aandacht zullen vragen, is hoe u op lokaal en regionaal niveau vormgeeft aan de jeugdhulp. Door middel van deze brief willen wij u kaders en handvatten bieden om de koers voor jeugdhulp te verwoorden in een coalitie- of raadsakkoord.

Het moet anders Recente cijfers maken duidelijk dat de nood hoog is. In 2020 maakten ruim 400.000 kinderen gebruik van jeugdhulp. Dat is ruim 12% van alle minderjarigen! De tijd dat kinderen moeten wachten op hulp is gemiddeld 44 weken, en door de naweeën van de coronapandemie worden de wachtlijsten alleen maar langer. Wanneer een kind door omstandigheden dan écht niet meer thuis kan wonen, krijgt het te maken met gemiddeld zes doorplaatsingen. Bovendien belanden kinderen – door het tekort aan passende woonplekken – onnodig in de gesloten jeugdzorg. In 2020 was dit het geval voor ruim 1.800 kinderen. Echter, niet alleen cijfers zorgen voor urgentie. Het zijn vooral de vele verhalen van jeugdigen, gezinnen en hulpverleners die de noodzaak aangeven. Zoals het verhaal van Jason (23 jaar) over de gesloten jeugdzorg: “Ik was suïcidaal en had hulp nodig. Maar ik kreeg geen hulp, geen therapie, geen school. Vriendschappen vielen weg. Alles wat ik had, is stukgemaakt. Geweld kende ik al. Wat ik nodig had, was het tegenovergestelde: een liefdevolle, veilige omgeving.” Inmiddels hebben wij, als Stichting Het Vergeten Kind, een petitie met 134.010 handtekeningen overhandigd aan staatssecretaris Van Ooijen om te stoppen met de gesloten jeugdzorg en te zorgen voor meer stabiele kleinschalige woonplekken en therapie zonder wachtlijst.

Daarbij pleiten wij voor meer en sterkere ondersteuning van hulpverleners, waardoor zij met meer tijd, ruimte en gerichte training beter kunnen zorgen voor kinderen met complexe problemen. Om dit te kunnen bereiken, is de inzet van u, als gemeente, onmisbaar en noodzakelijk.

Het kan ook anders: de Wereld van Aandacht Samen kunnen we het beter doen door anders over jeugdhulp te denken en door jeugdhulp eenvoudiger en beter betaalbaar te organiseren. Als Stichting Het Vergeten Kind hebben wij hiervoor een toekomstperspectief ontwikkeld dat dient als inspiratie voor de transformatie van de jeugdhulp: de Wereld van Aandacht. Daarin staan concrete ideeën, voorbeelden en manieren van organiseren omschreven die zorgen voor een betere wereld voor onze jeugdigen. Een wereld waarin elk kind in Nederland zich gehoord en gezien voelt, op een veilige plek woont en zich positief kan ontwikkelen, zodat het zijn/haar eigen plek vindt in de maatschappij. De Wereld van Aandacht is dan ook een hulpmiddel om voorbij de grenzen van vandaag te kijken, voorbij de beleefde hinderpalen van de korte termijn en de institutionele belangen.

Wat kunt u concreet doen? Op basis van de Wereld van Aandacht hebben wij een viertal beknopte handvatten voor u opgesteld, waarmee u eenvoudig en praktisch kunt zien, wat u – vanuit uw rol als gemeenteraadslid of (toekomstig) wethouder – kunt doen als u straks na de verkiezingen de koers voor de komende jaren gaat vastleggen voor uw gemeente.

Handvat 1: Actie: Hoe:

Wonen doe je op een plek die je thuis kunt noemen Kleinschalig wonen in de eigen gemeente/wijk actief mogelijk maken Er zijn helaas kinderen die écht niet bij hun ouders kunnen wonen. Voor deze kinderen is een alternatieve woonplek nodig in de eigen vertrouwde omgeving op een plek dicht bij huis. Zo hoeven ze geen afscheid te nemen van familie, vrienden, de leraar en andere vertrouwde gezichten. Door het gebrek aan die alternatieve passende en stabiele plek, worden kinderen nog te vaak doorgeplaatst of in gesloten jeugdzorg geplaatst. Hulpverleners zoeken stad en land af voor een goede woonplek voor een kind, vaak zonder resultaat. Wij investeren daarom bewust in voldoende pleeggezinnen, gezinshuizen en kleinschalige, warme en sfeervolle woonvoorzieningen in de wijk. Een stabiele woonplek voor kinderen die niet meer thuis kunnen wonen is namelijk een basisvoorziening. Voorspelbaarheid, stabiliteit en continuïteit zijn daarbij belangrijke principes, en stabiele woonplekken bekostigen wij dan ook op basis van beschikbaarheidsfinanciering. Geen complexe etmaal- en dagtarieven op basis van een ‘beslapen bed’, want dit stimuleert het gebruik van flexcontracten – en dus wisselende hulpverleners. Bovendien verdwijnt door beschikbaarheidsfinanciering de perverse prikkel dat kinderen of jongeren onnodig langer op een plek verblijven.

Immers, er is geen sprake van tarief per beslapen bed. In de stabiele woonplek mogen de kinderen en jongeren hun eigen kamer inrichten en knuffelen met huisdieren, net als thuis. En afhankelijk van de situatie van het kind, wordt bepaald waar het kind het beste kan wonen. Grootschalige, kille woonplekken met hufterproof meubilair en strikte hygiëneprotocollen zijn dus niet meer aan de orde. Dit alles is geen utopisch beeld, maar haalbaar, zoals al is aangetoond in enkele innovatieve projecten.

Handvat 2: Actie:

Hulp vragen doe je aan mensen die je kent en vertrouwt Vereenvoudig de weg naar hulp via de huisartsenpraktijk, het vertrouwde gezicht in de wijk Wij geven de weg naar hulp (de toegang) eenvoudiger vorm via een plek die mensen kennen en vertrouwen. De huisartsenpraktijk is zo’n logische en vertrouwde plek voor gezinnen om (hulp)vragen te stellen. Door deze te versterken met een holistisch, universitair opgeleide jeugd- en gezinsspecialist kan samen met het gezin de tijd worden genomen om hun vraag te onderzoeken en tot een goede verklarende analyse te komen. Kinderen, jongeren en ouders geven niet alleen aan wat voor hen belangrijk is, maar zij beslissen ook mee in de gezinszorg die zij krijgen. Door samen de (hulp)vraag op een hoogwaardige wijze te onderzoeken, wordt de inzet van onzinnige zorg en onnodige wisselingen van hulpverleners voorkomen.

Hoe:

Handvat 3: Actie: Hoe:

Geen jeugdhulp, maar gezinszorg De hulp is niet alleen gericht op het kind of de jongere, maar juist op het gezin en zijn omgeving Bijzonder gedrag van een kind of jongere komt vaak voort uit de interacties in het gezin en zijn omgeving. Chronische stress kan bijvoorbeeld ontstaan uit het opgroeien in kwetsbare en traumatische omstandigheden: depressies, stress of verslavingen bij ouders, vechtscheidingen of situaties van bestaansonzekerheid. De hulp moet zich dan ook niet alleen richten op het bijzondere gedrag van het kind of de jongere, maar juist op de gehele omgeving. Dat noemen we gezinszorg. Als er voor langere tijd meerdere vormen van ondersteuning nodig zijn, kan een hoogopgeleide gezinswerker hier het gezin bij begeleiden. Hierbij wordt samengewerkt met de jeugdigen, hun ouders en hun omgeving. Samen worden besluiten genomen. Daarbij wordt altijd uitgegaan van het versterken en opbouwen van een sociaal netwerk: mensen die er vrijwillig en onbetaald zijn, ook na een eventueel (hulp)traject. Om dit te kunnen bereiken, worden wisselingen van

hulpverleners vermeden, zodat er continuïteit, verbinding, contact en vertrouwen kan ontstaan. Hierdoor voelen de professionals ‘dichtbij’, kan er een gelijkwaardige relatie ontstaan en krijgen kinderen en jongeren het gevoel dat er wordt geloofd in hun kwaliteiten en toekomst. Handvat 4: Actie: Hoe:

Thuis voelen doe je op een plek waar er aandacht voor elkaar is Versterk de pedagogische omgeving en werk samen aan een ‘Klimaat van Aandacht’ De weg naar volwassenheid vraagt om ruimte om te experimenteren. Een omgeving waarin kinderen het vertrouwen en de aanmoediging krijgen om zaken te proberen en te leren. Dat is zo op school, op de vereniging, bij de opvang en natuurlijk ook thuis. Het creëren van een omgeving waarin er echte aandacht is voor het kind, ontstaat echter niet vanzelf. Het vraagt onze volle aandacht. Daarom werken wij aan een Klimaat van Aandacht in onze wijken en buurten. Door enerzijds in te zetten op community‘s waar ouders met elkaar spreken over het ouderschap, elkaar een luisterend oor bieden, advies geven of zelfs elkaar concrete steun geven. Maar ook door te investeren in coaches en begeleiders op de club of vereniging. Door het Klimaat van Aandacht zien zij niet ‘die lastige jongeren’, maar focussen zij zich op de kwaliteiten en talenten van de individuele kinderen. Bovendien weten zij ook hoe ze dat kunnen doen. En dat alles wordt ondersteund door een actief armoedebeleid, zodat er geen (financiële) belemmeringen zijn voor een lidmaatschap.

Tot slot We nodigen u graag uit om de Wereld van Aandacht in zijn geheel te lezen en geïnspireerd te raken voor een toekomst die we samen kunnen maken. Zie daarvoor de bijlagen bij deze brief of klik hier om de documenten te downloaden. Mocht u meer willen weten over de handvatten in deze brief of bent u op zoek naar concrete instrumenten om deze vorm te geven, neem dan contact met ons op. We denken graag met u mee. Wij wensen u veel wijsheid en succes bij het formeren van uw akkoord na de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart 2022. Met vriendelijke groet,

Margot Ende Algemeen directeur Het Vergeten Kind T: 085-065 34 50 www.hetvergetenkind.nl

Over Stichting Het Vergeten Kind Stichting Het Vergeten Kind heeft als doel ervoor te zorgen dat alle kinderen zich gehoord en gezien voelen, zij op een veilige en stabiele plek wonen en zich positief kunnen ontwikkelen, ook als ze door omstandigheden tijdelijk niet thuis kunnen wonen. Opdat ze hun eigen plek vinden in de maatschappij. Om onze missie te realiseren en kinderen nu, maar ook structureel te helpen, ontwikkelen wij impactvolle programma’s en campagnes die ervoor zorgen dat kwetsbare kinderen mee kunnen doen en niet vergeten worden.

6.

Uitdaagrecht

Aan de gemeenteraad

Betreft: Nieuwe gemeenteraad en Uitdaagrecht Santpoort-Noord, 1 maart 2022

Geachte dames en heren, Het Kennisnetwerk Uitdaagrecht verzoekt u in het akkoord voor de komende gemeenteraadsperiode het Uitdaagrecht op te nemen, bijvoorbeeld: 1. Onze gemeente gaat (verder) aan de slag met het Uitdaagrecht en biedt inwoners, maatschappelijke organisaties e.a. de kans om van dit recht gebruik te maken; 2. Onze gemeente brengt het Uitdaagrecht regelmatig onder de aandacht van onze inwoners en andere geïnteresseerden.

Het vertrouwen van de burger wordt in de komende raadsperiode een belangrijk onderwerp. Mede daarom heeft het Kabinet Rutte IV het Uitdaagrecht opgenomen in het Coalitieakkoord 2021 – 2025: “We stimuleren op lokaal niveau mogelijkheden voor burgerparticipatie en burgerinitiatieven, zoals een uitdaagrecht waarbij mensen de mogelijkheid hebben om publieke taken over te nemen van de gemeenten, met de publieke middelen die hiervoor nodig zijn.” In het Kennisnetwerk Uitdaagrecht werken bewoners en betrokkenen van maatschappelijke organisaties en overheden samen om kennis te ontwikkelen en te delen over het uitdaagrecht. Wij ondersteunen bewoners, maatschappelijke organisaties en overheden bij toepassing van dit recht. Het Kennisnetwerk Uitdaagrecht is de opvolger van het Netwerk Right to Challenge, dat in de afgelopen tijd heeft gewerkt i.o.v. VNG en BZK. Indien u meer informatie wilt over de mogelijkheden van het Uitdaagrecht, kunt u kijken op www.uitdaagrecht.nl, of contact opnemen via info@uitdaagrecht.nl. Met vriendelijke groet,

T. Harmsen, coördinator Kennisnetwerk Uitdaagrecht

Kennisnetwerk Uitdaagrecht info@uitdaagrecht.nl www.uitdaagrecht.nl F. Netscherlaan2-c 2071 AZ Santpoort-Noord

7.

Deelmobiliteit

Deelmobiliteit in uw gemeente Achtergronddocument voor (aspirant) gemeenteraadsleden

Waarom dit document? Dit document gaat over de rol van de gemeente bij deelmobiliteit: autodelen, deelfietsen en -scooters en een beetje over mobiliteitshubs. In de pers zijn verschillende verhalen te lezen over autodelen; de ene krant is lovend over de mogelijkheden die autodelen biedt, terwijl op een andere website te lezen is dat het effect van autodelen tegenvalt en dat het nooit wat zal worden. Intussen wordt autodelen steeds vaker genoemd in bestemmingsplannen en zijn er gemeentebesturen die in hun mobiliteitsbeleid een grote rol zien voor deelmobiliteit. Over deelfietsen en -scooters zijn de meningen ook sterk verdeeld. Waar de één het als een hippe toevoeging aan de (stedelijke) mobiliteit ziet, ergert de ander zich groen en geel aan hinderlijk geplaatste scooters op het trottoir. In de

krant is regelmatig commentaar te lezen over de overlast die dit kan geven (AD 1-2-2022: Gemeente Den Haag is overlast deelscooters spuugzat). U moet daar als raadslid verstandige keuzes over maken en dat is lastig als er zoveel tegenstrijdige verhalen bestaan. Vandaar dat CROW-KpVV voor u de feiten nog even op een rij zet. Wellicht helpt het u bij het bepalen van uw standpunt over de toepassing van deelmobiliteit in uw gemeente. Dit achtergronddocument is niet bedoeld als reclamefolder voor autodelen, fietsdelen of deelscooters. CROW heeft geen belangen in deelmobiliteit, maar alle belang bij gemeenten die hun beleid baseren op de meest actuele kennis. In deze publicatie gaan we eerst kort in op de kenmerken van autodelen en de rol van de gemeente(raad) bij autodelen. Daarna behandelen we de ‘micromobiliteit’, de fietsen, scooters en stepjes. Ook daarbij staan we stil bij de beleids- en uitvoeringsvragen waar u als lokaal politicus een mening over kunt vormen.

Deelauto’s

De ontwikkeling van autodelen In Nederland staat een gemiddelde personenauto zo’n 90% van de tijd stil (KiM, 2018). Het bezitten van een auto wordt, met name in de drukke steden, steeds onhandiger en duurder. Het is daarom niet verwonderlijk dat een (bepaalde) groep mensen het idee van een gedeelde auto omarmd heeft (KiM, 2021). Deelautogebruikers zijn in het algemeen niet erg afhankelijk van een auto voor hun dagelijkse mobiliteit en zien het als een handige aanvulling op het lopen, fietsen en ov-gebruik. Een andere belangrijke groep bestaat uit huishoudens die meer dan één auto bezitten en deze tweede auto niet vaak nodig hebben. Begin 2021 telde Nederland zo’n 87.000 deelauto’s. Dit aantal is het afgelopen decennium gestaag gegroeid.

Ontwikkeling aantal deelauto’s 80.000 70.000 60.000 50.000 40.000 30.000 20.000 10.000 0 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 P2P excl. P2P

2

Deelmobiliteit in uw gemeente

Vormen van deelauto’s Deelauto’s komen in verschillende vormen en systemen voor. Voor gemeentelijk beleid is het belangrijk om de belangrijkste kenmerken hiervan te kennen. Peer-to-Peer deelauto’s zijn auto’s van bewoners die zij zelf aanbieden, bijvoorbeeld via een platform als SnappCar. Hiermee kunnen eigenaren van een weinig gebruikte auto proberen een deel van de vaste lasten (verzekering, afschrijving) terug te verdienen. Deze groep deelauto’s is de laatste jaren hard gestegen. Over het gebruik en de effecten van dit aanbod op mobiliteit en parkeren is in Nederland weinig bekend; afgaand op de verhuurcijfers van auto’s op de website worden veel van deze auto’s slechts enkele keren per jaar gedeeld, maar er zijn ook enkele P2P-auto’s die zeer vaak gebruikt worden. Naast de Peer2Peer auto’s vinden we de vloot van deel­ auto’s die door een organisatie beheerd worden. Roundtrip deelauto’s zijn deelauto’s die op een vaste plek

staan en altijd teruggebracht moeten worden naar die plek. Denk aan de Greenwheels-auto’s bij stations. Free-floating deelauto’s mag je overal achterlaten. Meestal moet dat wel binnen een bepaald gebied; zo mag je een ShareNow-auto overal in Amsterdam achterlaten. Community-based deelauto’s zijn deelauto’s die niet door een commercieel bedrijf worden aangeboden, maar door een groep bewoners, bijvoorbeeld via een energiecoöperatie of buurtvereniging. Business carsharing is een vorm van autodelen waarbij (lease)bedrijven de auto’s voorzien van de mogelijkheid om de auto als (zakelijke) deelauto aan te bieden. Voor meer achtergrondinformatie en de cijfers over uw gemeente kunt u het dashboard autodelen van CROW bekijken.



3

De rol van de gemeente bij autodelen Het is belangrijk dat uw gemeente een duidelijke positie inneemt bij vragen waar autodelen aan de orde is. Daarbij gaat het aan de ene kant om de rol van deelmobiliteit in ruimtelijke ontwikkelingen en aan de andere kant om het gemeentelijk (parkeer)beleid en deelmobiliteit.

Bij ruimtelijke ontwikkelingen zien we een toename van bouwplannen, waarbij er minder parkeerplaatsen worden gebouwd omdat er een aanbod van deelmobiliteit in/nabij het bouwplan is voorzien. Dit kan een zeer succesvolle en positieve bijdrage leveren aan de omgeving. Een aantal voordelen van zo’n afspraak: De bouwkosten blijven beperkt; afhankelijk van hoe het parkeren wordt ingepast kunnen de bouwkosten van een parkeerplaats oplopen tot €50.000,- (in een kelder onder een gebouw). Met name bij het streven naar betaalbare woningen kan dit een stap in de goede richting zijn. Het maakt het mogelijk om meer woningen te bouwen (verdichting), zonder dat dit de druk op het wegennet verhoogt; de kortere afstanden en goed ov maken de afhankelijkheid van de auto minder. Het geeft ruimte om de leefbaarheid in de omgeving te verbeteren; natuurinclusief bouwen en klimaatadaptatiemaatregelen hebben immers ook ruimte nodig. Nieuwere elektrische deelauto’s en laadpunten kunnen ook terugleveren aan het net; een rijtje deelauto’s kan overdag de teveel opgewekte zonne-energie vanaf het dak opslaan en dit ’s avonds (deels) aan de bewoners terugleveren als de TV aangaat en er gekookt wordt.

-

Deze voordelen zijn alleen te verzilveren als in het ruimtelijk beleid rekening gehouden wordt met deze aspecten. Aan de andere kant geeft dit beleid ook de nodige uitdagingen: Hoe garandeert de ontwikkelaar dat het aanbod van deelmobiliteit tegen een redelijke prijs beschikbaar blijft voor de (nieuwe) bewoners? Als de deelauto’s verdwijnen, is er immers geen ruimte meer om de eigen auto’s allemaal terug te laten komen. Hoe zorg je dat het aanbod van mobiliteit blijft passen bij de levensfase van bewoners? Een jong stel zonder kinderen heeft behoefte aan een ander voertuig dan een groot gezin. Worden de deelauto’s ook uitgeleend aan andere wijk­ bewoners of is het exclusief voor de bewoners van de nieuwe ontwikkeling? Hoe zit het parkeerbeleid in de omgeving eruit? Kan voorkomen worden dat nieuwe bewoners alsnog een auto aanschaffen en deze in de wijk plaatsen?

-

Afhankelijk van uw eigen politieke programma en overtuigingen zult u daar een mening over kunnen vormen. Uiteindelijk is dit van invloed op de uitgangspunten van de omgevingsvisie en het omgevingsplan (nu nog bestemmingsplan) van uw gemeente. Dit komt onder andere tot uitdrukking in de parkeernorm van uw gemeente.

4

Deelmobiliteit in uw gemeente

Bij mobiliteitsbeleid is de belangrijkste opgave om deelauto’s de juiste plek te geven in het parkeerbeleid. De uitdaging is daarbij om de positieve aspecten van autodelen zoveel mogelijk te bevorderen en de negatieve te beperken. Veelgenoemde positieve aspecten van auto­ delen (voor de peer-to-peer auto’s geldt dit in mindere mate) zijn: Het werkt ruimtebesparend; voor iedere deelauto kunnen meerdere parkeerplaatsen voor eigen auto’s worden ingeruild. Afhankelijk van de omgeving, zoals de beschikbaarheid van openbaar vervoer en de bereikbaarheid van scholen en winkels op fietsafstand, kunnen per deelauto minimaal 2 en soms wel 10 parkeerplaatsen voor eigen auto’s worden geschrapt. Zoals eerder gezegd kan deze ruimte in de straat gebruikt worden om de ruimtelijke kwaliteit te verhogen, bijvoorbeeld door groen. Het versnelt de vergroening van het wagenpark. Deel­ auto’s zijn tegenwoordig bijna per definitie elektrisch, vanwege de lagere kosten per kilometer. Iedere (tweedehands) auto die iemand wegdoet of uiteindelijk toch maar niet aanschaft, levert automatisch milieuwinst op. Het vermindert het aantal (te) korte ritten met auto’s. De eigen auto wordt het meest gebruikt op afstanden tot ca. 5 kilometer.

Omdat de kosten van een deelauto veel inzichtelijker zijn, kiezen deelautogebruikers blijkbaar vaker voor de (elektrische) fiets of het ov als ze een korte verplaatsing willen maken. Juist de korte ritten zijn met een verbrandingsmotor het meest schadelijk voor de luchtkwaliteit. Bij buurtgebonden deelautoprojecten (community based) kan het samen beheren van een aantal auto’s helpen bij het bevorderen van de sociale cohesie in een wijk.

-

(niet p2p) deelauto’s hebben allemaal geïnvesteerd in deel­autobeleid en een goed ingericht werkproces. Niet elke deelauto heeft evenveel maatschappelijk effect. Het helpt als het gemeentelijk beleid aangeeft welke doelen er worden nagestreefd zodat het makkelijker is om te beoordelen of er de gemeente zou moeten meewerken aan een (nieuw) deelauto-initiatief. Deelauto’s dragen niet alleen bij aan bereikbaarheidsdoelen, terwijl veel gemeenten in hun beleid voor mobiliteit vooral daarop focussen. Kijk dus ook naar zaken als het gebruik van de openbare ruimte, vergroening/elektrificatie van het wagenpark, sociale cohesie en bewuste mobiliteitskeuzes voor korte ritten.

-

-

-

De gemeente kan de meeste zaken voor deelauto’s regelen via het parkeerbeleid. Dit gebeurt in de parkeerverordening, de verordening parkeerbelastingen en de beleidsregels die daarbij horen. Via vergunningsvoorwaarden bij de parkeervergunning en het aanwijzen van parkeerplaatsen met een verkeersbesluit is het mogelijk om eisen te stellen aan de aanbieder van deelauto’s.

-

-

Ook hier geldt dat het stimuleren van autodelen gepaard gaat met een aantal uitdagingen: De directe kosten van een deelauto werken psychologisch anders dan de meer onzichtbare kosten van een eigen auto. Voor bepaalde groepen wordt een deelauto gezien als een speeltje voor de welgestelde personen die zich deze vorm van vervoer kunnen veroorloven. Het toewijzen van gratis of goedkope vergunningen en het reserveren van parkeerplaatsen kan door buurt­ bewoners worden opgevat als ‘autootje pesten’. Het goed inrichten van het werkproces in de gemeente kan lastig zijn. Voor een soepele behandeling van een aanvraag voor een gereserveerde parkeerplaats is samenwerking tussen de afdeling verkeer, beheer, vergunningverlening en handhaving erg belangrijk. De gemeenten die de laatste jaren de grootste groei lieten zien in

-

Er zijn gemeenten die zelf deelnemen in een of meer deelauto’s bij werklocaties. Deze voertuigen kunnen door gemeenteambtenaren (zakelijke ritten doordeweeks) en soms ook de bewoners in de buurt (vooral ’s avonds en in het weekend) worden gebruikt. Voor de monitoring van het gemeentelijk beleid, is het belangrijk dat afspraken gemaakt worden en data beschikbaar komt. Hiervoor kan gebruik gemaakt worden van: www.dashboarddeelmobiliteit.nl De handvatten voor gemeentelijke betrokkenheid bij autodelen worden verder uitgediept in de toolkit autodelen. Deze wordt in 2022 verbeterd en zal daarna worden voortgezet als de toolkit deelmobiliteit. Hierin komen dus ook fietsen, scooters en hubs aan de orde.

-



5

Deelfietsen, deelscooters en micromobiliteit

Voor deelfietsen, deelscooters en micromobiliteit (stepjes, hoverboards en voertuigen die wij nu nog niet kennen) zien wij dat dit aanbod langzaam vanuit de grote steden door­ sijpelt naar de omliggende gemeenten. Waar deelauto’s vooral worden geplaatst op parkeerplaatsen, die al voor auto’s bestemd waren, zien we dat deelfietsen etc soms op de weg (parkeerplaatsen) maar ook vaak in andere delen van de openbare ruimte worden geplaatst. De indruk is dat veel deelfietsen vooral worden gebruikt door personen die een ketenreis maken, dus eerst met het ov en de ‘last mile’ met een deelfiets. Het aantal mensen dat een deelfiets gebruikt vanaf huis is beperkt (de swapfiets is geen deelconcept maar een leasefiets). De combinatie fiets en openbaar vervoer blijkt een ijzersterke; in het boek ‘Het recht van de snelste’ van Thalia Verkade en Marco te Brömmelstroet wordt uitgebreid ingegaan op dit verschijnsel. Dit is een van de belangrijkste argumenten om, met name in hoogstedelijk gebied, te zorgen dat er deelmobiliteit is. De voordelen van (deel)fietsen zijn bekend; fietsen is gezond, een fiets neemt erg weinig plek in – zowel rijdend als geparkeerd – en het biedt zelfstandigheid aan groepen die (nog)

6

Deelmobiliteit in uw gemeente

geen rijbewijs hebben. Voor deelscooters is dit een genuanceerder verhaal. Het is in ieder geval zo dat de meeste deelscooters in Nederland elektrisch zijn en dat ze niet of in veel mindere mate opgevoerd zijn dan scooters in eigendom. De nadelen van de opkomst van deze systemen zijn ook evident. Vooral in de grote, drukke steden neemt de ergernis toe over hinderlijk geparkeerde fietsen en scooters, vooral van de free floating systemen. Ook hier geldt dat gemeenten via beleid en regulering kunnen zorgen dat reizigers vooral van de voordelen kunnen profiteren en dat de omgeving zo weinig mogelijk last heeft van de nadelen. In de 'Fietsberaadpublicatie 37: Leidraad gemeentelijk beleid deelmobiliteit, oktober 2021' zijn de meeste beleidskeuzes en -maatregelen uitgewerkt. Veel van deze maatregelen zijn gebaseerd op de Algemene Plaatselijke Verordening, waar het gebruik van de openbare ruimte in geregeld kan worden. Deze APV wordt door de gemeenteraad vastgesteld. Voor gebieden, waar het aanbod onbeheersbaar lijkt te worden, is het verstandig om na te denken over het uitgeven van concessies voor deel­ mobiliteitsaanbieders. Via deze concessie kunnen ook eisen worden gesteld aan het plaatsen van de fietsen en scooters.

Hubs

Hubs, mobiliteitshubs, of mobipunten zijn locaties waar verschillende vormen van mobiliteit bij elkaar komen. De aard en omvang hiervan kan enorm verschillen; station Utrecht zou je een hub kunnen noemen, maar een plek waar een deelauto en een paar deelfietsen staan in de wijk ook. Omdat deze hubs vaak in de openbare ruimte staan, is het de moeite waard voor gemeentelijk beleid. Hubs helpen om het aanbod van deelmobiliteit zichtbaar en herkenbaar te maken. Ook zorgt het ervoor dat er slimmere ketens van verplaatsingen kunnen worden gemaakt. Tot slot maakt een goed netwerk van hubs het op termijn mogelijk om deelsystemen van ‘round trip’ naar ‘one way’ te laten veranderen. Dat zou mogelijk maken dat reizigers een deelauto niet meer een hele dag hoeven te reserveren, maar twee aparte ritten, waarbij de auto tussentijds vanuit de hub door een ander te lenen is. De hub kan daarmee een belangrijke stap zijn naar een beter werkend systeem van ‘Mobility as a Service’. Daarin wordt via een online dienst (bijvoorbeeld een app op de telefoon) een reis gepland, gereserveerd en betaald, waarin deelauto’s, deelfietsen, het gewone ov en andere voor­ zieningen gecombineerd worden. Voor nieuws, voorbeelden en meer informatie: www.mobiliteitshubs.nl.

De rol van de gemeente bij hubs is gericht op: Ruimtelijke spreiding van hubs: zijn de verschillende plekken in de gemeente (wijken, dorpskernen) voldoende bediend? Systeemwaarde van hubs: in hoeverre vormen de deelvoertuigen in de hub een onmisbare schakel voor en na het ov? Interoperabiliteit: via de voorwaarden om voertuigen in een hub te mogen plaatsen kan een gemeente nadere eisen stellen aan aanbieders van deelmobiliteit, bijvoorbeeld dat gebruikers van andere systemen ook deze voertuigen moeten kunnen reserveren, of de eis dat het voertuig in een MaaS-app te reserveren is. Daarvoor is een datastrategie nodig. Ruimtelijke kwaliteit: als een hub wat groter wordt en ook overkapte voorzieningen heeft (fietsenstalling, wachtruimte voor het ov), wordt een hub vergunningplichtig. Dit zal beleidsmatig worden vertaald in het omgevingsplan, waar de gemeenteraad over besluit. Meekoppelkansen: het combineren van hubs met meerdere deelauto’s leidt ook tot een geconcentreerde vraag naar laadinfrastructuur. De mogelijke combinatie met bidirectioneel laden geeft kansen om op wijkniveau te zorgen voor buffers van lokaal opgewekte energie die in de avond kunnen worden gebruikt. Hiermee wordt overbelasting van de hoofdinfrastructuur voor stroomvoorziening verminderd.

-

-



7

Referenties

-

CROW, dashboard autodelen, crow.nl/dashboard-autodelen, oktober 2021 Fietsberaadpublicatie 37: Leidraad gemeentelijk beleid deelmobiliteit, oktober 2021, hier te downloaden Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid, Sturen in parkeren, juni 2018, Den Haag Kennisinstituut voor Mobilteitsbeleid, Deelauto- en deelfietsmobiliteit in Nederland: ontwikkelingen, effecten en potentie (update 13-10), oktober 2021, Den Haag

CROW-KpVV CROW-KpVV ontwikkelt, verspreidt en borgt collectieve kennis voor de decentrale overheden op het gebied van mobiliteit. Het gaat om kennis die fundamenteel ondersteunt bij de beleidsontwikkeling en -uitvoering.

Over CROW CROW bedenkt slimme en praktische oplossingen voor vraagstukken over infrastructuur, openbare ruimte, verkeer en vervoer in Nederland. Dat doen we samen met externe professionals die kennis met elkaar delen en toepasbaar maken voor de praktijk. CROW is een onafhankelijke kennisorganisatie zonder winstoogmerk die investeert in kennis voor nu en in de toekomst. Wij streven naar de beste oplossingen voor vraagstukken van beleid tot en met beheer in infrastructuur, openbare ruimte, verkeer en vervoer en werk en veiligheid. Bovendien zijn wij experts op het gebied van aanbesteden en contracteren.

CROW Postbus 37, 6710 BA  Ede Telefoon (0318) 69 53 00 E-mail klantenservice@crow.nl Website www.crow.nl Februari 2022

CROW en degenen die aan deze publicatie hebben meegewerkt, hebben de hierin opgenomen gegevens zorgvuldig verzameld naar de laatste stand van wetenschap en techniek. Desondanks kunnen er onjuistheden in deze publicatie voorkomen. Gebruikers aanvaarden het risico daarvan. CROW sluit, mede ten behoeve van degenen die aan deze publicatie hebben meegewerkt, iedere aansprakelijkheid uit voor schade die mocht voortvloeien uit het gebruik van de gegevens. De inhoud van deze publicatie valt onder bescherming van de auteurswet. De auteursrechten berusten bij CROW.

8

Deelmobiliteit in uw gemeente

8.

Vitale vakantieparken

Vitale Vakantieparken Drenthe 2.0

PROGRAMMA GOED OP STOOM

ROL GEMEENTEN BINNEN PROGRAMMA TUSSENEVALUATIE

TOERISME EN RECREATIE VERDIENEN EEN PROMINENTE PLEK IN COALITIEAKKOORDEN

In het kader van de gemeenteraadsverkiezingen heeft Vitale Vakantieparken Drenthe dit magazine ontwikkeld voor alle nieuwe raadsleden van de Drentse gemeenten. Ook uw gemeente participeert in het programma Vitale Vakantieparken Drenthe. Daarom vertellen we u graag over onze vorderingen in het vitaliseren van Drentse vakantie­­parken. Dat doen we met tekst, maar ook met beeld. Op de diverse pagina’s vindt u linkjes die u in staat stellen filmpjes en rapporten te bekijken. U kunt putten uit enorm veel informatie. Het is onze hoop dat u een zo compleet mogelijk beeld krijgt van onze activiteiten. Recreatie en Toerisme is van groot (economisch) belang voor onze provincie.

De redactie

“We zijn op stoom!” Geacht raadslid, Wij Drenten wonen in de mooiste provincie van Nederland.

Een actuele ontwikkeling binnen de sector is het opkopen van

En wij zijn zeker niet de enigen die er zo over denken. Jaarlijks

vakantieparken door grote (inter)nationale partijen, ook wel

immers bezoeken duizenden toeristen en recreanten onze

‘verrroompottisering’ genoemd. Dat heeft z’n positieve kanten

prachtige provincie. De recreatieve sector biedt dan ook (direct

(er wordt geïnvesteerd en vernieuwd), maar er zijn ook kantte-

en indirect) werk aan honderden Drenten en zorgt ook voor

keningen te plaatsen. Op deze ontwikkeling heeft ons program-

draagvlak van voorzieningen.. Het is daarom belangrijk dat we

ma maar een zeer beperkte invloed. Wat we wél kunnen doen,

de sector gezond houden. Helaas hebben we na een kritische

is het bieden van een handreiking voor gemeenten. Hiermee

beschouwing moeten constateren dat niet alle vakantieparken

kunnen ze goed in gesprek komen en blijven met de onderne-

in onze provincie de gewenste kwaliteit bieden. Dat leidde tot

mers en zich ervan vergewissen dat bijvoorbeeld het recreatieve

de ontwikkeling van het programma Vitale Vakantieparken

gebruik langjarig en duurzaam is verzekerd en dat er een goed

Drenthe (VVP Drenthe) Dat wil een daadkrachtige impuls

exploitatiemodel is waarin de eigenaren van de woningen een

geven aan de kwaliteit van vakantieparken. Ook uw gemeente

goede positie hebben.

neemt deel aan VVP Drenthe. Het programma loopt tot en met 2022, terwijl het convenant Iedere gemeente werkt aan haar eigen uitvoeringsplan voor het

met de gemeenten het jaar 2024 als einddatum kent. We hopen

programma VVP Drenthe. Ondersteuning krijgt uw gemeente

dat ons programma het convenant gaat volgen en dat die verlen-

vanuit de Taskforce VVP Drenthe. De start van het program-

ging ons in staat stelt ons karwei af te maken. We zijn nu goed

ma was in 2018 en verliep niet zonder hikken en stoten. Niet

op stoom, behalen successen en het zou zonde zijn er nu de rem

vreemd, want het benodigde instrumentarium moest nog uit-

op te zetten.

gedacht worden. Bovendien strooide corona zand in de raderen. Eigenlijk zijn we in 2021 pas echt goed op stoom gekomen. En er zijn inmiddels mooie en goede resultaten te melden. Weliswaar lopen we qua oorspronkelijke planning achter, we zijn er trots op inmiddels landelijk koploper te zijn in de aanpak van onze vakantieparken. We hebben diverse parken geholpen zich te ontwikkelen naar een hoger kwaliteitsniveau. Dat gebeurde middels het Recreatie Excellentieprogramma (REX), dat zich richt op alle segmenten. Het kan dus gaan om grote, kleine, rustige of juist rijk aan voorzieningen parken. Daarnaast hebben we een aantal parken die hun recreatieve functie hadden verloren, geholpen een nieuwe

HENK VAN DE BOER VOORZITTER STUURGROEP VITALE VAKANTIEPARKEN DRENTHE

JAN WIBÏER PROGRAMMAMANAGER VITALE VAKANTIEPARKEN DRENTHE

bestemming te formuleren middels ons Transformatieprogramma. Tot slot kwam een enkel park waar ondermijning en sociale problematiek de overhand kreeg in aanmerking voor REDACTIE EN PRODUCTIE STATEMENT COMMUNICATIE ADVIESBUREAU

ons Naober Drenthe programma. In dit magazine laten we u

EINDREDACTIE CHANTAL ZWAVING-HEIKENS, VITALE VAKANTIEPARKEN DRENTHE

graag zien wat we inmiddels samen met uw gemeente bereikt

VORMGEVING CREATIEFBEDRIJF FOTOGRAFIE RONNIE ZEEMERING, JAN BUWALDA EN OVERIGEN

hebben.

Uitgave Vitale Vakantieparken Drenthe, februari 2022. Met dank aan de provincie Drenthe, de stuurgroep Vitale Vakantieparken Drenthe, alle Drentse gemeenten, parkeigenaren en VVE’s die meewerkten aan de totstandkoming van dit magazine. VITALE VAKANTIE PARKEN DRENTHE

3

Aandeel directe en afgeleide toeristisch-recreatieve

Toerisme als motor van de economie

werkgelegenheid in totale werkgelegenheid per gemeente

Wat betekent het toerisme voor Drenthe op economisch gebied?

De cijfers zijn van 2020 omdat die van 2021 nog niet bekend

Welk percentage van de Drentse bevolking is werkzaam in de

zijn. Het gaat hier dus over een periode die enorm (nadelig) be-

toeristisch-recreatieve sector? Welke bestedingen zijn te koppelen

ïnvloed is door corona. Het toerisme in Drenthe kende daarom

aan het toerisme? Het Recreatieschap liet het uitzoeken.

in 2020 een ronduit slecht jaar. De bezoeken aan Drenthe en de daaraan gekoppelde bestedingen en werkgelegenheid zijn afgenomen ten opzichte van 2019. De bestedingen liepen met wel 25 procent terug.

Ontwikkeling aantal overnachtingen

Ontwikkeling totale bestedingen

2004-2020 (x 1.000)

overnachtingen 2004-2020

S! E PER D N VA S: HEET W U E NI S GOED TAL BEZOEKER S AN ING CAMP HET A E S T ET DREN 20 M 0 VAN 2 . V . G T.O .000 3 1 STEE 3 R NAA S! % 6 2 NDER A L R NEDE

Grote rol voor gemeenten binnen programma

Bron: Ecorys i.o.v. Recreatieschap Drenthe

Vitale Vakantieparken Drenthe

Omvang directe en afgeleide dagtocht- en vakantiebestedingen per gemeente (x € mln.), ontwikkeling 2004-2020

Noordenveld

Tynaarlo

15 30

19 33

Oostellingwerf Assen

17 52

Aa en Hunze

57 35

2004 2007 2009 2011 2013 2015 2017 2019 2020

12 44

BorgerOdoorn

Westerveld

40 40

46 39

Meppel

2 23

De Wolden

23 19

Hoogeveen

6 50

€395 mln.

2019: €493 mln.

Coevorden

79 41

Emmen

28 83

€478 mln. 2019: €673 mln.

€873 mln. 2019: €1.166 mln.

Vakanties

4

VITALE VAKANTIE PARKEN DRENTHE

Dagtochten

COÖRDINATORENOVERLEG

Drenthe) werken de gemeenten en de betrokken partijen prak-

De leden van de Taskforce van VVP Drenthe ondersteunen de

tisch en pragmatisch samen. Op basis van een gedeelde visie

gemeenten en ondernemen wat het programma VVP Drenthe

en gemeenschappelijke uitgangspunten zet ieder zich in voor de

nodig heeft. Ze zijn actief in het veld en daarom veelal op de

verdere ontwikkeling van de verblijfsrecreatiesector in Drenthe.

parken te vinden. Ook organiseert de Taskforce het coördi-

De concrete uitwerking hiervan kan per gemeente verschillen.

natorenoverleg dat maandelijks bij elkaar komt en bestaat uit

Op deze manier werken we efficiënt aan onze gemeenschappe-

ambtenaren van de gemeenten en provincie. Hier worden de

lijke doelen. De organisatie van VVP Drenthe bestaat uit twaalf

vorderingen van het programma besproken.

gemeenten, de Provincie Drenthe, HISWA-RECRON en het

Drenthe

65 33

Midden-Drenthe

Binnen het programma Vitale Vakantieparken Drenthe (VVP

Totaal

Recreatieschap.

STUURGROEP De gemeenten spelen ook een belangrijke rol binnen de stuur-

Iedere gemeente werkt aan haar eigen uitvoeringsplan voor

groep van VVP Drenthe. Die is de formele opdrachtgever van

het project VVP Drenthe. Het uitvoeringsteam per gemeente

VVP Drenthe en bestaat uit een onafhankelijk voorzitter, een

bestaat uit een aantal mensen vanuit verschillende disciplines.

secretaris, de gedeputeerde Toerisme, wethouders en burge-

Daarnaast heeft elke gemeente een coördinator die het aan-

meesters, een afgevaardigde van de HISWA-RECRON en een

spreekpunt is. Naast de gemeenten kent ook de provincie een

ondernemer. De stuurgroep zorgt voor de samenhang tussen

coördinator.

de verschillende programmalijnen, de voortgang en bestuurlijk commitment voor de aanpak bij alle deelnemende gemeenten en de provincie. VITALE VAKANTIE PARKEN DRENTHE

5

Recreatie Excellentieprogramma

Parken uit elk segment kunnen door het plegen van investerin-

RET

gen en aanpassingen hun niveau naar een hoger peil tillen. Denk

In de loop van 2022 zal het totale REX-budget zijn uitgereikt.

bijvoorbeeld aan verduurzaming, innovatie en kwaliteitsverbe-

Om toch de kwaliteit van parken blijvend te helpen opstuwen,

tering. Het REX helpt deze parken graag bij de planvorming en

heeft VVP Drenthe ook een Recreatie Expert Team (RET VVP)

kan zelfs een financiële bijdrage leveren. Die kan oplopen tot

in het leven geroepen. Dit team richt zich met name op het ad-

maximaal € 100.000 en maakt 1/3 van de totale investeringen uit.

viseren en coachen van ondernemers en helpt ze hun parken te vitaliseren en op te klimmen naar een hoger kwaliteitsniveau.

17 PARKEN Gasten van Drentse vakantieparken zijn er in alle soorten en maten. Zo is er een groep die vooral

Binnen ons REX-programma vallen momenteel 17 parken. Ze-

rust zoekt en geen behoefte heeft aan voorzieningen op een park. Het tegenovergestelde komt ook

ven daarvan hebben inmiddels een bijdrage ontvangen uit het

OP 6 PARKEN VOND DE BIJDRAGE VANUIT

voor: gasten die luxe, avontuur en uitdagingen zoeken op een park. Om aan alle gastenwensen

REX-budget zodat ze hun gewenste investeringen versneld kun-

HET REX-FONDS PERSOONLIJK PLAATS.

tegemoet te komen zet VVP Drenthe zich in voor een divers aanbod vakantieparken. En in elk

nen uitvoeren. De overige tien zijn momenteel druk bezig met

WE MAAKTEN ER DE VOLGENDE

segment bevinden zich parken die het in zich hebben te excelleren. Voor hen hebben we het Recreatie

het ontwikkelen van hun parkprojectplannen en dienen naar

REGISTRATIES VAN:

Excellentie programma (REX) in het leven geroepen.

verwachting hun subsidievraag in de loop van 2022 in. FILMPJES Vakantiepark Cnossen Camping Jelly’s Hoeve Camping Ronostrand Camping de Reeënwissel Boscamping Zwanemeer

6

VITALE VAKANTIE PARKEN DRENTHE

VITALE VAKANTIE PARKEN DRENTHE

7

Toerisme en recreatie verdienen een

prominente plek in ieders coalitieakkoord

BALANS TUSSEN WONEN EN RECREËREN Als tweede reden noemt Westerink de enorme woningopgaven in Nederland. De druk op de woningbouw zorgt ook voor meer vraagstukken op het gebied van recreatie. ‘Meer woningen betekent immers meer vraag naar recreatie’, legt Westerink uit. Daarom moet recreatie een prominente plaats innemen in de initiatieffase van gebiedsontwikkelingen. Het is belangrijk dat gemeenten hier oog voor hebben en zorgen voor een gepast balans tussen wonen en recreëren. Sanne Westerink

De vrijetijdseconomie heeft niet alleen een economische waarde voor gemeenten, het is ook van invloed op burgers en

TOEKOMSTVISIE

hun leefomgeving. Daarom vindt Sanne Westerink, adviseur van ZKA Leisure Consultants, dat toerisme en recreatie

Tot slot geeft Westerink als derde reden aan dat toerisme en

met de komende verkiezingen in het vooruitzicht, blijvende aandacht verdienen binnen gemeenten.

recreatie zijn vervlochten met vele disciplines en beleidsvelden. Een integrale benadering is cruciaal en kan verder vastgelegd

Volgens Westerink zijn er drie redenen waarom recreatie en toerisme een prominente plek

worden in een toekomstvisie. Bij voorkeur voor de gehele be-

verdienen in verkiezingsprogramma’s en coalitieakkoorden. Ten eerste zorgt de sector voor

zoekerseconomie, waarin de vrijetijdsector in de volle breedte

omzet en werkgelegenheid. ‘Maar het biedt inwoners ook plezier en vertier. En niet onbelangrijk:

wordt meegenomen,’ benadrukt ze. Het opstellen hiervan,

het kan zorgen voor draagvlak van voorzieningen. Denk aan het behoud van de supermarkt of

inclusief actieplan, schept duidelijkheid aan de markt en laat

zwemlessen in het vakantiepark’, geeft Westerink als voorbeelden. Ook mag de sociaal maatschap-

door middel van heldere analyses zien wat de draagkracht van

pelijke waarde niet worden onderschat. De vrijetijdseconomie versterkt volgens haar de trots van

de sector is.

inwoners en geeft ouderen de kans om via vrijwilligerswerk deel te blijven nemen aan de maatschappij.

“Recreatie en toerisme zorgen voor draagvlak van voorzieningen.”

GRIP

RECREATIE OF PERMANENTE BEWONING

In het verlengde van een visie, noemt Westerink het opstel-

Veel gemeenten in Nederland worstelen met het vraagstuk

len van ontwikkelkaders cruciaal. ‘Alleen zo krijgt je grip op

rondom permanente bewoning op vakantieparken. Om de

toekomstige ontwikkelingen. Je stelt als gemeente vast welke

sector vooruit te helpen, is het belangrijk dat per park een dui-

ruimte en eisen je stelt aan nieuwe initiatieven. Uiteraard mag

delijke keuze wordt gemaakt voor recreatie of voor permanente

bestaand aanbod niet vergeten worden.’

bewoning op vakantieparken. ‘Wees hierbij zuinig op je parken, maar ook eerlijk en zorg dat je de situatie goed in beeld hebt’, besluit Westerink.

8

VITALE VAKANTIE PARKEN DRENTHE

VITALE VAKANTIE PARKEN DRENTHE

9

‘Het zaadje is geplant, nu moeten we voort’, betoogt Gerben Rouwenhorst. Namens het programma Vitale Vakantie­parken Drenthe begeleidt hij een aantal transformatieprocessen van parken die niet langer een recreatieve functie hebben. En dat gaat steeds beter omdat er inmiddels de nodige ervaring is opgedaan. Het draait vaak om vertrouwen en dat vergt behoedzaam manoeuvreren, weet Rouwenhorst.

“Het is belangrijk dat we nu met z’n allen de druk erop houden”

Transformatieadviseur Gerben Rouwenhorst:

“We krijgen het transformatie­proces steeds

beter in de vingers”

Kwaliteitskaarten brengen we in beeld hoe een park er over 10 jaar kan uitzien. Het geeft duidelijkheid in de locaties waar gewoond mag worden, wat de verbeterpunten op het park zijn, enzovoort. Op basis van het Bouwbesluit hebben we een heldere lijst met eisen opgesteld waaraan de woningen moeten voldoen wil men er permanent wonen. Tot slot lukt het ons de transformatiekosten en de problematiek rond verevening steeds beter in beeld te brengen.’ ANDERE PROVINCIES Rouwenhorst is ook blij met het project Naober Drenthe, dat zich richt op de aanpak van criminaliteit, ondermijning en sociale problematiek op bepaalde parken. ‘Het is een verge-

Het programma VVP Drenthe heeft als taakstelling 50 Drentse

CONTINUÏTEIT

ten categorie parken’, legt hij uit, ‘die nu de kans krijgt weer

vakantieparken in transitie te brengen. ‘Met zo’n 30 parken zijn

‘Vertraging in het proces is fnuikend’, aldus Rouwenhorst.

een gezonde recreatieve functie te krijgen of juist een andere

we al aardig op weg’, vertelt Rouwenhorst. ‘Het is belangrijk

‘Continuïteit is geboden. Je hebt personele inzet nodig en juist

bestemming moet krijgen. Ook de samenwerking met andere

dat alle neuzen op een park dezelfde kant op wijzen. Uiteraard

daaraan ontbreekt het regelmatig bij de gemeenten. Vitale

provincies wordt steeds beter. Vitale Vakantieparken Gelder-

speelt communicatie een belangrijke rol. Daarom is het nood-

Vakantieparken Drenthe probeert ondersteuning te bieden. Er

land heeft een goede ingang in Den Haag, bij de ministeries.

zakelijk dat we een aanspreekpunt hebben op het park. Als we

is een pot gecreëerd van waaruit gemeenten experts kunnen

Met hun kunnen we mooi meeliften. Ikzelf ga binnenkort

immers met alle eigenaren individueel moeten praten, gaat het

inhuren.’

naar Brabant om daar een Quickscan te doen. Zo leren we van

veel te lang duren en is het bereiken van consensus erg lastig.

elkaar.’

Vertrouwen kweken is noodzakelijk; iedereen moet inzien dat

TOOLS

we hard werken aan een goede oplossing voor alle partijen.’

‘Heb je op regelmatige basis overleg op een park, dan is de kans

DRUK

op succes groter’, zegt Rouwenhorst. ‘Wat ook helpt, zijn de

‘Het is belangrijk dat we nu met z’n allen de druk erop houden.

diverse tools die we hebben ontwikkeld. Onze Quickscan vormt

Een verlenging van het programma is dan ook nodig. Gebeurt

een eerste haalbaarheidsonderzoek en geeft aan of een transfor-

dat niet, dan vrees ik dat het onderwerp weer ondersneeuwt bij

matieproces kans van slagen heeft. De Quickscan is inmiddels

de gemeenten en verdwijnt in de waan van de dag. En dan zijn

een algemeen geaccepteerd middel geworden. Met

we weer terug bij af.’

10

VITALE VAKANTIE PARKEN DRENTHE

VITALE VAKANTIE PARKEN DRENTHE

11

Tussenevaluatie Vitale Vakantieparken Drenthe

En nu doorpakken! In september 2021, toen het programma Vitale Vakantieparken Drenthe ruim over de helft van haar looptijd (2018 tot 2023) was, vond een tussentijdse evaluatie plaats. Inmiddels is die deels door de tijd ingehaald, want...

Eén van de conclusies was dat de beoogde doelen (het verdubbelen van het aantal excellente parken en het halveren van het aantal niet vitale parken) niet is gelukt. In algemene zin wordt dit onderkend door VVP Drenthe. Toch is er, ondanks de langere opstartfase en corona, in 2.5 jaar veel bereikt, veel kennis over de materie VVP ontstaan en een goed werkende instrumentarium ontwikkeld. KOPLOPER De transformatieaanpak scoorde verhoudingsgewijs qua effectiviteit beter dan het excellentiespoor. VVP Drenthe denkt

VOORTZETTING GEWENST

KNOOPPUNT

dat met een versnelling/intensivering van de aanpak nog re-

Volgens de onderzoekers wensen vrijwel alle stakeholders een

De focus van VVP Drenthe tot einde looptijd vraagt om spe-

delijk in de buurt van de vooraf beoogde doelen is te komen.

voortzetting van het programma. De Taskforce formuleert een

cifieke rol van het ondersteunend programmamanagement:

Niet zonder trots valt te vermelden dat VVP Drenthe in haar

VERGROTING BETROKKENHEID

mogelijk vervolg van het programma tot 01-01-2025. Strategie,

het vergroten van de uitvoeringskracht, boeken van resultaten

aanpak koploper is in Nederland!

Er zijn ook aanbevelingen gedaan. Die sturen bijvoorbeeld aan

ambities en doelen van het programma kunnen in wezen onge-

(‘van zaaien naar oogsten’) en vasthouden van betrokkenheid

op een vergroting van de betrokkenheid van de sector. Ook de

wijzigd blijven. Op een aantal onderdelen zal aanscherping, ac-

(blijvend commitment aan programma). VVP Drenthe is een

MEERWAARDE

betrokkenheid van Staten en gemeenteraden wordt essentieel

tualisering en verdere afstemming nodig zijn. Zo mogelijk wordt

knooppunt en dat zou het moeten blijven. Ook na 2022.

Overige conclusies luidden dat het programma gewaardeerd

genoemd met het oog op borging van geboekte resultaten

extra personele capaciteit op specifieke gemeentelijke vraagstel-

Wilt u het volledige evaluatierapport lezen, klik dan hier.

wordt door de convenantpartners vanwege zijn integrale be-

en het ontwikkelen van een visiedocument naar beleid van

ling vanuit het programma VVP aan gemeentes aangeboden.

nadering. De meerwaarde wordt door betrokkenen (h)erkend

gemeenten en provincie. Dat vraagt om een adequate

Doelen zijn het verbeteren en versnellen van de uitvoering van

en de ambities worden gedeeld.

personele inzet.

de gemeentelijke plannen binnen een bepaalde termijn.

12

VITALE VAKANTIE PARKEN DRENTHE

VITALE VAKANTIE PARKEN DRENTHE

13

Op de hoogte houden Communiceren is uiterst belangrijk in een programma als

THEMAGERICHTE WEBINARS

NIEUWSBRIEVEN

Vakantieparken Drenthe werken aan het vitaliseren, excelleren

Vitale Vakantieparken Drenthe. Draagvlak is immers van

Naast de algemene online-bijeenkomsten hebben we ook

Om snel in te kunnen spelen op de actuele ontwikkelingen

of transformeren van hun vakantiepark.

essentieel belang en daarom moeten stakeholders voortdurend

diverse thema-gerichte webinars georganiseerd speciaal

binnen het programma, stuurde Vitale Vakantieparken op re-

Op onze website vindt u een overzicht van deze filmpjes onder

geïnformeerd worden over de stand van zaken. En dan helpt

voor ondernemers, parkeigenaren, VvE’s enzovoorts.

gelmatige basis nieuwsbrieven uit. Door hun frequentie zorgden

het kopje ‘Onze trots’.

het niet dat er een pandemie heerst.

de nieuwsbrieven dat het programma op het netvlies bleef van betrokkenen. De laatste nieuwsbrief leest u hier

Persoonlijk contact is nog altijd het sterkste communicatiemid-

PERS Actieve persbenadering vinden we als programma erg belang-

del. Helaas kon dat voor een groot deel niet plaatsvinden in de

WEBSITE

rijk. Het uitkeren van een REX-bijdrage ging bijvoorbeeld vrij-

vorm van fysieke bijeenkomsten en dergelijke. Een goed alterna-

De website van VVP Drenthe, waar vaak naar verwezen wordt

wel altijd gepaard met een pers-moment. Gedeputeerde Henk

tief bood evenwel digitale communicatie: in een studio werden

in de nieuwsbrieven, vormt een bron van informatie voor ge-

Brink en wisselende wethouders kwamen de ondernemers

online-bijeenkomsten georganiseerd onder voorzitterschap van

ïnteresseerden die het laatste nieuws tot zich willen nemen of

persoonlijk feliciteren en reikten symbolische cheques uit. Dit

Eric van Oosterhout. In een rondetafel-setting sprak hij diverse

juist achtergrondinformatie zoeken. De website wordt constant

alles werd veelal geregistreerd en gedeeld met lokale en regio-

gasten. Kijkers (raads- en statenleden maar ook ondernemers

geactualiseerd en vormt ook een uithangbord van bereikte

nale pers.

en VvE’s) namen actief deel aan het programma door digitaal

resultaten.

vragen in te sturen. Zie hier de online talkshow van 9 september 2020:

FOLDERS, BROCHURES EN THEMA-UITGAVEN Kijk hier de diverse webinars terug:

VVP Drenthe handelt niet over de meest eenvoudige aangele-

Webinar Excelleren

genheden. Om het een en ander te verduidelijken hebben we

Webinar Transformeren

diverse folders en brochures gemaakt. Zo werd er op verzoek

Webinar Preventie & Vitalisering

van gemeenten een Drenthe-breed gedragen handreiking ontwikkeld voor de inschrijving in de Basisregistratie Persoonsgegevens (BRP) van personen die wonen op een va-

MAGAZINES

kantiepark. Voor ondernemers is o.a. een Groene Routekaart

Naast de online-bijeenkomsten en webinars hebben we onze

gemaakt die hen helpt in de ontwikkeling van hun park terwijl

stakeholders ook jaarlijks geinformeerd via ons magazine Vitale

ze gelijktijdig natuur en landschap en circulariteit versterken.

Vakantieparken Drenthe; een jaarverslag met daarin een over-

Ook hebben we een speciale uitgave ontwikkeld over het

zicht van de activiteiten en resultaten van het betreffende jaar.

transformatieprogramma.

Zie hier de online talkshow van 1 april 2021 Zie hier de online talkshow van 1 december 2021

LENTE VAN DRENTHE WIL EXCELLEREN

TWEELINGZUSSEN GAAN VOOR EEN TOPCAMPING

NIEUWE BESTEMMING VOOR PARK NIEUWLANDE?

INNOVATIE EN DUURZAAMHEID KOMEN TEZAMEN OP DE REEËNWISSEL

DE TASKFORCE STAAT PARAAT

VAKANTIEPARKEN ALLEEN VOOR VAKANTIEGANGERS

GEMEENTEN VINDEN EENHEID IN BELEID

PARKTRANSFORMATIE VERGT DRAAGVLAK

Parken in Transformatie NIEUWLANDE NADERT EINDBESTEMMING VERLIEST DE RECREATIEWONING STEEDS MEER HAAR RECREATIEVE FUNCTIE? TRANSFORMATIEPROCES STEEDS BETER IN DE VINGERS

RESULTATEN IN BEELD!

EEXTERKOELE WIL RECREATIEF WOONPARK WORDEN

Natuurlijk willen we als programma onze resultaten graag laten zien. Ook is het belangrijk om inzichtelijk te maken wat het topvakanties Drenthe

topvakanties Drenthe

Voor

Voor

in

in

programma nu eigenlijk oplevert. Dit doen we veelal door middel van storytelling; we laten de verhalen zien van parken, ondernemers, Verenigingen van Eigenaren die samen met Vitale

14

VITALE VAKANTIE PARKEN DRENTHE

VITALE VAKANTIE PARKEN DRENTHE

15

Ook in 2021 werden we geplaagd door corona. Toch heeft het programma Vitale Vakantieparken Drenthe flinke stappen gezet in het excelleren en transformeren van parken. Het onderstaande beeld toont dat het programma - na de start in 2019 - inmiddels STEVIG is geworteld in Drenthe.

Naober Drenthe

Parken IN KAART

1

Noordenveld 4

2 2

3

Tynaarlo

3

1

5

7

6

8

4

6 5

Assen

9

7

Aa en Hunze

Borger-Odoorn

8 11

11

9 10

21

Westerveld

Midden-Drenthe 14 13

Vrijwel elke gemeente kent wel vakantieparken die minder vitaal

IN KAART BRENGEN EN ONDERSTEUNEN

zijn. Sommigen kenmerken zich in ondermijning, criminali-

Naober Drenthe ondersteunt gemeenten bij het in kaart brengen

teit en sociale problematiek. Een ongewenste situatie die Vitale

informatie rondom een park en kan desgewenst ondersteunen

Vakantieparken Drenthe (VVP Drenthe) graag samen met de

bij de ondervonden problematiek. Binnen Naober Drenthe

gemeenten wil aanpakken. Speciaal hiervoor is het project

werkt een expertiseteam nauw samen met de ketenpartners,

Naober Drenthe in het leven geroepen. Doel is gemeenten te

namelijk de politie, het OM, de GGD, het RIEC en de VNG.

19

12

Emmen

18 Coevorden Hoogeveen

15 16

Meppel

15 De Wolden

ondersteunen bij het aanpakken van criminaliteit, ondermijning en sociale problematiek. Uiteraard vergt dit maatwerk.

10

16

18

17

17 12

20

14 13

MAATWERK Het grondig in kaart brengen van de actuele situatie van een

Het project is opgestart omdat gemeenten aangaven dat er be-

vakantiepark wordt belicht vanuit verschillende domeinen

hoefte is aan extra kennis/kunde en capaciteit op dit gebied.

(ruimtelijke ordening/wonen, economie, sociaal domein, open-

Voor elk park geldt dat als je de problematiek wilt aanpakken,

bare orde & veiligheid). Per park wordt maatwerk geleverd en

het wenselijk is om de exacte situatie op het park helder te

een plan van aanpak opgesteld.

hebben. Hiervoor moet de informatiepositie van gemeenten optimaal zijn. Om dit te bewerkstelligen is, indien nodig, aanvullend onderzoek nodig.

16

VITALE VAKANTIE PARKEN DRENTHE

Meer weten over Naober Drenthe? Bekijk dit filmpje.

TRANSFORMATIEPARKEN 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

De Tip (Norg) Panda Rosa Bos en Duin Hullenrode Norgerduinen Oosterduinen Holle Drift

8. Mooi Schipborg 9. De Eexterkoele 10. De Hullen 11. Nieuwlande 12. Zuiderhof 13. ’t Heuveltje 14. De Lariks

EXCELLEREN 15. Marterhaar 16. Koekangerveldweg 17. Schoonhoven 18. Martensplek 19. Nuilerveld 20. Ermerzand 21. De Tip (De Kiel)

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Cnossen Leekstermeer Ronostrand Norgerberg De Vledders Lente van Drenthe De Hondsrug (Gasselte) Zwanemeer

8. De Reëenwissel 9. De Bosrand 10. PUUR Exloo 11. Camping Diever 12. Jelly’s Hoeve 13. De Wiltzangh 14. Torentjeshoek

15. Nolderwoud 16. Bronzen Emmer 17. Natuur Lodges Dalerveen 18. Parc Sandur

*De parken bevinden zich in verschillende fases van het programma. De definitieve besluitvorming moet in veel gevallen nog plaatsvinden.

9.

Lokale democratie

vng.nl/thorbecke2024 presenteert:

Democratisch pamflet

1

Herstel van vertrouwen

Mee(r) doen met lokale democratie Acht punten om de lokale democratie verder te versterken

2

Inclusieve democratie

3

Eigenaarschap lokale gemeenschappen

4

Invloed in uitvoering

5

Gebiedsgericht werken aan wijk/dorpsdemocratie

7

Digitale democratie

6

Macht en tegenmacht

8

Directe invloed

Tips

En nog 8 tips om te werken aan een democratische bestuurscultuur

Democratisch pamflet

O

p 16 maart 2022 kiezen we een nieuwe gemeenteraad. Gelukkig mogen we stemmen, demonstreren en een tegengeluid laten horen. Maar onze lokale democratie vraagt om permanent onderhoud. We moeten blijven vernieuwen, zodat mensen het vertrouwen in de gemeente niet verliezen. En zodat iedereen gehoord wordt en invloed kan hebben op wat men belangrijk vindt. Dit pamflet biedt suggesties om de komende vier jaar verder te werken aan een vitale lokale democratie. Het is onderdeel van het VNG-project Thorbecke2024 (zie vng.nl/thorbecke2024). We benoemen acht prioriteiten die niet mogen ontbreken in de nieuwe lokale akkoorden. Met kant-en-klare tekstsuggesties voor in die akkoorden. En met voorstellen om dat concreet te gaan doen. Per punt steeds eerst een voorstel met één pepertje waar je eigenlijk niet omheen kunt en daarna wat pittigere voorstellen, voor wie meer ambitie heeft. Hieronder dus eerst acht democratische prioriteiten (het WAT). Daarna volgen acht tips om te werken aan een democratische bestuurscultuur (het HOE). We hopen hiermee nieuwe gemeentebesturen te inspireren om stevig en structureel aan de slag te gaan met de vernieuwing van hun lokale democratie. De Thorbecke2024-redactie

1.

Democratisch pamflet

Herstel van vertrouwen

ls de toeslagenaffaire, de “Landelijke ontwikkelingen zoa het coronabeleid hebben het aardbevingen in Groningen en n goed gedaan. Dat heeft ook zijn vertrouwen in onze overheid gee vig [gemeentenaam]. We gaan ste weerslag op gemeenten, ook op weer te herstellen. Belangrijk aan de slag om dat vertrouwen ale inzet op vernieuwing van de lok onderdeel daarvan is een forse systeem en de democratische democratie: het democratisch de gemeenschap staat centraal. cultuur. Niet de gemeente maar d rden genomen en ze willen invloe Want mensen willen serieus wo aan. Juist die ‘democratische op de dingen die hen direct aang en.” ervaring’ versterkt het vertrouw

Voorstel 1a

We maken een Democratiserings­ Agenda met afspraken voor vernieuwing van de representatieve democratie (de gemeenteraad), de participatieve democratie (inwoners bij beleid betrekken), directe democratie (zoals een lokaal referendum) en doe-democratie (maatschappelijk initiatief). Kijk bijvoorbeeld naar Den Haag.

Voorstel 1c

Voorstel 1b

rings­ In de Democratise k oo an Agenda sta t afspraken over he de n va n re ne tio func van gemeenteraad en om jen rti politieke pa n samen te werken aa n. we ou rtr ve n va el herst

We benoemen een portefeuillehouder democratische vernieuwing om de afspraken aan te jagen en te bewaken; een wethouder zoals in Amsterdam of de burgemeester zoals in Zeist.

2. Inclusieve democratie

Democratisch pamflet

betekenis le democratie pas echt ka lo ze on t da n ffe se “Wij be n. Niet mede-eigenaar voele h zic s er on w be le ál s heeft al mee kunnen aar iedereen moet wel m , en do ee m t oe m n iederee d, alle m, hoog en laag opgelei ar en k rij d, ou en ng Jo doen. beperking. mensen met en zonder en n de on gr er ht ac tie migra or burgers mocratie zwakker. Vo de de kt aa m r ke ha af Iedere meente n hun stem, voor de ge va es rli ve t he t da nt beteke Iedere stem g van haar legitimatie. lin ol th ui n ee t da nt beteke k met het inwoners in gesprek, oo et m ief ct oa pr an ga e telt. W t vraagt dreigen af te haken. Da e di n se en m en n de id stille m eld van de ring vanuit de leefwer de na be le te en am nd een fu gemeente. systeemwereld van de de it nu va et ni en s er inwon aar zijn op nwezig en aanspreekb aa ist ju om ar da en ill We w ” rouwen nu nog laag is. plekken waar het vert

Voorstel 2c

Voorstel 2a

We zetten actief in op burgerschapsvorming door jeugd- en jongerenparticipatie. Met onder andere een kinder- en jongerenraad die de gemeenteraad gevraagd en ongevraagd adviseert. Denk bijvoorbeeld aan het project Mijn Stem Telt.