Ingekomen stukken ten behoeve van de onderhandelingen en nieuwe raadsleden

Lobbyboodschap versie april 2026

4. Onderwijs en kennis De motor achter productiviteit en innovatie In een regio met structurele arbeidskrapte is kennis de belangrijkste productiefactor. Groei komt niet uit meer mensen, maar uit slimmer werken, technologie toepassen en vaardigheden versterken. Onderwijs speelt daarin een sleutelrol. Onze keuze Wij adviseren om de samenwerking tussen onderwijs en ondernemers structureel te versterken en daarbij duidelijke keuzes te maken in waar deze samenwerking het meeste bijdraagt aan productiviteit en innovatie. In een structureel krappe arbeidsmarkt ligt groei niet in méér mensen, maar in beter benutten van talent en slimmer werken. Bouw daarbij gericht voort op de sterke basis die er al is, zoals de MBO- en HBOinfrastructuur, doorlopende leerlijnen en de samenwerking met universiteiten, en zet praktijkgericht onderzoek vanuit practoraten en lectoraten nadrukkelijk in voor vraagstukken uit het bedrijfsleven. Daarnaast adviseren wij om bestaande initiatieven zoals de Spoorzone in Zwolle, de Makersfabriek en de Zwolse Incubator (ZWINC) gericht te versterken en op te schalen. Maak hierbij expliciete keuzes in welke leer- en werkomgevingen prioriteit krijgen en zorg dat deze beter toegankelijk en zichtbaar worden voor het MKB.

Zo wordt de samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven geen losse verzameling initiatieven, maar een gericht systeem dat bijdraagt aan de economische kracht van de regio. Wat moet er gebeuren • • • •

Structurele afstemming tussen ondernemers, onderwijs en overheid over toekomstige vaardigheden. Sterkere verbinding tussen MBO, HBO en academisch onderzoek. Hybride leer- en innovatieomgevingen waar studenten, onderzoekers en bedrijven samenwerken. Versterking van een academische onderzoeksfunctie in Zwolle.

Waarom Grote bedrijven organiseren hun eigen R&D. Het MKB meestal niet. Een sterke verbinding tussen onderwijs, onderzoek en ondernemerschap versnelt innovatie en verhoogt de productiviteit van de regio.

Lobbyboodschap versie april 2026

De samenhang: vier schaarstes, één uitvoeringssysteem Ruimte, energie, arbeid en kennis zijn geen losse dossiers. Ze vormen één systeem: • • • •

Ruimte geeft richting Energie geeft tempo Arbeid geeft uitvoering Kennis geeft innovatie

Ontbreekt één schakel, dan valt het systeem stil.

Wat wij vragen • • • • •

duidelijke en consistente keuzes regionale ordening van ruimte, energie, arbeid en kennis minder regeldruk voor ondernemers één regionale lijn richting provincie, netbeheerders en Den Haag focus op uitvoering boven nieuwe plannen

Wat moet er praktisch gebeuren • • • • • • •

Regeldruk verminderen en regels vereenvoudigen. Snellere en voorspelbare vergunningverlening. Overheid van controle naar faciliterende partner. Ruimte voor ondernemerschap en innova􀆟e. Versterken van weerbare bedrijven: sociaal, financieel en organisatorisch. Ondersteuning bij digitalisering, cyberveiligheid en energietransitie. Samenwerking tussen overheid, onderwijs en ondernemers gericht op uitvoering.

Wat wij bieden • • • • •

innovatiekracht investeringsvermogen leerwerkplekken uitvoeringscapaciteit een eerlijke en realistische stem uit de praktijk

MKB-Nederland Regio Zwolle | Partner in uitvoering

Lobbyboodschap versie april 2026

Bijlage / Memo, Relaas van Overwegingen Behorende bij: Lobbyboodschap MKB Regio Zwolle 2026-2030 Waarom deze lobby nodig is in een regio die al zoveel doet

Inleiding: waarom een relaas van overwegingen? De Regio Zwolle heeft de afgelopen jaren veel opgebouwd: een verstedelijkingsstrategie, NOVEXafspraken, sectorplannen, een (provinciale) omgevingsvisie en een breed scala aan triple-helix programma’s. Bestuurders en beleidsmakers zullen daarom regelmatig reageren met: “Maar dit doen we toch al?” Deze notitie legt uit waarom onze lobby desondanks urgent en noodzakelijk is. Het gaat niet om méér plannen, maar om het maken van keuzes die deze plannen eindelijk uitvoerbaar maken.

1. Er ligt een sterke basis, maar geen volgorde, geen prioriteit en geen sturing Wat er is De regio heeft veel strategische bouwstenen opgebouwd: • • • • • • •

Verstedelijkingsstrategie Regio Zwolle NOVEX-afspraken met het Rijk Sectorale uitvoeringsagenda’s (arbeidsmarkt, mobiliteit, energie, economie) Ruimtelijke bouwstenen voor wonen, werken en landschap Omgevingsvisie Overijssel Smart energy hubs, regionale pilots Arbeidsmarktprogramma’s (Groei Vooruit, Upgrade Jezelf, sectortafels)

Lobbyboodschap versie april 2026

Waar de gaten vallen Alle bouwstenen vertellen wat we belangrijk vinden, maar nog niet: • • • •

wat eerst moet, wat later kan, wat niet meer past, en wie waar voorrang krijgt.

Zonder prioritering en volgorde stapelen ambities zich op bovenop bestaande druk op ruimte, energie en arbeid.

Waarom nu een keuze nodig is We zitten in de fase waarin strategische lijnen niet meer genoeg zijn. De regio vraagt nu om bestuurlijke keuzes die richting, tempo en voorspelbaarheid creëren.

2. De schaarste is structureel, maar de huidige aanpak is nog projectmatig Energie Er zijn waardevolle pilots (smart energy hubs, flexibiliteit, congestiemanagement), maar ze zijn: • • • •

versnipperd, niet leidend voor regionale keuzes, niet gekoppeld aan één prioriteitenlijst, en onvoldoende herkenbaar voor ondernemers.

We doen veel aan netcongestie, maar we sturen er nog onvoldoende op.

Ruimte Er zijn strategieën, visies en bouwstenen, maar geen: • • • •

regionale ruimtekaart met ja-, nee- en prioriteitszones, samenhang tussen fysieke en milieuruimte, keuze tussen herstructureren of uitbreiden, uitleg welke sectoren voorrang krijgen en waarom.

We hebben een strategisch ‘waarom’, maar nog geen bestuurlijk ‘waar wel, waar niet, wanneer’.

Lobbyboodschap versie april 2026

Arbeid Er zijn talrijke programma’s rond instroom, omscholing en leven lang ontwikkelen. Maar bijna alles richt zich op het individu. De structurele opgave is productiviteit, digitalisering en werk anders organiseren. Arbeid wordt nog behandeld als instroomvraag en niet als productiviteitssysteem.

3. Politieke wisselingen hebben richting gefragmenteerd, nu is bestuurlijke consistentie nodig Veel strategische programma’s zijn goed, maar: • • • •

soms generatie 1.0 van het beleid, gericht op sectorale deeloplossingen, wisselend in ambitie en mandaat door poli􀆟eke veranderingen, en niet altijd gekoppeld aan één integrale regionale agenda.

Dit leidt tot een paradox: We doen veel, maar weinig daarvan leidt nog tot keuzes die echt helpen. Ondernemers ervaren hierdoor: • • • • •

onduidelijkheid, vertraging, overlappende agenda’s, en een gebrek aan voorspelbaarheid.

4. De ruimtelijke prop creëert automatisch een economische prop Zonder bestuurlijke keuzes ontstaan kettingreacties: • • •

Geen keuze in ruimte → geen netverzwaring → geen verduurzaming → geen innovatie. Geen keuze in energie → geen maakindustrie → geen banen → minder innovatiekracht. Geen keuze in arbeid → hogere kosten → minder productie → belemmerde groei.

Het systeem zit vast in zichzelf. Dat kun je niet oplossen met nóg meer plannen. Alleen keuzes ontgrendelen dit systeem.

Lobbyboodschap versie april 2026

5. Waarom het MKB dit nu agendeert Het MKB staat dagelijks in de praktijk van: • • • • • •

vergunningen, netcongestie, regeldruk, tekort aan vakmensen, onzekerheid over ruimte en milieuruimte, en last-minute beleidswijzigingen.

Daarom vraagt het MKB om: richting, prioriteit en voorspelbaarheid. Precies dat ontbreekt momenteel.

6. Hoe deze lobby concreet verschilt van ‘meer van hetzelfde’ Het MKB vraagt geen: • • • •

nieuwe coalities nieuwe visies nieuwe tafels nieuwe programma’s

Het vraagt vier concrete keuzes: 1. 2. 3. 4.

Een regionale prioriteitenlijst voor netcapaciteit Een regionale ruimtekaart met duidelijke prioriteitszones Arbeidsproductiviteit als vast bestuurlijk sturingsprincipe Een structurele (academische) onderzoeksfunctie in Zwolle, gekoppeld aan de regionale economie

Deze vier keuzes zorgen voor duidelijke prioritering in energie, ruimte, arbeid en kennis en maken de regionale strategie daadwerkelijk uitvoerbaar.

Conclusie Samengevat: • • • • •

We hebben voldoende plannen. Wat ontbreekt is prioriteit, volgorde en sturing op schaarste. Zonder keuzes groeit de prop. Zonder keuzes verliezen ondernemers voorspelbaarheid. Zonder keuzes verliest de regio economische kracht.

Van schaarste naar kracht begint met kiezen Lobbyboodschap versie april 2026

Geachte fracties, Met de gemeenteraadsverkiezingen achter de rug breekt een periode aan van nieuwe beleidskeuzes. Graag geven wij, het landelijke Ouderinitiatief Smartphonevrij Opgroeien, via deze brief een aantal belangrijke aandachtspunten mee aan de onderhandelende partijen. Deze aandachtspunten hebben betrekking op het welzijn van de jeugd, smartphones en social media, het betrekken van het onderwijs én de verantwoordelijkheid van de gemeente in dit geheel. De kindertijd is kort en kostbaar. Kinderen verdienen het om te leren, ontwikkelen en op te groeien vrij van de verslavend ontworpen algoritmes en leeftijdsongeschikte content. Ondertussen krijgen kinderen steeds jonger een smartphone en brengen Nederlandse jongeren gemiddeld 5,5 á 6 uur per dag door op de smartphone. Peilingen laten steevast zien: ouders willen het anders. Het ouderinitiatief Smartphonevrij Opgroeien is een groeiende beweging van meer dan 65.000 ouders in Nederland. Wij willen smartphones of sociale media niet verbieden, maar de norm eromheen wel verschuiven. Tot voor kort kreeg vrijwel elk kind op de basisschool een smartphone. Toen kinderen tien jaar geleden voor het eerst smartphones kregen, was er geen onderzoek naar de impact ervan. Inmiddels is dat er wel, en de bevindingen zijn omvangrijk en zorgwekkend.

Kinderen worden via de smartphone op jonge leeftijd blootgesteld aan prikkels die hun brein nog niet voldoende kan verwerken. Daarnaast hangt het smartphonegebruik en de vele uren die erop gespendeerd worden samen met een scala aan problemen. Van bijziendheid tot concentratie- en slaapproblemen, mentale gezondheidsklachten, eetstoornissen en het openen van de deur naar cyberpesten, grooming en grensoverschrijdend gedrag. In ons position paper zetten we de belangrijkste cijfers over smartphone en socialemediagebruik door kinderen en jongeren op een rij, en stellen wij dat deze cijfers de basis moeten zijn van de maatschappelijke discussie. Ten koste waarvan gaat het als kinderen en jongeren zoveel tijd op een smartphone besteden? Wat normaliseren we, wanneer kinderen moeten liegen over hun leeftijd om toegang tot een platform te krijgen? In dit paper laten we zien dat de via smartphone toegankelijke digitale omgeving zowel onveilig als ongeschikt beschouwd kan worden voor kinderen. Dit alles vraagt om een dringende heroverweging van hoe we in de maatschappij nadenken over de leeftijd van het geven van een smartphone en toegang tot sociale media. Wij hebben een Ouderpact ontwikkeld om te laten zien dat een groeiende groep ouders in Nederland kiest om te wachten met het geven van de smartphone aan hun kind, met de wens om uit te stellen tot 14 jaar of ouder.

Landelijk is dit pact al voor bijna 70.000 kinderen van ruim 4.600 scholen ondertekend. Bekijk vooral even de resultaten in uw gemeente.

Wij vragen u, als formerende politieke partijen die aan de start staan van een nieuw beleid voor de komende vier jaar om het onderwerp welzijn van de jeugd, smartphones en social media niet te vergeten, en hier actief beleid op te maken. De landelijke overheid doet het al: in het regeerakkoord (p. 59) is opgenomen dat de smartphonerichtlijn voor scholen wordt aangescherpt. Ook wordt gewerkt aan een minimumleeftijd van 15 jaar voor sociale media. Als gemeente kunt u beleid opnemen in de portefeuille veiligheid wanneer het gaat om radicalisering, jeugdcriminaliteit, en cyberpesten en kunt u inzetten op preventie. Ga het gesprek aan met onderwijsinstellingen in uw gemeente over hoe school beleid rondom smartphones kan maken en welke boodschap een school kan uitdragen naar ouders. Door te laten weten dat een smartphone niet noodzakelijk is om mee te komen in de eerste klassen van de middelbare school, wordt bij ouders de druk ontnomen om kinderen er ééntje te geven zodat ze niet buiten de boot vallen. En kijk naar wat in andere gemeenten al wordt ondernomen. Recent nam de gemeenteraad van Wageningen een motie aan met als ambitie dat een kwart van de kinderen zonder smartphone kan opgroeien. Geen verbod van bovenaf, maar ondersteuning van scholen, ouders en maatschappelijke organisaties.

Ook de gemeente Amsterdam heeft vorig jaar het actieplan Online Leefwereld Jongeren gelanceerd en steunt het initiatief Smartphonevrij Opgroeien. Deze voorbeelden laten zien dat gemeenten een faciliterende rol kunnen spelen. Wij rekenen erop dat u onze hartenkreet meeneemt in uw nieuwe beleidsakkoord. Smartphonevrij Opgroeien Nederland www.smartphonevrijopgroeien.nl Contact: info@smartphonevrijopgroeien.nl

Amersfoort, maart 2026 Geachte formateurs en gesprekspartners, U staat in uw formatie en bij de vorming van het coalitieakkoord voor uw gemeente voor een grote opgave. De ruimtelijke uitdagingen in heel Nederland zijn omvangrijk en vragen om doordachte keuzes. Gemeenten vervullen daarbij een sleutelrol in het realiseren van alles wat onze samenleving nodig heeft: van voedsel- en energievoorziening tot woningen, werkplekken en leefomgevingen waar mensen zich thuis voelen. In deze brief benoemen wij een aantal aspecten die van cruciaal belang zijn voor het behoud én de verdere ontwikkeling van een mooi, leefbaar en duurzaam Nederland. We hopen dat deze inzichten u helpen om in uw coalitiebesprekingen tot concrete afspraken te komen. Nederland is bezig met een ingrijpende ruimtelijke transformatie, en het Rijk neemt weer wat regie in haar (Ontwerp-)Nota Ruimte. Voor de daarin voorgestelde aanpak van maatschappelijke opgaven zoals woningbouw, landbouw, defensie, natuur, energie en klimaat zal volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten de komende jaren circa 10% van het land van functie veranderen. Dit vraagt om zorgvuldige ruimtelijke keuzes op lokaal en regionaal niveau. Behoud en versterking van een goede omgevingskwaliteit is daarbij de rode draad. Alleen zo blijft Nederland ook na deze grote verbouwing een land waar het prettig wonen, werken en leven is.

Tegelijkertijd staat de bouweconomie onder druk. Grondprijzen stijgen sterk, grondstoffen worden duurder door de internationale situatie en capaciteit is schaars. Dat zet maatschappelijke doelen onder spanning. Nationale deregulering alleen biedt hiervoor geen structurele oplossing. Zonder aandacht voor de onderliggende problemen zoals beschikbaarheid van grond, materialen en capaciteit - leidt deregulering slechts tot een lagere kwaliteit van de leefomgeving. De wooncrisis laat zien hoe complex het systeem is. Financiële, ruimtelijke en sociale factoren beïnvloeden elkaar. Wie dat systeem beter wil begrijpen, kan de film De machinerie van de volkshuisvesting bekijken van Carlijn Kingma en Thomas Bollen. Herijking van het systeem, door hernieuwde aandacht voor het woonrecht, zal voor echte vooruitgang zorgen. Juist in deze context is het belangrijk om te benadrukken: kwaliteit is een voorwaarde voor versnelling. Wanneer gemeenten, ontwerpers, opdrachtgevers en bouwers vanaf het begin samen kwaliteitsambities formuleren en borgen, ontstaan betere plannen die sneller gerealiseerd kunnen worden.

Dit vraagt wél om een andere manier van werken: integraal en met heldere kaders aan de voorkant. Zo voorkom je aanpassingen achteraf, langdurige discussies en kostbare vertragingen. Kwaliteitszorg versnelt dan juist het proces. En juist daar zit de crux van uw werk in de komende vier jaren. Vier aandachtspunten voor gemeenten bij het borgen van omgevingskwaliteit Om ook onder de huidige omstandigheden te blijven werken aan goede omgevingskwaliteit, zien wij vier ontwikkelingen die nadrukkelijk om aandacht vragen: 1. De bouweconomie vraagt aandacht Grondprijzen, grondstofprijzen en capaciteit vragen in de bouwopgaven specifieke aandacht van uw college. Schaarste aan grondstoffen, stijgende materiaalprijzen en beperkte capaciteit maken versnelling lastig. Dit vraagt bijvoorbeeld om inzet op industrialisering van de bouw én om slimmere samenwerkingen. Denk bijvoorbeeld aan publiek-private partnerschappen, modulaire bouwmethoden die passen bij de plek, en vroegtijdige afstemming tussen gemeenten en marktpartijen. Ook regionale biobased initiatieven verdienen uw aandacht. Ook uw te voeren grondbeleid is hierin cruciaal. Gemeenten kunnen bijvoorbeeld sturen via strategische grondaankopen, het inzetten van de Wet Voorkeursrecht Gemeenten, het tegengaan van speculatie en leegstand en het stimuleren van maatschappelijk eigendom en coöperaties. 2.

Randvoorwaarden vragen aandacht Mobiliteit, netcapaciteit, water en stikstof zijn bepalend voor wat wél en niet kan. Veel daarvan ligt buiten directe gemeentelijke invloed, maar gemeenten kunnen wel: • • •

vroegtijdig afstemmen met netbeheerders, waterschappen en provincies; mogelijke knelpunten al in de planfase meenemen; ambities koppelen aan realistische randvoorwaarden.

Zo voorkom je vertraging later in het proces. 3. De lokale en regionale bouwcultuur vraagt aandacht Goede projecten ontstaan vanuit een sterke regionale bouwcultuur. Alle relevante partijen moeten vanaf het begin betrokken worden volgens de “Schijf van Vijf van de bouwcultuur”: opdrachtgevers/corporaties, ontwikkelaars, ontwerpers, bouwers en overheid. Met de maatschappelijke opgave en de toekomstige gebruiker in het hart van de schijf van vijf – en van iedere deelnemende partij.

Door deze samenwerking vroeg te organiseren, kan kwaliteit beter worden verankerd en besluitvorming worden versneld. Het resultaat: Toekomstbestendige projecten die passen bij de plek én bij de mensen die er gaan wonen, werken en leven. 4. De doorontwikkeling van de Omgevingswet vraagt aandacht De Omgevingswet vraagt gemeenten om anders te werken, waarbij kwaliteitsbeleid en advisering vanaf het begin integraal onderdeel zijn van de planvorming. Dat vraagt iets van de inrichting van de ambtelijke capaciteit en werkprocessen (zie punt 3) en van de inrichting van het gemeentelijk beleid en instrumenten. Inmiddels zijn er al veel instrumenten en bouwstenen beschikbaar om die kwaliteit ook daadwerkelijk te borgen. Gebruik deze bouwstenen actief bij visie- en beleidsvorming. Ze bieden concrete handvatten voor het structureren van projecten: van ambitie en samenwerking tot proces, instrumentarium en toetsing. Zo wordt kwaliteit geen sluitstuk, maar een vertrekpunt. Daarbij is lokaal maatwerk essentieel. Goed afgestemde regels en kaders zorgen voor duidelijkheid, versterken het democratisch draagvlak en doen recht aan de eigenheid van een plek. Tegelijkertijd is er behoefte aan vereenvoudiging van regelgeving en instrumenten. Wij pleiten daarom voor: • •

•

een compact en overzichtelijk “beleidshuis” waarin lokaal beleid logisch samenkomt; duidelijke maatschappelijke prioriteiten per gebied, zodat keuzes voor woningbouw, energie, voorzieningen en infrastructuur aansluiten bij lokale behoeften en opgaven; heldere en ambitieuze kwaliteitskaders, met een balans tussen: o concrete, oplossingsgerichte (gesloten) regels voor snelheid en voorspelbaarheid o ambitiegerichte (open) kaders voor ruimte, creativiteit en maatwerk.

Door deze samenhangende aanpak kunnen gemeenten de Omgevingswet benutten zoals bedoeld: als instrument om kwaliteit en versnelling te combineren. Adviescommissies en andere kwaliteitsadviseurs zoals supervisoren, kwaliteitsteams en bouwmeesters zijn onmisbaar om dit samen met en voor uw gemeente vorm te geven. Mits goed gepositioneerd, kunnen zij juist bijdragen aan versnelling van maatschappelijke opgaven. Daarvoor is het belangrijk dat zij vroeg betrokken worden bij initiatieven en goed zijn ingesloten op de ambtelijke organisatie. Niet als sluitstuk, maar als partner aan de voorkant. Kwaliteit is geen extra laag, maar een voorwaarde voor goede voortgang en voor leefomgevingen die gezond en sociaal sterk zijn. Dat vraagt om aanpassing van zowel

het beleidshuis als de werkprocessen. Door kwaliteitsadvisering eerder in het proces te organiseren, krijgt zij een actievere rol in het omgevingsbeleid. Zo kan kwaliteit daadwerkelijk gaan functioneren als versneller van maatschappelijke ontwikkeling. De Federatie Ruiimtelijke Kwaliteit en de bij ons aangesloten regionale kennis- en adviesinstellingen kunnen bij de (her)inrichting hiervan een ondersteunende en versterkende rol vervullen. Meer informatie kunt u vinden via de website van de Federatie Ruimtelijke Kwaliteit of van de regionale organisaties Dorp, Stad en Land, Gelders Genootschap, Het Oversticht, hûs en hiem, Libau, MOOI Noord-Holland en MooiSticht. In de bijlage treft u ook een algemeen artikel met Q&A over kwaliteitsbeleid aan, dat u hier ook online kunt lezen. Voor vragen of toelichting kun u ons bereiken op 06-46055051.

Formatiebrief: jongeren en de lokale democratie Geachte formateur, Wij vragen uw aandacht voor een onderwerp dat belangrijk is voor een toekomstbestendige lokale democratie: de actieve betrokkenheid van jongeren. Met onze stichting zetten wij ons in om de afstand tussen jongeren en (lokale) democratie te verkleinen. Momenteel zijn wij nog niet actief in uw gemeente, maar wij willen u via deze route wel al wat meegeven. Stichting Tienskip adviseert u om in het coalitieakkoord expliciet ruimte te maken voor het versterken en benutten van de democratische vaardigheden van jongeren. Vanuit onze ervaring in diverse gemeenten laten wij zien dat dit niet alleen nodig is, maar ook direct uitvoerbaar. Wij doen hiervoor twee aanbevelingen. 1.​ Versterk de democratische vaardigheden die jongeren in staat stelt om in de praktijk mee te doen 2.​ Stimuleer dat alle jongeren deze vaardigheden actief inzetten, vooral op beleidsthema’s die hen raken

1. Versterk de democratische vaardigheden die jongeren in staat stelt om in de praktijk mee te doen. In het onderwijs is er veel aandacht voor de verkiezingen en het uitleggen van (politieke) instituten. Echter, democratie is veel meer dan dat. Het is iets dat je moet ervaren en moet leren om te doen. In de praktijk merken wij dat jongeren de vaardigheden missen om echt mee te doen in de (lokale) democratie. Door jongeren na te laten denken over hoe zij zelf een probleem kunnen oplossen, bouwen wij aan de alledaagse democratie. Dit betekent: zelf initiatief nemen en samen keuzes maken. Daarom bevelen wij van harte aan om de democratische vaardigheden van jongeren in uw gemeente te versterken. Op die manier stelt u jongeren in staat om actief mee te doen in uw gemeente, ook buiten de verkiezingen om. Uit onze ervaring in de organisatie van evenementen met duizenden deelnemende jongeren zien we dat jongeren juist enthousiast worden van deze praktische democratische ervaring.

2. Stimuleer dat alle jongeren deze vaardigheden actief inzetten, vooral op beleidsthema’s die hen raken Juist op lokale schaal kunnen jongeren deze democratische vaardigheden actief benutten. Uit onderzoek van de Vereniging van Rekenkamers blijkt dat jongeren maar weinig worden meegenomen in het vormen van plannen.1 Daarnaast blijkt uit onderzoek van UNICEF dat 62% van de jongeren het idee hebben dat hun mening niet telt bij de gemeente.2 Dat kan anders. Daarom bevelen wij aan om als gemeente te stimuleren dat jongeren de democratische vaardigheden kunnen inzetten. Wat ons betreft is dit tweeledig. Bied jongeren ten eerste ruim baan om zelf met een maatschappelijk initiatief te komen en ondersteun hen hierin. Betrek ten tweede de grote diversiteit aan jongeren, vooral bij het maken van beleidsstukken over thema’s die hen raken. De afgelopen tien jaar heeft Tienskip met meer dan 15.000 jongeren het gesprek gevoerd. De thema’s die het vaakst terugkwamen in deze gesprekken zijn: betaalbaar wonen, intimidatie & veiligheid, openbaar vervoer & bereikbaarheid en activiteiten in de leefomgeving. 1 2

Vereniging van Rekenkamers, ‘Veel gedaan, genoeg te doen’, april 2025. UNICEF Nederland, ‘Participatie van jongeren in gemeentes’, maart 2026.

Tot slot Met onze Tienskipdagen en het bijbehorende vervolgtraject beschikt u over een concrete en bewezen manier om invulling te geven aan deze ambities. Bij behoefte aan nadere toelichting, zijn wij te benaderen via onderstaande contactgegevens. Wij wensen u veel succes en wijsheid in deze formatieronde. Met vriendelijke groet, Jeppe Kok​ directeur​

​ ​

​ ​

​ ​

​ ​

​ ​

​ ​

Kristan IJkema relatiemanager

***

Over Stichting Tienskip Stichting Tienskip is een organisatie voor en door jongeren, die zich inzet om de afstand tussen jongeren en (lokale) democratie te verkleinen. Tijdens de Tienskipdagen gaan jongeren, onder begeleiding van gespreksleiders, actief aan de slag met het bedenken van oplossingen voor vraagstukken in hun eigen leefomgeving. In een optioneel vervolgtraject ondersteunen we hen bij het daadwerkelijk realiseren van deze initiatieven. Met behulp van een sterk vrijwilligersnetwerk en samenwerking met gemeenten in zeven provincies, maken we jaarlijks ruim 15.000 jongeren wegwijs in de alledaagse democratie. Bekijk hier het overzicht van onze evenementen: https://tienskip.nl/evenementen Contactgegevens: Jeppe - jeppe@tienskip.nl of 0622052660 Kristan - kristan@tienskip.nl of 0620538302

Landelijk Kantoor Postbus 14208, 3508 SH Utrecht Moeder Teresalaan 100, 3527 WB Utrecht 088-7460746 www.slachtofferhulp.nl

Utrecht, 8 april 2026 Oproep aan raadsleden: aandacht voor slachtofferzorg

Geacht gemeenteraadslid, Van harte gefeliciteerd met uw verkiezing en benoeming! De komende vier jaar mag u zich inzetten voor een veilige, zorgzame gemeente. Daar helpen we u graag bij, met onze kennis en ervaring op het gebied van slachtofferschap en integrale zorg voor slachtoffers. Slachtofferhulp Nederland ondersteunt slachtoffers en nabestaanden na ingrijpende gebeurtenissen, zoals criminaliteit, verkeersongevallen en calamiteiten. Wij zijn 24/7 bereikbaar en staan bij urgente situaties klaar om de gemeente direct te ontzorgen en slachtoffers te ondersteunen. Wij helpen op een manier die past bij iemands situatie, zo lang als nodig en zo kort als kan. Onze hulp is kosteloos en beschikbaar voor iedereen die dat nodig heeft. Landelijk ondersteunen wij jaarlijks honderdduizenden slachtoffers, waarvan een aanzienlijk deel in acute crisissituaties. Ook in uw gemeente staan wij klaar voor inwoners die met een ingrijpende gebeurtenis worden geconfronteerd. Slachtofferzorg blijft hard nodig De komende jaren blijven wij ons samen met lokale en landelijke partners inzetten voor goede ondersteuning van slachtoffers. Deze inzet is nog steeds hard nodig. Op verschillende thema’s zien we zorgwekkende ontwikkelingen: Huiselijk geweld & femicide Geweld in afhankelijkheidsrelaties heeft vaak grote en langdurige gevolgen voor slachtoffers en hun omgeving.

Slachtofferhulp Nederland ondersteunt slachtoffers van huiselijk geweld en nabestaanden met hulp bij het doen van aangifte, begeleiding in het strafproces en ondersteuning bij het verhalen van schade. Daarnaast ontvangen nabestaanden ook emotionele ondersteuning van onze casemanagers. Ook werken wij samen met gemeenten, politie en zorgpartners om slachtoffers sneller te bereiken en hen passende ondersteuning te bieden. Suïcide preventie Bij de recente wettelijk vastgelegde gemeentelijke verantwoordelijkheid voor een lokale aanpak van suïcidepreventie staat Slachtofferhulp Nederland aan uw zijde. Wanneer iemand door suïcide overlijdt, heeft dat grote gevolgen voor nabestaanden en betrokkenen. Slachtofferhulp Nederland levert een belangrijke bijdrage aan suïcidepreventie binnen het lokale netwerk en de Landelijke agenda “samen minder suïcide 2026-2030” onder leiding van 113. Onze acute opvang biedt direct na een suïcide ondersteuning aan ooggetuigen, omstanders en nabestaanden. Deze nazorg helpt de psychosociale impact van ingrijpende gebeurtenissen te beperken en draagt op die manier bij aan preventie. Daarnaast biedt Slachtofferhulp

Slachtofferhulp Nederland helpt na een strafbaar feit, verkeersongeval of calamiteit.

Nederland on- en offline lotgenotencontact voor diverse nabestaanden zoals partners, broer/zus, kind en ouders en vrienden. Het bespreekbaar maken van suïcidaliteit binnen deze groepen is een belangrijk onderdeel van de begeleiding. Verkeer Verkeersongevallen behoren tot de gebeurtenissen die plotseling en vaak ingrijpend zijn, met grote gevolgen voor slachtoffers, nabestaanden en de directe omgeving. Naast lichamelijk letsel is er vaak sprake van langdurige emotionele en praktische gevolgen, bijvoorbeeld rond herstel, werk en aansprakelijkheid. Wij ondersteunen emotioneel, met praktische hulp en informatie over juridische stappen en schadevergoeding. Slachtofferhulp in uw gemeente In de bijlage vindt u een infographic, met daarin een beeld van onze activiteiten van afgelopen jaar over het hele land. Voor een beeld van de situatie in uw gemeente, bijvoorbeeld het aantal slachtoffers dat wij hebben ondersteund en de aard van de gebeurtenissen, verwijzen wij u graag naar onze gemeentecijfers. Alle slachtoffers hebben recht op aandacht, erkenning en ondersteuning. Wij hopen de aandacht voor slachtoffers en slachtofferschap terug te lezen in uw coalitie- en of raadsakkoord.

Met vriendelijke groet, Rosa Jansen Voorzitter Raad van Bestuur Slachtofferhulp Nederland Bijlage: Infographic activiteiten Slachtofferhulp Nederland 2025

2025 in beeld Elk slachtoffer van een strafbaar feit, verkeersongeval of ramp verdient de beste hulp. Jaarlijks helpt Slachtofferhulp Nederland honderdduizenden slachtoffers en nabestaanden om hun leven weer op te pakken na zo’n ingrijpende gebeurtenis. We bieden psychosociale hulp, begeleiden in het strafproces, helpen bij het aanvragen van schadevergoeding en faciliteren lotgenotencontact. Ook familie, vrienden en professionals ondersteunen we bij het helpen van slachtoffers. We stimuleren de kennisontwikkeling op het gebied van slachtofferschap. Kijk op www.slachtofferhulp.nl of bel 0900-0101.

Verleende diensten

Medewerkers

623

766

92

Betaald

Vrijwilligers

Stagiairs

Persoonlijke diensten

563.733 Online diensten

3.286.413

(inclusief explainer video’s, lotgenoten community)

Hoe komen aanmeldingen binnen?

Aanmeldingen per delictgroep Politie/OM 77%

281.769 aanmeldingen

ZSM 10,1% Eigen initiatief 12,7%

3%

t.o.v. 2024

Anders 0,2%

Geweld Vermogen

72.373

115.353

Lotgenoten­contact

269 bijeenkomsten

Spreekrecht­ ondersteuning

11.241

cliënten zijn ondersteund 66% t.o.v. 2024

99.356 gelezen ervarings­ verhalen

1.731.293 unieke website bezoeken Namens de familie

Casemanagement­ ondersteuning cliënten zijn ondersteund 10% t.o.v. 2024

10.947

Verkeer

Overig

43.838 39.258

Online

16 actieve online communities

4.314

Zeden

341

families zijn ondersteund

2,42 miljoen views explainer video’s Cliënttevredenheids­ cijfer

7,7

REGIO ZWOLLE ZIJN WIJ SAMEN

INCLUSIEF TEKSTSUGGESTIES VOOR UW COALITIEAKKOORD

In deze brochure stellen wij Regio Zwolle graag aan u voor. Wij laten zien welke belangrijke opgaven er spelen en waarom het nodig is deze samen op te pakken. Regionale samenwerking is daarbij onmisbaar. Om u te ondersteunen bij het opnemen hiervan in het coalitieakkoord, bieden wij enkele tekstsuggesties aan. Regio Zwolle Wij zetten onze betrokkenheid in de netwerksamenwerking Regio Zwolle gedurende de coalitieperiode door. Regionale samenwerking is essentieel om grote opgaven als woningbouw, mobiliteit, arbeidsmarkt, economie en klimaatadaptatie effectief aan te pakken. Water, bereikbaarheid en arbeidsmarktontwikkelingen overstijgen gemeentegrenzen. Door als regio gezamenlijk op te trekken, bundelen we kennis en slagkracht, maken we richting het Rijk en Brussel duidelijk waar investeringen nodig zijn en versterken we duurzame groei en brede welvaart in onze kernen, dorpen en steden voor al onze inwoners en ondernemers.

Economie Wij bouwen de komende bestuursperiode voort op een sterke en veerkrachtige economie. Ondernemende familiebedrijven, hardwerkende inwoners en een sterk sociaal netwerk waarin we elkaar kennen en naar elkaar omkijken vormen samen een brede en veerkrachtige economie. Ondernemers spelen daarin een onmisbare rol: zij creëren werkgelegenheid, investeren in mensen en innovatie en dragen direct bij aan de leefbaarheid van onze gemeenten. Tegelijk staan we voor grote veranderingen op het gebied van klimaat, energie, digitalisering en circulariteit, terwijl de arbeidsmarkt krapper wordt. Daarom zetten wij de komende vier jaar in op een economie waarin ondernemers kunnen blijven groeien en vernieuwen via ondernemersdienstverlening. We stimuleren innovatie, digitalisering en verduurzaming in het mkb, werken samen met onderwijs om talent beter te benutten en zorgen voor voldoende ruimte voor duurzame bedrijvigheid. Door lokaal én regionaal in Regio Zwolle samen te werken met ondernemers, onderwijs en overheden bouwen we aan een sterke toekomstbestendige economie die bijdraagt aan brede welvaart en perspectief voor onze inwoners.

1

REGIO ZWOLLE ZIJN WIJ SAMEN

REGIO ZWOLLE

Arbeidsmarkt Wij blijven ons actief inzetten voor regionale samenwerking op de arbeidsmarkt. Inwoners wonen, leren en werken vaak in verschillende gemeenten binnen de regio. Ondersteuning richting werk, scholing en ontwikkeling vraagt daarom om samenwerking over gemeentegrenzen heen. Door regionaal op te trekken bundelen we kennis, middelen en netwerken, begeleiden we inwoners beter naar werk of ontwikkeling en ondersteunen we werkgevers effectiever. De sectorale aanpak van Regio Zwolle is daarbij ondersteunend. Zo vergroten we onze slagkracht en benutten we talent in de hele regio.

Ruimtelijke ontwikkeling Om toekomstbestendig te groeien, moeten we de verdeling van de ruimte zorgvuldig organiseren, we zien daarin het belang van en de noodzaak voor regionale samenwerking. Wij leveren onze bijdrage aan een klimaatadaptieve regio, waar stad en platteland in balans zijn. Groei gaat hand in hand met duurzame bereikbaarheid, met aandacht voor auto, openbaar vervoer én sterke fietsverbindingen tussen onze kernen en met onze omliggende gemeenten. Als partner in NOVEX-gebied Regio Zwolle werken we samen met het Rijk aan de grote nationale ruimtelijke opgaven, zoals woningbouw, mobiliteit en bereikbaarheid. Door regionale samenwerking maken we inzichtelijk waar investeringen nodig zijn, versterken we het ondernemersklimaat en bevorderen we brede welvaart binnen onze gemeenten en in de regio. We willen de regionale sponsstrategie benutten om ervoor te zorgen dat we water langer vasthouden waar dat kan en ruimte geven waar dat moet. Voor onze ruimtelijke ontwikkelingen op het gebied van wonen en werken heeft water een leidende rol. Omdat water geen grenzen kent, blijven we met andere gemeenten, waterschappen en provincies nauw samenwerken, met het oog op een veilige, gezonde en toekomstbestendige regio.

Regio Zwolle: Dat bent u! Dat zijn wij! In Regio Zwolle werken we sinds 2009 met 22 gemeenten, 4 provincies (Overijssel, Drenthe, Flevoland en Gelderland), en partners vanuit het onderwijs, kennisinstellingen, waterschappen en ondernemers- en werknemersorganisaties aan regionale opgaven. Ons samenwerkingsverband is ontstaan langs de lijnen waarbinnen dagelijkse verplaatsingen plaatsvinden. Mensen wonen, werken, leren en recreëren met veel plezier in onze regio; onze taak is om die brede welvaart te behouden. De basis daarvoor is toekomstbestendig groeien: binnen de grenzen van ons deltagebied, met oog voor het verdienvermogen van onze ondernemers en door middel van een leer- en ontwikkelcultuur. Binnen de regio werken we samen aan klimaatadaptieve groei, duurzame bereikbaarheid, een circulaire en wendbare economie en een toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt. Het Rijk, Brussel, de waterschappen, maar ook maatschappelijke organisaties en andere regio’s zijn onmisbare partners in het verwezenlijken van de regionale doelen. Samenwerken doen we dus niet alleen binnen Regio Zwolle, maar ook daarbuiten.

2

REGIO ZWOLLE ZIJN WIJ SAMEN

REGIO ZWOLLE

Westerveld

Hoogeveen Meppel

Noordoostpolder

De Wolden

Urk Staphorst Zwartewaterland

Hardenberg

Kampen Dronten

Zwolle

Oldebroek

Dalfsen

Hattem

Elburg Nunspeet

Heerde

Raalte

Ommen

Wat speelt er in de regio? Een prachtig stuk Nederland, dat is Regio Zwolle. Een regio met een prettig leefklimaat en mooie natuurgebieden. Een regio van hardwerkende mensen en ondernemende (familie-)bedrijven. Een regio waar rust en dynamiek elkaar afwisselen. Een prachtig stuk Nederland, op het eerste gezicht. Toch worden onder de oppervlakte langzaam de eerste tekenen zichtbaar dat het fundament van de regio onder druk staat. Het ontbreekt veel van de microbedrijven in onze regio aan voldoende verandervermogen om met de gestapelde transities van klimaat, energie, digitalisering, circulariteit en een veranderende arbeidsmarkt om te gaan. De leefbaarheid staat onder druk door vergrijzing, ontgroening en een dalend voorzieningenniveau. En klimaatverandering brengt specifieke uitdagingen met zich mee voor de regio, die gelegen is in een van de grootste delta’s van Nederland. Dit zijn opgaven die niet eenvoudig op lokaal niveau opgepakt kunnen worden, maar waarvoor de regionale schaal nodig is om resultaten te boeken of effectiever te zijn. Regio Zwolle is zelfbewust en investeert in de toekomst, vertrekkend vanuit de Meerjarige Agenda 2024-2028: Regio Zwolle Stapt Door.

Uw gemeente is onderdeel van Regio Zwolle. Regionaal samenwerken kent meerwaarde op meerdere gezamenlijke opgaven zoals in deze brochure beschreven.

Samen de regionale economie versterken Regio Zwolle bouwt voort op een sterk economisch fundament. Ondernemende familiebedrijven, hoge arbeidsparticipatie door hardwerkende mensen en een sterk sociaal netwerk waarin we elkaar kennen en naar elkaar omkijken vormen samen een brede en veerkrachtige economie. In de stedelijke kernen concentreren zich kennisintensieve activiteiten, terwijl in meer landelijke gebieden sectoren als agri&food, logistiek en maakindustrie sterk vertegenwoordigd zijn. Die mix zorgt voor een sterke regionale samenhang en een stevig sociaal en economisch fundament. Tegelijkertijd staan we voor grote opgaven. Bedrijven moeten zich aanpassen aan ingrijpende transities op het gebied van klimaat, energie, digitalisering en circulariteit. Juist veel middenen kleinbedrijven hebben moeite om deze veranderingen bij te houden. Daarnaast is de arbeidsproductiviteit in onze regio relatief laag en verandert de bevolkingssamenstelling. De komende jaren zullen we dus meer werk moeten verzetten met minder mensen. Om economisch relevant en toekomstbestendig te blijven, zijn gerichte investeringen in innovatie, digitalisering en kennisontwikkeling nodig. Door lokaal én regionaal samen te werken kunnen we ondernemers helpen hun verdienvermogen te versterken, innovatie te versnellen en ruimte te bieden voor duurzame economische ontwikkeling.

Als we nu niet investeren, verliezen bedrijven concurrentiekracht en banen. Daarom zetten de gemeenten in Regio Zwolle de komende bestuursperiode gezamenlijk in op:

3

•

Aan de slag met digitalisering en circulariteit met het mkb, zodat bedrijven relevant blijven door in te spelen op maatschappelijke en economische transities.

•

Slimmer benutten van schaars talent, door productiviteit te verhogen via technologie, kennisontwikkeling en nauwe samenwerking met onderwijs.

•

Versterken van innovaties in het mkb en bouwen aan sterke regionale clusters, waarin bedrijven, onderwijs en overheid samenwerken aan innovatie en concurrentiekracht.

•

Voldoende ruimte voor toekomstbestendige bedrijvigheid, zodat bedrijven duurzaam kunnen groeien en zich kunnen blijven ontwikkelen.

REGIO ZWOLLE ZIJN WIJ SAMEN

REGIO ZWOLLE

Samen voor een toekomstbestendige arbeidsmarkt Regio Zwolle zet in op beschikbaarheid, wendbaarheid en inclusiviteit. Om uitdagingen nu en in de toekomst aan te kunnen, zijn voldoende en geschikte werknemers nodig (beschikbaarheid), die de vaardigheden en flexibiliteit hebben om te kunnen omgaan met veranderingen op de arbeidsmarkt (wendbaarheid). Daarnaast is het van belang dat iedereen de kans krijgt om mee te doen op de arbeidsmarkt (inclusiviteit). Door de krapte op de arbeidsmarkt is de urgentie van blijvend leren en ontwikkelen groot. De duurzame en digitale transities en grote opgaven als de woningbouw vragen dat we talent zoveel mogelijk benutten. Daarom maken we werk van een leer- en ontwikkelcultuur, onder andere via een regionaal Ontwikkelfonds, een krachtige sectorale aanpak en gezamenlijk investeren in het binden en boeien van talenten en bouwen we voort op de sterke onderwijsinfrastructuur in onze regio. Het onderwijs in Regio Zwolle is van hoge kwaliteit en goed bereikbaar voor inwoners en werkgevers. Van praktijkonderwijs tot mbo, hbo en leven lang ontwikkelen: onderwijsinstellingen, overheden en werkgevers werken nauw samen om talent op te leiden, te behouden en te ontwikkelen. Arbeidsmarkt is bij uitstek een regionale opgave. Inwoners wonen vaak in de ene gemeente en gaan naar school of werken in een andere.

Ondersteuning richting werk, scholing en ontwikkeling vraagt daarom om samenwerking over gemeentegrenzen heen. Door regionaal op te trekken kunnen we kennis, middelen en netwerken bundelen, inwoners beter begeleiden naar werk of ontwikkeling en werkgevers effectiever ondersteunen. Zo vergroten we onze slagkracht en zorgen we ervoor dat talent in de hele regio optimaal wordt benut. Meer dan bij eerdere gemeenteraadsverkiezingen is het urgent om hierin gezamenlijk te blijven investeren. In het regeerakkoord is bijvoorbeeld voorgesteld de WW-duur te verkorten en de AOWleeftijd te verhogen. Dat zet nog meer druk op de publieke middelen van gemeenten en verhoogt de noodzaak om regionaal samen te werken in het vinden van oplossingen voor onze inwoners en ondernemers.

Samenwerken op ruimtelijke ontwikkeling Om toekomstbestendig te groeien moeten we de strijd om de ruimte in goede banen leiden. In Regio Zwolle leven we al eeuwenlang in harmonie met onze omgeving. Onze ambitie is om dat zo te houden. Wij zijn een klimaatadaptieve groeiregio en een voorbeeld rgio voor de rest van Nederland. Onze regio beslaat stad en platteland. Veel mensen blijven afhankelijk van de auto. Groei moet gepaard gaan met duurzame bereikbaarheid. Regio Zwolle is één van 16 NOVEX-gebieden in Nederland en één van de zes waarin ‘verstedelijking’ centraal staat. NOVEX houdt in dat het Rijk en de Regio samenwerken aan ruimtelijke opgaven. Daarvoor hebben we als regio enkele jaren geleden de Verstedelijkingsstrategie “Warme harten in een Klimaatadaptieve delta” ontwikkeld. Door de samenwerking in het NOVEX-gebied laten we als regio zien welke opgaven en uitdagingen we tegenkomen bij de woningbouwontwikkelingen in onze regio. Ook mobiliteit en bereikbaarheid zijn belangrijke onderwerpen. Dan gaat het om doorstroming van auto- en vrachtverkeer en om bereikbaarheid van OV, bijvoorbeeld van alle treinstations in onze regio. Door samen te werken in regioverband maken we voor het Rijk inzichtelijk hoe en waar zij mee kunnen en moeten investeren in de regio. Dat draagt bij aan een goed ondernemersklimaat en aan ontwikkeling van brede welvaart in onze regio.

4

REGIO ZWOLLE ZIJN WIJ SAMEN

REGIO ZWOLLE

Een slimme en zorgvuldige omgang met water en bodem is voor iedere ruimtelijke ontwikkeling van belang. In de afgelopen jaren hebben we daarom een regionale sponsstrategie ontwikkeld. Daarin is ontdekt wat voor mogelijkheden in de regio bestaan om meer water langer vast te houden, bijvoorbeeld om verdroging tegen te gaan. Op andere plekken is het juist belangrijk om meer ruimte te geven aan water om bij overvloedige regen wateroverlast te voorkomen. In iedere gemeente in de regio is het essentieel om bezig te zijn met de sponswerking, zeker nu het klimaat telkens nieuwe verrassingen met zich meebrengt. Aangezien water zich niet aan gemeente en provinciegrenzen houdt, is regionale samenwerking belangrijk om met het oog op de (verre) toekomst verstandige keuzes te maken. In regioverband zijn gemeenten, waterschappen en provincie hier gezamenlijk mee aan de slag, waarbij we nationaal als voorbeeld worden gezien en we de ambitie hebben een koplopersrol in Europa te vervullen.

Regio Zwolle verbindt Regio Zwolle lobbyt namens de 22 gemeenten en andere partners in de regio op basis van gezamenlijke lobbyfiches. Als regio staan we sterker en hebben we meer slagkracht richting landelijke overheid en Brussel. Wij spreken politici en topambtenaren onder andere over nieuwe regels, subsidies en beleid die invloed hebben op onze regio. Regelmatig nodigen wij invloedrijke spelers uit voor werkbezoeken en overleggen. Door onze actieve houding wordt Regio Zwolle vaak gevraagd mee te denken en mee te doen aan landelijke ontwikkelingen. Dit heeft de afgelopen jaren op veel plekken in onze regio resultaat opgeleverd, o.a. de verbreding van het spoorknelpunt bij Meppel, verbreding van de Kornwerderzandsluis, toekenning van twee Regio Deals en het aanwijzen van Regio Zwolle als NOVEX-gebied.

Wat betekent dit voor uw gemeente Regionale samenwerking levert uw gemeente direct voordeel op, voor inwoners, ondernemers en lokale voorzieningen: •

Meer kans op rijksinvesteringen in woningbouw en infrastructuur.

•

Betere begeleiding naar werk, juist voor mensen die nu moeilijk aansluiting vinden op de arbeidsmarkt.

•

Ondersteuning voor lokale ondernemers bij transitie opgaven zoals digitalisering en verduurzaming.

•

Behoud van voorzieningen door gezamenlijke oplossingen.

•

Laagdrempelig toegang tot scholing, omscholing en bijscholing via regionale programma’s voor leven lang ontwikkelen.

Zonder regionale samenwerking nemen kosten toe, vertragen oplossingen en missen we kansen op investeringen. Wij kijken er naar uit om onze samenwerking voort te zetten. Dit is en blijft een plek waar mensen prettig wonen, werken, leren en recreëren. Regio Zwolle is een regio om trots op te zijn! VOLG ONS OP LINKEDIN EN BLIJF OP DE HOOGTE

Contact U kunt ons bereiken via onderstaande kanalen:

5

www.regiozwolle.nl

038 498 3302

@regiozwolle

regiozwolle@zwolle.nl

REGIO ZWOLLE ZIJN WIJ SAMEN

REGIO ZWOLLE

aanmelden nieuwsbrief

Driebergen-Rijsenburg, 9 april 2026

Aan: Raadsleden en Coalitieonderhandelaars Betreft: Verzoek aan coalitieonderhandelaars ten behoeve van kinderen die thuis geweld meemaken Van: Augeo Foundation (NGO, landelijk expert ingrijpende jeugdervaringen en veerkracht)

Geachte coalitieonderhandelaars, portefeuillehouders, Eind 2025 publiceerde de Kinderombudsman het rapport “Niemand hielp mij”. Daarin staat dat 8% van alle kinderen in Nederland opgroeit in een thuissituatie met structurele ruzie en geweld. Meer dan 80% van deze kinderen zegt zich niet gehoord of gesteund te voelen door professionals in hun gemeente en vaak ook niet door hun sociale omgeving. De groep k inderen die thuis geweld

meemaakt raakt in de loop van hun leven sterk oververtegenwoordigd in o.a. de jeugdzorg, (jeugd)ggz, speciaal onderwijs en (verslavings)zorg met tal van ontwikkelings-, gezondheid,- en welzijnsproblemen. “Ik lag de hele nacht wakker van de ruzies thuis en was doodsbang. De volgende ochtend had niemand het erover, alsof ik niet besta. Op school viel ik bijna in slaap. De docent stuurde me eruit en zei: ‘Als jij geen aandacht voor mij kan opbrengen, dan ga je maar weg’. Die dag verloor ik alle vertrouwen in volwassenen. Ik voelde me niemands prioriteit.” “Zo ben je als 8-jarige nog getuige van verwurging en ander excessief geweld en zo zit je in de klas. Niemand die iets wist en ik kon niet spreken. Ik hoop dat dit nu beter begeleid wordt.” Dit kan anders. Juist nu—bij het vastleggen van richting en prioriteiten in een lokaal coalitieakkoord—heeft u de kans om een helder signaal af te geven over wie en wat in uw gemeente écht voorop staan: kinderen en de positieve impact die zij ervaren van goed lokaal beleid. U kunt dat doen door in uw akkoord niet louter over (jeugdzorg)processen en structuren te spreken, maar door uw commitment uit te spreken voor een kindgerichte benadering, waarbij uiteindelijk 100% van de kinderen die thuis geweld meemaken zich gezien, gehoord en gesteund gaan weten in uw gemeente —juist op hun school en in het welzijnswerk en de (lokale) hulpverlening.

Dat is al succesvol gebeurt bijvoorbeeld in de gemeenten Heerlen, Tilburg en Maastricht.

Voorstel zinsnede coalitieakkoord: “Wij hebben de ambitie dat ieder kind dat na een ernstig geweldsincident thuis in beeld komt bij politie en/of Veilig Thuis, zich binnen 48 uur gezien, gehoord en gesteund weet op school en in de hulpverlening, onder regie van de gemeente.” Augeo Foundation en de Jongerentaskforce (JTF) denken graag mee met u mee over uitvoering. In de bijlage vindt u een toelichting met nadere duiding en suggesties, in lijn met o.a. de VNG notitie rondom informele steun: VNG notitie Handle with Care Met dank, met namens de ervaringsdeskundige jongeren van de Jongerentaskforce voor uw inzet om veilig en veerkrachtig opgroeien in uw gemeente mogelijk te maken.

Mariëlle Dekker | Augeo – Directeur Augeo Foundation Namens Augeo Foundation en de Jongerentaskforce (JTF)

TOELICHTING: 8% van alle kinderen in Nederland groeit op in een thuissituatie met structurele ruzie en geweld. Meer dan 80% van deze kinderen zegt zich niet gehoord of gesteund te voelen. Vaak is gespecialiseerde hulp nodig om geweld te stoppen en trauma ’s bij ouders en kinderen te behandelen. Deze zorg is complex te organiseren, langdurig en kostbaar. Wetenschappelijk onderzoek en ervaringskennis laten steeds opnieuw zien dat informele steun, “gezien en gesteund worden in je directe omgeving”, vaak doorslaggevend bijdraagt aan de veerkracht van kinderen die thuis geweld meemaken, ook wanneer voorgenoemde specialistische hulp er wel of juist (nog) niet is. De informele steun waar wij in deze brief over spreken vraagt geen grote extra budgetten, maar komt desondanks niet vanzelf: kinderen hebben het nodig dat hun gemeente duidelijke regie voert op de totstandkoming van steun na geweldsincidenten en dat gemeenten hiervoor een lokale sector-overstijgende samenwerking organiseren. U kunt de hierboven voorgestelde ambitie richting regie op informele steun voor kinderen die geweld thuis meemaken, relatief eenvoudig vormgeven door: 1. Expliciet als doel te stellen dat kinderen die in uw gemeente thuis geweld meemaken zich gezien en gesteund weten (en vanuit deze doelstelling de komende jarensturen op resultaten). 2.

Lokale teams en ketenpartners (die de meerderheid van Veilig Thuis-meldingen overgedragen krijgen) expliciet de opdracht te geven om in iedere vanuit Veilig Thuis doorverwezen casus met alle kinderen in het huishouden afzonderlijk te spreken over hun beleving van veiligheid en hun steunbehoeften—zodat het kind en diens ingrijpende ervaringen niet meer verdwijnen in gesprekken die vooral met volwassenen plaatsvinden 3. Samenwerking tussen Veilig Thuis en onderwijs expliciet te organiseren rondom de doelstelling snelle informele steun na gesignaleerde geweldsincidenten. Dit kan bijvoorbeeld via de beproefde werkwijze Handle with Care: school krijgt na politie-inzet thuis die aan Veilig Thuis gemeld wordt, een minimaal signaal (naam + geboortedatum + codewoord ‘Handle with Care’), zodat een leerkracht direct begrip en praktische steun kan geven (bijv. geen straf voor te laat/iets vergeten, gedragsondersteuning bij angst en overprikkeling, luisterend oor). In Nederland doen inmiddels meer dan 700 scholen uit 35 gemeenten mee aan Handle with Care. In 2025 zijn bijna 1.500 signalen naar scholen gestuurd om kinderen snel te steunen na geweld thuis. Uit evaluaties blijkt bovendien dat ten minste 1/3 van deze kinderen op school nog geen zorgen waren over huiselijk geweld: juist de “opvallend-onopvallende” kinderen worden -ook na ernstige incidenten- gemakkelijk over het hoofd gezien.

4. Bespreek in uw gezamenlijke opdrachtgeverschap richting gecertificeerde instellingen en Veilig Thuis expliciet het (aan)sturen op betekenisvolle gespreksvoering met

kinderen. Inspecties constateerden naar aanleiding van het meisje in Vlaardingen dat het in Jeugdbescherming te vaak ontbeert aan betekenisvolle 1 op 1 gespreksvoering met kinderen waardoor onvoldoende zicht is op hun veiligheid. Huidige wettelijke vereisten, toezicht kaders, keurmerknormen en indicatoren richten zich echter grotendeels op procesmatige en formele aspecten in de eerste maanden van na een melding of een kinderbeschermingsmaatregel. Wij bevelen aan om deze noodzakelijke basis aan te vullen met een expliciete, gezamenlijke resultaatdoelstelling die recht doet aan wat kinderen zelf als essentieel benoemen: betekenisvolle, doorlopende gesprekken met kinderen, waarin zij zich gezien, gehoord en serieus genomen weten gedurende trajecten waarin Veilig Thuis en/of Jeugdbescherming betrokken zijn. De kosten zijn nihil omdat de extra handelingen van de betrokken partijen bij de reguliere taken passen. In heel Zuid-Limburg, met 15 gemeenten, kost het bijvoorbeeld slechts tienduizend euro per jaar om Veilig Thuis de Handle with Care taak te laten uitvoeren. Voor leerplicht is de tijdsinvestering per Handle with Care signaal minder dan vijf minuten. Het vraagt van de gemeente wel een coördinerende inzet. Tijdens de opstartfase ligt die investering op 12 uur per week voor Handle with Care. Als het eenmaal loopt dan is dat nog 2-3 uur per week.

Deze benadering sluit aan bij de nationale benadering van uw partij en/of potentiële coalitiepartners. In december 2025 is de motie Synhaeve c.s. met steun van alle politieke partijen (m.u.v. BBB) aangenomen, waarin de regering wordt verzocht te inventariseren wat nodig is om steun op school (Handle with Care), direct na gesignaleerd huiselijk geweld, verder uit te rollen en te bezien of landelijke invoering mogelijk is. Ook is door dezelfde partijen een motie aangenomen om aansturing op betekenisvolle gespreksvoering in de Jeugdbescherming te verbeteren. Kinderen in uw gemeente kunnen echter nú al baat hebben bij duidelijk lokaal commitment. U kunt de intentie dat kinderen die thuis geweld meemaken zich gesteund gaan voelen in uw gemeenten vandaag al opnemen in uw coalitieakkoord. Augeo Foundation en de Jongerentaskforce (JTF) denken graag mee met u mee over formulering, uitvoerbaarheid, en samenwerkingsafspraken en willen voorbeelden met u delen uit andere gemeenten.

Gemeentes moeten nu kiezen voor digitale autonomie 9 april 2026

Geachte informateur, geachte formateur, Ook gemeentes hebben direct te maken met de dreiging van oneigenlijke buitenlandse inmenging. Nationaal wordt er veel verantwoordelijkheid gelegd bij veiligheidsregio’s en gemeentes. We moeten een transitie maken die veel impact heeft op de gemeentelijke dienstverlening. Denk aan de software waarmee ambtenaren werken, de manier waarop er wordt omgegaan met data, en de platformen waarop de gemeente communiceert met inwoners. Alle overheidsorganisaties, dus ook uw gemeente, zijn afhankelijk geworden van niet-Europese technologieproducten en digitale diensten. Die afhankelijkheid brengt risico’s: leveranciers kunnen eenzijdig de voorwaarden wijzigen, gevoelige data van inwoners komt terecht bij buitenlandse partijen en uitval of overname raakt direct de dienstverlening. Dit zijn niet alleen risico’s op het gebied van cyberveiligheid of databescherming, het is ook een bedreiging van onze vrijheid en democratie. Gemeentes moeten nu investeren in digitale autonomie. In deze brief geven wij u de huidige stand van zaken, de keuzes die de komende raadsperiode moeten worden gemaakt, en onze suggesties voor het komende bestuursakkoord.

1. Verklein de afhankelijkheid van buitenlandse tech aanbieders Het Rijk komt met een Nederlandse Digitale Dienst die de IT-kwaliteit van overheden bewaakt. Momenteel werkt staatssecretaris Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit) aan een handreiking digitale autonomie voor lagere overheden. Het is van belang dat die handreiking na publicatie voortvarend wordt opgepakt, maar u hoeft niet te wachten op sturing vanuit Den Haag. De coalitie wil strategische afhankelijkheden in cloud, data en kritische systemen afbouwen en overstappen naar Europese digitale infrastructuur en aanbieders. Ook gemeentes moeten hiermee aan de slag. Het overstappen op Europese en opensourcealternatieven is een investering. Ambtenaren moeten leren werken met nieuwe systemen die anders werken dan ze gewend zijn. Daarom is het belangrijk om de noodzaak van de overstap goed uit te leggen in het bestuursakkoord. De overstap vergt inspanning, maar levert uiteindelijk veel op. Wat er de komende raadsperiode moet gebeuren: ➢​ Breng de technologische afhankelijkheden in kaart én prioriteer vervolgstappen. ➢​ Leg in het bestuursakkoord vast dat bij nieuwe ICT-aanbestedingen de voorkeur uitgaat naar open source-oplossingen en Europese aanbieders, en dat vendor lock-in contractueel wordt voorkomen.

➢​ Zoek de samenwerking met andere gemeentes om geleerde lessen te delen en gezamenlijke inkoopkracht in te zetten. Samen kunnen gemeentes bij techbedrijven meer afdwingen op het gebied van data-autonomie, veiligheidsstandaarden en transparantie dan elke gemeente afzonderlijk. ➢​ Ontwikkel een noodplan bij uitval van kritieke digitale diensten.