Ingekomen stukken ten behoeve van de onderhandelingen en nieuwe raadsleden

Hijken 30 maart 2026 Aan: (in)formateur Gemeenteraad Meppel Onderwerp: Inbreng in collegeonderhandelingen 2026 Geachte (in)formateur Op 18 maart 2026 hebben de gemeenteraadsverkiezingen plaatsgevonden. De gemeente is essentieel voor de zorg voor een goed (leef)klimaat op lokaal niveau, voor nu en voor onze kinderen en kleinkinderen. Het College- of Raadsprogramma is belangrijk, omdat het de koers zet voor de komende jaren. Wij zijn Grootouders voor het Klimaat Drenthe, een regionale afdeling van opa’s en oma’s en andere senioren van de landelijke burgerbeweging. Wij maken ons zorgen over de ernstige gevolgen van de opwarming van de aarde veroorzaakt door de voortgaande uitstoot van broeikasgassen. De opwarming kan zoals algemeen bekend leiden tot hittegolven, droogte, bosbranden, overstromingen en mogelijk zware stormen. Zo’n wereld willen wij niet doorgeven aan de komende generaties. Wij zetten ons in voor een leefbare en duurzame aarde en een goed leefklimaat voor alle kleinkinderen en generaties daarna. Daarom willen wij een voortvarender aanpak van het klimaatprobleem door de overheid en het bedrijfsleven, Europees, nationaal en zeker ook lokaal. De natuur op onze planeet werkt als één groot levend systeem. Het goed functioneren van dat systeem is van groot belang voor de klimaatdoelen.

De gemeente heeft haar eigen mogelijkheden en opgaven voor aanpak van het klimaatprobleem, zeker gezien de resultaten van de Toekomstmeter en het Omgevingsplan. Daarom vragen wij u om in uw programma Klimaat als thema op te nemen met daarbij de volgende speerpunten: Klimaatadaptie: Een goede opvang van stortbuien en extreme hitte. Maatregelen tegen wateroverlast zoals vergroening van bebouwde

omgeving, vermindering van de verstening en tegengaan van verdere verharding van tuinen en erven. Met een hitteplan zijn de gevolgen te beperken van extreme droogte en hitte voor de gezondheid, leefomgeving en natuur (natuurbranden). Lokale energietransitie. We lopen in Nederland ver achter op de landelijke doelen. Daarom is het van belang om versneld in te zetten op energiebesparing en omschakeling naar duurzame energie. Er zijn veel maatregelen te nemen, we noemen er enkele: Het stimuleren van woningisolatie en het installeren van zonnepanelen en warmtepompen. Stimuleer en faciliteer duurzaam vervoer zoals openbaar vervoer, zet fietsen op voorrang en zorg voor een uitstekende fietsinfrastructuur. Biodiversiteit/natuur: De biodiversiteit moet hersteld worden. De gemeentelijke weg- en slootbermen zijn met goed ecologisch beheer belangrijke natuurrijke verbindingen tussen openbaar groen. Groen ingerichte bedrijventerreinen, bosjes, natuurgebieden en natuur-inclusiefbeheerde landbouwpercelen zijn belangrijk. Stimuleer bloemrijke akkerranden met inheems plantmateriaal. Bestrijdingsmiddelen: Verantwoord gebruik van bestrijdingsmiddelen is van groot belang voor het leefklimaat. Er bestaan grote zorgen over de gezondheidsrisico’s van het gebruik van bestrijdingsmiddelen bij publiek, artsen en wetenschap. Ook de natuur, met name insecten, wordt hard geraakt.

In de bollenteelt wordt intensief gespoten, maar ook de gangbare akkerbouw gebruikt veel bestrijdingsmiddelen. Gemeenten kunnen met regels in het omgevingsplan inwoners en natuur beschermen. Zoals het instellen van zones rond woonbebouwing, drinkwaterbeschermingsgebieden en andere gevoelige bestemmingen bijvoorbeeld de Natura 2000 gebieden. Als Grootouders voor Klimaat Drenthe vragen wij om aan deze speerpunten in het raads- en collegeprogramma aandacht te besteden. Het gaat immers om de toekomst van de komende generaties. Met vriendelijke groet, Namens Grootouders voor het Klimaat Drenthe Joop Kramer, Hijken Joop.Kramer@grootoudersvoorklimaat.nl

Aan: de formerende partijen Betreft: opname invoering lobbyregister in gemeentelijk coalitieakkoord Amsterdam, 31 maart 2026 Geachte heer/mevrouw, Twee weken geleden waren de gemeenteraadsverkiezingen. De inwoners van uw gemeente hebben gesproken. Maar ook de komende vier jaar willen zij graag betrokken blijven. Bestuurders hebben voortdurend contact met inwoners, bedrijven en organisaties die belangen naar voren willen brengen. En inwoners willen weten wie er is gehoord en wie allemaal invloed proberen uit te oefenen. Daarover moeten overheidsorganisaties en dus ook uw gemeente helderheid verschaffen. Transparantie is essentieel voor een vitale democratie en voor het vertrouwen van burgers in die democratie. Gemeenten kunnen die transparantie organiseren door een lobbyregister in te stellen. Het Nationaal Burgerberaad Klimaat kwam in zijn advies afgelopen december met een algemene aanbeveling die door 87% werd aangenomen: Het invoeren van een verplicht ‘lobbyregister’, zoals in veel andere Europese landen, zodat alle Nederlanders kunnen zien wie invloed heeft gehad en wie betrokken is bij welke beslissing. Ook het coalitieakkoord van het nieuwe Kabinet-Jetten stelt: We voeren een lobbyregister in. Daarbij zorgen we er voor dat dit praktisch en werkbaar is voor zowel overheid als belangenbehartigers.

Wij van Open State Foundation, een non-profit organisatie die zich inzet voor een transparante overheid, pleiten al jaren voor openheid rondom lobbyen. We hebben naar internationale voorbeelden gekeken, ook bij steden. Op basis daarvan hebben we definities uitgewerkt en een online demo-lobbyregister ontwikkeld. Uitgangspunt is dat het makkelijk moet zijn voor burgers, lobbyisten en ambtenaren, en tegelijkertijd wel waardevol inzicht biedt. Wij hebben inmiddels onze kennis gedeeld met de gemeenten Amsterdam, Den Haag en Eindhoven en willen dat ook graag met uw gemeente doen. Wij roepen u op om de invoering van een lobbyregister op te nemen in het gemeentelijk coalitieakkoord waaraan u nu werkt. Om daarmee transparantie en vertrouwen te vergroten. Graag geven wij nadere toelichting. Met vriendelijke groet,

Serv Wiemers Directeur Open State Foundation

Kattenburgerstraat 5

tel: +31 (0)20 3080567

IBAN: NL50ABNA0490685897

1018 JA Amsterdam

contact@openstate.eu KVK: 02094171

openstate.eu

Den Haag, 2 april 2026 Geachte leden van de gemeenteraad, Van harte gefeliciteerd met uw benoeming als lid van de gemeenteraad. Met een nieuwe raad, (binnenkort) een nieuw college en nieuwe beleidskeuzes voor uw gemeente ligt er een mooie kans om het verschil te maken voor kinderen en jongeren in uw omgeving. Op naar een kindvriendelijke gemeente Vrijwel elke keuze die de gemeente maakt, van inrichting van de openbare ruimte tot beleid over onderwijs of veiligheid, raakt kinderen direct of indirect in hun dagelijks leven. Het is daarom belangrijk om bij gemeentelijke beslissingen na te gaan wat kinderen vinden en nodig hebben. Uit de recente jongerenpeiling van UNICEF Nederland onder ruim 1.000 jongeren (10–18 jaar) blijkt dat zij graag willen meedenken over hun leefomgeving, maar daar nog te weinig ruimte voor krijgen. De peiling laat zien welke thema’s voor hen lokaal het belangrijkst zijn: vrije tijd, veiligheid op straat en verkeersveiligheid. Het VN-Kinderrechtenverdrag (IVRK) biedt een kapstok om deze drie thema's, maar ook andere relevante thema’s te bekijken vanuit het perspectief van kinderen en jongeren. Door dit Verdrag als uitgangspunt te nemen, kan uw gemeente stappen zetten richting een echt kindvriendelijke gemeente. Aan de slag U kunt direct al concrete stappen zetten door: • • •

In gesprek te gaan met kinderen en jongeren → bekijk hiervoor onze participatiepagina. Te zorgen voor een visie op de jeugd → bekijk hiervoor ons stappenplan. Te zorgen voor kindvriendelijk beleid → bekijk hiervoor onze beleidspagina.

UNICEF Nederland kan uw gemeente hierbij ook ondersteunen via het Child Friendly Cities Initiative (CFCI). Of wilt u aan de slag met de thema’s die jongeren als belangrijk hebben aangemerkt? Vraag onze explainer aan, waarin u per thema leest wat jongeren zelf aangeven als aandachtspunt, hoe dit aansluit bij hun rechten en welke concrete stappen uw gemeente kan zetten. Op de hoogte blijven van wat het Child Friendly Cities Initiative nog meer voor u en uw gemeente kan betekenen? Meld u aan voor onze nieuwsbrief. Met vriendelijke groet, Esther Vreeburg

Fluwelen Burgwal 58 Postbus 11560 2502 AN Den Haag 070 763 00 30 aeno.nl

Datum: 2 april 2026

Beste raadslid,

Gefeliciteerd met je installatie in de gemeenteraad! Jouw gemeente staat de komende vier jaar voor grote uitdagingen. De grote opgaven voor de gemeente Vanuit het Rijk is de gemeente verantwoordelijk gemaakt voor veel taken, zoals bijvoorbeeld de (jeugd)zorg, de woningbouwopgave en de realisatie van de energietransitie. Gemeenten moeten op deze terreinen niet alleen de uitvoering regelen, maar ook innoveren en een sociaal vangnet bieden als het even niet goed gaat. Ook vanuit de samenleving zijn er verwachtingen van de gemeente. Mede door de instabiliteit van de landelijke politiek in de afgelopen jaren, is het vertrouwen van onze inwoners in de overheid historisch laag. Daarmee staat ook de legitimiteit van de lokale overheid vaker ter discussie. Het is daarom essentieel dat juist de gemeente - die van alle overheden het dichtst bij de inwoner staat - het vertrouwen van deze inwoner behoudt, door snel en adequaat te opereren. De spagaat Uiteindelijk heeft de gemeenteraad het laatste woord over de lokale vertaling van landelijke doelstellingen. Daarbovenop komen nog de eigen ambities van de gemeente, vanuit specifiek lokale wensen en vraagstukken. Dit alles leidt tot een ‘spagaat tussen staat, straat en raad’, waar er vanuit drie verschillende kanten een beroep wordt gedaan op de inzet en het vakmanschap van de ambtenaar.

Om hier duurzaam naar te handelen, is een gezonde en wendbare gemeentelijke organisatie nodig, met voldoende capaciteit, voldoende ‘ambtelijke ademruimte’ dus.

Raad

Staat

Straat

Dat is een flinke uitdaging, omdat het Rijk wel steeds meer van de gemeente vraagt, maar daar niet de benodigde financiële zekerheid aan koppelt. Het is dan verleidelijk om te bezuinigen op de eigen organisatie, waarmee het risico ontstaat op een nog grotere disbalans tussen ambities en de beschikbare menskracht.

Investeren in een toekomstbestendige organisatie Zeker omdat er de komende jaren een enorme opgave ligt op het gebied van personeelsplanning. Binnen tien jaar gaat bijna een derde van alle gemeenteambtenaren met pensioen. De krapte op de gemeentelijke arbeidsmarkt zal dus niet afnemen. Juist nu is het cruciaal om in te zetten op een robuuste en wendbare gemeentelijke organisatie. Als Arbeidsmarkt- en Opleidingsfonds Gemeenten hebben wij drie tips voor de komende raadsperiode: 1. Bewaak de uitvoerbaarheid van de ambities in relatie tot de beschikbare capaciteit van de organisatie. Met andere woorden: creëer ‘ambtelijke ademruimte. 2. Zet in op goed werkgeverschap om mensen aan je te binden en nieuw talent aan te trekken. 3. Blijf met elkaar en met de organisatie in gesprek over deze punten, zodat je gezamenlijk kunt inspelen op veranderingen van buitenaf. We wensen je heel veel succes in de komende raadsperiode. Wij als A&O fonds Gemeenten blijven ons onvermoeibaar en met veel enthousiasme inzetten voor wendbare en vitale gemeentelijke organisaties! Met verschilmakende groet,

Jeroen van Gool directeur A&O fonds Gemeenten jeroen.vangool@aeno.nl

Hoe helpt A&O fonds Gemeenten? A&O fonds Gemeenten is het fonds van en voor alle gemeenten. Vanuit de cao ondersteunen we gemeenten bij goed werkgeverschap en sterke organisaties. We helpen bij vraagstukken waar jij als raadslid indirect ook mee te maken hebt: het aantrekken en behouden van mensen, het versterken van vakmanschap en het toekomstbestendig organiseren van het werk. Dat doen we met kennis, onderzoek, netwerken en praktische tools die direct toepasbaar zijn in de gemeentelijke praktijk. Zo dragen we bij aan wendbare organisaties en vitale medewerkers, de basis voor goede uitvoering en vertrouwen van inwoners. Meer weten? Kijk op aeno.nl.

NB: In een recent opiniestuk gaat Jeroen van Gool dieper in op de druk op het openbaar bestuur en wat dit betekent voor gemeenten. Lezen? Ga naar: aeno.nl/voorkom-uitputting-van-ons-openbaar-bestuur

Geachte raadsleden, Van harte gefeliciteerd met uw verkiezing en benoeming. U staat aan het begin van een nieuwe bestuursperiode, waarin belangrijke keuzes worden gemaakt over wonen, zorg, mobiliteit, veiligheid en leefbaarheid. Juist daarom doen wij, als Seniorencoalitie, een dringende oproep: houd in uw nieuwe beslissingen nadrukkelijk rekening met senioren. Dit gaat niet alleen over ouderen. Een gemeente die goed is ingericht voor senioren, is namelijk beter voor iedereen: voor jonge gezinnen, voor mantelzorgers, voor mensen met een beperking en voor inwoners die tijdelijk of langdurig extra steun nodig hebben. Het draagt bij aan zorgzame wijken waarin generaties naar elkaar omzien, waarin mensen mee kunnen blijven doen en waarin ervaring, betrokkenheid en solidariteit worden benut. In deze wijken zijn senioren heel vaak vrijwilligers, mantelzorgers, actieve buurtgenoten en dragers van ervaring en betrokkenheid. Een hoog percentage ouderen levert ook na hun pensionering, een belangrijke bijdrage aan de samenleving. Het is daarom van groot belang dat zij niet alleen onderwerp van beleid zijn, maar ook gesprekspartner bij de totstandkoming ervan. Wij roepen u dan ook op om senioren vanaf het begin te betrekken bij nieuwe plannen en bij het vormen van het beleid. Spreek met ouderen, niet alleen over ouderen.

Neem daarbij in ieder geval de volgende thema’s serieus: passend en betaalbaar wonen, toegankelijkheid van de openbare ruimte, mobiliteit, zorg en ondersteuning dichtbij, begrijpelijke dienstverlening, sociale participatie en financiële bestaanszekerheid. Dat gaat soms over grote beleidsvraagstukken, maar kan ook zo simpel zijn als het plaatsen van bankjes op de route naar de supermarkt en de dokter. Wij sturen u hierbij onze gids voor een seniorvriendelijke gemeente mee, als handreiking én als uitnodiging om deze thema’s concreet te verankeren in uw beleid. Graag gaan wij daarover met u in gesprek. De Seniorencoalitie is altijd bereid mee te denken, signalen uit de praktijk te delen en samen te verkennen hoe uw gemeente seniorvriendelijker, inclusiever en sterker kan worden.

Wij hopen dat u zich de komende periode inzet voor een gemeente waarin mensen goed ouder kunnen worden — en waarin jong en oud samen de samenleving dragen. Met vriendelijke groet, Namens de Seniorencoalitie Anneke Sipkens Directeur-bestuurder ANBO-PCOB

John Kerstens Voorzitter Koepel Gepensioneerden

Ab Ruigrok Voorzitter KBO- Zuid-Holland

Joost Cornelis Voorzitter KBO Noord-Holland

Janiske de Wolde

Thérese Nleng Landelijk Coördinator Noom

Jeanny Vreeswijk-Manusiwa & Lucía Lameiro García Directeur-bestuurders SOMNL

Samen naar een seniorvriendelijke gemeente

Deze gids is gemaakt door ANBO-PCOB; voor de Seniorencoalitie

DE SENIOREN COALITIE Hét samenwerkingsverband van seniorenorganisaties

Wat vindt u in deze brochure?

Samen naar een seniorvriendelijke gemeente

3

De thema’s voor de ontwikkeling naar een seniorvriendelijke gemeente

5

1 Huisvesting: passend en betaalbaar wonen

6

2 Sociale participatie

7

3 Sociale inclusie

8

4 Burgerparticipatie

8

5 Communicatie en informatie

9

6 Sociale gezondheidsvoorzieningen

10

7 Buitenruimte, gebouwen

12

8 Transport: mobiliteit en verkeersveiligheid

13

9 Financiën

14

Tot slot

15

2

Samen naar een seniorvriendelijke gemeente

Samen naar een seniorvriendelijke gemeente Ouderen verdienen een plek in het hart van onze samenleving Met ruim 3,7 miljoen 65-plussers in Nederland in 2025 is de vergrijzing een realiteit die vraagt om actie. In de komende 15 jaar loopt dat aantal zelfs op tot bijna 5 miljoen. Ouderen zijn geen homogene groep: sommigen zijn vitaal en actief, anderen hebben zorg nodig. Wat hen bindt, is de wens om zelf­ standig, veilig en verbonden te leven. Gemeenten zijn belangrijk om de randvoorwaarden hiervoor te creëren. De onderwerpen in deze gids bieden gemeentebesturen concrete handvatten om seniorvriendelijk beleid te maken. Van wonen tot zingeving, van mobiliteit tot zorg: bouwen aan een gemeente waar ouderen volwaardig meedoen. Want, een veranderende bevolkingssamenstelling vraagt ook om aanpassingen. Bijvoorbeeld in infrastructuur, organisatie en bestuur. Ouderenorganisaties streven naar een samenleving waarin iedereen tot op hoge leeftijd mee kan blijven doen. Ouderen hebben vanuit hun levens­ ervaring wijsheid ontwikkeld en dat is waardevol. Veel ouderen zijn nog vitaal en dragen aanzienlijk bij aan de samenleving. Als vrijwilligers, mantelzorgers, ondersteuning van hun kinderen, werknemers en actieve burgers. Soms hebben ouderen meer zorg en ondersteuning nodig. Maar ook dan willen mensen nog steeds volwaardig behandeld worden...

Ouderenorganisaties helpen en ondersteunen ouderen om krachtig ouder te worden, maar ook gemeentebesturen hebben hier een rol. Deze gids draagt bij om het gemeentebeleid richting ouderen verder te versterken en te verbeteren.

Samen naar een seniorvriendelijke gemeente

3

Algemeen: betrek ouderen bij plannen en beleid Ouderen zijn experts van hun eigen leven. Hun inbreng is essentieel voor effectief beleid. Er moet altijd met de ouderen worden gesproken en niet over. •  Betrek ouderen actief: Organiseer participatieavonden, enquêtes of focusgroepen waar senioren samen met anderen hun ideeën kunnen delen over thema’s als wonen, zorg en mobiliteit. Alleen zo sluiten plannen aan bij de behoeften van mensen, zullen mensen zich betrokken voelen en fijn wonen in de gemeente. •  Zelf de wijk in: Niet alle ouderen voelen zich aangesproken door uitnodigingen om mee te doen. Het is belangrijk om zelf ook actief de wijk in te gaan en mensen aan te spreken op wat ze belangrijk vinden. •  Structurele inspraak: Betrek ouderen al aan de voorkant van beleid, laat ze meepraten en inbreng geven. Dit kan op allerlei manieren, bijvoorbeeld door een adviesraad van ouderen op te richten. Alleen dit mag geen vervanging zijn van het eerste punt. •  Contact onder vier ogen: Niet alle ouderen zijn digitaal vaardig. Zorg voor een regelmatig inloopspreekuur op het gemeentehuis en behoud fysieke loketten voor zorg- en woonvragen (zonder wachttijden of extra kosten).

• Doe mee aan Krachtig Ouder Worden - praat vandaag over morgen, een programma van de Seniorencoalitie: door middel van regionale en lokale bijeenkomsten praten we met oudere mensen over de toekomst, over ouder worden en hoe je je daar zo goed mogelijk op voorbereidt. We werken hierin graag met de gemeenten samen. Gemeenten horen de wensen van ouderen: waar gaat het goed? Waar kan het beter?

Heeft u interesse om een editie van Krachtig ouder worden in uw gemeente te organiseren? Neem dan vrijblijvend contact op met programmamanager Carolien Appelman: c.appelman@anbo-pcob.nl of kijk op de website www.deseniorencoalitie.nl

4

Samen naar een seniorvriendelijke gemeente

De thema’s voor de ontwikkeling naar een seniorvriendelijke gemeente 1 Huisvesting: Toegankelijkheid van de eigen woning. 2 Sociale participatie: Mogelijkheden om in de buurt/woonplaats deel te nemen aan activiteiten en anderen te ontmoeten. 3 Sociale inclusie: Betrek ouderen bij de samenleving. 4 Burgerparticipatie: Gevoel van waardering en contact tussen generaties binnen de woonplaats. 5 Communicatie en informatie: Toegankelijkheid en begrijpelijkheid van informatie van gemeente, digitaal en fysiek. 6 Sociale gezondheidsvoorzieningen: Toegankelijkheid, bereikbaarheid en kwaliteit van zorg en welzijn in de buurt/woonplaats. 7 Buitenruimte/gebouwen waaronder veiligheid: Toegankelijkheid van de leefomgeving en winkels ook voor rollator of rolstoel. 8 Vervoer: Toegankelijkheid en gebruiksgemak van het openbaar vervoer in de nabije omgeving van de woonplaats. 9 Financiën: Financiële draagkracht en ervaren bestedingsruimte.

Samen naar een seniorvriendelijke gemeente

5

1 Huisvesting: passend en betaalbaar wonen Een geschikte woning in een fijne omgeving is de basis voor een goed leven. Gemeenten hebben een essentiële rol om dit te bevorderen. Een goede voorbereiding op het ouder worden betekent ook nadenken over de geschiktheid van de woning in het geval er toch beperkingen optreden. Oudere mensen willen best een stap zetten maar willen dan wel een woning die bij ze past op een locatie waar goede voorzieningen zijn. •  Betrek ouderen bij transformatie- of bouwplannen: Ouderen hebben best wensen over een eventuele toekomstige woning. Dus het is belangrijk om de potentiële bewoners te betrekken bij de plannen. Past de locatie? Is het ontwerp passend? Klopt de indeling? • Breng partijen bij elkaar: Bouwprojecten zijn complex en er zijn meerdere partijen bij betrokken. De gemeente kan een cruciale rol spelen als aanjager en coördinator van plannen. Ook kan de gemeente helpen met vergunningen en meedenken over mogelijkheden. Zorg voor een realistische woonzorgvisie met daarin concrete plannen gebaseerd op de demografische ontwikkelingen, die ook daadwerkelijk uitgevoerd worden.

Voor gemeenten is het een belangrijke taak om naar de toekomst te kijken: hoe ontwikkelt de bevolking in onze gemeente zich en wat hebben zij nodig? Hoe moeten woningen en wijken eruitzien om ervoor te zorgen dat mensen elkaar veel meer gaan helpen? Welke voorzieningen zoals huisarts en apotheek zijn nodig. Partijen als gemeenten, woning­ corporaties, zorgorganisaties en investeerders moeten de handen hiervoor ineenslaan. •  Woonzorgvormen: Het is belangrijk dat in de visie, inzet en uitbreiding van innovatieve woonzorgvormen worden meegenomen. Zowel in de sociale huursector als in de vrije sector en koop.

6

Samen naar een seniorvriendelijke gemeente

2 Sociale participatie Ouderen willen betekenisvol leven en erbij horen. Wanneer zij ouder worden, vallen sociale contacten soms weg. Gemeenten kunnen bijdragen aan het voorkomen van eenzaamheid. De inrichting van wijken is mede van invloed op de sociale interactie tussen mensen. Ouderen moeten prettig kunnen wonen in fijne wijken. Er moeten daarom goede faciliteiten worden gecreëerd om andere mensen te ontmoeten in de eigen wijk en allerhande activiteiten te ondernemen. Dit bevordert niet alleen de zelfredzaamheid, maar ook de samenredzaamheid. • Zorgzame buurten: Werk mee aan de totstandkoming van buurt of wijkgemeenschappen door het creëren van voorzieningen die ontmoeten bevorderen. Denk aan de bibliotheek, maar ook buurt- en wijkcentra of het ontstaan van gemeenschappelijke tuinen. Help en ondersteun buurtinitiatieven waar ze zich ontwikkelen. Een vitale zorgzame buurt of wijk ontstaat niet vanzelf. Maar als deze er is dan bevordert het omkijken naar elkaar en wordt er veel zorg door buurtgenoten overgenomen. •  Wijken met voorzieningen: Zorg voor een mix van winkels, cafés en clubs in elke buurt. Zorg ook voor beleid waarin huisartsen en andere zorgverleners zich makkelijk kunnen vestigen. •  Toegankelijke communicatie: Laat op de website van de gemeente locaties zien waar activiteiten zijn. Zo is het voor iedereen makkelijk vindbaar.

Samen naar een seniorvriendelijke gemeente

7

3 Sociale inclusie Ook ouderen ervaren regelmatig dat zij buiten de samenleving geplaatst worden. Dit is een gemiste kans, want ouderen hebben veel ervaring die ze nog volop kunnen inzetten. Zorg als gemeente dat ouderen gezien blijven en nodig ze uit om mee te blijven doen. Dit kan op allerlei terreinen, zoals onderwijs, zorg en sport. •  Voorkom leeftijdsdiscriminatie: Buitensluiting, op welk terrein dan ook, zorgt voor een bijzonder eenzaam gevoel. Uit een onderzoek van ANBO-PCOB, van begin 2025, blijkt helaas dat één op de drie senioren weleens een gevoel van buitensluiting ervaart. Ouderen hebben dan het gevoel er niet bij te horen, terwijl we juist weten hoe belangrijk het is dat zij meedoen in de maatschappij.

4 Burgerparticipatie Met de demografische ontwikkelingen vergrijzen gemeenten. Dit heeft ook gevolgen voor andere leeftijdsgroepen, zoals bijvoorbeeld jongeren. Het is belangrijk dat de gemeente zorgt dat burgers van alle leeftijden elkaar weten te vinden. Het is interessant om jong en oud ervaringen uit te laten wisselen, elkaar te coachen of te helpen bij een vak op school.

8

Samen naar een seniorvriendelijke gemeente

5 Communicatie en informatie De maatschappij digitaliseert steeds verder, iedereen heeft er in zijn of haar dagelijkse leven mee te maken. Digitalisering biedt veel kansen en mogelijkheden om het leven van ouderen makkelijker te maken. Tegelijkertijd is de steeds verder digitaliserende samenleving niet voor iedereen even toegankelijk. • Digitale vaardigheden: Ga door met de gratis cursussen in bibliotheken of andere locaties over DigiD, gebruik van smartphones, tablets, digitale mogelijkheden op allerlei terreinen of beveiliging. Ook AI wordt steeds meer gemeengoed. Neem mensen hierin mee. Digitale ontwikkelingen gaan snel. Het is belangrijk om mensen te blijven ondersteunen en goed op de hoogte te blijven. • Toegankelijke dienstverlening: Richt een toegankelijk informatie- en ondersteuningspunt in waar ouderen terechtkunnen met hun hulpvragen op het gebied van wonen, welzijn, zorg, financiën, het lezen van een (overheids-)brief en juridische zaken. Een deel van de ouderen zal niet voldoende digitaal zelfredzaam worden. Bied alle informatie en diensten ook fysiek (loket), schriftelijk (formulieren) en telefonisch aan, zonder extra kosten of lange wachttijden. Zorg dat mensen altijd iemand kunnen spreken. Dit is overigens ook fijn voor de mensen die wel digitaal vaardig zijn.

Samen naar een seniorvriendelijke gemeente

9

6 Sociale gezondheidsvoorzieningen Het behoud en bevorderen van de zelfstandigheid van mensen zou het uitgangspunt moeten zijn van beleid. Ook met beperkingen moet het mogelijk zijn om nog naar beste kunnen mee te doen. •  Reablement kan in vele vormen aangeboden worden, van een kookcursus tot programma’s om de vitaliteit te vergroten. Waar mogelijk kunnen digitale hulpmiddelen worden ingezet. Kijk wat mensen nog (of weer) kunnen leren met behulp van trainingen. Centrale vraag moet zijn: hoe blijft de senior zelfredzaam? Een uitnodigende wijze van informatie en communicatie is hierbij essentieel. • Beweegprogramma’s: Start wandelgroepen, gymlessen of valpreventiecursussen in samenwerking met fysiotherapeuten. •  Geestelijke gezondheid: Bied gespreksgroepen over eenzaamheid of rouw, geleid door sociaal werkers • Niet iedereen is even zelfredzaam. Zij moeten dan wel kunnen rekenen op een goede ondersteuning.

10

Samen naar een seniorvriendelijke gemeente

•  Wijkgericht werken: De afgelopen jaren is er gestart met wijkgericht werken door middel van wijkteams. Gebleken is dat wijkteams kunnen helpen om de druk op de huisarts te verminderen. Maar ook door tijdig signalen op te vangen als er ergens iets mis dreigt te gaan. Dat kan voorkomen dat er een beroep op zorg wordt gedaan terwijl de oplossing daar niet ligt. Denk aan gezondheidsproblemen die voortkomen uit bijvoorbeeld eenzaamheid of die worden veroorzaakt door schulden. De samenstelling van een wijkteam moet zo breed mogelijk zijn met medewerkers vanuit het sociale en medische domein. Aandacht hierbij verdient ook de positie van de specialist ouderengeneeskunde in de eerste lijn.

Wmo-uitvoering Als mensen dan toch professionele hulp nodig hebben dan is het belangrijk dat ze weten dat ze terechtkunnen voor: •  Een persoonlijk gesprek: Start met een huisbezoek voor een ondersteuningsplan, gevolgd door evaluatiegesprekken om eventuele aanpassingen te bespreken. Betrek mantelzorger en naasten bij het gesprek. • Cliëntondersteuning: Zet onafhankelijke adviseurs in die ouderen helpen bij Wmo-aanvragen, gratis en zonder wachtlijsten. •  Meerjarig indiceren: Geef chronisch zieke ouderen een zorgindicatie voor meerdere jaren, zodat ze niet steeds opnieuw beoordeeld worden. •  Ondersteuning mantelzorger Het ondersteuningsaanbod voor mantelzorgers, waaronder het aanbod van respijt- en logeerzorg, wordt versterkt. • Gemeenten zorgen voor een goed ondersteuningsaanbod voor mantelzorgers passend bij de behoefte van mantelzorgers in de lokale context. • Informatievoorziening, zodat mantelzorgers informatie eenvoudiger kunnen vinden en toepassen. • Ondersteuning bij regeltaken, zoals de inzet van mantelzorgmakelaars. • Emotionele ondersteuning, zoals het faciliteren van lotgenotengroepen.

Samen naar een seniorvriendelijke gemeente

11

7 Buitenruimte, gebouwen •  Toegankelijke openbare ruimte: Het aantal kwetsbare ouderen in wijken en buurten neemt toe. Zorg voor een openbare ruimte, waar ouderen veilig kunnen bewegen en waar zij, ook met bijvoorbeeld dementie, de weg kunnen vinden. •  Openbare toiletten: Installeer voldoende schone, rolstoeltoegankelijke toiletten in winkelcentra, supermarkten, parken en bij bushaltes. •  Veiligheid: Ouderen zijn gebaat bij een omgeving zonder angst. Toch voelen ouderen zich weleens onveilig in de buurt of woonplaats. In stedelijke gebieden wordt dit meer gevoeld dan in de meer landelijke delen. Hangjongeren, fatbikes, drugs, inbraken, gebrek aan zichtbaarheid politie en verkeersdrukte zijn veelgenoemde oorzaken. • Integrale aanpak: Werk samen met politie, brandweer en zorgverleners aan een plan tegen inbraak, brand en sociale onveiligheid. Denk aan gezamenlijke controles in wijken waar veel oudere mensen wonen. • Voorlichting: Organiseer workshops over inbraakpreventie (slimme sloten), babbeltrucs (herkenningstips) en brandveiligheid (rookmelders), bijvoorbeeld in buurthuizen. • Buurtschouw: Een buurtschouw is een mooie manier om in de buurt rond te vragen wat er speelt en hulp op maat aan te bieden. • Groene leefomgeving: Plant bomen en zorg voor schaduwrijke wandelpaden; dit verlaagt hittestress en verbetert de luchtkwaliteit.

• Voorzieningen dichtbij: Cluster medische centra, supermarkten, bushaltes en geldautomaten binnen bereikbare plaatsen van locaties waar veel ouderen wonen.

12

Samen naar een seniorvriendelijke gemeente

8 Transport: mobiliteit en verkeersveiligheid Zelfstandig en voldoende mobiel zijn is voor ouderen een voorwaarde voor vrijheid en sociale contacten. • Toegankelijke wegen: Maak voetpaden breed, vlak en obstakelvrij, met antisliptegels en duidelijke markeringen. Denk aan ouderen met rollators of scootmobielen die struikelgevaar willen vermijden. Doordat steeds meer snelle tweewielers, zoals elektrische fietsen, snorfietsen en fatbikes, het fietspad in beslag nemen, komen langzamere weggebruikers in het gedrang. In sommige gemeenten is het wellicht tijd om na te denken over stroken voor snel en langzamer verkeer. Hierdoor kunnen senioren zich veiliger door het verkeer bewegen. • Stimuleer eigen vervoer: Stimuleer gezond en actief vervoer voor ouderen die willen blijven fietsen of wandelen. Zorg voor veilige fietsenstallingen en bied de mogelijkheid van fiets- of wandelmaatjes. •  Seniorvriendelijke inrichting: Bij (her)inrichting van kruispunten: verleng oversteektijden, installeer akoestische signalen voor slechtzienden en zorg voor brede, verlaagde stoepen. Ook het egaal maken van trottoirs en fietspaden draagt voor ouderen bij aan een groter gevoel van (verkeers) veiligheid. •  Bereikbaar openbaar vervoer: Plaats bushaltes binnen bereikbare afstand van seniorenwoningen, met bankjes, beschutting en lage instapbussen.

Werk samen met vervoerders aan toegankelijkheid en gebruiksgemak van het openbaar vervoer in de nabije omgeving van de woonplaats. Zorg ook dat vertrek- en aankomsttijden voor iedereen beschikbaar en bereikbaar zijn. • Behoud openbaar vervoer: Voorkom dat buslijnen in dunbevolkte wijken verdwijnen. Subsidieer alternatieven zoals buurtbussen, gerund door vrijwilligers of denk aan Regiotaxi’s.

Samen naar een seniorvriendelijke gemeente

13

9 Financiën Financiële draagkracht en ervaren bestedingsruimte zijn belangrijk om, naast het voorzien in de levensbehoefte, ook sociale contacten te onderhouden. Ouderen met een klein inkomen verdienen extra hulp. •  Korting vereniging: Vergoed (een deel van) de contributie van het lidmaatschap van een vereniging, zodat ook AOW’ers met een laag inkomen lid kunnen worden. • Informatievoorziening: Bied duidelijk informatie over financiële regelingen, zoals de Aanvullende Inkomensvoorziening Ouderen (AIO) maar ook gemeentelijke regelingen. • Schuldhulpverlening: Van de ouderen in de financieel kwetsbare groep, geeft 1 op de 3 aan moeite te hebben om rond te komen. Probeer in beeld te krijgen welke ouderen schulden hebben en ga samen met hen na hoe deze schulden opgelost kunnen worden.

14

Samen naar een seniorvriendelijke gemeente

Tot slot ANBO-PCOB heeft onder het Nationaal Seniorenpanel en de leden een onder­zoek uitgezet naar de seniorvriendelijkheid van gemeenten. De bedoeling is om het onderzoek jaarlijks te herhalen. Ouderen hebben het over het algemeen goed in Nederland. Maar er zijn natuurlijk verschillen, afhankelijk van inkomen, opleiding, achtergrond, gezondheid en het sociale netwerk. Dat zijn wel bepalende factoren of iemand in staat is zelfredzaam de weg naar het behoud van kwaliteit van bestaan te vinden. Gemeenten spelen een belangrijke rol in het creëren van de randvoorwaarden zoals huisvesting, de voorzieningen in de wijken en de ondersteuning als het minder goed gaat en er hulp nodig is. In zijn algemeenheid betekent dit voor gemeenten dat de basis op orde moet zijn: goede woningen, een veilige en toegankelijke openbare ruimte, bereikbare voorzieningen en echte aandacht voor ouderen met voor deze groep passend beleid.

Wat ouderen belangrijk vinden: •  Woningaanbod en doorstroming: behoefte aan passende, betaalbare seniorenwoningen •  Toegankelijkheid en onderhoud openbare ruimte: slecht onderhouden trottoirs, betere voetpaden, oversteekplaatsen •  Bereikbaarheid en mobiliteit: slecht bereikbaar openbaar vervoer, niet op loopafstand, wens voor buurtbussen, lagere snelheden • Luisteren en omgaan met ouderen: gemeente zijn te afstandelijk en bureaucratisch • Wens voor meer ontmoetingsplekken en activiteiten • Meer openbare toiletten Oproep! We roepen gemeenten op om mee te doen met de vragenlijst en deze onder burgers vanaf 65+ uit te zetten. Samen moeten we daarmee Nederland en alle gemeenten seniorvriendelijk kunnen maken en zo te zorgen dat mensen fijn ouder kunnen worden en de zo gewenste kwaliteit van bestaan behouden. Samen naar een seniorvriendelijke gemeente

15

DE SENIOREN COALITIE Hét samenwerkingsverband van seniorenorganisaties

De ouderenorganisaties ANBO-PCOB, Koepel Gepensioneerden, de KBO-bonden Noord-Holland, Zuid-Holland en Gelderland, NOOM en SOMNL werken samen in de Seniorencoalitie. Samen behartigen ze de belangen van alle senioren in Nederland. En samen laten ze de stem van ouderen nóg krachtiger horen. Dat doen ze zowel in Den Haag als regionaal en lokaal. Belangrijke thema’s zijn pensioen, koopkracht, wonen, veiligheid, welzijn, digitalisering, voorzieningen in de wijken, gezondheidszorg en beeldvorming. De Gemeenteraadsverkiezingen, die plaatsvinden op woensdag 18 maart 2026, zijn een goede reden om deze thema’s over het voetlicht te brengen en onder de aandacht van toekomstige wethouders en gemeenteraads­ leden. Welke gemeente wil nu niet de meest seniorvriendelijke gemeente van Nederland zijn? Met deze tipgids moet dat lukken!

Deze gids is gemaakt door ANBO-PCOB op basis van onder­­zoek van het Nationaal Senioren Panel van ANBO-PCOB in samenwerking met de Haagse Hogeschool.

Anjuli Eenkhoorn Van: Verzonden: Aan: Onderwerp: Bijlagen:

Emmy Prins <e.prins@mevm.nl> woensdag 1 april 2026 12:19 Griffie Drents huurdersmanifest ter inspiratie Drents Huurdersmanifest 2026 - 20250910.pdf

Opvolgingsvlag: Vlagstatus:

Opvolgen Met vlag

Categorieën:

Anjuli; Wytze

Beste meneer Spoelstra, U bent inmiddels bezig met de informatie/formatie van een nieuw college. Ter inspiratie brengen wij graag ons Drents huurdersmanifest nogmaals onder uw aandacht. Dit manifest is vastgesteld door alle Drentse huurdersorganisaties die betrokken zijn bij de lokale prestatieafspraken. We brengen graag wat highlights onder uw aandacht, het gehele document vindt u in de bijlage.

• • • • •

• • •

Betaalbaar wonen is belangrijk voor Drentse huurders. Een vaak vergeten post is die van de lokale lasten. Deze lasten drukken ook op het beschikbare budget van huurders. Een ruimhartige gemeentelijke kwijtscheldingsnorm is op zijn plaats, bijvoorbeeld bij inkomens tot minimaal 120% van het minimuminkomen. Stuur bij nieuwbouwprojecten op minstens 30% sociale huur, de vraag naar sociale huurwoningen is groot. Stuur als college op netto groei van de sociale woningvoorraad. Door verkoop en sloop die voorafgaat aan vervangende nieuwbouw is er soms nauwelijks sprake van groei van de sociale woningvoorraad. In Drenthe werken we vanuit gemeenten, provincies en Thuiskompas (woningcorporaties en huurdersorganisaties) aan een Drentse urgentieverordening. Wij pleiten ervoor om overal in Drenthe dezelfde spelregels te hanteren, dat is transparant en uitlegbaar en belangrijk voor woningzoekenden. Doorstroming is belangrijk, de wens is om een verhuistrein op gang te brengen die uiteindelijk een woningzoekende ook aan een woning helpt. Er is inmiddels voldoende onderzoek gedaan naar doorstroomregelingen die werken. Onderzoek hoe doorstroming van ouderen die van een grote woning met tuin naar een passende woonruimte willen verhuizen kan bevorderd worden door het wegnemen van de zogenaamde “drempels”.

Stel bijvoorbeeld een gemeentelijke doorstroomregeling op, waar ontzorgen (financieel of in natura) een belangrijke rol in speelt. Zorg bij de ontwikkeling en uitvoering van de wijktransitieplannen voor een goed participatieproces, waarbij huurders de mogelijkheid krijgen om mee te beslissen welke optie het meest geschikt is. En zorg dat plannen alleen doorgaan bij voldoende draagvlak in de wijk. Draagvlak begint bij betaalbaarheid. Uitgangspunt is betaalbare verduurzaming, de woonlasten mogen niet verder stijgen. Zorg in ieder dorp of iedere wijk voor een ontmoetingsplek. Zorg en ontmoeting dicht bij huis die laagdrempelig georganiseerd wordt is goed voor zowel jong als oud. Dankzij de Wet goed verhuurderschap hebben alle Drentse gemeenten inmiddels een meldpunt ingericht voor goed verhuurderschap. Dit is vooral belangrijk voor huurders in de private sector die vaak te maken hebben met onkundige- en soms kwaadwillende verhuurders. Om ook deze huurders een stem te geven hebben wij de volgende suggesties: Werk in Drenthe samen aan een Drents huurteam waar huurders terechtkunnen voor ondersteuning en waar de triage voor de Wet goed verhuurderschap en de Wet betaalbare huur plaatsvindt. Wij verwachten dat dit leidt tot een betere bescherming van huurders en kostenbesparend werkt voor gemeentes.

Wilt u meer weten of heeft u vragen? Dan kunt u contact opnemen met Marcel Bomers, voorzitter huurdersorganisatie MEVM, via m.bomers@mevm.nl. Met vriendelijke groet, Namens de huurdersorganisaties MHS en MEVM Emmy Prins Officemanager MEVM Werkdagen: ma, di, wo, do

1

2

1

DRENTS HUURDERSMANIFEST Opgesteld door de Drentse huurdersbelangenorganisaties

ONZE INPUT VOOR UW VERKIEZINGSPROGRAMMA In 2026 zijn er gemeenteraadsverkiezingen. U bent nu bezig met uw verkiezingsprogramma en wij willen graag uw aandacht vestigen op de huurders in onze gemeente. In veel gevallen zijn juist huurders de inwoners die aangewezen zijn op gemeentelijk beleid dat opkomt voor degenen die de hulp het best kunnen gebruiken. Als huurdersorganisaties in Drenthe brengen wij graag onze speerpunten onder uw aandacht, die van belang zijn voor alle huurders in Drenthe. In dit document worden deze en andere onderwerpen toegelicht.

Samen op weg naar een beter huurdersklimaat • • • • •

Betaalbaar Beschikbaar Duurzaam Veilig Voor iedereen

DRENTS HUURDERSMANIFEST | huurdersbelangenorganisaties Drenthe September 2025

2

1. Betaalbaarheid “Wie de eindjes aan elkaar wil knopen, moet voortdurend in touw zijn.” Alexander Pola

Woonlasten trekken een zware wissel op het bestedingsbudget van mensen met lage inkomens. Alhoewel gemeenten hun armste inwoners steunen met minima-/armoedebeleid is dat niet voldoende! De afgelopen jaren zijn huurders geconfronteerd met stijgende energielasten en explosieve huurstijgingen. Verbetering van de financiële situatie en verlaging van de woonlasten is noodzakelijk! Betaalbaarheid is een gevleugeld begrip binnen de volkshuisvesting. Betaalbaarheid betekent voor de huurder dat na het betalen van de woonlasten (huur, de energierekening, gemeentelijke belastingen en heffingen) voldoende geld overblijft om van te kunnen leven en maatschappelijk te participeren. Uit het meest recente woonlastenonderzoek uit 2023 komt naar voren dat 1 op de 3 huurders mogelijk in geldproblemen komt door de hoge woonlasten. Tot 2023 was er nog sprake van gematigd huurbeleid, sinds die tijd doet Drenthe mee in de landelijke trend om de huren maximaal te verhogen. Er is echt werk aan de winkel. We hebben de volgende suggesties: •

•

• • •

•

Een vaak vergeten post is die van de lokale lasten. Deze lasten drukken ook op het beschikbare budget van huurders. Een ruimhartige gemeentelijke kwijtscheldingsnorm is op zijn plaats, bijvoorbeeld bij inkomens tot 120% van het minimuminkomen. Uw gemeente maakt jaarlijks prestatieafspraken met corporaties en huurdersorganisaties. We vragen u om in te zetten op inflatievolgende huurverhogingen met een maximum van 3% en voldoende aanbod onder de passend toewijzen-grens. Standaard aanbieden van maandelijkse termijnen voor de gemeentelijke heffingen. Zo worden inwoners niet overvallen door onverwachte hoge nota’s in een maand. Armoede zorgt voor schaamte. Ervaringsdeskundigen kunnen bruggen bouwen en helpen om inwoners te bereiken die zelf de weg naar de gemeente niet kunnen vinden. Gebruik de VoorzieningenWijzer in alle Drentse gemeenten. Huurders worden hierdoor gewezen op besparingsmogelijkheden en het gebruik van bestaande voorzieningen en lokale regelingen. Door optimaal alle rechten te benutten kan men een ruimer budget verkrijgen zodat zij ook aan maatschappelijke activiteiten kunnen deelnemen. Inrichten van een betaalbaarheidsfonds door corporaties en gemeenten om maatwerk en gerichte ondersteuning te bieden aan huurders die in de knel komen door bijvoorbeeld een inkomensval.

DRENTS HUURDERSMANIFEST | huurdersbelangenorganisaties Drenthe September 2025

3

2. Beschikbaarheid “In zijn huis is zelfs de arme een vorst.” Een spreuk uit de Talmud

Dat de woningmarkt op zijn kop staat is bekend, ook in Drenthe worden we daarmee geconfronteerd. De wachtlijsten voor sociale huurwoningen nemen toe door de grotere vraag en het geringe aanbod. Huishoudenverdunning speelt hierbij een belangrijke rol. Er wonen steeds minder mensen in een huis. Daarnaast hebben de landelijke ontwikkelingen zoals Weer Thuis (uitstroom GGZ en beschermd Wonen) en Langer Zelfstandig Wonen (senioren wonen langer thuis en steeds minder vaak in een zorginstelling) tot gevolg dat steeds meer mensen aangewezen zijn op een sociale huurwoning. Naar verwachting wordt de Wet Versterking regie Volkshuisvesting dit najaar goedgekeurd en moeten alle gemeenten een urgentieverordening opstellen. Allemaal ontwikkelingen die het voor woningzoekenden zonder rugzakje lastiger maken om een betaalbare woning te vinden. We hebben daarom de volgende suggesties die kunnen zorgen voor voldoende aanbod voor woningzoekenden: • • • • •

• •

•

In Drenthe werken we vanuit gemeenten, provincies en Thuiskompas (woningcorporaties en huurdersorganisaties) aan een Drentse urgentieverordening. Overal in Drenthe dezelfde spelregels, dat is transparant en uitlegbaar en belangrijk voor woningzoekenden. Stuur bij nieuwbouwprojecten op minstens 30% sociale huur en 30% middenhuur. Verkoop van sociale huurwoningen leidt tot afname van de woningvoorraad en moet zoveel mogelijk worden beperkt. In de prestatieafspraken kan hier invulling aan worden gegeven. Sloop van sociale huurwoningen leidt ook met vervangende nieuwbouw eerst tot afname van de woningvoorraad. Beperk sloop en zorg ervoor dat samen met de bewoners de afweging slopen of renoveren wordt gemaakt. Maak werk van flexwoningen. De druk op de woningmarkt is hoog. Uitbreiding van de woningvoorraad gaat langzaam en de noodzakelijke verduurzaming van huurwoningen betekent vaak dat bewoners een reguliere huurwoning als wisselwoning moeten betrekken tijdens de verduurzaming. Inzet van flexwoningen beperkt de druk op de woningmarkt. Daarnaast kunnen flexwoningen een oplossing bieden voor schrijnende problemen. Voer gemeentelijk grondbeleid dat gericht is op voldoende mogelijkheden voor het realiseren van sociale- en middenhuur. De grondprijs die door de markt gevraagd wordt is vaak te hoog voor sociale volkshuisvesting.

Onderzoek hoe doorstroming van ouderen die van een grote woning met tuin naar een passende woonruimte willen verhuizen bevorderd kan worden door het wegnemen van de zogenaamde “drempels”. Stel bijvoorbeeld een gemeentelijke doorstroomregeling op, waar ontzorgen (financieel of in natura) een belangrijke rol in speelt. Oneigenlijk gebruik van de schaarste aan woonruimte moet tegengegaan worden door een zelfbewoningsplicht in te stellen bij verkoop van woningen.

DRENTS HUURDERSMANIFEST | huurdersbelangenorganisaties Drenthe September 2025

4

3. Duurzaamheid en energie “We erven de aarde niet van onze voorouders, we lenen het van onze kinderen.” Native American Proverb

WIJKTRANSITIEPLANNEN Drenten werken graag samen. Het Drentse streven is om in 2050 energieneutraal te zijn. Om die doelstelling te halen moeten stevige stappen worden gezet. Cruciaal voor het welslagen van de warmtetransitie is voldoende draagvlak. Het vroegtijdig betrekken van de omgeving in- en rond de wijk bij de warmtetransitie zorgt ervoor dat verschillende wensen, perspectieven, kennis en creativiteit snel op tafel komen. Een goed ingericht participatieproces draagt bij aan kwalitatief betere besluitvorming en helpt in een latere fase om bewoners te motiveren. • • • •

• •

Verlaag de warmtevraag van woningen naar 94kWh/m2 uiterlijk in 2030. Huurders moeten bij aardgasvrije plannen stemrecht hebben en vergoedingen ontvangen voor inductiekoostellen en pannen. Momenteel is wetgeving in voorbereiding die gemeenten vanaf 2029 juridische middelen geeft om slecht geïsoleerde woningen aan te pakken. Bereid dit tijdig voor. Zorg bij de ontwikkeling en uitvoering van de wijktransitieplannen voor een goed participatieproces, waarbij huurders de mogelijkheid krijgen om mee te beslissen welke optie het meest geschikt is. En zorg dat plannen alleen doorgaan bij voldoende draagvlak in de wijk. Draagvlak begint bij betaalbaarheid. Uitgangspunt is betaalbare verduurzaming, de woonlasten mogen niet verder stijgen. De gemeenten moeten actief hun rol pakken in deze transitie, ook financieel. Het is een gezamenlijke inspanning van de gemeente, corporatie en huiseigenaren.

BEWUSTWORDING EN KLIMAATADAPTATIE Juist nu moet ingezet worden op bewustwording. Bewustwording van de stijgende energielasten en de mogelijkheden om deze verlagen. Bewustwording van de klimaatverandering en wat je zelf kan doen aan klimaatadaptatie. •

We vragen een voortrekkersrol van de gemeente bij klimaatadaptatie om zo de bewustwording bij de inwoners te vergroten. De samenwerking tussen huurdersorganisaties, corporaties en gemeente is essentieel. Dat kan bijvoorbeeld door samen de wijken te vergroenen. Vergroening helpt tegen hittestress en wateroverlast door hoosbuien. De buurt wordt leefbaarder en het zorgt voor bewustwording van klimaatverandering, energieverbruik en energielasten. Vergroening draagt ook bij aan het mentale welbevinden van de inwoners van de gemeenten. De gemeente kan hieraan, tegen geringe kosten, een mooie bijdrage leveren. Bijvoorbeeld door het aanleggen van klimaat adaptieve parkeerplaatsen.

DRENTS HUURDERSMANIFEST | huurdersbelangenorganisaties Drenthe September 2025

5

4. Zorgzaam samenwonen “Heb de ouderen in de samenleving lief, zorg en koester ze.” Lailah Gifty Akita

De afgelopen jaren heeft de gemeente er veel taken bijgekregen waar het gaat om de zorgvraag en hulpvraag van ouderen, mensen met een lichamelijke handicap, chronisch zieken, psychisch kwetsbare personen, dak- en thuislozen en jongeren met een ondersteuningsbehoefte. Gemeenten staan de komende tijd voor de opgave om tot een volkshuisvestelijk plan te komen waar de opgave rondom wonen en zorg moet landen. We blijven pleiten voor een integrale benadering. Integraal werken zorgt voor slimme kruisverbindingen en een pragmatische inzet van mensen en middelen. Zorgzaam langer thuiswonen heeft een directe relatie met een geschikte leefomgeving, sociaal netwerk en het zorg- en welzijn aanbod. Hierbij verdient preventie meer aandacht: investeer in vroegsignalering van problematische woonen leefsituaties en leg de nadruk op positieve gezondheid, Neem daarbij niet alleen de fysieke woonomgeving mee, maar ook het sociaal netwerk, digitale vaardigheden en mentale veerkracht in het beleid. Door deze integrale- en toekomstgerichte benadering kan de gemeente samen met inwoners, corporaties en zorgpartners bouwen aan duurzame, gezonde en inclusieve wijken. Tot slot een pleidooi voor meer aandacht voor omwonenden. We zien dat de focus vooral ligt op de hulpvrager en zorgvrager en de maatschappelijke organisaties waarmee de gemeente samenwerkt.

Nu steeds meer kwetsbare mensen terugkeren in de wijk zien we dat dit een grote wissel kan trekken op de leefbaarheid in de buurt. Omwonenden lijken welhaast een vergeten groep. Zij merken in de praktijk dat zij nauwelijks gehoor vinden bij gemeente, zorgverleners en hulpverleners. We hebben de volgende suggesties: • • •

•

•

•

Voldoende adequate zorg is een randvoorwaarde. Zorg in ieder dorp of iedere wijk voor een ontmoetingsplek. Zorg en ontmoeting dicht bij huis die laagdrempelig georganiseerd wordt is goed voor zowel jong als oud. Bevorder bijvoorbeeld dat in iedere wijk of buurt een fysiek loket komt waar vragen, signalen en klachten van buurtbewoners worden behandeld. Combineren met een ontmoetingsplek zorgt voor een win/win. Zorg voor een sluitende 24/7 meldmogelijkheid zodat bewoners altijd weten dat een zij een aanspreekpunt hebben. Overlast houdt zich niet aan werktijden en we moeten voorkomen dat de politie onnodig belast wordt. Maak gebruik van de kennis en ervaring van de inwoners en betrek wijkorganisaties en huurdersorganisaties. Zij kunnen actief signaleren en een rol spelen bij voorlichting en oplossingen. Het voorkomen van misverstanden en onbegrip is vaak goedkoper dan achteraf problemen oplossen. Zorg ervoor dat openbare gelegenheden goed toegankelijk zijn voor minder validen en faciliteer hier in voldoende parkeer- en oplaadmogelijkheden.

DRENTS HUURDERSMANIFEST | huurdersbelangenorganisaties Drenthe September 2025

6 DE TOEKOMSTIGE WOONWENS Nu we langer thuis wonen is het belangrijk om tijdig na te denken over de toekomstige woonwens. De gemeente kan inzetten op bewustwording en het makkelijker maken om in te spelen op deze toekomstige woonwens. Dit kan ook bijdragen aan de doorstroming en hiermee de druk op de woningmarkt verlichten. •

•

Onderzoek daarom hoe doorstroming van ouderen van een grote woning met tuin naar een passende woonruimte bevorderd kan worden door het wegnemen van de zogenaamde “drempels”. Stel bijvoorbeeld een gemeentelijke doorstroomregeling op waarbij de focus ligt op ontzorgen en budgetneutraal verhuizen. Ondanks demografische groei is er nog steeds vooral sprake van vergrijzing. Het spreekt voor zich dat de transformatieopgave en nieuwbouwopgave hier rekening mee moet houden door voldoende levensloopbestendige woningen te bouwen. Houd hierbij ook rekening met belangrijke faciliteiten, bijvoorbeeld huisarts dichtbij, en creëer ontmoetingsruimtes. Onze oproep is om flexibel te bouwen, zodat de woonfunctie aanpasbaar is aan de vraag.

VEILIG WONEN EN RECHTSBESCHERMING Dankzij de Wet Goed Verhuurderschap hebben alle Drentse gemeenten inmiddels een meldpunt ingericht voor Goed Verhuurderschap. Dit is vooral belangrijk voor huurders in de private sector die vaak te maken hebben met onkundige- en soms kwaadwillende verhuurders. Om vooral deze huurders een stem te geven hebben wij de volgende suggesties: •

Werk in Drenthe samen om op Drentse schaal Goed Verhuurderschap verder te stimuleren door: o o

Een actieve rol te nemen in handhaving van maximale huurprijzen op basis van het Woningwaarderingsstelsel. Een regionaal huurteam in te richten waar Huurders terecht kunnen voor ondersteuning.

DRENTS HUURDERSMANIFEST | huurdersbelangenorganisaties Drenthe September 2025

7 Dit huurdersmanifest is opgesteld door de Drentse huurdersbelangenorganisaties en wordt onderschreven door: Algemene Huurdersvereniging WOON www.ahwoon.nl HBV Eelde Paterswolde Huurdersbelangenvereniging › Stichting Eelder Woningbouw Huurdersfederatie Zuidoost Drenthe www.huurdersfederatie.nl

Huurdersorganisatie Mit En Veur Mekaor: MEVM www.mevm.nl Huurdersplatform SAM: HVDoCo Coevorden, SHDH Hoogeveen, SBDE Emmen www.huurdersdomesta.nl Huurdersvereniging De Deelmacht www.dedeelmacht.nl

Huurdersvereniging Samen Sterk Huurdersorganisatie Samen Sterk - Woonservice Wonen in Drenthe & Groningen Huurdersorganisatie MHS Meppel – Hoogeveen – Steenwijkerland

Bovenstaande huurdersorganisaties zijn lid van de

DRENTS HUURDERSMANIFEST | huurdersbelangenorganisaties Drenthe September 2025

enmetzo’nlangegeschiedenis. enmetzo’nlangegeschiedenis. Geacht gemeenteraadslid, brief aan de informateur Namens de sportsector feliciteren wij u van harte met uw plek in de nieuwe gemeenteraad en met het vertrouwen dat u van de inwoners hebt gekregen. De komende vier jaar maakt u, in een tijd vol beweging De Tweede Kamer en verandering, in uw gemeente het verschil. Daarin staan we samen voor grote maatschappelijke opgaven T.a.v. Bureau Woordvoering Kabinetsformatie op het gebied van de houdbaarheid van de zorg, leefbaarheid, kansengelijkheid en duurzaamheid. De heer R. Plasterk Postbus 20018 Te midden vanDen datHaag speelveld staat onze gezondheid onder druk, bewegen we te weinig en is de 2500 EA toegankelijkheid van sport niet vanzelfsprekend. Dat is zorgelijk, want de fysieke en mentale vitaliteit van uw inwoners is een groot goed. Sporten en bewegen is dan ook cruciaal. Sport inspireert, brengt Arnhem, 2023 mensen samen21endecember maakt Nederland weerbaar en veerkrachtig.

Sport gaat niet vanzelf Betreft

Afzender:

Met 10 miljoen én met de inzet van sportclubs, sportprofessionals en buurtsportSport gaat sporters niet vanzelf P.a.vrijwilligers, NOC*NSF, Papendallaan 60, 6816 VD Arnhem coaches is de impact van sport enorm. Juist ook voor de eerdergenoemde maatschappelijke opgaven waar we als samenleving voor staan. En uw gemeente is daarbij voor ons een onmisbare partner. Geachte heer Plasterk, Elke euro die u in een sportieve gemeenschap investeert, rendeert. Allereerst bieden we u namens de gehele sportsector graag Sportcentrum Papendal aan als locatie Nu isvoor het moment om sport en bewegen stevig te verankeren in het beleid. Sport heeft een gezonde (in)formatie: groen, rustig én uitnodigend omgemeentelijk - als de besprekingen stokken weliswaar een sterk zelf-organiserend vermogen, maar sport gaat niet vanzelf. Daarom roepen op, een balletje te trappen of te slaan. Een ideale locatie bovendien t.o.v. Bathmen, Enschedewij enuuw of u nu in de coalitie of oppositie zit: kom in beweging voor een gezonde, veilige en sportieve gemeente. woonplaats. U snapt natuurlijk waar het in deze brief om draait: sport en bewegen voor álle inwoners van dit Onze aanbevelingen:

land. Voor onze fysieke en mentale gezondheid, voor onderlinge verbinding en ontmoeting en in het belang van het ‘maatschappelijk weefsel’. Juist voor de grote en helaas groeiende groep 1.mensen Ruimte sport enenbewegen dievoor niet mee doet vaak niet mee kán doen. Geef inwoners toegang tot groene, beweegvriendelijke omgevingen en duurzame sportplekken. Nederland heeft eensportvoorzieningen rijke en historischedoor sportcultuur; land wordt gedroomd over de Zorg voor voldoende te werkenhet met eenwaar richtlijn voor sport in ruimtelijk Elfstedentocht, waar je in de kantine vrienden maakt enmeegenomen ontmoet, waar sportvereniging beleid, zodat sport en bewegen vanzelfsprekend worden bijde de lokale inrichting van uw de kraamkamer is voor zijn nationale oranjehelden en -heldinnen. Dieplek cultuur móeten we zorg, behouden. gemeente. Sportlocaties ook een kans om andere opgaven een te geven, zoals Net als al die ondernemende sportaanbieders die bijdragen aan gezondheid én sociale cohesie. onderwijs, energietransitie, en biodiversiteit. Van basketbalveldjes in aandachtswijken waar positieve communities ontstaan tot de kickboksschool waar vrouwen onder professionele begeleiding hun gevoel van veiligheid weer opbouwen.

2. Verbind het lokale sportnetwerk met andere netwerken

De urgentie is duidelijk: u kent de cijfers over obesitas en diabetes bij kinderen en de Stimuleer samenwerking tussen sportclubs, onderwijs, zorg, welzijn en het sociaal domein. Ontzorg zorgwekkende staat van de mentale gezondheid van jongeren. U weet van de kwetsbaarheid van de vele vrijwilligers en investeer in beroepskrachten, zoals buurtsportcoaches en clubkadercoaches, een steeds grotere groep ouderen en het dramatische effect op het aantal crisisopnamen en de die het verschil debeweegarmoede samenwerking met zorg en het onderwijs, in demensen wijk en op zorgkosten. U maken ziet hoeinde toeneemt; percentage datverenigingen. voldoet aan de beweegnorm is opnieuw gedaald, tot 44%. En dan hebben we het nog niets eens over jongeren met een beperking of meisjes met een migratieachtergrond, voor wie sport allesbehalve vanzelfsprekend is.

3. Zorg voor gelijke sportkansen

Heb uw sportbeleid oog diegene die nog niet meedoen. Maak sport voor iedereen van waarde De in sportsector kán en wilvoor bijdragen aan gelijke kansen, aan gezondere kinderen, aan verbinding. met gericht en toegankelijk stimuleringsbeleid, begrijpelijke regelingen en een sociaal vangnet voor We hebben de mogelijkheden; een unieke verenigingsstructuur waar andere landen jaloers op zijn, inwoners die steun nodig hebben. Zorg dat deze regelingen eenvoudig vindbaar en te gebruiken zijn. innoverende sportondernemers en gerenommeerde maatschappelijke sportorganisaties. Nergens Iedere inwoner verdient de kans om mee te doen, ongeachtdat inkomen, beperking, of achtergrond. in Europa is zo’n gevarieerd sportlandschap te vinden, zo geworteld is in leeftijd onze lokale cultuur en met zo’n lange geschiedenis.

onder meer Baarn de avondvierdaagse af wegens gebrek aan organisatiekracht. Ondertussen staan integreer er alleen al in Eindhoven meer dan 1000 kinderenom op de de impact wachtlijst om te Ons grote pleidooi: sport op alle relevante beleidsterreinen te kunnen Ondertussen staan integreer er alleengebrek al in Eindhoven meer dan 1000 kinderen op de de wachtlijst om te het Ons grote pleidooi: alle relevante beleidsterreinen om impact te kunnen kunnen voetballen, wegens aan velden en vrijwilligers… Beëindigt ijsclub Westerland behouden én verzilveren. Eensport paarop simpele voorbeelden: kunnen voetballen, wegens gebrek aan velden en vrijwilligers… Beëindigt ijsclub Westerland het behouden verzilveren. Een paar simpele voorbeelden: van de Natuurijs-klassiekers tezodat complexe vergunningstrajecten blaast -lidmaatschap Zet heténlokale sportaanbod in voor het vanwege onderwijs, álle kinderen minstens eenenuur lidmaatschap van de Natuurijs-klassiekers vanwege te complexe vergunningstrajecten en blaast -onder Zet het lokale sportaanbod in voor af hetwegens onderwijs, zodat kinderen minstens een uur meer Baarn deíedere avondvierdaagse gebrek aanálle organisatiekracht. bewegen tijdens schooldag. onder meer Baarn deíedere avondvierdaagse af wegens gebrek aan organisatiekracht. bewegen tijdens schooldag.

- Versterk het verenigingsleven met professionals, zodat er aansluiting mogelijk is met het -Ons Versterk het verenigingsleven met professionals, zodat eronderwijs. aansluiting mogelijk istemet het grote pleidooi: integreer sport op alle relevante beleidsterreinen omdaar de impact kunnen gemeentelijk (sociaal) beleid, de gezondheidszorg en het Het mooie is ook dat niemand Het mooie tégen is ook sport dat niemand en bewegen tégen sport is. en Maar bewegen daar is. blijft Maar het blijft helaas het helaas bij. bij. Het mooie is ook dat niemand tégen sport en bewegen is. Maar daar blijft het helaas bij. Ons grote pleidooi: integreer sport op alle relevante beleidsterreinen om de impact te kunnen gemeentelijk (sociaal) beleid, de gezondheidszorg en impact hetpositieve onderwijs. Benut de waarde van sport én verzilveren. Een paar simpele voorbeelden: -behouden Verrijk de woonomgeving eenvoudige voorzieningen om te sporten en bewegen – van Want ondanks de grote urgentie ondanks enmet de overduidelijke grote urgentie en positieve overduidelijke van impact sport van op sport belangrijke op belangrijke Want ondanks de Want grote urgentie en overduidelijke positieve impact van sport op belangrijke behouden verzilveren.