Bijlage 1- Kadernotitie gebiedsgericht omgevingsprogramma
Tekst van het document
De wijk versterkt biodiversiteit en ecologische verbindingen en draagt bij aan klimaatadaptatie, natuur inclusief bouwen en een aantrekkelijke leefomgeving. Groen en water worden als dragende structuur integraal onderdeel van de inrichting. We willen in het gebiedsgericht omgevingsprogramma onderzoek doen naar: • de geschikte leefgebieden voor (gids)soorten, met voldoende omvang; • het beschermen en benutten van de oude beek en veengronden; • het verbinden van de groene hoofd- en nevenstructuur; • het definiëren van een nieuwe groenblauwe hoofdroute die aansluit op de bestaande hoofdstructuur en zorgt voor een stevig groen raamwerk/ nevenstructuur in het bebouwd gebied; • de ontwikkeling van een bebouwde kom met minimaal 30 % groene of blauwe inrichting; • een omgeving met vanuit de woning zicht op minstens: 3 bomen, 30 % bedekking met een bladerdak en maximale loopafstand van 300 meter naar een openbaar park of groene verblijfsruimte. Aanpassen aan een veranderend klimaat Nieuwveense Landen fase 3 wordt klimaatbestendig en water robuust ingericht om extremere neerslag, droogte en hitte op te vangen. Dit doen we door bijvoorbeeld vergroening, waterberging en infiltratie, en door regenwater zoveel mogelijk lokaal vast te houden en gescheiden af te voeren.
We willen in het gebiedsgericht omgevingsprogramma onderzoek doen naar: • de waterbergingsnorm van het waterschap; • de implementatie van LAS (Lokale Adaptatie Strategie). Een schone leefomgeving Nieuwveense Landen fase 3 krijgt een inrichting als een schone en gezonde leefomgeving waarin water, lucht en bodem van goede kwaliteit zijn. Door een slimme ruimtelijke inrichting positioneren we functies zorgvuldig en benutten we natuurlijke structuren om negatieve effecten van geluid, licht en milieubelasting zoveel mogelijk te beperken. Zo ontstaat een veilige woonomgeving met een goede milieukwaliteit. Een gezonde leefomgeving Nieuwveense Landen fase 3 wordt ingericht als een gezonde leefomgeving die uitnodigt tot bewegen, ontmoeten en verblijven. De wijk stimuleert een actieve leefstijl door een groene, aantrekkelijke inrichting en een samenhangend netwerk van wandel- en fietsroutes. De inrichting draagt bij aan positieve gezondheid en welzijn van bewoners. 31 We willen in het gebiedsgericht omgevingsprogramma onderzoek doen naar: • groene zones die het dagelijkse ommetje stimuleren; • ruimte voor beweging, spel en ontmoeting voor jeugd en ouderen in de openbare ruimte; • ruimte voor collectieve buurttuinen (bijvoorbeeld moestuinen en volkstuinen). 6.1.3. Levendig en leefbaar In Meppel is het prettig wonen, leren, werken en recreëren.
Leefbaarheid én levendigheid ontstaat door goede voorzieningen, een goede openbare ruimte en vooral de nabijheid van een gemeenschap en ontmoeting. Ook de combinatie van wonen en werken, samen met het stimuleren van kleinschalige economische activiteit in de wijk, draagt hieraan bij. Een inclusieve buitenruimte nodigt mensen van alle doelgroepen uit om elkaar te ontmoeten, samen te zijn en deel te nemen aan het openbare leven. Voorzieningen We willen dat Nieuwveense Landen fase 3 een inclusieve woonwijk is met passende (maatschappelijke) voorzieningen voor dagelijks gebruik die aansluiten bij de behoefte van verschillende groepen bewoners. Dit gaat bijvoorbeeld om ruimte voor een huisarts, tandarts, andere voorzieningen voor ondersteuning en zorg, ontmoetingsplek(ken), kleinschalige horeca en detailhandel. Door het combineren van functies ontstaat efficiënt ruimtegebruik en flexibiliteit om in te spelen op veranderende maatschappelijke behoeften. De voorzieningen mogen niet concurreren met het voorzieningenaanbod in Nijeveen, de omliggende wijken of de binnenstad van Meppel. Ook moet er ruimte komen voor de Reestoeverschool. We vinden het belangrijk dat de voorzieningen goed bereikbaar zijn. We hanteren hierbij het STOMP-principe. Dit draagt bij aan de toegankelijkheid en leefbaarheid van de wijk.
We willen in het gebiedsgericht omgevingsprogramma onderzoek doen naar: • voor welke voorzieningen (economisch) draagkracht is en aansluiten bij verschillende groepen bewoners en passend zijn bij het bestaande aanbod in de omgeving; • een passende locatie voor de Reestoeverschool; • de potentiële locaties voor mogelijke voorzieningen, met aandacht voor spreiding of clustering en de beste aansluiting bij het bestaande gebied. Inrichting en beheer van de openbare ruimte Nieuwveense Landen fase 3 krijgt een toegankelijke openbare ruimte die ruimte biedt om in een fijne omgeving elkaar te ontmoeten en in te verblijven. We willen dat de openbare ruimte inclusief is en dat inwoners ongeacht leeftijd of beperking hiervan zelfstandig gebruik kunnen maken. In de openbare ruimte komen verschillende ruimtevragers samen. Denk aan ruimte voor water en groen, voor verkeer, kabels en leidingen, ontmoeting en verblijfskwaliteit. We gaan de ruimtevragers integraal afwegen zodat de gebruiks-, ruimtelijke en ecologische kwaliteit in balans zijn. We gaan integraal bouwen door de relatie tussen de ondergrondse infrastructuur, de bovengrondse bebouwing en de openbare ruimte optimaal op elkaar af te stemmen. Zo ontstaat een duurzame, efficiënte en toekomstbestendige inrichting van de leefomgeving. Het beheer is gericht op een schone, hele en veilige leefomgeving.
Dat draagt bij aan een verzorgde en leefbare wijk. We willen in het gebiedsgericht omgevingsprogramma onderzoek doen naar: • ontwerpprincipes voor hoe we een toegankelijke en aantrekkelijke openbare ruimte gaan creëren. 32 Toerisme en recreatie Nieuwveense Landen fase 3 sluit aan op de regionale recreatieve structuur van Meppel, Nijeveen en de omliggende natuurgebieden. De wijk draagt bij aan de verbinding tussen stad, dorpen en buitengebied. De beleving van het landschap is toegankelijk door de nabije recreatieve routes voor wandelaars en fietsers. Ook in de wijk zelf willen we dat er aandacht is voor de verblijfskwaliteit. Dat kan met een aantrekkelijke inrichting die ontmoeting en recreatief gebruik stimuleert. Eventueel passen kleinschalige horeca-activiteiten daarbij, als dat aansluit op de behoefte van verschillende groepen bewoners en gebruikers. We willen in het gebiedsgericht omgevingsprogramma onderzoek doen naar: • aansluiting van de wijk op recreatieve wandel- en fietsroutes; • de behoefte naar kleinschalige horeca-activiteiten en indien er sprake is van een behoefte, de spreiding of juist clustering van kleinschalige horeca-activiteiten in samenhang met de toe te voegen voorzieningen; • andere recreatieve invullingen die bijdragen aan de leefbaarheid en beleving en passend zijn binnen deze wijk.
Levendige binnenstad Eén van de kernkwaliteiten van Meppel is de levendige binnenstad. Dat willen we graag behouden. Dat betekent dat Nieuwveense Landen fase 3 goede verbindingen moet hebben met de binnenstad en omliggende voorzieningen. Hierdoor worden wonen, ontmoeten en recreëren met elkaar verbonden. Daarnaast willen we geen voorzieningen toestaan die kunnen concurreren met de binnenstad. 6.1.4. Kwalitatieve en inclusieve groei We kiezen voor kwalitatieve groei, passend bij onze identiteit. We behouden onze groenblauwe basis, onze diversiteit, onze gastvrijheid, levendigheid en regiofunctie. Wonen en werken brengen en houden we in balans. We groeien inclusief, iedereen kan meedoen. Zo geven we antwoord op de vragen van nu en de toekomst. Woningbouw Nieuwveense Landen fase 3 moet een gevarieerd en toekomstbestendig woningaanbod bieden dat aansluit bij de behoefte aan verschillende woningtypen en zorgt voor een evenwichtige bevolkingssamenstelling in de wijk (vraag gestuurd bouwen). We houden ons aan de Wet versterking regie volkshuisvesting en geven invulling aan het woningbehoefteonderzoek dat op dit moment plaatsvindt. De woningen bestaan ten tenminste voor 25 % uit sociale huur en tenminste 2/3 uit betaalbare woningbouw.
We willen in het gebiedsgericht omgevingsprogramma onderzoek doen naar: • de hoeveelheid toe te voegen woningen; • de bandbreedtes van de verschillende woningbouwtypologieën, uitgaande van ten minste 25 % sociale huur en tenminste 2/3 betaalbare woningbouw; • het bouwen van toekomstbestendige nieuwe woonvormen; • realiseren van woonwagenstandplaatsen; • het faciliteren van aandachtsgroepen, bijvoorbeeld Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO). 33 Een diverse economie De wijk biedt ruimte aan werkgelegenheid die dienend is aan de bewoners en bezoekers. Bijvoorbeeld door de werkgelegenheid vanuit de passende voorzieningen. De wijk ondersteunt ook een goede samenhang tussen wonen, werken en bereikbaarheid binnen de stad. Dit draagt bij aan een vitale en veerkrachtige gemeente. We willen in het gebiedsgericht omgevingsprogramma onderzoek doen naar: • behoefte aan en ruimte voor woon-werk kavels; • het clusteren of juist mengen van functies; • het faciliteren van kleinschalige bedrijvigheid. Bedrijventerrein We voorzien in Nieuwveense Landen fase 3 geen ruimte voor een bedrijventerrein. Dat past niet bij het karakter dat we met de wijk beogen. Mobiliteit Nieuwveense Landen fase 3 sluit aan op de mobiliteitstransitie waarin duurzame vormen van vervoer steeds belangrijker worden.
De wijk krijgt een inrichting die lopen, fietsen en het gebruik van openbaar vervoer stimuleert en goed aansluit op de dagelijkse verplaatsingen binnen de wijk, de gemeente en de regio. De inrichting van de wijk ondersteunt hiermee het STOMP-principe, waarbij duurzame vervoerswijzen prioriteit krijgen en de auto een meer ondergeschikte rol krijgt. Dit draagt bij aan een bereikbare, veilige en duurzame leefomgeving. We willen in het gebiedsgericht omgevingsprogramma onderzoek doen naar: • de mogelijkheden voor de inrichting van Nieuwveense Landen fase 3 naar het STOMP-principe. We onderzoeken de mogelijke uitwerkingen met als doel duurzame mobiliteit te stimuleren. Bijvoorbeeld met: o een goede (door)fietsverbinding tussen Nijeveen, Nieuwveense Landen fase 3, Nieuwveense Landen fase 1 en 2 en het centrum van Meppel.
Een ander voorbeeld is een goede secundaire (recreatieve) wandel- en fietsverbinding tussen Nijeveen en Nieuwveense Landen (fase 1 t/m 3), een goede wandel- en fietsverbinding tussen de Meppelerweg en de Steenwijkerstraatweg/Buitenvaart, extra verbindingen voor wandelaars en voldoende kwalitatieve fietsparkeervoorzieningen; o het voorkomen van doorgaand autoverkeer tussen de Meppelerweg en de Steenwijkerstraatweg/Buitenvaart, autoluwe straten, centrale parkeervoorzieningen en dubbelgebruik van parkeerplaatsen; • de aansluiting van de infrastructuur op landschappelijke elementen, bijvoorbeeld door een koppeling met het slagenlandschap en door inprikkers te realiseren vanaf de Meppelerweg en/of de Steenwijkerstraatweg, zonder dat hierdoor te lange rechtstanden voor gemotoriseerd verkeer ontstaan; • de realisatie van laadpalen op basis van de richtlijnen van het CROW. Ruimtelijke kwaliteit We willen dat Nieuwveense Landen fase 3 een zorgvuldig ontworpen nieuwe wijk wordt die aansluit op het omliggende slagenlandschap en de bestaande structuren van Nieuwveense Landen. Op plaatsen waar het woongebied grenst aan agrarische percelen realiseren we waar nodig zachte overgangen. Voor een goede overgang tussen Nijeveen en Meppel maken we onderscheid in de hoogte van de bebouwing.
Door een evenwichtige mix van gestapelde bouw en grondgebonden woningen ontstaat een gevarieerd woonmilieu met verschillende woningtypes en ruimtelijke kwaliteit. 34 De geleidelijke overgangen bieden daarnaast ruimte aan wandel- en fietspaden, natuurlijke zones en waterpartijen en zorgen voor een passende aansluiting tussen de bebouwde omgeving en het omliggende landschap. Hierdoor blijven zowel de landschappelijke kwaliteiten als de gebruikswaarde van het gebied behouden. Groen, water en bebouwing krijgen zo in samenhang vormgeving, zodat een herkenbare en leefbare omgeving ontstaat met een eigen karakter binnen het grotere geheel. Hierbij behouden we de bestaande kavelstructuren, watergangen en houtsingels zoveel mogelijk. We willen in het gebiedsgericht omgevingsprogramma onderzoek doen naar: • een duidelijke ruimtelijke scheiding tussen Meppel en Nijeveen met stadsrandzones inrichten zodat de kernen eigenheid behouden en de landschappelijke kwaliteiten gewaarborgd blijven. Bijvoorbeeld door uit te gaan van lagere bebouwing richting Nijeveen en hogere bebouwing richting Meppel.
De ontwikkeling moet in samenhang met de omgeving worden gezien; • de aansluiting op de kwaliteiten Wegdorpenlandschap van de laagveenontginning en Wegpanorma van de Omgevingsverordening Drenthe; • het gebruik van de bestaande kavelstructuur, waterstructuur en de houtsingels; • de aansluiting op het historische verhaal van de ruilverkaveling en bijbehorende beplantingsstructuren; • de samenhang tussen de functies wat bijdraagt aan hogere stedenbouwkundige kwaliteit, duurzaamheid en efficiënt grondgebruik. 6.2. Drie strategieën voor de leefomgeving We hebben drie strategieën om onze leefomgeving mee in te richten. Deze drie strategieën zijn beschermen, transformeren en ontwikkelen. De keuze voor één van deze strategieën is afhankelijk van uiteenlopende factoren. In de praktijk is vaak sprake van een samenhangende combinatie van strategieën. Omdat in Nieuwveense Landen fase 3 de ontwikkeling van een gebied centraal staat, zijn vooral de strategieën beschermen en ontwikkelen van toepassing. 6.2.1. Beschermen Nieuwveense Landen fase 3 ligt in een gebied dat wordt gekenmerkt door een slagenlandschap. Dit landschap is aangemerkt als te beschermen landschap. Dat past bij de strategie beschermen. De strategie bescherming is ook breder toepasbaar op het gebied.
Want als Nieuwveense Landen fase 3 eenmaal is ontwikkeld met bijvoorbeeld passende maatschappelijke voorzieningen, dan zetten we ons ervoor in om de kwaliteit hiervan te behouden. Dat geldt ook voor de fiets- en wandelroutes die er al zijn. Ook daar past de strategie ‘beschermen’ bij. 6.2.2. Transformeren In Nieuwveense Landen fase 3 komt een toekomstbestendige en gezonde woonwijk. De transformatie krijgt uitwerking in het gebiedsgericht omgevingsprogramma. In het gebiedsgericht omgevingsprogramma is de strategie ‘transformeren’ daarnaast ook van toepassing op de Meppelerweg. Deze weg krijgt een plek in de nieuwe structuur. 35 6.2.3. Ontwikkelen We willen het gebied ontwikkelen tot een aantrekkelijke, toekomstbestendige en leefbare wijk. Nieuwveense Landen fase 3 is een ontwikkelgebied. We voegen nieuwe voorzieningen, groen, water, woningen, infrastructuren plekken om te ontmoeten en bewegen toe aan de bestaande omgeving. In Tabel 6.1 staat een samenvatting van de strategie voor het gebiedsgericht omgevingsprogramma per ambitie.
6.1 Ambities en strategieën Ambitie Categorie Voornaamste strategie Duurzaam in alle opzichten Energietransitie Ontwikkelen Circulaire economie Ontwikkelen Schoon, natuurlijk en gezond Een natuurlijke leefomgeving Beschermen en ontwikkelen Aanpassen aan een veranderend klimaat Ontwikkelen Een schone leefomgeving Ontwikkelen Een gezonde leefomgeving Ontwikkelen Levendig en leefbaar Voorzieningen Ontwikkelen Inrichting en beheer van de openbare ruimte Ontwikkelen Toerisme en recreatie Ontwikkelen Levendige binnenstad Beschermen en ontwikkelen Kwalitatieve en inclusieve groei Woningbouw Ontwikkelen Een diverse economie Ontwikkelen Bedrijventerreinen Niet van toepassing Mobiliteit Ontwikkelen Ruimtelijke kwaliteit Beschermen en ontwikkelen 6.3. Aansluiting van het omgevingsprogramma op de Omgevingsvisie Het gebiedsgericht omgevingsprogramma sluit aan op de Omgevingsvisie van Meppel. Een aanpassing van de Omgevingsvisie is daarom op de meeste ambities niet nodig. Bij de actualisatie van de Omgevingsvisie kunnen de ambities van ‘toerisme en recreatie’ wel worden geconcretiseerd. De komende periode werken we aan een uitwerking van dit beleid uit de Omgevingsvisie. Deze uitwerking kan bij de actualisatie worden geïntegreerd in de Omgevingsvisie. 36 7. Proces Dit hoofdstuk gaat in op het proces wat volgt na de vaststelling van de kadernotitie.
Er wordt ingegaan op de totstandkoming van het gebiedsgericht omgevingsprogramma in paragraaf 7.1, op de noodzaak van een MER-procedure in paragraaf 7.2, participatie in paragraaf 7.3 en de betrokkenheid van de gemeenteraad in paragraaf 7.4. 7.1. Proces gebiedsgericht omgevingsprogramma Nieuwveense Landen fase 3 Nadat de gemeenteraad deze Kadernotitie gebiedsgericht omgevingsprogramma Nieuwveense Landen fase 3 heeft vastgesteld, gaan we over tot het opstellen van het gebiedsgericht omgevingsprogramma. Hierbij worden vier fasen doorlopen: • opstellen Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) en ter inzage (6 weken); • uitwerking gebiedsgericht omgevingsprogramma en opstellen plan-MER bij het gebiedsgericht omgevingsprogramma; • opleveren gebiedsgericht omgevingsprogramma in STOP/TPOD (dit zijn standaarden om het omgevingsprogramma te publiceren); • ontwerp-programma en plan-MER ter inzage (6 weken); • vaststelling programma door college. In het omgevingsprogramma werken we de richting, visie en ontwikkelstrategie voor het gebied uit. We hebben daarbij aandacht voor de verschillende deelgebieden en de fasering. Het omgevingsprogramma leidt tot ‘spelregels’ voor de ruimtelijke, financiële en juridische mogelijkheden van Nieuwveense Landen fase 3. Het is belangrijk dat de plannen uitvoerbaar zijn. Er moet een goede balans zijn tussen ambities en middelen.
We stellen het omgevingsprogramma op volgens de rol van de gemeente zoals beschreven in hoofdstuk 5 en de strategieën en kaders uit hoofdstuk 6. Bij het opstellen van de spelregels wordt ook rekening gehouden met de milieueffecten. Parallel aan het opstellen van het omgevingsprogramma doorlopen we namelijk ook de MER-procedure (zie paragraaf 7.4). De MER-procedure toetst de kaders uit het omgevingsprogramma en geeft aanbevelingen om mogelijke milieueffecten te mitigeren. In het plan-MER nemen we ook een aanzet voor een monitoringsprogramma op. We maken inzichtelijk in hoeverre het beleid en de maatregelen bijdragen aan onze doelen en hoe we daarop kunnen bijsturen indien nodig. Relatie met het gevestigde voorkeursrecht De gemeente heeft op 25 september 2025 voorkeursrecht gevestigd in het gebied. Door het voorkeursrecht heeft de gemeente een voorkeurspositie op de grondmarkt. Dat betekent dat de gemeente het eerste recht van koop heeft wanneer een grondeigenaar de grond wenst te verkopen op de gebieden waarop het voorkeursrecht is gevestigd. Dit voorkomt grondspeculatie en geeft de gemeente regie en grip op de herontwikkeling. Met het gevestigde voorkeursrecht neemt de gemeente zoveel als nu mogelijk regie om bij te kunnen dragen aan de gestelde ambities voor Nieuwveense Landen fase 3. Het voorkeursrecht is gevestigd op grondslag van de Omgevingsvisie.
De vestiging van het gemeentelijk voorkeursrecht geldt in eerste instantie voor 3 jaar. Als vóór deze tijd een omgevingsplan wordt vastgesteld én in werking treedt waarin de gronden de functie wonen krijgen, dan verlengt het voorkeursrecht met een periode van 5 jaar. 37 Het opstellen van het gebiedsgericht omgevingsprogramma draagt bij aan het verder vormgeven van de ambities voor Nieuwveense Landen fase 3. Het omgevingsprogramma vormt het kader voor het opstellen van regels van de benodigde wijziging van het omgevingsplan. 7.2. MER-strategie In het omgevingsprogramma worden de ambities voor Nieuwveense Landen fase 3 verder uitgewerkt. Er kunnen aanzienlijke milieueffecten optreden als gevolg van het omgevingsprogramma. Voor ieder omgevingsprogramma gaan we daarom na of er sprake is van de MER-plicht. In een plan-MER onderzoeken we de gevolgen voor de leefomgeving. Zo krijgen milieubelangen een volwaardige plek in de besluitvorming. Het gebiedsgericht omgevingsprogramma is aangemerkt als plan of programma als bedoeld in de zin van artikel 16.34, eerste lid, Omgevingswet. Het programma vormt ook een kader voor toekomstige MER-(beoordelings)plichtige projecten. De ontwikkeling van de Nieuwveense Landen fase 3 betreft namelijk het realiseren van een woonwijk.
Dit valt onder de categorie ‘stedelijk ontwikkelingsproject met inbegrip van de bouw van winkelcentra en de aanleg van parkeerterreinen’ uit Bijlage V onder J11 bij het Omgevingsbesluit. Daarom is er sprake van een plan-MER-plicht. Dit betekent dat we bij het opstellen van het gebiedsgericht omgevingsprogramma ook de MER-procedure gaan doorlopen. De plan-MER gaat in op de volgende hoofdvragen: 1 wat is de huidige staat en kwaliteit van het milieu en de leefomgeving in Nieuwveense Landen fase 3? 2 hoe ontwikkelt het milieu en de leefomgeving zich autonoom (zonder vaststelling van het gebiedsgericht omgevingsprogramma)? 3 wat zijn de effecten van de op te stellen ontwikkelrichtingen (alternatieven) voor Nieuwveense Landen fase 3? 4 wat zijn de effecten van het gebiedsgericht omgevingsprogramma (voorkeursalternatief)? 5 wat zijn aandachtspunten, maatregelen, randvoorwaarden en onzekerheden voor monitoring en evaluatie? De uitwerking van de onderzoeksmethode wordt vastgelegd in een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). Bij de Omgevingsvisie is een omgevingseffectrapport (OER) opgesteld. Op niveau van de Omgevingsvisie zijn de toekomstige ontwikkelingen voor de gemeente integraal afgewogen. De afweging voor toekomstige woningbouwlocaties op gemeentelijk niveau onderzoeken we bij het gebiedsgericht omgevingsprogramma daarom niet verder. 7.3.
Participatie Voor het gebiedsgericht omgevingsprogramma is het de wens om de participatie gericht te laten plaatsvinden en participanten mee te nemen in de totstandkoming. De participatie krijgt vorm op basis van de participatieverordening en de participatieleidraad. Voor het gebiedsgericht omgevingsprogramma organiseren we drie participatiemomenten: • participatiemoment 1: o informeren over wat een gebiedsgericht omgevingsprogramma is en hoe deze tot stand komt; o informeren over de uitgangspunten uit de kadernotitie; 38 o ophalen wat geïnteresseerden belangrijk vinden voor de planuitwerking van Nieuwveense Landen fase 3; • participatiemoment 2: meedenken over de mogelijke ontwikkelrichtingen (alternatieven) voor Nieuwveense Landen fase 3; • participatiemoment 3: presentatie van het ontwerp-omgevingsprogramma en terugkoppelen hoe de resultaten van participatiemoment 2 zijn meegenomen. Daarnaast kan iedereen tijdens de terinzagelegging van het omgevingsprogramma een zienswijze indienen. De eventuele zienswijzen verzamelen, wegen en betrekken we bij het definitieve besluit. 7.4. Betrokkenheid van de gemeenteraad Voor het gebiedsgericht omgevingsprogramma betrekken we de gemeenteraad op meerdere momenten in het proces. Het doel is dat de raad haar politieke en maatschappelijke afwegingen kan meegeven waar dat haar kaderstellende rol betreft.
De gemeenteraad krijgt deze kadernotitie ter vaststelling aangeboden. Hierin staan de belangrijkste uitgangspunten en onderzoeksvragen die het college later uitwerkt in het gebiedsgerichte omgevingsprogramma. Tijdens het proces van het omgevingsprogramma krijgt de raadscommissie de gelegenheid om het ontwerp programma opiniërend te bespreken. Tijdens deze bespreking kan de raadscommissie de uitwerking van de onderzoeksvragen en kadernotitie in het omgevingsprogramma bespreken en aandachtspunten aan het college meegeven. We kiezen voor deze extra stap ten opzichte van de werkafspraken, omdat in de kadernotitie de kaders nog niet volledig zijn uitgewerkt. Tot slot informeert het college de raad na vaststelling van het omgevingsprogramma via een raadsmemo. Na deze vaststellingsmomenten loopt de betrokkenheid verder via de P&C-cyclus. De bevoegdheid voor het vaststellen van het omgevingsprogramma ligt bij het college van burgemeester en wethouders. 39 Bijlage I: Bovenlokaal beleid met kaderstellende ambities In Tabel I staan de beleidsstukken van bovenlokaal beleid opgenomen. Zowel de Rijksoverheid als de provincie Drenthe beschikt op dit moment over een Omgevingsvisie en een ontwerp-Omgevingsvisie. Daarom zijn de beide versies geanalyseerd.
De gemeente heeft op de ontwerp-Omgevingsvisie van de provincie Drenthe een zienswijze ingebracht waarin zij aandacht vraagt voor de rol van Meppel in de verstedelijkingsopgave van Zuidwest Drenthe. Naar verwachting wordt de Omgevingsvisie van de provincie in september vastgesteld. Tabel I. Bovenlokaal beleid met kaderstellende ambities Niveau Beleidsstuk Kader stellende ambities Nationaal Nationale Omgevingsvisie (2020) De NOVI gaat uit van vier prioriteiten: 1. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; 2. Duurzaam economisch groeipotentieel; 3. Sterke en gezonde steden en regio’s; 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Nationaal ontwerp-Nota ruimte (2025) De ontwerp-Nota Ruimte onderscheidt drie leidende principes, gebaseerd op een rechtvaardige verdeling van de schaarse ruimte met een balans tussen lusten en lasten: • Meervoudig ruimtegebruik: ruimte is schaars en waardevol. We zoeken waar het kan naar mogelijkheden voor functiecombinaties en naar efficiënt ruimtegebruik met behoud van ruimtelijke kwaliteit; • Gebiedskenmerken centraal: we beschermen en benutten wat er is en ontwikkelen nieuwe, onderscheidende ruimtelijke kwaliteit.
We werken aan lokaal en regionaal passende oplossingen; • Zoveel mogelijk voorkomen van afwentelen: we schuiven problemen niet zonder meer door naar elders of naar toekomstige generaties en we streven naar een rechtvaardige verdeling van de lusten en lasten. In de ontwerp-Nota Ruimte zijn dertien nationale belangen aangewezen. De onderstaande nationale belangen hebben een raakvlak met de kadernotitie voor het gebiedsgericht omgevingsprogramma: • Een goede en gezonde leefomgevingskwaliteit; • Een woningvoorraad die aansluit op de woonbehoeften; • Veilige, robuuste en duurzame hoofdinfrastructuur voor mobiliteit van personen, goederen en grondstoffen; • Een toekomstbestendige, circulaire economie; • Een betrouwbare, betaalbare en veilige energievoorziening en bijbehorende energiehoofdinfrastructuur; • Klimaatbestendig en klimaatneutraal in 2050; 40 Niveau Beleidsstuk Kader stellende ambities • Waterveiligheid, goede waterkwaliteit, beschikbaarheid van zoetwater en voldoende drinkwater; • Vitale natuur en biodiversiteit; • Cultureel erfgoed en landschappelijke kwaliteiten van (inter)nationale betekenis. Nieuwveense Landen is aangewezen als locatie in de concept-lijst met regionaal grootschalige woningbouwlocaties.
Nationaal Besluit kwaliteit leefomgeving (2018) Het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) richt zich op bestuursorganen (provincie, waterschap en gemeente) en geeft inhoudelijke normen waaraan zij hun taken en bevoegdheden, onder andere bij het opstellen van omgevingsverordeningen, waterschapsverordeningen respectievelijk omgevingsplannen, het verlenen van omgevingsvergunningen en het nemen van projectbesluiten. In hoofdstuk 5 van het Bkl zijn de instructieregels opgenomen die de gemeente bij het opstellen van het omgevingsplan in acht moet nemen. Deze instructieregels kunnen worden opgevat als de minimale vereisten waaraan een omgevingsplan in het kader van de evenwichtige toedeling van functies aan locaties moet voldoen. Dit gaat bijvoorbeeld om de ladder voor duurzame verstedelijking.
Provinciaal Omgevingsvisie provincie Drenthe (2022) • Behouden en, waar mogelijk, ontwikkelen van de kernkwaliteiten; • Zorgvuldig ruimtegebruik; • Beschermen van milieu- en leefomgevingskwaliteit; • Streven naar ontwikkelingen die bijdragen aan de robuustheid van de systemen; • Streven in multifunctionele gebieden naar een economische ontwikkeling van het landelijk gebied; • Ontwikkeling van een dynamische, vitale en zichzelf vernieuwende, regionale economie; • Streven naar netwerken van steden die samenhangen, samenwerken en complementair zijn; • Streven naar aantrekkelijke, gevarieerde en leefbare woonmilieus die voorzien in de woonvraag; • Voor de ambities op het gebied van wonen, werken en recreëren moet de provincie veilig en goed te bereiken zijn, ook internationaal; • Ambitie is een betrouwbare en betaalbare energievoorziening met een beperkte uitstoot van broeikasgassen; • Duurzaam gebruik en beheer, zodat er geen onherstelbare schade aan bodem en ondergrond optreedt; • Inzetten op het realiseren van het NNN voor de instandhouding en het versterken van de biodiversiteit, conform de afspraken met het rijk in het natuurpact; 41 Niveau Beleidsstuk Kader stellende ambities • Streven naar een leefomgeving die de veranderingen in het klimaat van zowel de geleidelijke temperatuurveranderingen als de intensievere weersextremen kan opvangen; • Verbinden van stad en land, het
verweven van landbouw, natuur en water in het landelijk gebied en het benutten van de kernkwaliteiten voor de economische ontwikkeling. Ontwerp- Omgevingsvisie provincie Drenthe Vaststelling eind september 2026 De ontwerp-Omgevingsvisie is opgebouwd uit drie ambities: 1. Een toekomstbestendig landelijk gebied: Waar water en bodem leidend zijn, natuur kan herstellen en het platteland leefbaar blijft. 2. Gezonde groei voor een vitale samenleving: Met aandacht voor wonen, werken, energie, economie, mobiliteit en een samenleving waarin iedereen mee kan doen. 3. Een mooi, schoon en gezond Drenthe: Waar we ons landschap, milieu en onze leefomgeving koesteren én versterken, zodat Drenthe een fijne en veilige plek blijft voor huidige én toekomstige generaties. Het gebiedsgericht omgevingsprogramma moet de lijnen van de provinciale Omgevingsvisie volgen. Provinciaal Omgevingsverordening provincie Drenthe (2026) De omgevingsverordening van de provincie Drenthe bevat de juridische regels voor de fysieke leefomgeving. Het gebied van Nieuwveense Landen fase 3 wordt aangeduid met gebiedsaanduiding ‘Landelijk Gebied’. De regels over deze gebiedsaanduiding gaan over regelingen die kunnen worden opgenomen in het omgevingsplan.
Dit geldt bijvoorbeeld voor: • Een ruimte-voor-ruimte regeling: o Regeling ter verbetering van de ruimtelijke kwaliteit in landelijk gebied door het verwijderen van landschap ontsierende bebouwing met een bedrijfsmatige of maatschappelijke functie, die geen functie meer heeft en waarvoor ter compensatie van de sloop een of meerdere woning(en) mag (mogen) worden gebouwd; • Nieuwe woningbouw aansluitend op Bestaand Stedelijk Gebied; • Plancapaciteit, mits wordt voldaan aan artikel 3.20: o De directe vestigingsmogelijkheden voor detailhandel die zijn vastgelegd in een juridisch bindend planologisch kader, zoals vastgestelde omgevingsplannen/bestemmingsplan, uitwerkingsplannen, gebieden zonder omgevingsplan (witte vlekken) en verleende omgevingsvergunningen; • De borging van de kernkwaliteiten Landschap (artikel 3.1); • Regels over mobiliteit (artikel 3.21) als ontwikkelingen verkeersbewegingen van 42 Niveau Beleidsstuk Kader stellende ambities wezenlijke invloed op de verkeersafwikkeling via bestaande infrastructuur kunnen veroorzaken. Waterschap Waterschapsverordening Drents Overijsselse Delta (2024) De waterschapsverordening bevat concrete regels over: • Waterkeringen; • Watergangen; • Grondwater. Het gebied van Nieuwveense Landen fase 3 wordt aangeduid met gebiedsaanduidingen ‘grondwaterlichaam - werkingsgebied’ en ‘waterkwaliteit - werkingsgebied.
De regels die gelden onder gebiedsaanduiding ‘grondwaterlichaam - werkingsgebied’ gaan over melding- en vergunningplichten over o.a. Het graven - en dempen in een werkingsgebied van een grondwaterlichaam. Ook gaan de regels over het onttrekken van grondwater of het infiltreren van water in dit gebied. De regels die gelden onder gebiedsaanduiding ‘waterkwaliteit - werkingsgebied’ gaan over het lozen van diverse wateren op oppervlaktewaterlichamen of zuiveringtechnische werken in beheer bij het waterschap. Als er water geloosd wordt op een oppervlaktewaterlichaam of zuiveringtechnisch werk in beheer bij het waterschap, dient rekening te worden gehouden met de in hoofdstuk 4 opgenomen regels van de Waterschapsverordening. 43 Bijlage II: Lopende beleidsprocessen Op dit moment is er sprake van meerdere relevante lopende beleidsprocessen. Deze zijn weergegeven in onderstaande tabel. Tabel II. Overzicht lopende beleidsprocessen Lopend beleidsproces Status Relevantie voor gebiedsgericht omgevingsprogramma Omgevingsprogramma Groen-Blauw: • programma biodiversiteit; • klimaatadaptatiestrategie. Het opstellen wordt in 2027 gestart Programma Biodiversiteit en de klimaatadaptatiestrategie zijn reeds vastgesteld (looptijden 2025-2028) en worden na afloop van de looptijd geactualiseerd in het nog op te stellen programma Groen-Blauw. Hierin komt ook de Lokale Adaptatie Strategie te staan.
Programma energie, waaronder het warmteprogramma Er ligt een concept warmteprogramma. Vaststelling eind zomer 2026 Onder programma energie valt o.a. de implementatie van PV bij parkeren. De transitie Visie Warmte (TVW) wordt het warmteprogramma. Het warmteprogramma wordt later onderdeel van het programma energie. Hieronder valt het mogelijk gebruik van restwarmte uit de RWZI en implementatie collectieve warmteoplossingen. Participatieverordening en actualisatie participatieleidraad Vaststelling in Q4 2026 In lijn met de huidige participatieleidraad. Volkshuisvestingsprogramma Vaststelling uiterlijk 1 juli 2027 Het volkshuisvestingsprogramma was voorheen de woonvisie. In het programma landen concrete locaties voor concrete aandachtsgroepen. Ook gaat het om de realisatie van 30 % sociaal programma, 2/3 betaalbare woningbouw en het realiseren van woonwagenstandplaatsen. Omgevingsprogramma mobiliteit: • Verkeersstructuur; • Parkeren; • Elektrisch laden; • Wegbeheerplan en verlichting; • Actieplan fiets; • Strategisch plan verkeersveiligheid (spv); • Duurzame mobiliteit. Vaststelling in 2027 In het omgevingsprogramma mobiliteit worden concrete maatregelen en acties vastgelegd die bijdragen aan de mobiliteitsdoelen. Het programma verbindt beleidsambities met uitvoering, zoals het verbeteren van bereikbaarheid, verkeersveiligheid en duurzaamheid.
Daarnaast biedt het een basis voor samenwerking en prioritering van investeringen in mobiliteit. Grondbeleid Vaststelling in Q4 2026 Actief grondbeleid en kostenverhaal. Kadernotitie horeca, evenementen, recreatie en toerisme t.b.v. Omgevingsprogramma ruimtelijke economie Vaststelling in Q1 2027 Er komen voorzieningen in Nieuwveense landen fase 3. Gezondheidsbeleid Vaststelling in Q4 2027 Ontwikkeling van sportvoorzieningen, beweegruimte en een openbare ruimte die uitnodigt tot bewegen. 44 Lopend beleidsproces Status Relevantie voor gebiedsgericht omgevingsprogramma Programma Inrichting en Beheer Openbare Ruimte: • Riolering en Water Programma (RWP 2023- 2028); • Plan openbare verlichting; • Wegenbeheerplan; • Beheerplan civiele kunstwerken. n.t.b. Gebiedsinrichting en het beheer moet voldoen aan dit programma. Programma ruimtelijke kwaliteit n.t.b. Stedenbouw, archeologie, erfgoed en beeldkwaliteit. Beleidskader ontmoetingscentra n.t.b. Mogelijk komt er een wijkcentrum in Nieuwveense Landen fase 3. 45 Bijlage III: Onderbouwing gemeentelijke rol Deze bijlage vormt de onderbouwing bij tabel 5.1 Gemeentelijke rol per ambitie in paragraaf 5.2. De onderbouwing is opgenomen voor rollen die gewijzigd zijn ten opzichte van de rollen die voorzien zijn in de Omgevingsvisie. 1.
Rol van de gemeente bij ambitie ‘Duurzaam in alle opzichten’ Energietransitie Voor het realiseren van energieneutrale wijk zal de samenwerking met de markt en netbeheerders cruciaal zijn. Vanuit de Omgevingswet moet nieuwbouw voldoen aan de eisen voor Bijna EnergieNeutraal Gebouw (BENG). Deze eisen worden richting Zero Emission Buildings (ZEB) de aankomende jaren strenger. Hierdoor is in mindere mate een regulerende rol op gemeentelijk niveau noodzakelijk. Wel is het van belang dat de gemeente besluit waar en door welke partij warmtenetten worden aangelegd. De Transitievisie Warmte vormt hiervoor belangrijk beleid. De daadwerkelijke realisatie van een collectieve energievoorziening zal waarschijnlijk niet door de gemeente plaatsvinden omdat dit specialistische kennis en ervaring vraagt. Afhankelijk van het onderzoek naar een collectieve energievoorziening kan de gemeente ervoor kiezen om het warmtenet via het nog op te richten Warmtebedrijf Drenthe-Overijssel (WDO) te ontwikkelen of via een eigen warmtebedrijf, zoals MeppelEnergie. Circulaire economie Ook voor circulaire economie is nationale wetgeving in de vorm van de nieuwe Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken van belang. Afhankelijk van gemeentelijk beleid zal de rol stimuleren van belang zijn. 2.
Rol van de gemeente bij ambitie ‘Schoon, natuurlijk en gezond’ Een natuurlijke leefomgeving De gemeente heeft een regierol voor de realisatie van de openbare ruimte waardoor realiseren een belangrijke rol zal zijn voor de gemeente voor het behalen van de ambities ten aanzien van een natuurlijke leefomgeving. Op basis van het gebiedsgericht omgevingsprogramma zal daarna het wijzigen van het omgevingsplan nodig zijn voor de juridische verankering (rol reguleren). Door inzet op deze twee rollen, neemt het belang van de rol stimuleren/faciliteren relatief af. Aanpassen aan een veranderend klimaat Doordat de gemeente via het omgevingsplan bepaalt waar gebouwd kan worden en waar ruimte is voor oppervlaktewater, en het waterschap de waterbergingseis oplegt, behalen reguleren en realiseren de ambities ten aanzien van klimaatadaptatie in belangrijke mate. Hierdoor beoordelen we de rol samenwerken als relatief minder belangrijk. 3. Rol van de gemeente bij ambitie ‘Levendig en leefbaar’ Voorzieningen Het gebiedsgericht omgevingsprogramma zal inzetten op passende (maatschappelijke) voorzieningen voor dagelijks gebruik. Het is belangrijk dat deze voorzieningen niet concurreren met het voorzieningenaanbod in Nijeveen, de omliggende wijken of de binnenstad van Meppel. Hierdoor is de rol stimuleren als minder belangrijk ingeschat.
46 Toerisme en recreatie Deze ambitie gaat met name om de aansluiting van de wijk op de recreatieve routes en eventueel toevoeging van kleinschalige horeca-activiteiten. Hierdoor is de rol stimuleren en samenwerken als minder belangrijk ingeschat. 4. Rol van de gemeente bij ambitie ‘Kwalitatieve en inclusieve groei’ Een diverse economie Omdat in Nieuwveense Landen fase 3 het niet-wonen programma beperkt zal zijn, zijn de rollen realiseren, stimuleren en samenwerken als minder belangrijk ingeschat. Bedrijventerreinen Doordat geen bedrijventerrein in het plangebied is voorzien, beoordelen we de rollen realiseren, stimuleren en samenwerken als minder belangrijk. Mobiliteit De gemeente zal met de vaststelling van het omgevingsplan en de uitvoering van haar mobiliteitsbeleid met name reguleren en realiseren. De rol samenwerken is daarom als minder belangrijk beoordeeld. Ruimtelijke kwaliteit Op ruimtelijke kwaliteit kan het beste worden ingezet met de rol reguleren. Bijvoorbeeld door middel van een beeldkwaliteitsplan. De gedachtegang is dat we de rol stimuleren vooral inzetten als de rol reguleren onvoldoende kan worden toegepast. Dat is bijvoorbeeld het geval bij biodiversiteit. De 2 sterren bij stimuleren voor het onderwerp ruimtelijke kwaliteit blijven daarom staan.