3.4.1 GGD Drenthe - Jaarstukken 2021

Wat hebben we hiervoor gedaan? Advisering gemeenten De coronapandemie maakte duidelijk dat we ons op een kantelpunt bevinden als het gaat om gezondheid. Er zijn in Drenthe forse uitdagingen en grote verschillen in (gezonde) levensverwachting tussen mensen. Gemeenten werden, o.a. in een special voor het AB, meegenomen in de kansen van een nieuw perspectief op gezondheid. We adviseerden in de vertaling van de landelijke nota ‘gezondheid breed op de agenda’ naar lokaal (gezondheids)beleid. Belangrijke pijlers daarin zijn positieve gezondheid, achterliggende oorzaken en samenwerking (health in all policies). We investeerden in de samenwerking tussen het sociale en het fysieke domein gericht op het realiseren van een gezonde leefomgeving en de nieuwe kansen die de Omgevingswet daartoe biedt. Alle gemeenten kregen de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen aangeboden. De resultaten zijn geduid met ambtenaren van verschillende beleidsterreinen en geven richting aan lokale beleidsontwikkeling en -uitvoering. De meeste Drentse gemeenten sloten in 2021 een lokaal preventieakkoord. De GGD ondersteunde bij de themakeuze en adviseerde over te betrekken partners en op te nemen interventies. Daarnaast adviseerden we bij de beoordeling van lokale initiatieven die kunnen bijdragen aan de uitvoering.

GGD Drenthe participeerde in lokale werkgroepen, de regionale werkgroep en het leernetwerk van het project ‘aan de slag met preventie’. Daarbij lag onze focus dit jaar op advies in het implementatieproces van gekozen interventies. Daarnaast verkenden we de mogelijkheden voor structurele borging van de ontwikkelde werkwijze. Op uitnodiging van gemeenten sloot de GGD aan in lokale werkgroepen en coalities rond Kansrijke Start, één tegen eenzaamheid en middelengebruik. In deze lokale setting versterken we samenwerking met bijvoorbeeld welzijn, woningcorporaties, huisartsen en verloskundigen om tot een breder gedragen aanpak van preventie te komen. Thema’s waarop GGD Drenthe in 2021 vooral adviseerde waren roken, alcohol, drugs, gezond gewicht, eenzaamheid, mentale druk en gezonde leefomgeving. Er was aandacht voor de invloed van de coronapandemie op deze onderwerpen. Daarnaast adviseerden we over mogelijkheden om vaccinatiebereid te vergroten.

Programma Bevorderen

27

Voorbeelden van advisering aan gemeenten Onlinebijeenkomst ‘Mentale druk bij jongeren en jong volwassenen’ GGD Drenthe verzorgde samen met het RIVM een themabijeenkomst over druk in het dagelijks leven van jongeren en jongvolwassenen. Gemeenten werden geïnformeerd over wat er uit onderzoek bekend is over het thema en wat werkt in het bevorderen van mentale gezondheid. Vanuit vier perspectieven werd een beeld uit de Drentse praktijk geschetst. Deelnemers verkenden op basis van een zelfscan mogelijke stappen voor vervolg. Vanuit alle Drentse gemeenten namen ambtenaren deel aan de bijeenkomst. Zij zijn werkzaam in de domeinen onderwijs, jeugd, gezondheid, werk & inkomen en participatie. Samen duiden uitkomsten Gezondheidsmonitor Op initiatief van de gemeenten De Wolden, Hoogeveen, het project Gezonde Wijken en de GGD is een bijeenkomst georganiseerd gericht op het duiden van uitkomsten uit de gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen. Ruim 20 beleidsmedewerkers uit de Samenwerkingsorganisatie en lokale partners als welzijn, thuiszorg en woningcorporaties gingen vanuit de monitorresultaten met elkaar in gesprek over verschillende aspecten van gezondheid, zoals mentaal welbevinden, gezond leven en de impact van corona.

Daarnaast hebben we laten zien hoe gegevens uit bijvoorbeeld de Smederijen van Hoogeveen en de gebiedsschattingen van het RIVM kunnen aanvullen op wijk- en dorpsniveau. In een gericht vervolg verkennen een aantal partijen mogelijkheden om de regie van inwoners op hun eigen leven te versterken. Gemeenten De Wolden en Hoogeveen benutten inzichten uit de bijeenkomst bij de uitvoering van het lokale gezondheidsbeleid. Lokaal preventieakkoord Tynaarlo: ‘Samen Gezonder Verder!’ Gemeente Tynaarlo sloot met verschillende partners een lokaal preventieakkoord. De gemeente vroeg GGD Drenthe een startfoto voor te bereiden op de thema’s gezond gewicht, roken, alcohol, eenzaamheid, mentale druk en de invloed van achterliggende factoren op deze gezondheidsthema’s. In de uitwerking bracht de GGD informatie samen over aard, ernst en omvang van de problematiek en lokale aangrijpingspunten en kansen waar vanuit het preventieakkoord op ingezet kan worden. Dit inspireerde deelnemers aan de startbijeenkomst tot het formuleren van ambities en concrete afspraken. Op advies van de GGD is de opbrengst uit de startbijeenkomst besproken, gecategoriseerd en geprioriteerd in kleinere werkgroepen met lokale trekkers. GGD Drenthe maakt deel uit van de kerngroep die de uitvoering van projecten en activiteiten aanjaagt en begeleidt.

Alliantie Emmen Rookvrij Gemeente Emmen organiseerde een bijeenkomst voor (potentiële) partners van de alliantie rookvrij in Emmen. De gemeente wil organisaties inspireren en enthousiasmeren om bij te dragen aan het realiseren van een Rookvrije Generatie. In de partnerbijeenkomst presenteerde GGD Drenthe een ‘foto’ van de stand van zaken najaar 2021. We gaven inzicht in het rookgedrag van jongeren, volwassenen en ouderen en lieten zien welke locaties in de gemeente rookvrij zijn. We presenteerden lokale en landelijke beleidsvoornemens om te komen tot een rookvrije generatie en deelden een overzicht met lokaal beschikbare ondersteuning om te stoppen met roken. Veertien nieuwe organisaties tekenden voor een Rookvrije Generatie. In totaal bestaat de Alliantie Emmen Rookvrij nu uit 43 organisaties en verenigingen. Proces omgevingsvisie gemeente Meppel Omdat de Omgevingswet ingaat in 2022 maakt gemeente Meppel een omgevingsvisie. Daarin staat waar de gemeente naar toe wil als het gaat om de fysieke leefomgeving. Daarbij gaat het niet alleen om ruimtelijke ontwikkelingen. De visie gaat ook in op thema’s als duurzaamheid, milieu, veiligheid en gezondheid. De gemeente betrekt GGD Drenthe als interne partner in het proces. Door deze manier van samenwerken kan GGD Drenthe goed aansluiten op het proces van de gemeente en wordt gezondheid al vroeg in planvorming meegewogen.

We namen deel aan een interne startbijeenkomst en werksessie, leverden informatie aan t.b.v. een waardenkaart gezonde omgeving en ruimtelijke kwaliteit en adviseerden over de mogelijkheden om gezondheid een plek te geven in de visie van de gemeente op de fysieke leefomgeving.

Campagnes GGD Drenthe ondersteunde gemeenten om de landelijke campagnes IkPas (alcohol) en Stoptober (roken) lokaal bekendheid te geven. In 2021 hebben 1185 Drenten zich geregistreerd als deelnemer aan IkPas. Op de Stoptober-website schreven 533 Drenten zich in voor deelname. Bij beide campagnes ligt het daadwerkelijke aantal Drentse deelnemers aanzienlijk hoger. Registratie is namelijk geen voorwaarde voor deelname. GGD Drenthe en de partners van Drenthe Gezond hebben een plan opgesteld om in 2022 gezamenlijk gezondheidsboodschappen te delen met hun doelgroepen. De campagnemix ‘Gezond leven in Drenthe’ werkt als verbinding voor alle bestaande campagnes door deze onder één paraplu bij inwoners onder de aandacht te brengen. Er is een toolkit samengesteld met en contentkalender met social media berichten en afbeeldingen om in te zetten. Alle 12 gemeenten en de partners van Drenthe Gezond hebben deze toolkit ontvangen en kunnen deze gebruiken. Lokale en regionale gezondheid gerelateerde netwerken We namen deel aan diverse netwerken. Daarin agendeerden we het perspectief van publieke gezondheid en adviseerden we over mogelijkheden om gezond gedrag van mensen te stimuleren in de Drentse context. Provinciaal waren we bijvoorbeeld partner in Drenthe Samen Gezond en het Drents Netwerk Positieve Gezondheid.

28

Programma Bevorderen

Voor het Meerjarenprogramma Drenthe Samen Gezond in Beweging is een nieuwe governance voorbereid waar GGD Drenthe zowel ambtelijk als bestuurlijk deel van uit gaat maken. Op Noord-Nederlands niveau namen we deel aan de Werkplaats Sociaal Domein Noord, Aletta Jacobs school of Public Health en Kennislab BIOR Noord. Gericht op het versterken van publieke gezondheid voor kwetsbare ouderen ‘voeden’ we Drentse gemeenten met kennis en expertise uit het FAITH-netwerk waar onder andere de noordelijke GGD’en, ziekenhuizen, Hanzehogeschool en de denktank 60+ partner in zijn. Ook droegen we bij aan landelijke overleggen. Zo maken we deel uit van de agendacommissie van de landelijke vakgroep beleid van GGD GHOR Nederland en zitten we in het gebruikerspanel voor het RIVM Loket Gezond Leven. Data en innovatie hub We zien een groeiende rol voor de GGD als proactieve kennispartner op het gebied van publieke gezondheid voor de Drentse regio. Daarbij speelt het gebruik van data een cruciale rol. Actuele data zijn cruciaal om het preventiebeleid goed te onderbouwen en te monitoren. Dat is des te meer gebleken tijdens de coronacrisis. In dat kader waren al stappen gezet om tot een betere stroomlijning van de informatievoorziening te komen. In 2021 hebben we dit, in samenwerking met de VRD, uitgebouwd naar een ‘data en innovatie hub’ (de nieuwe naam voor het ‘informatieloket’).

De bedoeling is dat de hub regie neemt op het koppelen van data, informatie, kennis en ervaring volgens de stappen ‘data – duiden – doen’. Daarbij wordt gebruik gemaakt van een ondersteunende Business Intelligence (BI) omgeving. Er is in 2021 een kwartiermaker aangesteld om de hub vorm te geven (organisatie/context/mens/middelen). Daarnaast denkt de kwartiermaker inhoudelijk mee in de oplevering van informatieproducten. De data en innovatie hub is voortvarend van start gegaan met o.a. gegevens rondom de mentale gezondheid van jongeren, het intern toegankelijker maken van de beschikbare data over gezondheid en sociale veiligheid en de voortzetting van de informatiestroom rondom corona over o.a. vaccineren, testen en BCO.

Financiële verantwoording bij het programma Bevorderen Programma Bevorderen

Product Baten

Gezondheidsbevordering algemeen

Totaal Baten Lasten

Gezondheidsbevordering algemeen

Totaal Lasten Reserveringen

Gezondheidsbevordering algemeen

Totaal Reserveringen Totaal Bevorderen

Resultaat 2020

Begroting 2021 voor wijziging

Begroting 2021 na wijziging

Resultaat 2021

Verschil 2021

328

373

377

379

2

328

373

377

379

2

-328

-373

-422

-424

-2

-328

-373

-422

-424

-2

0

0

44

44

0

0

0

44

44

0

0

0

0

0

0

Programma Bewaken 1.3

29

Programma Bewaken

Epidemiologie De GGD monitort de gezondheid en de leefstijl van de inwoners van Drenthe door de uitvoering van monitoronderzoeken, onderzoek op basis van de registraties van de jeugdgezondheidszorg of andere bronnen. Resultaten en duiding worden teruggekoppeld aan gemeenten en andere partners, en kunnen leiden tot beleidsimpulsen en in te zetten interventies door de gemeenten. Wat hebben we bereikt? • • • • •

We hebben de gemeenten inzicht geboden in de gezondheid, de leefstijl en de relatie tot corona van volwassenen en ouderen. In het najaar hebben we het veldwerk voor de Corona Gezondheidsmonitor Jeugd afgerond. In het kader van het project Aan de slag met preventie leverden we een bijdrage aan de integrale aanpak van preventie in de 12 Drentse gemeenten. In 2021 hebben we de crisisorganisatie ondersteund door inzicht te geven in de epidemiologische situatie van COVID-19. Daarnaast hebben we op verzoek met regelmaat gemeenten actief geïnformeerd over de vaccinatiestatus van COVID-19. Via panelonderzoek kregen we inzicht in het perspectief van inwoners op actuele gezondheidsthema’s.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Onderzoeken Volwassenen en Ouderen In het najaar van 2020 is de landelijke Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen uitgevoerd. De cijfers zijn gepubliceerd in een provinciale rapportage. Alle 12 gemeenten hebben een tabellenboek met gemeentelijke cijfers ontvangen. Alle belangrijke uitkomsten zijn voor beide doelgroepen in een mooi vormgegeven samenvatting beschreven (interactieve PDF). Onderzoeken jeugd Het veldwerk voor de landelijke Corona Gezondheidsmonitor Jeugd is uitgevoerd op scholen in klas 2 en 4. Het betreft een additioneel onderzoek in het kader van corona. In Drenthe deden 17 locaties van het voortgezet onderwijs mee. Deze locaties zijn verspreid over Drenthe. Onderwerpen die in het onderzoek aan bod kwamen waren ervaren gezondheid, lekker in je vel zitten, stress, bewegen en sport, roken, alcohol en drugs, sociale media en gamen, gebeurtenissen tijdens corona en ervaren van de maatregelen. GGD Drenthe heeft in 2021 een actieve bijdrage geleverd aan de landelijke werkgroepen harmonisatie en vraagstellingen in het kader van de monitor. In het najaar zijn de voorbereidingen gestart voor landelijke uitvraag jongvolwassenen in het kader van corona. De expertise van epidemiologen is daarnaast ingezet in de landelijke innovatie werkgroep Jij en Je Gezondheid (JEJG) waar gewerkt wordt aan de vorming van een landelijk dashboard.

Panelonderzoek We voerden de eerste twee metingen van ons panelonderzoek uit. De eerste meting betrof een meting over de corona maatregelen, met de tweede meting hopen we meer inzicht te krijgen in het thema regie eigen leven. COVID-19 In 2021 hebben we bijgedragen aan de inrichting van een informatiedashboard COVID-19 zodat we snel kunnen inspelen op vragen van gemeenten door het leveren van bondige visualisaties. Daarnaast hebben we elke week een rapportage gemaakt rondom de epidemiologische situatie van COVID-19 en een clusterrapportage. Voor het realiseren van die wekelijkse rapportages hebben we een informatieproces ingericht. Informatievoorziening gemeenten en partners Gedurende het jaar hebben we gemeenten ondersteund met cijfers, bijvoorbeeld als onderdeel van ‘Aan de slag met preventie in de Drentse gemeenten’. Daarnaast ontwikkelden we een themarapportage over Gezond Gewicht op basis van de gegevens uit de JGZ-registratie, JGZ-onderzoeken en de data van Lifelines. Bij de totstandkoming van dit rapport is samengewerkt met gemeenten en verschillende ketenpartners. De rapportage is in januari 2021 verspreid. Vanuit een samenwerkingsproject met Lifelines en de andere noordelijke GGD’en schreven we een aanvullende rapportage over obesitas in NoordNederland.

Vanuit een vergelijking tussen gegevens van Lifelines en de ‘eigen’ Gezondheidsmonitor concluderen we dat onze gegevens betrouwbaar en robuust zijn om de gezondheid van de Drentse inwoners te monitoren.

30

Programma Bewaken

Informatievoorziening interne organisatie Met behulp van wekelijkse rapportages en diverse infographics hebben we de crisisorganisatie ondersteund met beschikbare informatie. Daarnaast hebben we in reactie op de veranderende maatregelen van COVID-19, in aanvulling op de infographic ‘continuïteit van de dienstverlening’, met regelmaat een verdiepende uitvraag gedaan bij alle teams van de GGD over de impact van de coronacrisis op de medewerkers van de GGD. De resultaten van deze uitvraag hebben we aan het managementteam teruggekoppeld. Verder hebben we een actieve bijdrage geleverd aan de realisatie van het Regiobeeld Drenthe. Het Regiobeeld is gebruikt bij dialoogtafels met partners van de GGD. Onderwerp van de dialoogtafels was de strategie van GGD Drenthe omtrent publieke gezondheid. Voor het team Milieu en Gezondheid hebben we een infographic ‘klimaatadaptatie’ en een infographic ‘omgevingsvergunning & gezonde leefomgeving’ gemaakt. GezondheidsGegevensDrenthe.nl Alle publicaties van epidemiologie zijn terug te vinden op onze website GezondheidsGegevensDrenthe.nl. Ook is het mogelijk zelf tabellen of kaartjes samen te stellen op provinciaal, gemeentelijk of gebiedsniveau. In 2021 is onze website bezocht door 4100 gebruikers. Er zijn 16.652 pagina’s op de website bezocht.

AWPGNN en Aletta Jacobs School of Public Health De samenwerking binnen de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Noord-Nederland is voortgezet en de kennis wordt ingebracht in het ZonMw project ‘Aan de slag met preventie in de Drentse gemeenten’. Binnen de samenwerking met de Aletta Jacobs School of Public Health heeft een groep internationale PhD studenten een kortdurend project uitgevoerd over de mentale gezondheid van jongeren, met behulp van de ‘design thinking’ methode.

Financiële verantwoording bij het programma Bewaken Programma

Bewaken

Product

Baten

Totaal Reserveringen Totaal Bewaken

Verschil 2021

392

415

419

415

-4

Gezondheidsmonitor jeugd

53

55

53

55

2

445

470

472

470

-2

Epidemiologie

-434

-400

-404

-385

19

Gezondheidsmonitor jeugd

-53

-55

-53

-55

-2

-488

-455

-457

-440

17

42

-15

-15

-30

-15

42

-15

-15

-30

-15

0

0

0

0

0

Totaal Lasten Reserveringen

Resultaat 2021

Epidemiologie

Totaal Baten Lasten

Resultaat 2020 Begroting 2021 Begroting 2021 voor wijziging na wijziging

Epidemiologie

De lasten bij epidemiologie waren lager dan begroot. De personeelskosten waren lager door inzet bij de Corona Gezondheidsmonitor Jeugd. Daarnaast is gepland onderhoud aan het systeem niet doorgegaan. Het voordeel is benut voor een extra storting in de Egalisatiereserve ten behoeve van onderzoekskosten.

Programma Jeugd

31

1.4 Programma Jeugd In de jeugd wordt de basis gelegd voor de rest van het leven, dus een goede start is belangrijk. Tegelijkertijd zijn de kindertijd en adolescentie kwetsbare fases in een mensenleven. Er zijn tal van zaken die mis kunnen gaan bij het opgroeien, zowel fysiek als mentaal en sociaal. Met de jeugdgezondheidszorg (JGZ) volgt en beoordeelt de GGD de ontwikkeling van kinderen en jongeren in Drenthe. Op die manier komen ook kwetsbare kinderen zo vroeg als kan in beeld, ook als zij zelf of hun ouders zelf geen vragen formuleren. Voor de groep 0-18 jaar doen we dat in acht Drentse gemeenten. Voor de groep 4-18 jaar doen we dat in alle Drentse gemeenten. Deze gezondheidsbevordering kent vele kanten: van het tijdig opsporen van erfelijke ziektes tot tips voor ouders over opvoeden, van vaccineren tegen gevaarlijke infectieziektes tot het tijdig signaleren van medische of sociaalemotionele problemen. Ook zet de JGZ in op leefstijlverbetering. Daarnaast hebben we een netwerkfunctie: we werken met veel partijen samen, stimuleren hen om alert te zijn op signalen van kwetsbare kinderen en zijn op die manier een spin in het web. Omdat we alle kinderen zien en longitudinaal inzicht hebben in hun ontwikkeling en die van andere kinderen in het gezin, kunnen we een breed perspectief geven als er problemen optreden bij een kind of gezin.

Onze professionals gaan uit van de eigen kracht van ouders en jeugdigen; normaliseren en preventie staan hierbij centraal. Tijdens de contacten met ouders en jongeren signaleren we of er risico’s zijn, op zowel medisch als psychosociaal gebied als in de leefomgeving van een kind. We verwijzen zo nodig naar de juiste hulp of zorg en werken hierbij nauw samen met andere partners. De dienstverlening is vormgegeven volgend het Landelijk Professioneel Kader (LPK). Ontwikkeling dienstverlening JGZ Om de continuïteit van onze dienstverlening, nu en in de toekomst, te kunnen waarborgen is eind 2020 het meerjarenprogramma JGZ in Flow: meer zorg op maat! van start gegaan. Met dit programma werkt de JGZ naar meer zorg op maat voor ieder Drents kind, meer regie bij ouder en kind en meer effectieve inzet van digitale mogelijkheden! Dit meerjarenprogramma heeft in 2021 verdere voortgang gekregen. Als gevolg van de Covid-pandemie hebben we de planning enigszins moeten bijstellen. In het licht van toekomstbestendige continuïteit van jeugdgezondheidszorg en de huidige en toekomstige krapte op de arbeidsmarkt hebben we gewerkt aan een nieuw toekomstbestendig functiehuis voor de JGZ, en hebben we advies voorbereid gericht op het invoeren van taakherschikt werken met als doel het zo optimaal (maximalisatie kennis, expertise en toegevoegde waarde) inzetten van onze professionals.

Wat hebben we bereikt? • • • • • • • •

We hebben eigen regie en normaliseren bevorderd We hebben eigentijdse bereikbaarheidsopties voor de klant gecreëerd We ontwikkelen een basisaanbod waarin maatwerk voor al onze ouders en jeugdigen centraal staat. We ontwikkelen een scholingsprogramma waarmee de JGZ ondersteund wordt om in dialoog met de klant te komen tot een gedifferentieerd en gepersonaliseerd aanbod. Efficiëntere uitvoering van het proces logopedische screening. Toename van zorg op maat bij logopedische screening. Er is een samenwerking op gang gebracht met de onderwijskoepels VO aangaande de inzet op verzuim met de evidence based methodiek M@zl. We hebben het fundament voor aantrekkelijk werkgeverschap verstevigd in het licht van continuïteit van zorg

Wat hebben we hiervoor gedaan? GroeigidsApp Per 1 september hebben we de GroeigidsApp geïmplementeerd. Per 1 oktober is in dat verband ook de landelijke ouderchat GroeigidsApp van start gegaan (ook bereikbaar buiten kantoortijden) Pilots We hebben enkele pilots uitgevoerd, namelijk: • De pilot Maatwerkzorgpaden in Noordenveld en Nieuw-Buinen • De pilot GIZ (Gezamenlijk Inschatten Zorgbehoeften) in Emmen Zuid/De Velden.

Programma Jeugd

32

Implementatie nieuwe methoden We hebben ‘slimme vragenlijsten’ bij Logopedische screening ontwikkeld en geïmplementeerd. Met het onderwijs zijn de eerste stappen gezet om de verzuimmethodiek M@zl te implementeren. Organisatorische ontwikkelingen Er is een toekomstbestendig en marktconform functiehuis Jeugdgezondheidszorg ontwikkeld dat in 2022 e.v. zal worden geïmplementeerd. Verder is de basis gelegd voor taakverrijking (taak herschikt werken) om de inzet van de JGZ- professional verder te optimaliseren.

Ervaringen n.a.v. pilot Maatwerk zorgpaden • Ouders zijn positief over de veranderde werkwijze • Ouders geven aan beter in beeld te hebben wat zij van het consult kunnen verwachten • Eigen maken van de vernieuwde werkwijze kost tijd (professionals)

Ervaringen n.a.v. pilot GIZ • Ondersteund aanbod op maat. • Stelt de klant centraal • Geeft zowel ouders als jongeren inzicht in de samenhang tussen de verschillende domeinen

Effecten van COVID-19 Gedurende 2021 werd Nederland getroffen door verschillende golven in de COVID-19 pandemie, met ieder ook hun impact op de JGZ-organisatie van GGD Drenthe. Deze impact onderscheidt zich in drie verschillende vormen: inzet in het kader van de bestrijding van de COVID-19 pandemie, effecten van maatregelen op de dienstverlening en anders vormgeven van de dienstverlening.

Inzet JGZ-medewerkers in de bestrijding van de COVID-19 pandemie. Veel JGZ-medewerkers zijn ingezet in de boostercampagne gedurende de periode 13 december 2021 t/m 14 januari 2022. Meer dan 100 artsen, verpleegkundigen en (JGZ)assistenten zijn ingezet voor ruim 450 diensten op 4 locaties. Daarnaast zijn JGZ-medewerkers ingezet in het (IZB) scholenteam, een dedicated advies team voor het onderwijs ten behoeve van de bestrijding van de COVID-19 pandemie.

Effecten op de dienstverlening De efficiëntie van de dienstverlening nam in verband met de 1,5 meter afstandsregel af. Daarnaast was er sprake van een lagere inzetbaarheid vanwege ziekte of quarantaine. Ook was er sprake van algehele schoolsluiting tijdens lockdown of tijdelijke sluiting in verband met besmettingen.

Andere vorm reguliere dienstverlening Als gevolg van bovenstaande ontwikkelingen hebben we de dienstverlening in de eerst de helft van het jaar anders vormgegeven. De focus hierbij is geweest: zorg op maat leveren (doen wat nodig is), kwetsbare kinderen in beeld hebben (in afstemming met het onderwijs) en afstemming met onderwijs en aansluiting vinden bij de lokale behoefte en ondersteuning. In de periode september- december hebben we de dienstverlening weer regulier vorm kunnen geven, met in achtneming van de maatregelen. Vanaf december hebben we de dienstverlening grootschalig moeten afschalen in verband met de collectieve inzet van de JGZ-medewerkers in de boostercampagne. Met name de dienstverlening 4-18 is afgeschaald. Het effect hiervan is voor dit jaar nihil te noemen aangezien de scholen in december een week eerder dicht gingen.

33

Programma Jeugd Jaarcijfers

In de tabel zijn de begrote cijfers van 2021 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2021 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn worden deze onder de tabel toegelicht.

Realisatie 2021

Begroot 2021

Realisatie 2020

Realisatie 2019

Realisatie 2018*

0-4 jaar

12.684

11.800

12.444

12.526

nb

4-12 jaar

39.519

39.500

40.411

40.526

nb

12-18 jaar

34.961

34.500

35.969

37.393

nb

Totaal in zorg

87.164

85.800

88.824

90.445

0

0-4 jaar

14.088

11.800

10.936

12.067

nb

4-12 jaar

13.549

13.800

13.616

14.018

nb

12-18 jaar

9.400

9.000

6.340

9.291

nb

Totaal bereik

37.037

34.600

30.892

35.376

0

0-4 jaar

52.065

50.000

44.947

51.954

nb

4-12 jaar

21.806

21.500

19.956

21.934

nb

12-18 jaar

15.973

12.000

6.421

11.925

nb

Totaal individuele contacten

89.844

83.500

71.324

85.813

0

Niet verschenen zonder bericht

10,8%

8,0%

in zorg *1:

Bereik *2:

Aantal individuele contacten *3:

8,0%

* Per 2019 zijn we overgegaan op andere prestatie-indicatoren. Hierdoor ontbreekt het realisatiecijfers over 2018. *1 aantal jeugdigen waarvan GGD Drenthe dossier beheerd. *2 aantal individuele jeugdigen waar dit jaar contact mee is geweest. *3 aantal contacten hetzij fysiek hetzij digitaal.

34

Programma Jeugd Financiële verantwoording bij het programma Jeugd Programma Jeugd

Product Baten

Resultaat 2020

Begroting 2021 voor wijziging

Begroting 2021 na wijziging

Resultaat 2021

Verschil 2021

106

110

0

0

0

Gezondheidszorg 0 tot 4 jarigen

4.748

4.766

5.169

5.278

109

Gezondheidszorg 12+

1.211

1.273

2.574

2.639

64

Gezondheidszorg 4 tot 12 jarigen

4.143

4.129

3.407

4.526

1.119

Risicokind centraal

1.064

1.098

448

459

11

11.274

11.376

11.598

12.902

1.304

-106

-110

0

0

0

Gezondheidszorg 0 tot 4 jarigen

-4.748

-4.766

-5.169

-5.210

-41

Gezondheidszorg 12+

-1.211

-1.273

-2.574

-2.639

-64

Gezondheidszorg 4 tot 12 jarigen

-4.143

-4.129

-3.677

-4.622

-946

Risicokind centraal

-1.064

-1.098

-448

-459

-11

-11.274

-11.376

-11.868

-12.930

-1.062

0

0

270

96

-174

0

0

270

96

-174

0

0

0

68

68

Alle kinderen in beeld

Totaal Baten Lasten

Alle kinderen in beeld

Totaal Lasten Gezondheidszorg 4 tot 12 jarigen Totaal Reserveringen Totaal Jeugd

Prenataal huisbezoek In de gemeentelijke bijdrage is vanaf 2021 een bedrag van € 80.000 opgenomen voor de kosten die voortkomen uit de wetswijziging ‘Prenataal huisbezoek door de JGZ’. De inwerkingstredingsdatum van 1 juli 2021 is niet realistisch gebleken. Er wordt nu uitgegaan van inwerkingstredingsdatum van 1 juli 2022. Als gevolg van het uitstellen de inwerkingstredingsdatum een voordeel van € 80.000.

Informed Consent In het tweede halfjaar van 2021 heeft de JGZ te maken gehad met eenmalige kosten voor de uitvoering van de zogenoemde ‘informed consent procedure RVP’. Deze procedure richt zich op het inbouwen van de toestemmingsverklaring in de registratie van het RVP, waarmee ouders (en kinderen vanaf 12 jaar) gevraagd worden om toestemming voor het delen van vaccinatiegegevens met het RIVM. De eenmalige kosten voor het inbouwen zijn € 12.000 geweest. De gemeenten hebben in 2021 eenmalig een toevoeging gekregen in het gemeentefonds voor de uitvoering van deze procedure.

JGZ in Flow: meer zorg op maat! Als gevolg van de Covid-pandemie hebben we de planning enigszins moeten bijstellen. Voor dit project hebben we in 2021 € 96.000 (begroot € 270.000) kosten gemaakt. De kosten zijn onttrokken aan de reserve organisatieontwikkeling.

Functiehuis De niet begrote (advies) kosten ad € 126.000 voor het versneld inrichten van een hernieuwd functiehuis JGZ, ondersteunend aan de transformatie van de jeugdgezondheidszorg in Drenthe en aansluitend op de ontwikkeling (toename krapte zorgprofessionals) van de arbeidsmarkt zijn gedekt uit voordelen binnen het programma bedrijfsvoering en middelen.

Aanbesteding In 2021 heeft er een Europese aanbesteding plaats gevonden voor medische ge- en verbruiksartikelen. Als gevolg hiervan zijn alle audiometers vervangen. Dit heeft geresulteerd in een boekverlies van € 30.000 die zijn gedekt uit voordelen binnen het programma bedrijfsvoering en middelen.

COVID-19 De meerkosten als gevolg van de effecten van COVID-19 op inzet van JGZ-medewerkers zijn opgenomen in de declaratie bij het ministerie van VWS.

35

Programma Additioneel 1.5 Programma Additioneel Jeugdgezondheidszorg additioneel

In het verlengde van de basistaken van de jeugdgezondheidszorg voert de GGD additionele taken uit voor diverse gemeenten.

x

x

x

Prezorg - per traject

x

x

x

x

x

x

x

Prenatale huisbezoeken

x

x

x

x

x

x

x

Westerveld

x

Tynaarlo

Hoogeveen

x

Noordenveld

Emmen

x

Meppel

De Wolden

x

Coevorden

Borger-Odoorn

Voorzorg

Additionele activiteiten

Aa en Hunze

Assen

Midden-Drenthe

Jaar: 2021

PRE- EN VOORZORG ZWANGEREN

Groepsvoorlichting ADDITIONELE ACTIVITEITEN VVE Preventief huisbezoek 18 maanden

x

VVE toeleiding

x

x

x

OPVOEDINTERVENTIES Ouderkracht

x

x

x

x

x

SAMENWERKING MET ONDERWIJS SOVA

x

Rots en water

x

KIES

x

Workshops Seksuele weerbaarheid

x

x

x

x

Zorgoverleg onderwijs (123’tjes)

x

x

x x

x

Deelname aan ZAT

x

Workshop Gezonde traktatie VERZUIMBEGELEIDING EN ADVIES Verzuimtraject MBO

x

Extra inzet onderwijs zorg structuur Extra inzet onderwijs zorg structuur GEZONDE SCHOOL ADVISERING Gezonde school - per advies VERSTERKING SOCIAAL DOMEIN UVC coördinatie, ondersteuning gezinnen, regievoering, preventief jeugdwerk

x

Expertise jeugdarts/jeugdverpleegkundige lokale toegang

x

x

x

x

x x

HAO Preventieve logopedie

x x

x

Aansluiten Jeugdteam/buurtteams/sociaal team/gebiedsteam/school

x

Vroeg erbij extra inzet

x

x

x

x

x

Kansen4Kinderen SMI per casus

x

x x

x

x x

Programma Additioneel

36

Kansrijke start Aan het programma Kansrijke start levert de GGD een bijdrage als partner in de lokale coalities en als adviseur van de gemeente. We voerden verschillende interventies uit die vanuit het programma worden aanbevolen. Nu niet zwanger In 2021 is bereikt dat het programma in 7 gemeenten is gecontinueerd of gestart. Door de inhoudelijk coördinator is onder andere geïnvesteerd in de uitbreiding en scholing van aandachtfunctionarissen in zorgorganisaties en het sociaal domein. Momenteel zijn 27 organisaties verbonden aan NNZ. Het programma biedt via de professionals ondersteuning en zorg op maat aan kwetsbare mensen bij het maken van een bewuste keuze over het moment van hun kinderwens. Dit moet voorkomen dat zij onbedoeld zwanger raken. Prenataal huisbezoek De implementatie van het prenataal huisbezoek is bij de GGD voorbereid. De introductie bij de geboortezorgketen Noord-Nederland gebeurde vanuit de samenwerking van de 4 Noord-Nederlandse JGZ organisaties. De voorgenomen wetswijziging Publieke gezondheid is in 2021 nog niet bekrachtigd door de 1e kamer, waarmee de formele start uitgesteld is tot 1 juli 2022. Wel heeft de jeugdgezondheidszorg in een aantal gemeenten prenatale huisbezoeken kunnen uitvoeren vanuit additionele middelen. Kwetsbare zwangeren zijn in een aantal gemeenten begeleid vanuit de interventies pre- en voorzorg.

Huisartsondersteuning Jeugd gemeente Emmen In Emmen zijn 6 jeugdverpleegkundigen werkzaam als Huisarts Ondersteuner Jeugd (HAO). De HAO's zijn beschikbaar voor alle huisartsenpraktijken in de gemeente. Ouders en jongeren kunnen door de inzet van de HAO snel terecht met opvoed- en opgroeivragen. De ondersteuning is laagdrempelig, dicht bij huis en in nauwe samenwerking met andere betrokkenen in buurt of school. Een eventuele verwijzing naar specialistische zorg kan hierdoor beter onderbouwd worden. Dit jaar is er een pilot gestart met POH-jGGZ waarbij er in een aantal huisartsenpraktijken samenwerking heeft plaatsgevonden tussen de HAO en POH-jGGZ. Op basis van het vraagstuk vond afstemming plaats welke professional inzet zou plegen. Extra ondersteuning van gezinnen en jeugd in samenwerking met partners in het voorliggend veld In een aantal gemeenten is vanuit de jeugdgezondheidszorg extra ingezet op de ondersteuning van gezinnen en jeugd. De jeugdverpleegkundige heeft ondersteund bij vragen over opvoeden en opgroeien met als uitgangspunt; normaliseren, ondersteunen vanuit een oplossingsgerichte methodiek en aansluiten op niveau en behoefte van de ouders. De jeugdverpleegkundige heeft een laagdrempelige ingang in gezinnen, omdat via het consultatiebureau en de samenwerking met (voor)schoolse voorzieningen gezinnen en kinderen in beeld zijn.

In 2021 is meer ingezet op overleg en begeleiding via telefonische digitale contacten. Extra inzet op de scholen in de zorgstructuur en met extra activiteiten op school. In een aantal gemeenten is extra ingezet op deelname aan een intensieve zorgstructuur op de scholen. Overleg is in 2021 zo veel mogelijk (digitaal) doorgegaan. De school sluiting en Corona maatregelen hebben wel geleid tot minder inzet, met name van de groepsgerichte activiteiten. Er is steeds de focus geweest op het in beeld houden van kwetsbare kinderen en jongeren en gezinnen. Vanuit de jeugdgezondheidszorg is zorg op maat hierin het uitgangspunt geweest. Verzuimbegeleiding 18+ In de gemeente Emmen hebben de MBO-scholen de mogelijkheid om leerlingen ouder dan 17 jaar voor verzuimbegeleiding naar de jeugdarts te verwijzen. Er zijn 10 leerlingen verwezen, een verdubbeling t.o.v. 2020. Preventieve logopedie Preventieve logopedie werd in de gemeenten Assen, Coevorden, Hoogeveen, Midden-Drenthe, Noordenveld, De Wolden, Westerveld, Aa en Hunze en Borger-Odoorn uitgevoerd. In 2021 zijn ‘slimme vragenlijsten’ ontwikkeld en geïmplementeerd. Dit zijn digitale vragenlijsten die worden aangeboden aan ouders van kinderen in de groepen 1 en 2 van het basisonderwijs. Na het invullen van de lijst krijgen ouders zo nodig direct (online) advies op maat. Ouders maken goed gebruik van het preventief consult bij de 0-4 jarigen.

Ze krijgen in een vroeg stadium adviezen over de taal-spraak ontwikkeling van hun kind.

37

Programma Additioneel

Gezonde school Gezonde school is een programma met goede preventieprogramma's en interventies waarmee scholen ondersteund worden om structureel aandacht te hebben voor gezondheid binnen het onderwijs en te werken aan een gezonde leefstijl. Er wordt gewerkt aan 4 pijlers, educatie, beleid, schoolomgeving, signaleren, zodat een gezonde leefstijl vanzelfsprekend wordt. De gezonde school adviseurs (jeugdverpleegkundigen) adviseren en begeleiden scholen bij elke stap van de gezonde school aanpak. Voor het schooljaar 2021-2022 kregen 17 scholen in Drenthe het ondersteuningsaanbod gezonde school toegekend. Daarnaast ontvingen 12 scholen de stimuleringsbijdrage Relaties en Seksualiteit en 14 scholen de impuls 2021. Het gaat om 16 basisscholen, 6 voortgezet onderwijsscholen en 21 Mbo-opleidingen.

Realisatie schooljaar 2020/2021

Realisatie schooljaar 2019/2020

Realisatie schooljaar 2018/2019

Basisscholen

72

81

68

Voortgezet onderwijs

14

16

19

Middelbaar beroepsonderwijs

1

1

1

Totaal gezonde scholen

87

98

88

Gezonde scholen

Jong leren eten Jong leren eten heeft als doel dat kinderen en jongeren van 0-18 jaar meer weten van ‘duurzaam’ geproduceerd voedsel zodat ze later gezonde en bewuste keuzes kunnen maken. Jong leren eten wordt in Drenthe uitgevoerd door IVN Noord en GGD Drenthe. In 2021 is het volgende bereikt: 1. 75 kinderdagverblijf locaties en 75 scholen hebben gekookt met duurzaam voedsel 2. 35 leerkrachten zijn geschoold in het geven van smaaklessen 3. 3de kookboek Kindermenu 2.0 en aftrap voor een 4de seizoen. Tevens doorontwikkeling tot een landelijke activiteit 4. 3 bijeenkomsten in samenwerking met Natuur en Milieu Federatie georganiseerd om te komen tot een voedselbeleid 5. Samenwerking met Aletta Jacobs Public School voor ontwikkeling digitale interactieve praatplaat voor onderbouw basisonderwijs.

Programma Additioneel

38

Gezondheidsbevordering additioneel Gemeenten maken gebruik van aanvullende activiteiten die gezondheid bevorderen. Aan de slag met preventie in de Drentse gemeenten ‘Aan de slag met preventie in de Drentse gemeenten’ is een vierjarig project gesubsidieerd door ZonMw. De partners zijn: de 12 gemeenten van Drenthe, GGD Drenthe, SportDrenthe, CMO STAMM, de Werkplaats Sociaal Domein Noord en de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Noord-Nederland. GGD Drenthe is penvoerder. Het project loopt tot eind 2022. Het doel is door middel van integrale inzet op preventie, een mix van interventie(s) te volgen en hiervan te leren met elkaar. Dit draagt uiteindelijk bij aan de gezondheid van Drentse inwoners. In 2021 gingen de meeste deelnemende gemeenten over van planfase naar uitvoeringsfase. De impact van COVID-19 vraagt om continue flexibiliteit van alle betrokkenen. Er zijn drie bovenlokale leernetwerken geweest. Samen met Pharos is een webinar georganiseerd waarin handelingsperspectieven gedeeld zijn voor het bereiken en betrekken van inwoners. De verdere implementatie en verspreiding van de leeruitkomsten van ‘aan de slag met preventie’ hebben een plek gekregen in de nieuwe governance die is ingericht voor het meerjaren beleidsprogramma en uitvoeringsprogramma ‘Drenthe, samen gezond in Beweging’.

GO! Noord-Nederland Het project Gezond Leefomgeving Noord-Nederland is een samenwerking tussen Hanzehogeschool Groningen, RIVM en de drie noordelijke GGD’en. Het project is gestart in 2018 en duurt vier jaar. Het doel is stapsgewijs samen met inwoners kansen identificeren en benutten om de directe leefomgeving in dorpen gezonder in te richten. Hiervoor wordt de in Utrecht ontwikkelde GO! Methode toegepast in landelijk gebied. GGD Drenthe participeert in consortiumbijeenkomsten en draagt bij aan een handboek voor gemeenten die de GO! Methode lokaal willen gaan toepassen. In het handboek worden de stappen van de GO! Methode uitgebreid beschreven, inclusief concrete voorbeelden, ervaringen en aandachtspunten. Oplevering van het handboek vindt naar verwachting plaats in 2022. Ondersteuningstraject rookvrije omgeving Het traject richt zich op ondersteuning van gemeenten bij beleidsmatige verankering en lokale uitvoering gericht op een rookvrije omgeving. Daarbij is vooral aandacht voor het realiseren van rookvrije kind-omgevingen en toegankelijke stoppen-met-roken-ondersteuning. In 2021 is met deelnemende gemeenten een startfoto besproken. Deze startfoto geeft inzicht in bijvoorbeeld het percentage rokers en plekken die al rookvrij zijn. Met elke gemeente zijn doelen/actiepunten opgesteld en vervolgafspraken gemaakt.

In samenwerking met het project ‘aan de slag met preventie in de Drentse gemeenten’ is verder een webinar georganiseerd gericht op mogelijkheden tot handhaving van de rookvrije buitenruimte. En samen met Verslavingszorg NoordNederland en zorgverzekeraar Zilveren Kruis is een overzicht gemaakt van beschikbare stoppen-met-roken ondersteuning in de Drentse gemeenten. Het ondersteuningstraject rookvrije omgeving komt voor uit het Nationaal Preventieakkoord. Het Ministerie van VWS financiert de uitvoering. Als gevolg van COVID-19 is zes maanden budget neutrale verlenging toegekend tot juli 2022. Hartveilig Drenthe De Werkgroep Hartveilig van VDG Gezondheid en Welzijn heeft aan GGD Drenthe gevraagd of zij van 2021 – 2024 additioneel structurele taken op wil pakken voor ondersteuning bij de organisatie van een jaarlijkse campagne. De campagne ‘Hartveilig Drenthe’ is een gezamenlijke campagne van alle 12 Drentse gemeenten. De campagne is in het najaar 2021 met ondersteuning van GGD Drenthe uitgevoerd. De GGD heeft gezorgd voor: • Een routekaart voor planning van uitvoering van de campagne; • Een toolkit met campagnematerialen voor gemeentelijke contactpersonen; • Evaluatie van de campagne: inzichtelijk maken van de successen en leerpunten.

Uitvoeringsprogramma lokaal preventieakkoord gemeente Assen Gemeente Assen heeft in 2021 samen met betrokken partners het preventieakkoord opgesteld en ambities geformuleerd om de gezondheid van de inwoners van Assen te vergroten. In opdracht van de gemeente zorgen GGD Drenthe en Zorg 1punt5 (aannemer GLI in Drenthe) voor de totstandkoming van het uitvoeringsprogramma voor het najaar 2021 met een doorkijk naar 2022. Het uitvoeringsprogramma beschrijft de eerste concretisering van de geformuleerde ambities uit het Preventieakkoord Assen naar aanvullende activiteiten.

Programma Additioneel

39

Veilig Thuis Drenthe Veilig Thuis Drenthe (VTD) draagt bij aan het voorkomen en stoppen van huiselijk geweld en kindermishandeling en het duurzaam borgen van veiligheid voor alle inwoners van Drenthe, van jong tot oud. Iedereen heeft immers recht heeft op een veilig thuis. We geven advies en bieden ondersteuning aan inwoners en professionals die met deze vermoedens of situaties te maken hebben. Als het nodig is, doen we onderzoek. Er wordt gewerkt aan herstel van veiligheid op korteen lange termijn en wij monitoren dit. Door expertise toe te voegen en de lokale teams te versterken, kan hulpverlening en het zicht op veiligheid en ondersteuning zo snel als mogelijk lokaal worden uitgevoerd. VTD is in beweging. In lijn met de Drentse regiovisie “De volgende stap” is de ontwikkeling naar een regionaal meldpunt en kennis- en expertisecentrum in gang gezet. De transformatie is erop gericht dat hulp lokaal, laagdrempelig wordt aangeboden, waarbij VTD een spilfunctie vervult door uitvoering van zijn wettelijke taak en expertise en kennis toevoegt aan het lokale veld. In dit proces van transformeren zijn we een lerende organisatie waarin we continu onze kwaliteit verbeteren samen met ketenpartners.

Wat hebben we bereikt? • • • • •

We droegen bij aan het bespreekbaar maken, stoppen en duurzaam oplossen van kindermishandeling en huiselijk geweld. Bij situaties van zeer ernstig of structureel geweld is dankzij de pilot multidisciplinaire aanpak MDA++, voor een aantal gezinnen duurzame veiligheid bereikt. We hebben dankzij het onderzoek naar hermeldingen inzicht gekregen in hoe we de aanpak van kindermishandeling en huiselijk geweld kunnen verbeteren. De samenwerking met gemeenten en lokale teams is wederom versterkt. De werkprocessen zijn op een aantal punten geoptimaliseerd, w.o. de sturing op de werkvoorraad.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Transformatie in gang gezet Veilig Thuis Drenthe heeft in 2021 een transformatieproces in gang gezet dat betrekking heeft op de rol en positie van VTD. De aanleiding hiervoor zit in de wens om meer vanuit de inhoud – samen met partners in de keten – datgene te doen wat nodig is om huiselijk geweld en kindermishandeling (HG en KM) zoveel als mogelijk te stoppen en te voorkomen. De Drentse regiovisie "De volgende stap”, als uitvoering van het landelijk programma Geweld Hoort Nergens Thuis (GHNT), vormt hiervoor de basis. Voor VTD betekent dit dat de focus wordt verlegd van vooral uitvoerend werk in reactie op ingekomen meldingen, naar advisering en ondersteuning door inzet van kennis en expertise aan de voorkant. Dit wordt vormgegeven via de ontwikkeling naar een kennis en expertisecentrum, waarin VTD de spil en de expert op het gebied van HG en KM is in Drenthe. Dit betekent ook dat de uitvoering van de wettelijke taken veel meer en in een veel eerder stadium met en door het lokale veld wordt opgepakt. Het proces van transformatie wordt aangepakt aan de hand van vier lijnen: 1. Samenwerking (gemeentelijke) ketenpartners 2. Ontwikkelen van een Kennis- en expertisecentrum 3. Ontwikkelen integrale governance structuur 4. Vernieuwde interne basis De inzet is in 2021 vooral gericht geweest op de punten 1 en 4.

Samenwerking met gemeentelijke ketenpartners In het voorjaar is op initiatief van de GGD een beeld opgehaald hoe gemeenten en VTD hun onderlinge samenwerking ervaren. Gemeenten zien een duidelijke meerwaarde van VTD en nodigen hen uit om zelfbewuster, initiërend en proactief te zijn, ook richting gemeentebesturen. De informatie waarover VTD beschikt, is waardevol voor gemeenten. Deze zou meer gedeeld mogen worden waarbij data ook echt wordt omgezet tot informatie voor gemeenten. Er is behoefte om de kennis en de expertise die VTD heeft op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling, breder in te zetten en toe te voegen aan de lokale teams. De focus mag meer naar de inhoud, hoewel gezien wordt dat de meer procedurele blik logisch is aangezien de bestuurlijke sturing zich hier ook vooral op richtte. Zowel gemeenten als VTD willen investeren om elkaar(s werelden) beter te leren kennen en van daaruit samenwerking te versterken. De opbrengst van deze beelden heeft ertoe geleid dat op initiatief van VTD en in samenwerking met de projectleider GHNT, is gestart met het voorbereiden van meerdere pilotprojecten die ieder een onderdeel van het werkveld van VTD beslaan. VTD gaat deze pilots samen oppakken en vormgeven met verschillende gemeenten, waarbij steeds een gemeente aan een onderdeel (pilot) wordt gekoppeld. VTD zal in alle pilots meedoen.

Met de start van pilotprojecten wordt gebouwd aan een stevig fundament onder de beoogde ketensamenwerking, waardoor de focus en de energie in het werk naar de inhoud en het borgen van veiligheid kan gaan.

Programma Additioneel

40

Verbeterde rapportage We hebben, mede op basis van de opgehaalde beelden, in 2021 de bestuursrapportage en gemeentelijke rapportage in een nieuw jasje gestoken. De vorm en de opzet is in samenwerking met gemeenten tot stand gekomen. Naast cijfers is er meer ruimte gekomen voor duiding en achtergrond van de cijfers waardoor de rapportages meer informatie bevatten over ontwikkelingen bij Veilig Thuis. Op deze manier krijgen bestuur en gemeenten meer inzicht en kan lokaal beter worden ingespeeld op trends. De rapportages zijn ook onderdeel van het gesprek met de gemeenten, het is belangrijk dat er een dialoog is over welke gegevens van belang zijn voor het gemeentelijk beleid. MDA++ doorontwikkeling Het MDA++ team is op volle sterkte vooruitgegaan en heeft dit jaar 18 nieuwe casussen opgepakt. Gezinnen blijven langer in beeld bij het team om zo snel mogelijk in te kunnen grijpen op momenten dat het even wat minder gaat. Dit helpt het doorbreken van patronen. In de helft van de casussen zijn dan ook geen hermeldingen meer geweest of is dit aantal sterk gedaald. Dit jaar is meer bekendheid gegeven aan het MDA++ team door middel van het geven van een aantal voorlichtingen aan sociale teams en gecertificeerde instellingen. Het project wordt volgend jaar gecontinueerd. Chatfunctie De chatfunctie is in het leven geroepen tijdens de eerste lockdown in 2020 en is in 2021 gecontinueerd.

De chat biedt een zeer laagdrempelige manier voor burgers om in gesprek te komen en signalen af te geven, in de praktijk merken we ook dat dit werkt! Onderzoek hermeldingen Sommige casussen komen regelmatig weer terug als melding bij Veilig Thuis. In 2021 heeft de Hanzehogeschool in opdracht van VTD en in samenwerking met 2 Drentse gemeenten actieonderzoek uitgevoerd naar hermeldingen. Dit heeft ons inzicht gegeven in de omstandigheden rondom een hermelding en heeft verbeterpunten opgeleverd. We zijn nog in afwachting van het onderzoeksrapport. Veilig Thuis heeft daarnaast meegewerkt aan het 3e cohortonderzoek van het Verwey Jonker Instituut. Voorlichting en training Professionals weten ons steeds beter te vinden. We hebben dit jaar verschillende voorlichtingen gegeven aan sociale teams, scholen, jeugdprofessionals en zorgprofessionals: verpleegkundigen, co-assistenten van de Treantgroep en een huisartsenpraktijk. Met aandachtsfunctionarissen GGZ is zijn bijeenkomsten georganiseerd om elkaar beter te leren kennen en beter aan te sluiten op elkaars werk. Er zijn drie trainingen ‘aanpak huiselijk geweld’ gegeven aan politieregio’s en de werkgroep ouderenmishandeling heeft wederom een aantal expertmeetings georganiseerd. In opdracht van VTD is het bordspel “Achter de Voordeur” ontwikkeld.

Het spel bevordert de bewustwording en het bespreekbaar maken van huiselijk geweld en kindermishandeling voor professionals. VTD heeft hiervoor een bijdrage in de kosten ontvangen van GHNT. Tijdens de Tour Achter de Voordeur hebben professionals kunnen kennismaken met het spel. De verwachting is dat ook in 2022 nog meerder bijeenkomsten zullen worden georganiseerd. COVID-19 Ook dit jaar zorgde de coronapandemie voor uitdagingen in het werk. Er werd meer individueel en vanuit huis gewerkt. Gaandeweg wordt het steeds makkelijker om digitale hulpmiddelen in te zetten om het werkproces zo soepel mogelijk te laten verlopen. Verbeterde werkprocessen Als onderdeel van een vernieuwde interne basis, zijn de werkprocessen van VTD opnieuw tegen het licht gehouden. We hebben inzicht gekregen in de vertragende factoren van ons werkproces en zijn tot de conclusie gekomen dat deze zowel in de eigen organisatie liggen dan wel een gevolg zijn van externe factoren die door VTD moeilijk of niet beïnvloeden zijn. We hebben meer grip op de werkvoorraad door beter te prioriteren en alle casussen goed in beeld te hebben. De registraties zijn versneld zonder kwaliteitsverlies. Er is een aanzet voor een kwaliteitshandboek gemaakt en er is veel inzet gepleegd om medewerkers nog beter te ondersteunen o.a. door training, verzuimbegeleiding en het inwerken van nieuwe medewerkers.

41

Programma Additioneel Jaarcijfers

In de tabel zijn de begrote cijfers van 2021 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2021 en de drie voorafgaande jaren. Waar afwijkingen zijn worden deze onder de tabel toegelicht.

Realisatie 2021

Begroot 2021

Realisatie 2020

Realisatie 2019

Realisatie 2018

Advies en consult/ondersteuning (extern)

2.939

2.600

2.940

2.562

2.093

Melding (intake en triage), zowel MK als ZK

2.115

2.200

2.169

2.545

1.968

Regulier onderzoek inclusief onderzoek HG MK

169

400

211

258

433

Voorwaarden en Vervolg

194

200

150

148

-

Huisverboden

41

60

48

49

56

MK = met kinderen / ZK = zonder kinderen / HG= huiselijk gewel

We zien dat het aantal adviezen hoger is dan is begroot, maar in lijn is met het aantal adviezen dat in 2020 is gegeven. Voor het aantal meldingen geldt eigenlijk hetzelfde, zij het dat deze iets onder het aantal dat is begroot, uitkomen. Er wordt onderzocht in hoeverre er verbanden zijn te leggen met de effecten van Corona en de maatregelen die in een bepaalde periode golden.

Technische Hygiënezorg additioneel THZ adviseert en inspecteert (additioneel) op hygiëne en veiligheid bij asielzoekerscentra, prostitutiebedrijven, evenementen met tijdelijke sanitaire voorzieningen. Ook wordt toezicht gehouden op WMO-voorzieningen.

Wat hebben we bereikt? •

•

Om volksgezondheidrisico’s te beperken zijn afspraken gemaakt om voorzieningen met een verhoogd risico te bezoeken en te inspecteren op veiligheid en hygiëne. Het gaat hier om asielzoekerscentra, panden van prostitutiebedrijven en evenementen. Deze inspecties zijn door COVID-19 deels uitgevoerd. We behandelden meldingen van calamiteiten bij WMO-voorzieningen en doen kwaliteitsonderzoek. Hierover rapporteren we aan de gemeenten.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Asielzoekerscentra Er zijn in 2021 tien inspecties uitgevoerd. Het gaat om één beschermde opvang, één HTL (handhaving en toezichtlocatie), vijf AZC waaronder één nieuwe in Eelde. Tevens zijn er drie nulmetingen bij noodopvanglocaties gedaan. Evenementen Er zijn minder evenementen geweest in 2021: de TT en het bloemencorso zijn afgelast. De Zuidlaardermarkt kon wel doorgaan. Prostitutiebedrijven De inspecties van vier van de negen prostitutiebedrijven in Drenthe zijn uitgevoerd volgens de landelijke richtlijnen. De locaties die in 2020 niet bezocht konden worden hebben nu voorrang gekregen. Het gaat om prostitutiebedrijven in Meppel, Noordenveld en Borger-Odoorn. Toezicht WMO Er wordt gewerkt met een door gemeenten ontwikkeld Drents toetsingskader. Er zijn in 2021 geen calamiteitenonderzoeken uitgevoerd. Een onderzoek is, in samenspraak met de betreffende gemeente, niet doorgegaan vanwege COVID-19. Met gemeente Coevorden, Borger-Odoorn en Westerveld zijn afspraken gemaakt over het toezicht. Met de overige Drentse gemeenten zijn vooralsnog geen afspraken gemaakt over het WMO-toezicht.

42

Programma Additioneel Jaarcijfers In de tabel zijn de begrote cijfers van 2021 weergegeven, naast de gerealiseerde cijfers van 2021 en de drie voorafgaande jaren.

Realisatie 2021

Begroot 2021

Realisatie 2020

Realisatie 2019

Realisatie 2018

Aantal inspecties asielzoekerscentra

10

6

0

6

7

Aantal inspecties tijdens evenementen

1

3

0

4

3

Aantal inspecties prostitutiebedrijven

4

10

2

10

6

Aantal overige inspecties (WMO)

0

35

2

35

4

Openbare geestelijke gezondheidszorg additioneel GGD Drenthe voert verschillende taken en functies uit in het OGGZ-vangnet: Advies en Meldpunt OGGZ en bemoeizorg door sociaal verpleegkundigen OGGZ. Verder leveren we voor zes gemeenten procesregie in de vorm van een OGGZ-voorzitter. In opdracht van centrumgemeente Assen bieden we beleidsadvisering voor negen gemeenten. Wat hebben we bereikt? • •

• • • • • • •

We hebben uitvoering gegeven aan het Advies en Meldpunt OGGZ dat wordt gecombineerd met de meldfunctie Wvggz. Ook meldingen niet-acute zorg van de politie en het landelijk meldnummer ‘Zorgwekkend Gedrag’ komen binnen bij het Advies en Meldpunt OGGZ. We hebben bijgedragen aan de sluitende keten voor personen met verward gedrag door de samenwerking met de politie rond een selectie van niet acute meldingen verward gedrag. En voorbereidingen getroffen om klaar te zijn voor een landelijk uniforme wijze van aanmelden door de politie in de loop van 2022. Cliënten werden geholpen door de inzet van OGGZ-bemoeizorg bij lichamelijke problemen, woonproblemen als gevolg van aantallen huisdieren of ongedierte en bij woningvervuiling en hoarding door het voorbereiden en coördineren van schoonmaakacties. We hebben voor het tweede jaar uitvoering gegeven aan de opdracht van gemeenten om de inzet van verplichte zorg te onderzoeken middels het Verkennend Onderzoek, onderdeel van de Wvggz. Met het voorzitterschap van de OGGZ-netwerken in zes gemeenten boden we procesregie gericht op een adequate samenwerking rond kwetsbare inwoners die vaak zelf geen hulp vragen. Ook boden we procesregie in casuïstiek waar al hulpverlening is betrokken, maar is vastgelopen, om zo met alle betrokkenen te komen tot een gezamenlijk gedragen aanpak.

We adviseerden gemeenten over knelpunten of hiaten in de hulpverlening. We voerden met de maatschappelijk opvang partners de winterregeling uit voor dak- en thuislozen. We adviseerden gemeenten en maatschappelijke opvang inzake de coronapandemie en de afstemming hierover met het team infectieziektebestrijding van de GGD.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Uitvoering Advies en Meldpunt OGGZ Het Advies en Meldpunt OGGZ ontvangt meldingen over inwoners van Drenthe die zich in een ernstige probleemsituatie bevinden en daarvoor geen hulp zoeken of niet weten hoe dat te organiseren. Vanaf 2020 is ook de meldfunctie Wvggz hier onder gebracht en schakelt het landelijke meldnummer ‘Zorgwekkend Gedrag’ automatisch door naar het Advies en Meldpunt OGGZ. Het Advies en Meldpunt OGGZ is telefonisch tijdens kantooruren bereikbaar en via het antwoordapparaat en de website kan 24/7 een melding worden gedaan. Iedereen die zich ernstig zorgen maakt over een ander kan zo om advies vragen of een melding doen. Vaak zijn dat professionals, familieleden, buren of andere naastbetrokkenen. Als een advies niet volstaat zoeken we uit of de cliënt al in beeld is bij een hulpverleningsinstantie. Tijdens de triage beoordelen we samen met de OGGZ-collega’s van GGZ, VNN en Cosis hoe de melding het beste opgevolgd kan worden. Waar nodig worden meldingen doorgezet naar een gemeentelijk OGGZ-netwerk/sociaal team voor een integrale bemoeizorg aanpak. In 2021 zijn 952 meldingen binnengekomen. Aanmerkelijk minder dan de 1090 in 2020. 2020 lijkt daarmee een uitschieter geweest te zijn en mogelijk dat de coronamaatregelen daar een rol in gespeeld hebben. Met name van politie en hulpverlening zijn minder meldingen ontvangen.

Mogelijk dat er een coronaeffect in piekjaar 2020 te zien is geweest. Aangezien de kwartaalcijfers van tweede halfjaar van 2021 vergelijkbaar zijn met de kwartaalcijfers van voor COVID-19. Verder is net als in 2020 ook het aantal meldingen afkomstig van burgers (familie, buren) relatief hoog (202, dat is 21% van het totaal). De verklaring is de doorontwikkeling tot een breder meldpunt voor niet-acute zorgvragen waaronder ook de meldfunctie Wvggz. Daarnaast kan het toegenomen thuiswerken eraan hebben bijgedragen dat meer overlast wordt ervaren of dat problemen van buurtgenoten eerder opvallen.

Programma Additioneel

43

Verkennend Onderzoek, Wvggz Wanneer uit de triage van een melding blijkt dat de situatie zeer zorgelijk is en ingeschat wordt dat verdere escalatie dreigt, dan wordt een verkennend onderzoek in kader van de Wvggz. Daarmee wordt onderzocht of voor de gemelde persoon mogelijk verplichte zorg ingezet kan worden in de vorm van een zorgmachtiging. Deze kan aansluitend aan een verkennend onderzoek bij het Openbaar Ministerie worden aangevraagd. Deze gemeentelijke opdracht voert de GGD samen uit met de OGGZ-collega’s van GGZ, VNN en Cosis. We hebben gemerkt dat OGGZ-bemoeizorg en Wvggz dicht bij elkaar liggen en ook in elkaars verlengde kunnen worden ingezet. Waar mogelijk en in afstemming met de melder wordt eerst gekozen voor OGGZ-bemoeizorg. In 2021 zijn 22 verkennende onderzoeken uitgevoerd, 8 minder dan de 30 in 2020. Tot en met het derde kwartaal van 2021 waren de aantallen vergelijkbaar met 2020. Opvallend is dat in het vierde kwartaal geen enkel verkennend onderzoek is gestart. Hiervoor is niet direct een verklaring te vinden, het is wel in lijn met de afname van het totaal aantal meldingen vanaf de zomer van 2021 bij het Advies en Meldpunt OGGZ. Niet acute politie meldingen van verward gedrag De OGGZ-ketenpartners gaven samen met de politie een vervolg aan de samenwerking rond niet acute meldingen over personen met verward gedrag.

Het gaat om meldingen waarbij de ernst en complexiteit van de gemelde zorgen dusdanig is dat het gerechtvaardigd is deze als melding op het Advies en Meldpunt OGGZ te beoordelen. Deze samenwerking ondersteunt bij de verbinding tussen de domeinen veiligheid en zorg en de sluitende keten voor mensen met een (langdurige) psychische kwetsbaarheid. Het merendeel van de meldingen leidt niet tot de inzet van bemoeizorg maar tot overdracht van het zorgsignaal aan reeds betrokken hulpverlening. Vanuit het ministerie van Veiligheid en Justitie, de VNG en politie wordt een landelijke werkwijze ontwikkelt waarmee de politie op uniforme wijze meldingen van niet-acute zorg aan de lokale of regionale meldpunten voor niet acute zorg door zal geven. De uitrol hiervan wordt in de loop van 2022 verwacht. Bemoeizorg Ongeveer een derde van de meldingen die bij het Advies en Meldpunt OGGZ binnenkomen zetten we door naar OGGZ-netwerken of sociale teams in gemeenten. Er wordt dan een gecoördineerde en integrale bemoeizorg-aanpak uitgevoerd. We doen dat in samenwerking met OGGZ-partners zoals GGZ, VNN en Cosis, maatschappelijk werk of sociaal team. Sociaal verpleegkundigen OGGZ bieden bemoeizorg als het gaat om woningvervuiling, hoarding (problematische verzamelaars) en bij lichamelijke problemen.

We leggen contact met de gemelde persoon, winnen het vertrouwen en motiveren voor het accepteren van hulpverlening. Waar nodig zetten we schoonmaakacties in. Het budget dat de centrumgemeenten Assen en Emmen voor de schoonmaakacties beschikbaar hebben gesteld is voor 2021 toereikend gebleken. Door de COVID-19 pandemie verloopt de bemoeizorg soms wat lastiger. Cliënten die bijvoorbeeld nog sterk zorgmijdend zijn vinden met verwijzing naar corona een extra argument om de deur dicht te houden. Anderen maken zich zorgen over besmettingsrisico’s. Er wordt dan gezocht om op andere manieren dan huisbezoek contact te onderhouden. Soms is een kaartje of telefoontje helpend, soms een korte wandeling of een gesprekje bij de voordeur. OGGZ-voorzitterschap De GGD levert een voorzitter van de OGGZ-netwerken in de gemeenten Assen, Aa en Hunze, Midden-Drenthe, Emmen, Coevorden en Tynaarlo. De OGGZvoorzitters zien toe op naleving van de samenwerkingsafspraken en zorgen door de inzet van procesregie voor een gezamenlijk gedragen aanpak van de OGGZ-meldingen. De afname van het totaal aantal meldingen bij het Advies en Meldpunt OGGZ heeft ook tot een afname van het aantal OGGZ-bemoeizorg meldingen geleid; 306, waar het in 2020 om 371 cases ging. Ook in 2019 en 2020 lag het aantal OGGZ-bemoeizorg cases hoger.

Aanvullend biedt de OGGZ-voorzitter in enkele gemeenten procesregie in casuïstiek waar al wel hulpverlening is betrokken maar de situatie mogelijk toch kan escaleren of waarin de samenwerking niet goed verloopt. Advies en ontwikkeling We adviseren de negen gemeenten in de regio van centrumgemeente Assen. Wij adviseren hen over regionale ontwikkelingen en toekomstige veranderingen in de OGGZ. De heroriëntering op - en de integratie van de functies van het vangnet OGGZ, de Wvggz-taken en de niet acute meldingen van verward gedrag (afkomstig van politie en het landelijke meldnummer ‘zorgwekkend gedrag’) is onder regie van de gemeenten eind 2021 gestart. In de eerste helft van 2022 wordt dit vervolgd. Deze heroriëntering moet leiden tot voortellen voor een nieuwe (meer jaren) overeenkomst tussen gemeenten en de GGD en de OGGZ-ketenpartners GGZ, VNN en Cosis. We namen deel aan het landelijk overleg meldpunten niet-acute zorg met oog op het verbeteren van de kwaliteit en het voorbereiden op nieuwe landelijke werkwijze van het aanleveren van zorgmeldingen door de politie. Vanaf 2017 werken de OGGZ-ketenpartners samen met de politie in Drenthe rond meldingen van niet-acuut verward gedrag. Ook andere regio’s is Nederland hebben dergelijke afspraken met de politie. Om daar meer eenduidigheid in aan te brengen wordt in 2022 een landelijk uniforme werkwijze geïmplementeerd.