1.23.1 VDG overdrachtsdocument portefeuilles

Overdrachtsdocument VDG Portefeuilles

Inhoudsopgave VDG Portefeuille Gezondheid en Welzijn

pagina 2

VDG Portefeuille Ruimte en Wonen

pagina 23

VDG Portefeuille Onderwijs en Cultuur

pagina 29

VDG Portefeuille Energie, Klimaat en Milieu

pagina 40

VDG Portefeuille Sport

pagina 47

VDG Portefeuille Financiën

pagina 54

1

VDG Portefeuille Gezondheid en Welzijn

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Bijlagen: -

Pamflet themagroep Ouderenzorg Pamflet themagroep Sluitende GGZ keten Pamflet themagroep Sport en Preventie

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Overdrachtsdossier VDG portefeuille Gezondheid en welzijn 2022 – achtergronddocumenten Wanneer wenselijk, kunnen onderstaande documenten opgevraagd worden bij het VDG bureau – secretariaat@vdgdrenthe.nl.

Governance - Praatplaat governance Gezondheid & Welzijn - Notitie wie doet wat binnen de portefeuille Gezondheid en Welzijn, oktober 2019 - Tussenevaluatie governance Gezondheid & Welzijn en geactualiseerde notitie wie doet wat, april 2021 Drents Zorglandschap - Werkagenda Drents Zorglandschap 2022-2026 - Onderliggende meerjarenprogramma’s o Meerjaren agenda Alliantie Ouderenzorg 2020-2022 o Meerjarenprogramma Sluitende keten GGZ 2021-2024 o Meerjarenbeleidsprogramma Drenthe Samen Gezond in Beweging 2021-2024 en Uitvoeringsprogramma Drenthe Samen Gezond in Beweging 2021-2024 ▪ Voorstel governance Hartveilig Drenthe - Notitie Hartveilig Drenthe 2020 t/m 2023 (en concept collegevoorstel) - Overeenkomst HartslagNu en stichting Hartveilig Drenthe - Eindrapportage campagne Hartveilig Drenthe 2021 en begeleidende brief o Campagnetoolkit is in het bezig van gemeenten Spoedpoli - Overeenkomst van Opdracht Spoedpoli 2022 Netwerk Dementie Drenthe - Convenant Dementie vriendelijke Drenthe (2018) - Investeringsvoorstel Netwerk Dementie Drenthe 2021 - Meerjarenplan 2019-2020-2021 Netwerk Dementie Drenthe Sociale agenda - Sociale agenda provincie Drenthe 2020-2023 - Werkplan sociale agenda 2021 o Zienswijze VDG G&W op werkplan sociale agenda 2021 - Werkplan sociale agenda 2022 Programmering Trendbureau - Werkplan CMO STAMM / Trendbureau Drenthe 2022 Gezondheidstafel provincie - Drentse

Regiodoorbraak positieve gezondheid - Afspraken Gezondheidstafel 21 juni 2021 (over thema’s/trekkers)

22

VDG Portefeuille Ruimte en Wonen

23

Het doel van dit document is om nieuwe wethouders inzicht te geven in de relevante onderwerpen, die de afgelopen periode aan de orde zijn geweest binnen de portefeuille Ruimte en Wonen. Structuur: De afgelopen periode is Tynaarlo bestuurlijk voorzitter geweest van de portefeuille Ruimte en Wonen (eerst in de persoon van Marcel Thijsen en later door Pepijn Vemer). Er is geen ambtelijk VDG overleg Ruimte en Wonen. Er wordt aangesloten bij het Drents Woonoverleg, geïnitieerd door de provincie Drenthe. VNG-commissie Ruimte, Wonen en Mobiliteit Drenthe is de afgelopen periode vertegenwoordigd in deze commissie door Freek Buijtelaar, wethouder gemeente Borger-Odoorn. Wanneer wenselijk kunnen de genoemde achtergronddocumenten opgevraagd worden bij het VDGbureau – secretariaat@vdgdrenthe.nl. 1. Structureel overleg woningbouwcorporaties Eind 2019 is afgesproken het PHO Ruimte en Wonen structureel te gebruiken voor afstemming met de woningcorporaties in Drenthe. Twee keer per jaar wordt dit overleg georganiseerd. Ter voorbereiding sluit vertegenwoordiging van de corporaties aan bij het agendaoverleg (Esther Borstlap -directeur/bestuurder Woonborg en Michiel Hasslacher beleidsadviseur Domesta).

Thema’s die de afgelopen twee jaar in dit overleg zijn geagendeerd en waar afstemming over is gezocht zijn onder andere: de woonagenda van de provincie Drenthe, het thema en uitgevoerde onderzoek Flexwonen, het programma Vitale Vakantieparken, het landelijk onderzoek (door Aedes, ministerie BZK en Financiën) rondom de opgaven/middelen voor corporaties en de regionale lobbyboodschap, het thema Wonen en Zorg (woonzorgvisies, woon-zorgbehoefteonderzoek door de provincie en specifiek over de druk op bijzondere toewijzingen) en de verstedelijkingsstrategieën. Bouwstroom Drenthe is aan de orde geweest en is mogelijk een punt voor de komende periode. De corporaties en marktpartijen willen via de samenwerking Bouwstroom Drenthe voldoende, betaalbare en energiezuinige woningen realiseren en hierin slimmer werken met eenheid in het proces van bouwen. De bestuurders hebben tijdens het PHO R&W van 17 februari 2022 teruggeblikt op het functioneren van dit overleg. Aangegeven is dat het overleg als nuttig wordt ervaren. Voorgesteld is om dit ook de komende bestuursperiode te continueren. De volgende aandachtspunten zijn meegegeven: - Als gemeenten een goede inbreng te hebben op de agenda en aandacht te hebben welk doel de agenda dient. - Focus aan te brengen. - Actiegericht vervolg te geven aan de overleggen. 2.

Drentse Woonagenda In 2020 stelde de provincie de Drentse Woonagenda ‘Toekomstbestendig wonen in Drenthe’ vast op basis van input van gemeenten, corporaties en marktpartijen. Het doel van de woonagenda is om tot versnelling te komen van de woningbouwproductie en de herstructurering in Drenthe. Het is de ambitie om in de komende 10 jaar 10.000 nieuwe woningen worden te realiseren. Hierbij wordt ingezet op vijf opgaven: • Woningmarkt in balans 24

• • • •

Wonen voor vitale ouderen en levensloopbestendig wonen Betaalbaar wonen Duurzaam wonen Prettige fysieke leefomgeving

Vanuit de Woonagenda is een provinciaal Impulsteam Wonen gestart met de opdracht om gemeenten, corporaties en initiatiefnemers te ondersteunen in het ontwikkelingen van hun woningbouwplannen. Het Impulsteam wonen bestaand uit een groep experts: • Ondersteunt kleinschalige wooninitiatieven voor initiatiefnemers en gemeenten; • Helpt bij gebiedsontwikkeling. Dit is de realisatie van grotere woonplannen en woonwijken waarbij meerdere partijen betrokken zijn; • En versterkt de Drentse lobby richting Rijk en Europa. In 2021 heeft het Impulsteam Wonen, in samenwerking met de gemeenten, een inventarisatie gemaakt van de woningbouw- en herstructureringsopgave. De inventarisatie heeft geleid tot de woonplannenlijst met ongeveer 25.000 woningen. De komende periode zal het Impulsteam Wonen zich richten op het ondersteunen en helpen versnellen van ca. 100 woonplannen die door de gemeenten zijn aangegeven als prioritair. Dit gaat over ongeveer 13.000 woningen. Achtergrondinformatie: - Drentse Woonagenda - Uitvoeringsprogramma Wonen, Drentse Woonagenda - Folder Impulsteam Wonen Lobby: Deltaplan Noord-Nederland 3. Flexwonen Onder ‘flexwonen’ worden flexibele woonoplossingen die relatief snel en goedkoop kunnen worden gerealiseerd verstaan. Kenmerkend is het tijdelijke karakter van de woning zelf, de bewoning of he gebruik van een locatie waarop de woning wordt geplaatst.

De provincie, de Drentse gemeenten en corporaties hebben in 2021 gezamenlijk onderzoek laten uitvoeren om inzicht te krijgen welke doelgroepen van flexwonen er in de gemeenten zijn en welke vraag naar huisvesting zij hebben. Dit onderzoek is uitgevoerd door Expertisecentrum Flexwonen, begeleid door bureau PAU. Uit het onderzoek blijkt dat in iedere gemeente vraag is naar flexwonen, al hoewel de doelgroepen verschillen per gemeente zien we over het algemeen de grootste vraag komen van studenten (HBO/MBO) en arbeidsmigranten. Het Impulsteam Wonen biedt gemeenten ondersteuning bij het realiseren van flexwonen. Vijf Drentse gemeenten maken hier al gebruik van. Achtergrondinformatie - Rapport doelgroepen van flexwonen in Drenthe - Rapport kansen voor flexwonen in Drenthe 4. Statushouders In augustus 2021 hebben de provincies van het Rijk een extra taakstelling gekregen voor het versnellen van de huisvestiging van statushouders van ca. 200 eenheden per provincie. De asielzoekerscentra zitten vol, omdat statushouders niet tijdig kunnen doorstromen naar een sociale huurwoning. Om doorstroming te bevorderen, wordt gemeenten gevraagd om nieuwe opties te vinden. En om deze vervolgens versneld inzetbaar te krijgen om aan de extra taakstelling te kunnen voldoen. De provincie heeft hierin een coördinerende en faciliterende 25

rol. Gemeenten kunnen ondersteuning krijgen vanuit het Impulsteam Wonen. De afgelopen maanden hebben verkennende gespreken plaatsgevonden tussen het Impulsteam Wonen en de gemeenten. Vanaf 2022 wordt er gewerkt aan de realisatie van de eenheden. 5. Programma Vitale Vakantieparken Drenthe Eind 2017 is het convenant Vitale Vakantieparken Drenthe getekend. De Drentse gemeenten, provincie, RECRON en het Recreatieschap vormen een alliantie om t/m 2024 in een uitvoeringsgerichte aanpak een daadkrachtige impuls te geven aan de kwaliteit van vakantieparken. De aanpak bestaat uit wee sporen: • Excelleren: bestaande en nieuwe vakantieparken excelleren • Transformeren: het begeleiden/transformeren van parken naar een passende bestemming. Allerlei concepten zijn hierbij denkbaar; wonen, zorg, natuur, energievelden of combinaties daarvan. Achtergrondinformatie: - Convenant aanpak vitale vakantieparken - Actieprogramma vitale vakantieparken 6. Wonen/Zorg De provincie en de Drentse gemeenten hebben een uitvraag lopen bij het bureau Companen voor het uitvoeren van een woon-zorgbehoefte onderzoek. Achtergrondinformatie: - Onderzoek provincie - Gemeentelijke woon-zorgvisies - Ondersteuning landelijke taskforce Wonen en Zorg 7. Drentse samenwerking De gemeenten en de provincie werken samen op verschillende schaalniveaus. Zo ook op schaalniveau van de regio.

In totaal zijn er drie regio’s in Drenthe: •

•

•

Regio Groningen-Assen, Noord-Drenthe: Deze regio bestaan uit de provincies Drenthe en Groningen en de gemeenten Assen, Groningen, Het Hogeland, Midden-Groningen, Noordenveld, Tynaarlo en Westerkwartier. Op dit moment wordt er gewerkt aan een regionale verstedelijkingsstrategie in samenwerking met het rijk. Hiernaast werkt de regio samen op het gebied van bedrijventerreinen, woningbouw en infrastructuurprojecten. Regio Zwolle, Zuidwest Drenthe: Regio Zwolle bestaat uit 22 gemeenten en 4 provincies. Waaronder de Drentse gemeenten: De Wolden, Hoogeveen, Meppel en Westerveld. Ook in deze regio wordt gewerkt aan een verstedelijkingsstrategie. Hiernaast wordt er samengewerkt op vijf thema’s: bereikbaarheid, energie, leefomgeving, menselijk kapitaal en economie. De Drentse gemeenten werken ook samen door een gezamenlijk woningmarktonderzoek te laten uitvoeren. Hier haakt Midden-Drenthe ook op aan, hoewel geen lid van het samenwerkingsverband Regio Zwolle. Regio Zuidoost Drenthe: Samenwerking in deze regio vindt plaats in twee verbanden. De gemeenten Borger-Odoorn, Coevorden en Emmen vinden elkaar in BOCE. Hiernaast vindt er samenwerking plaats in de Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe, met naast bovengenoemde gemeenten ook Aa en Hunze, Hoogeveen en het Overijsselse Hardenberg.

26

-

Achtergrondinformatie: Uitvoeringsprogramma Wonen, Drentse Woonagenda

8. Verstedelijkingsstrategieën Voor 7 regio’s met de hoogste verstedelijkingsdruk stellen Rijk en regio samen verstedelijkingsstrategieën op. Drenthe: - Regio Groningen-Assen: De regio heeft als ambitie om 35.000 woningen te bouwen voor 2040. Bij de ontwikkeling van de verstedelijkingsstrategie heeft de regio drie fases doorlopen. Dit heeft geresulteerd in een voorkeursvariant; waarin de geplande woningbouw over de regio wordt verdeeld. Hierbij komt 70% in de stad Groningen, 10% in Assen en 20% bij de overige kernen terecht. De vervolgstap is om deze voorkeursvariant om te zetten naar een uitvoeringsstrategie. - Regio Zwolle: De regio Zwolle heeft als ambitie om tussen de 40.000 en 80.000 woningen te bouwen tot 2040. De ontwikkeling van de verstedelijkingsstrategie verloopt in vier fasen. De tweede fase is eind 2021 afgerond. Hierbij is een ontwikkelingsrichting gekozen, namelijk het verdichten van de stad Zwolle en het ontwikkelen van goed bereikbare kernen (zogenoemde warme harten). In de volgende fase wordt een uitgewerkte verstedelijkingsstrategie opgesteld. 9. Commissie Landelijk Gebied De Commissie Landelijk Gebied (CLG) heeft tot taak om gevraagd en ongevraagd advies uit te brengen aan Gedeputeerde Staten over de uitwerking en uitvoering van het beleid op het terrein van de inrichting van het landelijk gebied.

In de commissie zitten twee leden namens de VDG (Henk Kosters – wethouder Noordenveld en Henk Doeven - wethouder Westerveld). Via het PHO R&W wordt bij de andere gemeenten input opgehaald en wordt terugkoppeling gegeven van de vergaderingen. Tijdens de bespreking van het overdrachtsdocument tijdens het PHO R&W van 17 februari 2022 is meegegeven om de volgende periode aandacht te hebben voor de betrokkenheid van gemeenten en vertegenwoordiging van alle gemeenten via de vertegenwoordigers. 10. Ruimtelijke aspecten RES In regionale energiestrategieën worden afspraken uit het klimaatakkoord door 30 regio’s in de praktijk gebracht. In de regionale energiestrategie werken de provincie, de waterschappen en de gemeenten met maatschappelijke partners, netbeheerders voor gas, elektriciteit en warmte, het bedrijfsleven en waar mogelijk inwoners regionaal gedragen keuzes uit. Drenthe is een van de 30 energieregio’s in Nederland. Om tot de RES te komen werd de Drentse Energietafel opgericht. Het PHO R&W is gebruikt om afstemming te zoeken over ruimte aspecten binnen de RES. 11. Omgevingsagenda Noord Met het instrument Omgevingsgagenda wil het Rijk uitvoering geven aan de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). Hierbij is het land opgedeeld in 5 gebieden. Noord-Nederland is daar één van.

In de omgevingsagenda werken Rijk en Regio samen aan het in beeld brengen van gezamenlijke opgaven, waar deze samen komen en mogelijk schuren (of elkaar versterken), en waarvoor eventuele aanvullende afspraken nodig zijn om tot integrale uitvoering te komen. De Omgevingsagenda beoogd hierbij een brug te vormen tussen de verschillende (Rijks) programma’s, Gebiedsagenda’s, en de verschillende ruimtelijke omgevingsvisies. De omgevingsagenda heeft een cyclisch karakter en is adaptief van aard. De omgevingsagenda moet de basis vormen voor het jaarlijkse Bestuurlijk Overleg Leefomgeving (BOL) tussen Rijk 27

en Regio. Voor Noord-Nederland wordt momenteel gewerkt aan een eerste versie. Het is de bedoeling dat deze medio juli 22 in het BOL wordt besproken en vastgesteld. Rondom het proces van de omgevingsagenda is een noordelijke stuurgroep geformeerd. Op dit moment zijn daar de drie provincies, vier grote gemeenten en de gezamenlijke waterschappen in vertegenwoordigd. 12. Omgevingswet In Drenthe werken gemeenten, provincie, waterschappelen, veiligheidsregio, omgevingsdienst en GGD samen aan de voorbereidingen van de Omgevingswet (wet- en regelgeving over de kwaliteit van de fysieke leefomgeving) in het Omgevingsplatform Drenthe. De inwerkingtredingsdatum is van 1 juli 2022 uitgesteld naar 1 januari 2023. 13. Stikstof De Raad van State heeft in mei 2019 aangegeven dat het tot dan toe gebruikte Programma Aanpak Stikstof onvoldoende is onderbouwd om vergunningen te beoordelen voor nieuwe (of bestaande) activiteiten die stikstof uitstoten. De uitspraak betekent dat sommige projecten niet door kunnen gaan en dat het vaststellen van nieuwe bestemmingsplannen moeizaam en complex is of in het geheel niet lukt. Nederland werkt aan de vermindering van de stikstofuitstoot om de natuur te herstellen en te versterken. De provincies spelen een belangrijke rol bij de gebiedsgerichte uitwerking van de stikstofmaatregelen.

De VDG heeft besloten om dit thema onder de portefeuille Ruimte en Wonen onder te brengen. Daarnaast heeft de VDG samen met de provincie meerdere ambtelijke en bestuurlijke bijeenkomsten en sessies georganiseerd. De VNG heeft een Bestuurlijk Netwerk Stikstof. De afgelopen periode heeft Karin Dekker (wethouder gemeente Assen) Drenthe hierin vertegenwoordigd. Achtergronddocumenten: - Drentse Aanpak Stikstof, provincie Drenthe - Informatie provincie en gebiedsverkenningen: https://www.provincie.drenthe.nl/onderwerpen/natuur-milieu/natuur/aanpak-stikstof/ 14. Overzicht afgeronde, lopende en komende onderzoeken Afgeronde onderzoeken • Woningmarktonderzoek Zuidwest- en Midden-Drenthe 2021 • Woningmarktonderzoek BOCE 2020 • Woningmarktonderzoek Assen 2019 • Woningmarktonderzoek Tynaarlo 2019 • Rapport doelgroepen van flexwonen in Drenthe 2021 • Rapport kansen voor flexwonen in Drenthe 2021 • De rol van binnenlandse verhuizingen in groeiende inkomensverschillen tussen gebieden binnen Noord-Nederland Komende onderzoeken • Onderzoek wonen en zorgbehoefte

28

VDG Portefeuille Onderwijs en Cultuur

29

Het doel van dit document is om nieuwe wethouders inzicht te geven in de relevante onderwerpen die de afgelopen periode aan de orde zijn geweest binnen de portefeuille Onderwijs en Cultuur. Tijdens het PHO Onderwijs en Cultuur van 3 maart 2022 is het overdrachtsdocument besproken. De aandachtspunten voor de volgende bestuursperiode zijn meegenomen in dit document. Structuur: De afgelopen periode is Midden-Drenthe – Mieke Damsma (burgemeester) bestuurlijk voorzitter geweest van de portefeuille Onderwijs en Cultuur (tot haar vertrek – november 2021). Het voorzitterschap is tijdelijk overgenomen door Eric van Oosterhout, burgemeester gemeente Emmen. Het ambtelijk overleg Cultuur is de afgelopen periode een structureel overleg geweest. Per 2022 wordt het ambtelijk overleg Onderwijs ook structureel georganiseerd. VNG-commissie Zorg, Jeugd en Onderwijs (hieronder valt ook het thema cultuur): Drenthe is de afgelopen periode in deze commissie vertegenwoordigd geweest door eerst Bert Wienen (raadslid gemeente Assen) en vanaf juli 2021 door Werner ten Kate, wethouder gemeente Hoogeveen. Wanneer wenselijk kunnen de genoemde achtergronddocumenten opgevraagd worden bij het VDGbureau – secretariaat@vdgdrenthe.nl.

➢ Cultuur 1. Samenwerking provincie en gemeenten De Drentse gemeenten en de provincie Drenthe hebben de afgelopen jaren stevig samengewerkt op het gebied van cultuur. In de afgelopen periode hebben gemeenten en provincie de ambities en uitgangspunten vastgelegd in het cultuurconvenant ‘Door en Voor Drenthe’, 2017-2020. Eind 2020 zijn de resultaten geëvalueerd en is afgesproken voor de komende periode opnieuw afspraken te maken middels het convenant ‘Samen Drenthe Cultuur’ 2022-2024. Deze notitie sluit aan bij de cultuurnota 2021-2024 ‘Cultuur om te delen’ van de provincie Drenthe en het cultuurbeleid van gemeenten. De kern van de samenwerking zijn culturele allianties op het gebied van cultuurparticipatie. Cultuurparticipatie betekent in de eerste plaats: meedoen. Naast ‘kunde’ en ‘plezier’ is het oogmerk ‘maatschappelijke impact’. Daarom is het belangrijk om ook projecten te ontwikkelen die vanuit hun creatieve waarde een maatschappelijke impact hebben. En om ruimte aan talent te bieden door te zorgen voor trajecten waarbinnen zowel professioneleals amateurkunstenaars aan hun ontwikkeling kunnen werken.

Vanuit cultuurhistorie spelen de aankomende jaren de volgende onderwerpen waar provincie en gemeenten sowieso aan samenwerken: - Post65 architectuur, stedenbouw en landschap - Verdrag van Faro: erfgoedparticipatie Voor de periode 2022-2024 worden drie culturele allianties neergezet (zie bijlage): 1. Ondersteuningsloket amateurkunst 2. Talentontwikkeling jeugd 3. Cultuur/sociaal domein Culturele allianties waarop is ingezet in de periode 2017-2020: 1. Kleine Drentse Musea (succesvol afgerond) 2. Verhalenwerven (de onderlinge contacten tussen de bibliotheken zijn verstevigd, er ligt een interessante kans voor erfgoed en participatie op de locatie Verhalenwerf Hoogeveen) 30

3. Digitaal Portaal Kaarten cultuurhistorie en archeologie (deze alliantie bleek te complex, te weinig menskracht en geld bij de gemeenten) 4. Beleefpunten Archeologie (succesvol afgerond) 5. Route 67 (onvoldoende urgentie, geen behoefte in de markt) 6. Funerair erfgoed (succesvol afgerond) 7. Jonge ontginningen en ruilverkavelingen (succesvol ontwikkeld, concrete afspraken gemaakt voor vervolg) (zie bijlage) 8. WO II archeologie (is een opdracht vanuit de cultuurnota 2021-2024 geworden) 9. Talentontwikkeling Jeugd (wordt doorgezet) (zie bijlage) 10. Ondersteuningsloket amateurs (wordt doorgezet) (zie bijlage) Achtergrondinformatie: - ‘Samen Drenthe Cultuur’, cultuurconvenant 2022-2024 - ‘Door en Voor Drenthe’, cultuurconvenant 2017-2020 2. Inzet provincie De ambities van de cultuurnota 2021-2024 sluiten aan op het in standhouden van de Drentse basisinfrastructuur met accent op brede toegankelijkheid en samenwerking. In de uitvoering wordt ingezet op cultuureducatie, cultuurparticipatie, talentontwikkeling, musea, kunsten, erfgoed, bibliotheken, archieven, noordelijke samenwerking, Culturele Prijs en Cultuurmonitor Drenthe. Achtergrondinformatie - Cultuurnota 2021-2024, ‘Cultuur om te delen’, provincie Drenthe 3. Corona Er is de komende tijd veel werk te doen voor de cultuursector door o.a. de coronacrisis.

Het is goed om meer toekomstgericht te kijken en gezamenlijk in te zetten op lobby. Het is belangrijk om aan de nieuwe wethouders mee te geven wat corona heeft betekend voor de cultuursector. Tijdens de coronapandemie is veel afstemming binnen het PHO gezocht over de ondersteuning van de regionale en lokale culturele infrastructuur. Gemeenten hebben lokale regelingen opgesteld voor de ondersteuning van het culturele veld. Aandachtspunten: • Nieuwe manieren vinden om weer publiek en vrijwilligers te trekken. Hierbij kunnen we ook de uitkomsten van de proeftuin Nieuw Publiek benutten. • Sector wordt door de coronacrisis uitgedaagd economisch sterker te worden en nieuwe financieringsvormen te vinden. Hier is een versnelling op nodig. o Kansen ontwikkelen voor (Europese) fondsen en projecten waarmee we Drenthe (internationaal) op de kaart zetten. o Kennisuitwisseling van aanvullende financiële mogelijkheden i.v.m. duurzaam omgaan met budgetten en deze slim aanvullen/vergroten • Doelgroep ZZP’ers – onderzoek ‘Kunstenaars stoppen niet’, aandacht voor de Fair Practice Code (FPC). Om zicht te krijgen op de impact en gevolgen van corona op ZZP’ers hebben de universiteiten van Groningen en Maastricht hier onderzoek naar gedaan. De onderzoeksresultaten zijn gepresenteerd en besproken in het VDG PHO O&C. Eén van de aanbevelingen gaat over de FPC.

Dit punt is ook besproken in de provinciale staten. De provincie gaat hierover in gesprek met K&C en de gemeenten, en gaat onderzoek doen onder de provinciaal gefinancierde instellingen. Gemeenten geven ambtelijk het signaal dat zij steeds vaker om zich heen horen dat cultuurmakers graag iets willen doen voor provinciaal gefinancierde projecten als Gekleurd Grijs en Oktober Kindermaand maar dat hier een reële vergoeding tegenover moet staan. ZZP’ers hebben het zwaar en gemeenten merken dat de FPC steeds vaker een gespreksonderwerp is. 31

•

Vanuit de overheid kan het niet hanteren van de code niet meer verkocht worden. Dit punt is ingebracht in ambtelijk VDG-overleg. Georganiseerde amateurkunst is niet alleen een wezenlijk onderdeel van het culturele bestel maar draagt ook stevig bij aan de sociale cohesie. Amateurkunst is zwaar getroffen door de coronacrisis maar heeft ook last van onderliggende problematiek. Om hier zicht op te krijgen heeft BMC eind 2021 onderzoek gedaan en op basis hiervan aanbevelingen geformuleerd. Dit onderzoek kan verbonden worden met de culturele alliantie Ondersteuningsloket amateurkunst.

Achtergrondinformatie - Onderzoek ‘Kunstenaars stoppen niet’, universiteiten van Groningen en Maastricht - Revitaliseren van de amateurkunsten, investeren in een betere ondersteuningsstructuur voor de georganiseerde amateurkunst, rapport BMC voor LKCA, september 2021 Zie: https://www.lkca.nl/publicatie/revitalisering-amateurkunst/ 4. Meer muziek in de klas In de provincie Drenthe zetten we ons in voor structureel muziekonderwijs op alle basisscholen en in de kinderopvang. Schoolbesturen, culturele instellingen, pabo's, conservatoria, gemeenten en provincie ondertekenden in 2019 het Muziekakkoord Drenthe, waarin zij hebben afgesproken te werken aan goed muziekonderwijs voor elke leerling op elke school in Drenthe. In 2021 kwamen daar 35 kinderopvangorganisaties bij. Zij gaan op hun locatie meer muziek aanbieden en worden daarbij geholpen door culturele instellingen en muziekdocenten. Muziekakkoord Drenthe is onderdeel van het landelijke programma Méér Muziek in de Klas, met als erevoorzitter koningin Máxima. Muziekakkoord Drenthe wil alle kinderen in Drenthe van 0- 12 jaar, een kans geven om zichzelf te ontwikkelen en zijn muzikaliteit te ontdekken. Groepsleerkrachten en pedagogisch medewerkers werken samen met vakdocenten of vakspecialisten om hun vaardigheden op het gebied van muziekonderwijs te vergroten. En muziek heeft een vaste plek in het curriculum van de scholen.

Achtergrondinformatie - www.muziekakkoorddrenthe.nl 5. Bibliotheken De provincie subsidieert Biblionet voor het uitvoeren van de provinciale ondersteuning van bibliotheken. Vanuit de Cultuurnota 2021-2024 stimuleert de provincie met 100.000 per gemeente de toegankelijkheid en spreiding van bibliotheken in Drenthe. In dat kader wordt de Bibliotheekmonitor Drenthe opgesteld en gedeeld met gemeenten. De provincie heeft Biblionet de opdracht gegeven een innovatieagenda op te stellen. De stuurgroep Drentse Innovatie Agenda heeft de Drentse Innovatieagenda 2021-2024 opgesteld als kader om de innovatiemiddelen in te zetten voor de vernieuwing van het bibliotheeknetwerk in de provincie. Ontwikkelingen rondom de innovatieagenda en de jaarlijkse projectenplanning worden besproken in het PHO. Bestuurders gemeenten achten provinciale financiering bibliotheken essentieel voor het voortbestaan van de vestigingen in de toekomst. Mochten er veranderingen komen in de financieringsstructuur dan is het belangrijk dat gemeenten dit tijdig vernemen want dit heeft directe gevolgen. Achtergrondinformatie: 32

-

Drentse innovatieagenda netwerk bibliotheken 2021-2024 Projectenplanning 2021 en 2022

6. Cultuuronderwijs Cultuur-educatief aanbod voor scholen wordt gemaakt door de makers, zoals de musea, theatergroepen of filmmakers. De rol van de kunstencentra (ICO, Scala, De Kunstbeweging, K&C) is die van verbinder tussen de vraag van de scholen en de makers. Leerkrachten en schooldirecties wordt nascholing aangeboden om zelf beter cultuuronderwijs te kunnen organiseren en succesvol samen te werken met de culturele omgeving. Voor goed cultuuronderwijs is altijd expertise nodig die leerkrachten zelf niet hebben. Achtergrondinformatie - Een reis maken, gids K&C voor cultuuronderwijs in samenhang - Bovenop de toren, een blik van K&C op goed cultuuronderwijs 7. Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK) Drenthe neemt deel aan de rijksregeling CmK en investeert daarmee in deskundigheid en activiteiten op het gebied van kunst en cultuur. De regeling is sinds 2013 beschikbaar voor scholen en cultureel ondernemers en inmiddels zitten we in de derde periode. > 90% van de Drentse basisscholen nam de vorige periode deel aan deze regeling. Het doel van de regeling is dat scholen regie over hun cultuuronderwijs krijgen. Dat betekent dat de school cultuuronderwijs op maat krijgt dat past binnen haar eigen visie. Per september 2021 is een nieuwe regeling gestart waarvoor scholen kunnen aanvragen.

ICO, Scala, De Kunstbeweging en K&C werken bij deze rijksregeling samen binnen de stichting Compenta. K&C is penvoerder en regisseur van deze rijksregeling en draagt zorg voor financiering, monitoring, kennisuitwisseling en deskundigheid van leerkrachten. Jaarlijks worden nieuwe leerkrachten opgeleid tot Interne Cultuur coördinator (ICC’er) en wordt op maat een pakket aan scholingen aangeboden. Voor de regio Drenthe werd het projectplan CmK3 Drenthe 20212024 opgesteld. Het Bestuurlijk Kader Cultuur en Onderwijs (in 2022 verlengd tot en met 2024) is de onderlegger van CmK. Achtergrondinformatie: - Projectplan CMK3 Drenthe 2021-2024 8.

Bestuurlijke fusie Per 1.1.2022 zijn K&C, ICO en Cultuurklik (voorheen onderdeel van Scala Centrum voor de Kunsten) werkzaam onder de vlag Cultuurzaam. Scala is nu voor het vrijetijdsaanbod en Cultuurklik is voor cultuur op school. De fusie is niet in opdracht van de provincie en/of de gemeenten. Idee van de instellingen zelf is dat zij met de bestuurlijke fusie met gelijkblijvende overheidsfinanciering, meer kunnen bieden en beter kunnen inspelen op ontwikkelingen en vragen uit het veld dan als zelfstandige entiteiten. Door vanuit de fusie gezamenlijk op te trekken en overhead te delen, kan mogelijk de gewenste financiële ruimte ontstaan. Daar tegenover staat dat de fusie kansen biedt om gezamenlijk extra projecten en daarmee inkomsten te realiseren op het gebied van cultuurparticipatie, inclusie en de inzet van cultuur in andere domeinen. De meerwaarde van de fusie is dat er een betere dienstverlening tot stand komt. In juridische zin blijven K&C, Cultuurklik en ICO aparte stichtingen. De organisaties houden hun eigen subsidierelaties en samenwerkingspartners. De contracten met medewerkers en overeenkomsten met derden blijven ongewijzigd evenals de financiële verantwoording d.m.v. begrotingen en jaarrekeningen. Ook de organisatienamen blijven in stand. De fusie heeft wel invloed op het bestuur en de Raden van Toezicht.

Beiden zijn per 1.1.2022 ondergebracht in de Stichting Cultuurzaam. De 33

verwachting is dat de bestuurlijke fusie positieve effecten zal hebben op de organisatie immers interne trainingen, planning- en financiële systemen werkprocessen en stafdiensten kunnen gemakkelijker worden gedeeld. Het is belangrijk dat K&C, Scala, Cultuurklik, ICO en De Kunstbeweging (Emmen) elkaar blijven vasthouden en blijven zorgen voor goede samenwerking. 9. Poppunt Drenthe In 2019 is Poppunt Drenthe gestart met financiële steun van de provincie Drenthe en enkele gemeenten. Vanaf 2021 dragen gemeenten niet meer bij. De missie van Poppunt is: Het verbeteren en ondersteunen van het culturele popklimaat in Drenthe door middel van talentontwikkeling, vergroting van aanbod van kwalitatief hoogwaardige culturele popproducties alsmede profilering van een creatieve, culturele en dynamische provincie. Poppunt Drenthe richt zich in samenwerking met de partners op: I. Ondersteuning van (gevorderde) talentvolle Drentse artiesten en bands; II. Creëren creatieve omgeving waarin talentvolle bands zich verder kunnen ontwikkelen; III. Bedenken en vermarkten van producties; IV. Promoten van Drentse popmuziek in het hele land; V. Opzetten samenwerking grote en kleine instellingen ten aanzien van talentontwikkeling; VI. Creëren provinciaal popnetwerk ter bevordering betrokkenheid lokale en regionale spelers. Poppunt richt zich op popmuziek, voor iedereen.

Alle netwerkpartijen bevinden zich in deze sector. Het begrip popcultuur is breder en omvat ook expertises zoals beeldende kunst, dans en theater. Achtergrondinformatie: - Poppunt Drenthe, projectplan 2022 10. Cultuurmonitor Drenthe Met de cultuurmonitor worden jaarlijks de trends en ontwikkelingen in het culturele veld zichtbaar gemaakt. Achtergrondinformatie: - Cultuurmonitor Drenthe, editie 1 t/m 4 11. Monitor EVI Iedere twee jaar wordt de ontwikkeling van de kwaliteit van het cultuuronderwijs in Drenthe gemonitord. Zo worden scholen op maat geholpen bij hun ambities. De school geeft in de monitoring zelf aan wat zij wil bereiken en waar zij staat op het gebied van deskundigheid, visie en beleid, doorlopende leerlijnen en de relaties met de culturele omgeving. Uitvoering in 2022 en 2024. Achtergrondinformatie: - Monitor EVI 2020 12. Stedelijke Cultuurregio’s Het ministerie van OCW heeft convenanten gesloten met 14 stedelijke cultuurregio’s. in de convenanten staan afspraken tussen OCW en de regio’s over gezamenlijke beleidsprioriteiten in de periode 2021-2024 - Stedelijke cultuurregio We the North:

34

-

In We the North beogen de drie noordelijke provincies, de gemeenten Assen, Emmen, Leeuwarden en Groningen samen met OCW te versterken en te vernieuwen voor een samenhangende en kwalitatief sterke culturele infrastructuur in Noord-Nederland met goede onderlinge verbindingen in de regio. Vanaf 2021 treden partijen met het Rijk in overleg om te komen tot een nieuw en breed gedragen landelijk beleid voor de periode 2025-2028, met name inzake het landelijk cultuurstelsel. Stedelijke cultuurregio Zwolle: In de Regio Zwolle werken vele cultuurinstellingen, 22 gemeenten en vier provincies samen om de regio te versterken. In deze regio wordt sterker met de onderwijsinstellingen gesproken. Zuidwest Drenthe sluit aan bij deze regio. Ook vanuit de cultuurregio Zwolle is een sterke lobby.

Achtergrondinformatie: - Toekomstdocument We the North 13. Toekomstgericht • Zie 3. Corona • Maatschappelijke ontwikkelingen praktisch vertalen. Belang en rol van cultuur voor versterking van de Drentse economie en samenleving kan beter worden benut o Rol bij organisatie-brede uitvragen zoals de reactie op het Rijksbeleid o Benutten van cultuur in de omgevingsvisie en visies Sociaal Domein o Nieuwe coalitieakkoorden gemeenten en provincie o Erfgoed, cultureel aanbod en creativiteit kan ingezet worden voor het versnellen van transitieopgaven op het gebied van b.v. energie- en klimaatdoelstellingen. Gemeenten hebben zorgen rondom de verduurzamingseisen die worden uitgerold en zien het als zinvol dat de provincie dit ondersteunt. o Cultureel erfgoed: kijken naar de gezamenlijke inzet (ook in relatie tot de energietransitie); Er is in Drenthe veel cultureel erfgoed. Bij erfgoed wordt in toenemende mate gekeken naar de gemeente. De vraag is hoe gebouwen in stand kunnen worden gehouden en wat de overheid kan betekenen in de vorm van het zetten van een plus. o Inzet cultuur en erfgoed bij grote gebiedsopgaven in het landelijk gebeid We krijgen te maken met een veranderend cultuurstelsel vanuit het Rijk. Het is belangrijk dat niet alleen provincies (IPO) maar ook gemeenten (VNG) een stevige positie en invloed hebben in dit Rijksbeleid.

• Via lobby werken aan onze invloed - Versterken vertegenwoordiging VNG-commissie. Hier is meer uit te halen. - Versterken gezamenlijke lobby en zoeken naar nieuwe financieringsbronnen. • Cultuurbeleid met ander beleid verbinden • BIS: hierop blijven inzetten. Provincie en gemeenten hebben het Rijk nodig om de culturele top-organisaties in de BIS te krijgen (Into Nature en Garage TDI), gemeenten hebben het belang van cultuur nodig voor het versterken van lokale gemeenschappen en hun inzet voor hun eigen leefomgeving.

35

➢ Onderwijs 1. Onderwijsmonitor en Regiegroep Drentse Onderwijskwaliteit De Drentse Onderwijsmonitor bestaat sinds 2006 en geeft trends en ontwikkelingen weer over leerlingen en scholen van primair tot hoger onderwijs. De monitor heeft zich ontwikkeld van een statisch jaarlijks rapport naar een dynamisch, interactieve online monitor die doorlopend wordt bijgewerkt en actueel wordt gehouden. Trendbureau Drenthe is verantwoordelijk voor de uitvoering van de onderwijsmonitor. De gemeenten en de provincie Drenthe financieren de onderwijsmonitor (alleen de gemeente Tynaarlo doet niet mee). De begroting en offerte van de onderwijsmonitor wordt jaarlijks ter instemming voorgelegd aan het PHO O&C. De Regiegroep Drentse Onderwijskwaliteit is een platform met vertegenwoordigers vanuit de provincie, de gemeenten, de schoolbesturen primair onderwijs en de scholen voor voortgezet onderwijs. De regiegroep initieert en coördineert de Drentse Onderwijsmonitor. Jaarlijks wordt door de regiegroep de onderwijsdag georganiseerd. Meer informatie over de onderwijsmonitor: https://trendbureaudrenthe.nl/drentse-onderwijsmonitor/ 2. Gelijke Kansen Agenda Kansenongelijkheid is een grote opgave in Drenthe.

Om gelijke kansen te realiseren voor alle kinderen en jongeren in Drenthe slaan de Drentse gemeenten, provincie Drenthe, scholen en de Gelijke Kansen Alliantie van het ministerie van OCW de handen ineen. Het PHO O&C heeft opdracht gegeven om te komen tot een Gelijke Kansen Agenda Drenthe. Deze is besproken in het PHO O&C van 16 december 2021. Het PHO O&C is opdrachtgever voor de Gelijke Kansen Agenda Drenthe en het ambtelijk VDG overleg Onderwijs is opdrachtnemer. Op basis van de uitgevoerde nulmeting is voorgesteld om in te zetten op drie focuspunten. Achtergrondinformatie: - Gelijke Kansen Agenda Drenthe - Nulmeting GKA 3. Project Kansen4Kinderen Na succes van het project Kansen4Kinderen vanuit de regiodeal Zuid- en Oost-Drenthe, wordt dit project vanuit de Sociale Agenda van de provincie over heel Drenthe uitgerold. Kansen4Kinderen moet leiden tot een eerlijke kans op optimale talentontwikkeling voor elk kind. Scholen leren van en aan elkaar wat in de praktijk werkt bij het vergroten van kansen voor kinderen. Meer informatie is te vinden op www.kansen4kinderen.nl. 4. Zomerprogrammering In 2020 en 2021 hebben de Drentse gemeenten en de provincie gezamenlijk met partners en Drentse jongeren zomeractiviteiten georganiseerd. Aanleiding was de coronacrisis. Door de maatregelen hebben jongeren weinig kunnen doen.

De provincie heeft hiervoor middelen beschikbaar gesteld voor enerzijds de provinciale supportstructuur (lerende netwerk) en de flitspeiling en anderzijds voor gemeenten (5.000 euro per gemeente), voor de uitvoering van activiteiten. De gemeenten Emmen, Midden-Drenthe en Assen hebben hier geen gebruik van gemaakt. 36

In 2021 is de zomerprogrammering geëvalueerd. In het PHO van 16 december zijn de resultaten gepresenteerd en besproken. Voor het vervolg heeft de provincie aangegeven dat het de provinciale supportstructuur (lerende netwerk) en de flitspeiling wil blijven ondersteunen. In 2022 wordt dit gefinancierd uit het restbedrag van 2021. Vanaf 2023 wordt dit onderdeel van het werkplan van CMO STAMM. In het PHO van 3 maart 2022 is het voorstel besproken om als gemeenten het activiteitenbudget van 5.000 euro beschikbaar te stellen. Achtergrondinformatie: - Eindverslag Zomerprogrammering jongeren 2021 5. Corona – NPO Het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) is een (niet-structureel) investeringsprogramma van het kabinet om de gevolgen van de coronacrisis voor leerlingen op te vangen. Het programma is bedoeld om onderwijsvertragingen aan te pakken en om leerlingen te ondersteunen die het moeilijk hebben door schoolsluitingen en corona. Het onderwijs krijgt middelen om hiervoor maatregelen te nemen (na uitvoering van een schoolscan om in kaart te brengen hoe de leerlingen ervoor staan en wat er nodig is). Daarnaast krijgen gemeenten budget uit het NPO voor aanvullende maatregelen ter ondersteuning aan de inzet van scholen. In het PHO O&C zijn ontwikkelen besproken en is afgesproken om elkaar te informeren en kennis te delen over de lokale inzet. 6.

Afstemming met het onderwijsveld (verkenning of dit op regionaal niveau zou moeten) - De samenwerking met de Drentse onderwijs monitor en bespreking van de monitor met de schoolbesturen wordt als zeer waardevol ervaren. Daarbij moet worden opgemerkt dat niet alle gemeenten met de schoolbesturen om tafel zitten - Onderwijs en gelijke kansen is regionale problematiek, vanuit de regio ontstaat hierover steeds meer bewustzijn. Naast de lokale inzet lukt het om hier gezamenlijk mee bezig te zijn. Dit in de volgende periode graag voortzetten. Tegelijkertijd is er de vraag wat we samendoen en wat lokaal. Er is geen Drentse onderwijsorganisatie en om alle onderwijsinstellingen bij dit pho te betrekken wordt wat veel. Wel goed om dit te verkennen.

37

BIJLAGE: Culturele allianties Ondersteuningsloket amateurkunsten Trekker: gemeente Emmen. Binnen het kader van de alliantie Ondersteuningsloket amateurkunsten en i.v.m. een goed afgestemde ondersteuningsstructuur doen gemeenten begin 2022 met behulp van een vragenlijst zelf een behoeftepeiling bij een groot aantal amateurkunstorganisaties in hun eigen gemeente. Op basis van deze behoeftepeiling zal worden gekeken welke vervolgstappen nodig zijn. K&C kan gevraagd worden om het BMC rapport ‘revitaliseren amateurkunsten’ te bespreken in het VDG. Dit kan nuttig worden verbonden aan de alliantie Ondersteuningsloket. Veel Drentse inwoners beoefenen op regelmatige basis een kunstvorm. Bijna de helft van de amateurkunstenaars is actief in groepsverband. Dat zijn verenigingen of stichtingen, maar ook steeds vaker informele groepen. De overgrote meerderheid van de amateurkunstenaars in groepsverband doet dat uit sociale overwegingen. Daarmee draagt amateurkunst stevig bij aan de sociale cohesie. De overige amateurkunstenaars beoefenen een kunstvorm voornamelijk om zich daarin te bekwamen en verder te ontwikkelen. 1 Amateurkunstenaars beleven niet alleen genoegen aan gezamenlijke kunstbeoefening zelf, maar zijn ook als vrijwilliger druk in de weer om hun organisatie zo goed mogelijk te laten functioneren.

Soms vanuit een bestuursfunctie, soms als lid van een werkgroep, soms ad hoc om een optreden of tentoonstelling in goede banen te leiden. Amateurkunstbeoefening is goed voor de persoonlijke ontwikkeling en het stimuleren van creatieve vermogens. Ook biedt amateurkunst een springplank voor de professionele kunst, wakkert het de belangstelling aan voor museumbezoek of het bijwonen van voorstellingen en festivals. En amateurkunst biedt werkgelegenheid voor professionals als dirigent, regisseur, cultuurcoach of anderszins. Amateurkunst vormt een wezenlijk onderdeel van ons culturele bestel. Met de betekenis die amateurkunst te bieden heeft voor gemeenschapszin en zinvolle vrijetijdsbesteding, is amateurkunst een factor van belang in het sociale domein. Cultuur verbindt, is gezond en goed voor je persoonlijke ontwikkeling. Daarmee is het een perfect middel tegen eenzaamheid en voor gezonde en gelukkige inwoners. Amateurkunst heeft aantoonbaar een gunstig effect op ons welbevinden en op onze mentale en fysieke gezondheid. En daarmee kent amateurkunst naast een maatschappelijke waarde ook een economische 2 waarde. 3 De amateurkunst is zwaar getroffen door de coronacrisis. Amateurkunstbeoefening in groepsverband is zo goed als stil komen te liggen. De onlineperformance is voor veel amateurgroepen nog een brug te ver of is op zijn minst een sprong in het diepe.

Hopelijk zijn deze corona gerelateerde problemen van voorbijgaande aard. Maar de sector heeft ook last van onderliggende problematiek. Het ontbreekt aan een gestructureerde aanpak om de belangstelling voor amateurkunst te voeden, de verbinding met de professionele kunsten goed te leggen en de potenties van actieve amateurkunst in het sociale domein en de zorgsector goed te benutten. Ook lopen amateurgroepen aan tegen uiteenlopende vraagstukken die het voortbestaan van hun organisatie raken. Daarbij gaat het om de aanwas van nieuwe leden, om het vinden van bestuursleden en geschikt artistiek kader, om te kunnen voldoen aan nieuwe wet- en regelgeving rondom bijvoorbeeld persoonsgegevens en om adequaat in te kunnen spelen op veranderingen in onze samenleving, bijvoorbeeld de behoefte van burgers aan meer flexibiliteit in hun vrijetijdsbesteding. (BMC rapport ‘Revitaliseren amateurkunsten’, september 2021, publicatie LKCA)

In het Programma van Eisen van K&C staat duidelijk dat K&C de provinciale steunfunctie is voor amateurkunsten. Voor de gemeente Emmen heeft De Kunstbeweging (is sinds 1 januari 2022 gefuseerd met de bieb) de opdracht om amateurkunst te ondersteunen. Ondersteuning van de amateurkunst dient in de beleving van de gemeente Emmen vooral te komen van de kunstencentra die nu ook al die taak hebben. De gemeente Emmen is tot slot voornemens om in samenwerking met Stichting ErfgoedNetwerk Emmen dit jaar een themadag provinciale en landelijke subsidies voor erfgoedorganisaties te organiseren. Organisaties vanuit de gehele provincie Drenthe zijn welkom. Bij deze dag zal ook een rol weggelegd zijn voor De Kunstbeweging en K&C. Het was de bedoeling om dit afgelopen jaar al te organiseren, maar i.v.m. corona is dat destijds uitgesteld. Bij succes kan dit vaker worden georganiseerd.

38

Talentontwikkeling jeugd Trekker: gemeente De Wolden. Er wordt onder de noemer ‘Talentkracht’ een overdraagbaar traject opgezet i.s.m. het onderwijs, de lokale, regionale en provinciale culturele infrastructuur. Zij vormen een netwerkorganisatie waarin o.a. welzijn en de Gebiedscoöperatie Zuidwest Drenthe vertegenwoordigd zijn. Dit, met een maximaal bereik en door met de onderzoekers van de leerstoel Curious Minds te werken die met hun expertise vanuit de leergemeenschappen al een sterke focus hebben om processen te begeleiden, te beschrijven en overdraagbaar te maken. Er gaat gestart worden met een speciale leergemeenschap, te starten voor alle ICC-ers in De Wolden voor Talentkracht. De Wolden trekt als vroege starter de alliantie talentontwikkeling en bevindt zich in het proces van het werven van middelen. De aanvraag gelden Culturele Impuls wordt gedaan met als speerpunt Talentontwikkeling, eigen financiële middelen worden door De Wolden ook onder deze noemer uitgezet. De meerderheid van de scholen in De Wolden vraagt hun CMK-aanvraag aan onder de vlag van Talentkracht. Verder zoekt De Wolden nog naar middelen. De Wolden committeert zich goed te communiceren in VDG ambtelijk en bestuurlijk overleg over het vervolg en de spin-off van het traject. Cultuur/sociaal domein Trekker: gemeenten Assen en Westerveld.

Rode draad is: iedereen doet er toe, iedereen doet mee (dementie, kwetsbaren). Bij de alliantie denkt de provincie aan 1-2 thema’s per jaar, waar we kansen in Drenthe zien en waar een bijzonder cross-over samenwerkingsproject op zijn plaats zou zijn. Binnen het kader van herstel en transitie Drenthe zou het goed zijn om te proberen bij deze alliantie zoveel mogelijk creatieve zzp ‘ers te betrekken die met ondersteuning van bijvoorbeeld K&C projecten ontwikkelen. Dit geeft hen ook de kans om zich na het moeilijke coronajaar verder te ontwikkelen en nieuwe projecten te realiseren. Gemeenten willen in 2022 best practices in Drenthe verzamelen. Het gaat om projecten en initiatieven waarin de verbinding tussen kunst en cultuur en sociaal domein echt zichtbaar is en duidelijk meerwaarde heeft. Zo willen we zicht krijgen op de praktijk in Drenthe en kijken waarin we van elkaar kunnen leren. Het is de bedoeling om deze best practices te bundelen in een vorm die we nog nader dienen te bepalen. In een later stadium kunnen een aantal best practices mogelijk ook worden geïmplementeerd in de andere gemeentes.

Jonge ontginningen en ruilverkavelingen (Het jonge landschap van Drenthe) Dit tweeledige onderzoeksproject is in 2019 opgestart onder de paraplu van het Culturele Alliantiesconvenant en heeft als doel de kennis over de landschappelijke ontwikkelingen in Drenthe van de afgelopen 150 jaar te vergroten, digitaal visualiseren en delen met gemeenten en inwoners ter inspiratie voor ruimtelijke transformatieprocessen. Op 18 november 2021 hebben wij digitaal een afsluitende bijeenkomst gehad met de twee onderzoekers (Luuk Keunen en Henk van Blerck), de tien deelnemende gemeenten en enkele provinciale collega’s. De resultaten van de twee onderzoeken zijn verspreid onder de deelnemende gemeentes in de vorm van digitale rapporten en GIS-data. Voorgesteld is om regelmatig een excursie te organiseren voor erfgoed- en landschapsambtenaren (en andere geïnteresseerden). Dergelijke ontmoetingen zijn bedoeld om de onderzoeken niet te laten versloffen en een platform te bieden voor de uitwisseling van kennis en praktijkvoorbeelden tussen gemeenten. In 2022 zijn we voornemens de resultaten met een breder publiek te delen en actief inwoners te betrekken. De onderzoeksresultaten zullen een veelvuldige en visuele vertaalslag moeten maken om een divers publiek te bereiken en enthousiasmeren.

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) volgt de ontwikkelingen in Drenthe op dit gebied met enthousiasme.

39

VDG Portefeuille Energie, Klimaat & Milieu

40

Het doel van dit document is om nieuwe wethouders inzicht te geven in de relevante onderwerpen die de afgelopen periode aan de orde zijn geweest binnen de portefeuille Energie, Klimaat en Milieu. Structuur: De bestuurders Energie, Klimaat en Milieu zoeken afstemming en samenwerking in het portefeuillehoudersoverleg EKM. De afgelopen periode is de gemeente Coevorden – Bert Bouwmeester – bestuurlijk voorzitter geweest van deze portefeuille (tot zijn vertrek – oktober 2021). Het voorzitterschap is tijdelijk overgenomen door Rikus Jager, burgemeester gemeente Westerveld. Ter voorbereiding en voor de ambtelijke afstemming wordt het DEKO (Drents Energie en Klimaat Overleg) georganiseerd. VNG-commissie Economie, Klimaat, Energie en Milieu: Drenthe is de afgelopen periode in deze commissie vertegenwoordigd geweest door Karin Dekker (wethouder gemeente Assen). Wanneer wenselijk kunnen de genoemde achtergronddocumenten opgevraagd worden bij het VDGbureau – secretariaat@vdgdrenthe.nl. 1. Klimaatakkoord Eind 2019 hebben de gemeenten (inclusief de Drentse gemeenten) ingestemd met het Klimaatakkoord. Samen met medeoverheden, maatschappelijk partners, inwoners en bedrijfsleven werken we aan de doelstellingen en maatregelen uit het Klimaatakkoord.

De VNG ondersteunt gemeenten hierin, direct en via ondersteuningsprogramma’s zoals het Programma Aardgasvrije Wijken (inclusief het Kennis- en Leerplatform), de Regionale Energiestrategieën en het Expertise Centrum Warmte. Daarnaast voert de VNG gesprekken met het Rijk over het op orde krijgen van de randvoorwaarden die van invloed zijn op de reikwijdte en het tempo waarin gemeenten het akkoord kunnen uitvoeren: Voorwaarde 1: Gemeenten en hun partners krijgen de juiste bevoegdheden om hun regierol ook daadwerkelijk te kunnen uitvoeren. Voorwaarde 2: Het tempo waarin gemeenten met de uitvoering aan de slag kunnen, is afhankelijk van de mate waarin de energietransitie haalbaar en betaalbaar is voor de samenleving. De gemeenten staan voor een zorgvuldig proces. Voorwaarde 3: Gemeenten krijgen een vergoeding voor de toename in hun uitvoeringslasten. Bovenstaande voorwaarden zijn nog steeds niet naar de wens van gemeenten ingevuld en blijven daardoor onderwerp van gesprek tussen de VNG en het rijk. Belangrijke thema’s uit het Klimaatakkoord betreffen de gebouwde omgeving en de realisatie van de afgesproken 35 TWh hernieuwbare opwek elektriciteit (vooral wind en zon). 2. Regionale Samenwerking Energie, klimaat en milieu zijn thema’s waarvan de invloedsfeer over de gemeentegrenzen heen gaan. Ook onze partners in deze thema’s werken veelal in meerdere gemeenten.

Daarnaast is het soms effectiever en efficiënter om samen te werken aan onderwerpen in plaats van dat elke gemeente het wiel weer zelf uitvindt. De samenwerking tussen de gemeenten en met de provincie is vergelijkbaar met een goed huwelijk. Vaak is er harmonie en soms schuurt het. Waarbij de provincie nog wel een iets harder van stapel wil lopen dan de gezamenlijke gemeenten. We vinden elkaar echter steeds meer en beter. We lopen echter aan tegen de grenzen van de capaciteit van onze organisaties om de afspraken uit het 41

Klimaatakkoord uit te kunnen voeren. Het rapport van de ROB geeft inzicht in de benodigde capaciteit en adviseert om meer samen te werken. Op dit moment verkennen we de mogelijkheden voor verbetering van de samenwerking. De bestuurders gaven in het PHO EKM van 17 februari 2022 hier de bestuurlijke opdracht voor. Hiervoor genieten we de steun van de kring van gemeentesecretarissen. Achtergrondinformatie: - Bestuurlijke opdracht regionale samenwerking energie en duurzaamheid 3. Regionale Energie Transitie (RES) Als Drentse samenleving willen we een duurzame bijdrage leveren aan het goed wonen, werken en recreëren in de regio. In de Regionale Energiestrategie (RES) 1.0 regio Drenthe staat beschreven dat het streven is om in 2030 een kwart van het energiegebruik in Drenthe op te wekken door windenergie en grootschalige zonne-energie. Dat is 3,45 Terawattuur (TWh). De RES 1.0 regio Drenthe is het resultaat van een nauwe samenwerking tussen bedrijven, maatschappelijke partners, jongeren, netbeheerders en overheden. Adviezen van inwoners zijn meegenomen in de RES 1.0. Overigens zijn we niet klaar als de RES 1.0 er ligt. Nieuwe inzichten en technieken blijven komen. Dat betekent dat we elke twee jaar samen met u weer een nieuwe RES maken; een 2.0, een 3.0 enzovoorts. De samenwerking in de RES krijgt haar beslag in ambtelijke werkgroepen met medewerkers van de deelnemende organisaties.

Bestuurlijk werken we samen in de Drentse energietafel (DET). De vergadering van het DET wordt voorbereid door een Regiegroep. Op dit moment wordt gewerkt aan de uitvoering van RES 1.0 en ligt een document ter besluitvorming voor om te komen tot het opstellen van RES 2.0. Met het invullen van de doelstelling van 3,45 TWh is de onderlinge discussie in de RES Drenthe in rustig vaarwater gekomen. Aandachtpunten zijn het betrekken van bewoners in Drenthe en bewoners in de omgeving van (potentiële) wind en zon projecten. De Drentse Energie Tafel (DET), heeft op 3 december 2020 de opdracht verstrekt aan de werkgroep elektriciteit om een visuele Routekaart RES en elektriciteitsnetwerk 2030 te ontwikkelen. Het doel van deze Routekaart is om de samenhang, planning en programmering tussen netinvesteringen en realisatie van hernieuwbare elektriciteitsopwekking op elkaar af te stemmen om de bijdrage richting 2030 tijdig te kunnen realiseren. Achtergrondinformatie: - RES 1.0 Drenthe - Op weg naar RES 2.0 - Routekaart RES Drenthe 4. Transitievisie Warmte Voor gemeenten en haar inwoners is de Transitievisie Warmte en de daaruit voorkomende Warmteplannen de komende jaren een onderwerp dat grote invloed gaat hebben. Zowel in de maatschappij als ook op de bestuurstafels.

De provincie wil dit proces ondersteunen en jaagt het ook aan met initiatieven vanuit onder andere de Expeditie Energieneutraal gebouwde omgeving Drenthe. Het provinciale initiatief voor de warmtewissel heeft een aantal gemeenten er toe gebracht om zelf met gezamenlijke plannen te komen.

42

Achtergrondinformatie: - Overzicht TVW per gemeente 5. Expeditie energieneutraal wonen – versnellingsteam overheden Sinds 2016 werken de provincie en de Drentse gemeenten, woningcorporaties, particuliere woningbezitters, milieuorganisaties, marktpartijen, kennisinstellingen en de vereniging Stroomversnelling samen in ‘Expeditie Energieneutraal Wonen in Drenthe 2040’. In een aantal versnellingsteams ontwikkelen we activiteiten en projecten. Het versnellingsteam gemeenten heeft in 2021 de mogelijkheden om samen op te trekken verkend. Hierbij is geconcludeerd dat de ambities groter zijn dan de mogelijkheden en prioriteren noodzakelijk is. Achtergrondinformatie: - Jaarplan 2021 - Evaluatie 2021 en inzet 2022 6. Monitoring In 2021 is verkend in hoeverre de Drentse gemeenten samen willen optrekken om te komen tot een gemeenschappelijke monitoringstool. Er leek behoefte om verschillende ontwikkelingen rondom monitoring bij elkaar te brengen (datahuis provincie, monitoring RES, lokale plannen) en beschikbare data op een slimme manier te combineren In het PHO EKM van 20 september 2021 is ingestemd met het voorstel om een gezamenlijke monitoringstool in Drenthe te verkennen. Inmiddels heeft een eerste ambtelijk startgesprek plaatsgevonden. Het projectleiderschap wordt ingevuld vanuit het werkbureau RES (Kees Offringa).

Gestreefd wordt om in het eerste half jaar 2022 een plan van aanpak voor te kunnen leggen. 7. Verduurzaming maatschappelijk vastgoed In 2020 bracht de VNG de Sectorale Routekaart Gemeenschappelijk Vastgoed naar buiten. In deze staat de aanpak op hoofdlijnen beschreven hoe gemeenten op een kosteneffectieve manier kunnen toewerken naar het CO-2arm én aardgasvrij maken van het eigen maatschappelijk vastgoed. De routekaart bevalt de aanpak voor gemeenten om in 30 jaar hun maatschappelijk vcstgoed te verduurzamen. Daarnaast kunnen provincies met de regeling specifieke uitkering ontzorgingsprogramma maatschappelijk vastgoed een ontzorgingsprogramma opstellen. De provincie Drenthe ontvangt hiervoor een Rijksbijdrage. Met het programma Verduurzamen Maatschappelijk Vastgoed krijgen eigenaren van klein maatschappelijk vastgoed van ervaren deskundigen gratis begeleiding en advies om tot een plan van aanpak te komen voor het verduurzamen van hun gebouw of gebouwen. De eigenaren kunnen ook ondersteuning krijgen bij het inrichten en organiseren van het verduurzamen van de gehele vastgoedportefeuille. Eigenaren van maatschappelijk vastgoed, die minstens één en maximaal tien gebouwen in bezit hebben, komen in aanmerking voor het programma Verduurzamen Maatschappelijk Vastgoed.

De volgende partijen komen hiervoor in aanmerking: - gemeenten met minder dan 25.000 inwoners ( in Drenthe De Wolden en Westerveld); - onderwijsinstellingen in het primair onderwijs die minstens één en maximaal tien gebouwen in bezit hebben. De onderwijsinstelling hoeft geen economisch eigenaar te zijn; - onderwijsinstellingen in het voortgezet onderwijs die minstens één en maximaal vijf gebouwen in bezit hebben. De onderwijsinstelling hoeft geen economisch eigenaar te zijn; - culturele instellingen met een ANBI-status, die minstens één en maximaal tien gebouwen in bezit hebben; - -dorps- en buurthuizen; 43

-

zorgaanbieders in de langdurige zorg die een WLZ-instelling zijn (Wet langdurig Zorg) die minstens één en maximaal tien gebouwen in bezit hebben; - zorgaanbieders in de eerstelijnszorg (huisartsen, tandartsen, gezondheidscentra, etc). De provincie Drenthe voert het programma Verduurzamen Maatschappelijk Vastgoed uit met financiële ondersteuning van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). We verwachten dat dit jaar het ministerie extra middelen beschikbaar stelt zodat gemeenten tot 50.000 inwoners ondersteuning kunnen krijgen. 8. Energietransitie agenda 2020 – 2023 provincie Drenthe De agenda laat zien hoe de provincie Drenthe de energietransitie wil versnellen en waar Drenthe wil staan in 2030 en 2050. Drenthe wil in 2050 energieneutraal zijn. Dit houdt in dat net zoveel hernieuwbare energie wordt geproduceerd als wordt gebruikt om te wonen, leven en werken. In de agenda zijn de speerpunten uitgewerkt waarlangs de provincie wil werken aan deze ambitie: Gebouwde omgeving, MKB en industrie, Hernieuwbare energie, Energiesysteem van Drenthe en Communicatie. Met een energiefonds zijn middelen beschikbaar voor de financiering van projecten en leningen. 9.

Drents Energie Loket Het Drents Energieloket is een samenwerking tussen de 12 Drentse gemeenten, de provincie Drenthe, Bouwend Nederland, Techniek Nederland en de Natuur en Milieufederatie Drenthe, en is niet gelieerd aan bedrijven. Het is een initiatief dat sterk wordt gesteund vanuit het PHO EKM met onder andere een bestuurlijke stuurgroep. In deze samenwerking ontzorgen we de woningeigenaren met het verduurzamen van de woning richting energieneutraal. Het DEL is een onafhankelijk loket voor particuliere woningeigenaren en gaat actief de boer op en geeft voorlichting onder andere via de campagnes ‘Zon zoekt Drenth’ en ‘Haal de warmte in huis’. Eind 2021 vierden we het 5-jarig jubileum van het Drents Energieloket en de voortzetting van deze samenwerking. Partijen tekenden de samenwerkingsovereenkomst 2022-2025. Voor deze periode werd het meerjarenperspectief opgesteld die ingaat op de ambities en doelen voor de komende vier jaar. In september 2020 startte de campagne ‘Haal de warmte in huis’, opgezet ter uitvoering van de Regeling Reductie Energieverbruik (RRE) subsidie. Deze subsidie is bedoeld om huiseigenaren te stimuleren tot het nemen van kleine energiebesparende maatregelen in huis.

Binnen de campagne konden huiseigenaren met een waardebon voor 50 euro energiebesparende maatregelen in huis halen, tot 200 euro terugkrijgen bij een upgrade van een Cv-installatie en meedoen aan allerlei acties. Achtergrondinformatie - Samenwerkingsovereenkomst Drents Energieloket 2022-2025 - Meerjarenperspectief Drentse Energieloket 2022-2025 - Boekje 5 jaar Drenst Energieloket 10. Gezamenlijke energie inkoop Deelnemers (Provincie Drenthe, gemeenten Aa en Hunze, Assen, De Wolden, Emmen, Hoogeveen, Midden-Drenthe, Noordenveld en de Veiligheidsregio Drenthe) hebben aangegeven bij voorkeur duurzame energie in te willen kopen waarmee de regionale en gemeentelijke duurzaamheidsambities verwezenlijkt kunnen worden. Verscheidene gemeenten hebben aangegeven daarbij zoveel mogelijk energie duurzaam in te willen kopen dat is opgewekt in de eigen regio. Daarmee wil het collectief bovendien een stimulerende rol in de energietransitie 44