1.20.1 Bijlage - Rekenkamer Meppel - Rapport Metadossier en analyse Participatie
Tekst van het document
Door het rekenkameronderzoek naar par cipa e te vernieuwen en te verrijken, kunnen rekenkamers hun toegevoegde waarde voor gemeenteraden vergroten en daadwerkelijk bijdragen aan betere samenwerking tussen gemeente en gemeenschap. E ec eve par cipa e vraagt om een con nue dialoog tussen gemeente en gemeenschap, waarbij beide par jen bereid zijn om te leren en zich aan te passen. Op dezelfde manier moeten rekenkamers bereid zijn om hun eigen werkwijzen te vernieuwen en aan te passen aan de complexe, dynamische werkelijkheid van par cipa eprocessen.
27 Zie daarvoor § Welke modellen, ladders en andere kennis van buiten wordt gebruikt?
ti
ti
fi
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
tt
ti
ff
ti
tt
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
tt
ti
ti
ti
ti
ti
ff
50
Uit de analyse komen aandachtspunten naar voren waarmee de raad zijn rol en invloed op par cipa e (verder) kan versterken: 1. Richtlijnen boven blauwdrukken: Erken dat elk vraagstuk vraagt om een eigen par cipa eaanpak. Vraag het college niet om een allesomva end beleidskader, maar om exibele richtlijnen met ruimte voor situa oneel handelen. 2. Transparan e over poli eke keuzes: Wees vervolgens bij elk vraagstuk helder over welke aspecten poli ek bespreekbaar zijn en welke kaders al vaststaan, zodat inwoners weten waar hun invloed ligt. 3. Ac evere raadsbetrokkenheid in het gehele proces: beperk als raad en raadslid je betrokkenheid niet tot de kaderstelling vooraf en controle achteraf. Houdt ook jdens de par cipa eprocessen voeling met wat er lee . 4. Investeren in gemeenschapskracht: Par cipa e vereist permanent contact. S muleer het college om te investeren in duurzame rela es met de gemeenschap, niet alleen in projectgebonden par cipa e. 5. Sturen op procedurele rechtvaardigheid: Beoordeel par cipa e niet alleen op uitkomsten of opkomstcijfers, maar ook op de ervaren eerlijkheid van het proces door alle betrokkenen. 6. Re ec e op democra sche waarden: Organiseer regelma g gesprekken (bijvoorbeeld in een raadsconferen e) over de lokale democra e en de balans tussen representa eve en par cipa eve elementen.
Daarbij is het goed om te bese en dat de raad bij elk aandachtspunt steeds een balans zal moeten zoeken in de volgende spanningen: Structuur versus exibiliteit: Te veel focus op procedures en beleidskaders kan leiden • tot verstarring, maar zonder enige structuur ontstaat onduidelijkheid. Verhouding representa eve en par cipa eve democra e: Raadsleden zijn verkozen • om hun plannen: waar ligt de zeggenschap; bij gemeente of gemeenschap? Ondersteunen versus overnemen: Gemeenten lopen het risico ini a even 'over te • nemen' van inwoners, waardoor energie en betrokkenheid verdwijnt. De kunst is om te ondersteunen zonder te domineren.
ti
ti
ti
ti
ti
ti
tt
ti
ti
ti
ti
ti
ft
ti
ti
ti
ti
ti
ff
ti
ti
ti
ti
ti
ti
fl
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
fl
51
ti
fl
Aanbevelingen voor gemeenteraden
Nawoord: genoeg te doen Deze meta-analyse leverde belangrijke inzichten én nieuwe vragen op. In dit nawoord re ecteren we op de grenzen van ons onderzoek en schetsen we mogelijke rich ngen voor verdere verdieping. We hebben in onze analyse veel uitgeprobeerd, nagedacht en uitgezocht. Sommige zaken konden we binnen het kader van deze opdracht niet verder napluizen. Andere zaken konden we niet beantwoorden met of op basis van de 102 rekenkamerrapporten. De meelezende experts reikten ons ook weer allerlei nieuwe ideeën en inzichten aan. Kortom: zoals zo vaak is nader onderzoek nodig (gelukkig maar!). Waar kunnen we als rekenkamers nu eens onze tanden in gaan ze en? - Een fundamenteel punt: we zijn in Nederland goed zijn in systemen maken. En als die systemen niet werken, bouwen we een hulpsysteem. Par cipa e werkt waarschijnlijk niet systema sch maar systemisch. Het gaan om anders (willen) werken voor en met de gemeenschap. Hoe werken we beter aan die veranderopgave? - Is er verschil in onderzoeken die rekenkamers zelf doen en rekenkameronderzoeken die worden uitbesteed? Sluiten de eigen onderzoeken beter aan op de lokale context en behoe e? Of komen die juist (bijvoorbeeld door beperkte kennis van par cipa e) op ‘open-deur-aanbevelingen’? - Een veelvoorkomende aanbeveling is dat de gemeentelijke organisa e ontkokerd en meer vanuit de leefwereld moet gaan werken.
Toch is nog onduidelijk waardoor en hoeverre par cipa e nu binnen organisa e precies verkokerd plaatsvindt, als bijvoorbeeld ieder(e) beleidsterrein of -afdeling sectorale par cipa e opzoekt met de gemeenschap, en vooral: hoe dat valt op te lossen. We vermoeden zo maar dat allerlei we en die elk apart aansturen op par cipa e daarbij niet helpen, maar dat ambtenaren die vanuit de Omgevingswet bezig zijn met par cipa e, dat parallel doen aan collega’s die Energietransi e of de RES in samenspraak met de gemeenschap tot stand proberen te brengen. - En welke invloed hee het organisa emodel van de gemeente (matrix, dienstenstructuur, vlekken, opgavengestuurd et cetera) op de par cipa e in die gemeente? - We constateren in onze analyse dat de kosten van par cipa e nog een onontgonnen gebied zijn: • Klopt de veelgehoorde claim dat goede par cipa e vooraf, achter gedoe en gangen naar rechters voorkomt. Is er een verband tussen kosten (inzet) voor par cipa e en rechtsbijstand? • Op welke budge en drukken de kosten voor par cipa e? Wat valt daar wel en niet onder? De kosten voor par cipa e zi en soms verdisconteerd in projectkosten, soms in personeelskosten (al dan niet van externen).
Is daar op te sturen? • Voor grote en nieuwe (vaak jdelijke of experimentele) par cipa e-instrumenten (zoals nu bijvoorbeeld het burgerberaad, en eerder online pla orms en ‘co-crea e’) is vaak incidenteel geld beschikbaar. Hoe verhoudt zich dat tot de alledaagse ‘structurele’ par cipa e? (Tijd voor een kop ko e met bewoners voor groenbeheerders? Geld om een buurtbijeenkomstje te organiseren als bewoner of buurtwerker?). - In deze analyse besteden we geen substan ële aandacht aan digitale par cipa evormen, de speci eke voor- en nadelen hiervan, of de e ec viteit van online par cipa etools. Nader onderzoek naar digitale democra e en par cipa epla orms zou inzicht kunnen bieden in hoe deze instrumenten inclusie bevorderen of juist belemmeren en/of leiden tot betere par cipa e.
ti
fl
ti
ti
ti
ti
ti
ft
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
tt
ti
ti
ti
ti
tf
ti
ti
ti
tf
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ff
ti
ti
ti
tt
ti
ti
ffi
ti
tt
ti
ti
ti
ti
ft
ti
tt
ti
ti
fi
ti
52
- Er is nog niet onderzocht hoe par cipa e vorm krijgt onder jdsdruk, in crisissitua es of bij ‘gevoelige’ dossiers. Wat gebeurt er met de afspraken en spelregels als besluiten snel genomen moeten worden? Of als de pers erbovenop zit? Kan par cipa e dan goed gebeuren, en zo ja, in welke vorm? Is er misschien meer mogelijk dan ‘normaal’ en helpt de crisis of poli eke gevoeligheid juist om het echt eens goed neer te ze en? - Hoewel dit rapport werkvormen noemt, zou systema sch onderzoek naar de e ec viteit van speci eke par cipa ewerkvormen in verschillende contexten waardevol zijn. Welke aanpakken werken het beste voor welke vraagstukken? - De onderliggende machtsdynamiek tussen overheid en burgers verdient diepgaander onderzoek. Hoe verschuiven machtsposi es jdens par cipa eprocessen? Wanneer is er sprake van echte zeggenschap en wanneer van schijnpar cipa e? - Onder meer het SCP doet veel langlopend onderzoek dat een rela e hee met par cipa e, bijvoorbeeld naar vertrouwen in bestuur en poli ek, afgehaakte burgers en stemgedrag. Het zou interessant zijn als rekenkamers daar meer mee te doen omdat dit inzicht zou kunnen geven in de duurzame waarde van par cipa eprocessen. - Rond par cipa e en de Omgevingswet is nog veel onduidelijk. Ini a efnemers en projectontwikkelaars moeten zelf de par cipa e vormgeven, maar ontevreden bewoners gaan klagen bij de wethouder.
Hoe pakt dat uit? - "Voor gemeenteraden [blij ] hun rol op het gebied van burgerpar cipa e onduidelijk en vaak beperkt” schrij Overbetuwe (2019). Onze ervaring leert dat de uitkomst van par cipa eprocessen soms is dat gemeenteraad en bewoners zelfs tegenover elkaar komen te staan. Het zou waardevol zijn als rekenkamers nader onderzoek doen naar de posi e van de volksvertegenwoordiging en de toegevoegde waarde die juist raadsleden kunnen hebben in samenwerkingsprocessen. - We zijn er tot slot, samen met een aantal meelezende experts, van overtuigd dat er - ook in de onderzochte gemeenten - genoeg waardevolle, leuke, gezellige, resultaat-opleverende samenwerkingen zijn tussen gemeente en gemeenschap. Die komen echter met de huidige rekenkamer-aanpakken niet tot nauwelijks in beeld. Daarover schrij een meelezende expert: “als je met het ‘de ni eboek’ van par cipa e naar buiten stapt zie je vaak niet wat er zich in essen e recht voor je neus afspeelt.” Kunnen we als rekenkamers vrijer gaan rondkijken?
Nu gaan doen!
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ff
ft
ti
ft
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
tt
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ft
ti
ti
ti
ft
ti
fi
ti
ti
ti
fi
ti
53
Bijlage 1: Onderzoek doen met AI Voor dit onderzoek hebben we AI benut als hulpmiddel. Daaraan zi en voordelen en risico’s. Gebruik AI niet als je zelf geen verstand hebt van de inhoud die je onderzoekt, want er komt veel onzin uit. Blijf er ook bij weg als je niet weet wat je wilt weten, want AI doet het alleen als je echt goede vragen stelt. AI beoordeelt ook de kwaliteit van het eigen werk niet - dat moet jij zelf doen. Vandaar dus dat je moet weten waar je het over hebt. Hieronder beschrijven we kort de voordelen en de risico’s van onderzoek doen met AI. En we ppen drie AI-tools voor drie verschillende onderzoekstoepassingen.
Voordelen Snel grote volumes verwerken: AI kan in korte jd honderden documenten doorzoeken en analyseren. Een taak die normaal weken zou duren, wordt teruggebracht tot uren. Conceptueel verbanden leggen: AI herkent verbanden en patronen tussen documenten. Het systeem zoekt geen trefwoorden, maar rela es tussen concepten. AI kan je verrassen, juist doordat AI zoekt naar concepten en samenhangen en die soms anders maakt dan je zelf zou doen. Daar kun je mee ‘spelen’ door geen de ni es of categorieën mee te geven voor een analyse en eens te kijken waar hij mee komt. (Uiteraard moet je dat dan weer checken.) Flexibele onderzoeksfocus: Je kunt eenvoudig en snel van onderzoeksperspec ef wisselen met nieuwe vragen of nieuwe categorieën, zonder opnieuw het volledige corpus te hoeven doornemen.
Risico’s en hoe je ze vermijdt AI’s kunnen niet tellen: De taalmodellen waarmee AI werkt, kunnen niet goed tellen. Ze hebben geleerd welke woorden meestal na elkaar komen in teksten, niet hoe je getallen moet bijhouden en ermee moet rekenen. Als je wilt weten hoe vaak bepaalde termen voorkomen of sta s eken nodig hebt, is AI dus onbetrouwbaar. Kwan ta eve vragen (‘in hoeveel rapporten’...) zijn niet te beantwoorden met deze tools. (Met de nieuwere ‘genera es’ van deze tools zal dit waarschijnlijk beter worden, dan ze en ze naast de taalmodellen gewoon een rekenmachine.) Verzinsels: AI maakt eigen interpreta es van de bronnen die soms moeilijk te veri ëren zijn. Het kan concepten samenvoegen of abstraheren op manieren die niet al jd overeenkomen met de oorspronkelijke bronnen. (Je kunt in je prompt aangeven “Zet je contextuele analyse even uit” zodat AI iets beter bij de feiten uit de bron blij .) Vraag daarom al jd om antwoorden te onderbouwen met verwijzingen naar de bronnen. Dan zie je of AI de informa e correct gebruikt.
(Dat controleren van de bronnen gaat op de ouderwetse manier het snelst: gewoon door in Verkenner/Finder op tekst te zoeken in je map met documenten.) Eigen kennis is onmisbaar: Nogmaals: als je werkt zonder duidelijke rich nggevende vraag of zonder eigen inhoudelijke kennis kan AI oppervlakkige of misleidende analyses opleveren die moeilijk te controleren zijn. Je kunt dit risico een beetje voorkomen door op verschillende manieren naar dezelfde concepten te vragen, om te zien of AI consistent is in de antwoorden. Vraag bijvoorbeeld, "Wat is het belang van een startno e?" en vervolgens "Hoe kun je kaders van een project vooraf duidelijk maken?” Maar, we kunnen het niet vaak genoeg zeggen, gebruik AI-tools alleen als je (met exper se) het kaf van het koren kunt scheiden. En check!
ti
ti
ti
fi
ti
ti
tt
ti
ti
ti
ti
ti
ft
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
fi
tt
ti
54
Drie AI-tools voor drie toepassingen - We begonnen ons onderzoek in ChatGPT. Daarin maakten we een Analyse-assistent. Je kunt in ChatGPT namelijk een eigen GPT ‘bouwen’ die je kunt voeden met veel voorkennis. Dat leidde tot een slimme analyse-assistent die veel ‘wist’ van rekenkameronderzoek naar burgerpar cipa e. Dat betekende dat je in je vraagstelling niet steeds alles hoefde uit te leggen. Voor de metaanalyse bleek ChatGPT echter ongeschikt omdat deze AI niet kan omgaan met de grote hoeveelheden bronnen van dit onderzoek. Benut ChatGPT voor het structureren en aanscherpen van je onderzoeksvragen. - We zijn verder gaan werken in NotebookLM van Google. Die kan grote hoeveelheden bronnen ‘aan’, maar hee helaas niet veel ruimte om deze AI speci ek te trainen. Je moet dus werken met heel precieze vragen om de goede antwoorden te krijgen. Een voordeel van deze tool is dat er direct links naar de brontekst in de antwoorden staan. Maar: als NotebookLM zegt iets niet te kunnen vinden in de bronnen, is dat soms aantoonbaar onjuist. Check, check dubbelcheck. En: check voor citaten al jd nog de originele bron en de context van het citaat. Gebruik NotebookLM wanneer systema sche bronvermelding en directe veri ca e cruciaal zijn. - Claude bevat heel veel kennis ‘over de wereld’; deze AI werkt als een belezen collega aan wie je kunt vragen om mee te denken.
Handig als je vastloopt of het even niet meer ziet. Claude is heel goed in maken van samenva ngen, persberichten en dergelijke. Kies Claude wanneer je exibeler wilt werken met zowel documenten als conceptuele analyses.
De ontwikkelingen rond AI gaan heel snel. Deze stand van zaken is geschreven in april 2025 en kan als je dit leest op onderdelen achterhaald zijn.
ti
ti
ti
fi
fi
ti
tti
fl
ti
ft
55
Bijlage 2: 102 rekenkamerrapporten over par cipa e Hieronder volgen drie overzichten van de 102 rekenkamerrapporten die in deze metaanalyse zijn onderzocht: A. alle rapporten gesorteerd op gemeentenaam B. aantal rapporten per jaar C. alle rapporten gesorteerd op jaartal
A. Op gemeentenaam 1. Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel, Het mooiste werk is samenwerk (2022) 2. Albrandswaard, Communica e en par cipa e in Albrandswaard (2009) 3. Alphen aan den Rijn, Elkaars wereld leren kennen (2017) 4. Alphen aan den Rijn, Bewonersini a even in Alphen aan den Rijn (2020) 5. Amersfoort, Betrekken, luisteren en afwegen (2024) 6. Amsterdam, Bruggen slaan met buurtgericht werken, Een nulme ng in 7 stadsdelen (2011) 7. Amsterdam, Par cipa eparagraaf (2022) 8. Asten, Onderzoek communica ebeleid en burgerpar cipa e (2010) 9. Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo, Burgerpar cipa e in Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo (2018) 10. Baarn, Burger- en overheidspar cipa e (2021) 11. Barendrecht, Par cipa e of realisa e, besluitvorming en burgerpar cipa e over een jongerencentrum in Barendrecht (2013) 12. Bedum, En wie neemt het ini a ef? Onderzoek en aanbevelingen naar de kansen van burgerpar cipa e (2015) 13. Berkelland, Over de ambi es en de prak jk van par cipa e in Berkelland (2022) 14. Bladel, Burgerini a even in Bladel (2024) 15. Bloemendaal, Rapport Burgerpar cipa e, Evalua e van “De burger praat mee”, aan de hand van 3 actuele casussen (2015) 16. Boxtel, Evalua e burgerpar cipa e (2016) 17. Brummen, Par cipa e, hoe moet dat? De betekenis van burgerpar cipa e voor de gemeenteraad van Brummen (2016) 18.
Capelle aan den IJssel, Van inspraak naar invloed, burgerpar cipa e in Capelle aan den IJssel (2016) 19. De Bilt, Par cipa e in De Bilt (2022) 20. De Wolden, Geïnvesteerd in betrokkenheid, een onderzoek naar burgerpar cipa e (2015) 21. Del , Duurzame par cipa e, Onderzoek naar de energietransi e in de gemeente Del (2024)
f
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ft
56
22. Den Bosch, Rol van de raad in (complexe) par cipa eprocessen (2021) 23. Den Haag, Meer doen met meedoen, Onderzoek naar bewonerspar cipa e in de energietransi e (2023) 24. Den Helder, Burgerpar cipa e/Wijkgericht werken (2014) 25. Doe nchem, Par cipa e in Doe nchem, Goed op weg (2020) 26. Dordrecht Meer dan een goed idee, Samen burgerpar cipa e naar een hoger plan llen (2017) 27. Eersel, Burgerini a even in Eersel (2024) 28. Enschede, Leren par ciperen (2017) 29. Ermelo, Par cipa e in Ermelo (2024) 30. Gooise Meren Buurt- en burgerpar cipa e in Gooise Meren (2021) 31. Gorinchem, Kansen voor ac eve burgers, kansen voor beleid? (2018) 32. Gulpen-Wi em, Par cipa e bij opstellen van het mobiliteitsplan Gulpen-Wi em (2022) 33. Haaksbergen, De burger betrokken? (2009) 34. Haarlemmermeer Dorps- en wijkraden, Een onderzoek naar de samenwerking van de gemeente met dorps- en wijkraden (2020) 35. Hardenberg, Communica e en par cipa e bij ruimtelijke projecten (2020) 36. Harderwijk, Par cipa e in Harderwijk (2024) 37. Hardinxveld-Giessendam, Onderzoek inwoner- en overheidspar cipa e (2020) 38. Haren, Onderzoek burgerpar cipa e en maatschappelijke ini a even (2016) 39. Heemstede, Burgers aan zet in Heemstede (2016) 40. Heerde, Inwonerspar cipa e in Heerde (2021) 41. Hillegom-Lisse-Noordwijkerhout, Help, een burger! (2018) 42.
Houten, Par cipa e in de gemeente Houten, vruchtbare samenwerking tussen bestuur en samenleving (2016) 43. Huizen, Samen bouwen aan Huizen (2019) 44. IJsselstein, De toepassing van de par cipa eladder in de gemeente IJsselstein (2018) 45. Kaag en Braassem, Par cipa eprak jk in de gemeente Kaag en Braassem (2021) 46. Kapelle, Kapelle maakt werk van par cipa e, Uitvoering van burger- en overheidspar cipa e (2021) 47. Krimpenerwaard, Voor Waards met par cipa e, onderzoek naar burger- en overheidspar cipa e (2017) 48. Lansingerland, Met de beste bedoelingen, Onderzoek naar burgerpar cipa e (2019) 49. Leiden, Burgerpar cipa e door de ambtelijke organisa e (2016) 50. Leiderdorp, Sturen op contact. Onderzoek naar par cipa e in Leiderdorp (2023) 51. Lingewaard, Burgerpar cipa e (2022)
ti
ti
ti
ti
ti
ti
tt
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
tt
ti
57
52. Maasgouw-Roerdalen, Roerdalen roert zich. Verslag van een verkennend onderzoek naar burgerpar cipa e en burgerini a even in Roerdalen (2018) 53. Maassluis, Burger- en overheidspar cipa e Maassluis (2020) 54. Maastricht, Onderzoek burgerini a even (2010) 55. Medemblik, Burgerpar cipa e, overheidspar cipa e en de rol van de raad (2017) 56. Meppel, Burgerpar cipa e in de gemeente Meppel (2022) 57. Middelburg, Par cipa e. Een onderzoek naar het samenspel tussen burgers en lokale overheid (2021) 58. Midden-Drenthe, Rekenkameronderzoek inwonerpar cipa e Midden-Drenthe (2022) 59. Mon erland, Par cipa e in Mon erland: Omgevingswet bestendig?! (2020) 60. Nieuwegein, Lef om los te laten. Onderzoek naar par cipa e in de gemeente Nieuwegein (2015) 61. Nieuwkoop, Evalua e burgerpar cipa e (2017) 62. Nijmegen, Onderzoek kwaliteit burgerpar cipa e (2011) 63. Noordelijke Rekenkamer, Ruimte voor inbreng Een onderzoek naar de betrokkenheid van burgers bij ruimtelijke ingrepen in Groningen (2021) 64. Noordenveld, Onderzoek overheidspar cipa e (2020) 65. Oisterwijk, Oisterwijk weet raad met burgerini a even (2017) 66. Oisterwijk, Dorpen, wijken en buurten in verbinding (2020) 67. Olst-Wijhe, Burger- en overheidspar cipa e in de gemeente Olst-Wijhe. Verschuivende verantwoordelijkheden van inwoners en overheid (2017) 68.
Oost Nederland, Van gedachten wisselen Burgerpar cipa e bij infrastructurele projecten in Overijssel (2017) 69. Oost Nederland, Van gedachten wisselen, Burgerpar cipa e bij Gelderse projecten in de fysieke leefomgeving (2017) 70. Opmeer, Burgerpar cipa e, overheidspar cipa e en de rol van de raad (2017) 71. Opsterland, Inwonersini a even en Overheidspar cipa e (2023) 72. Oude IJsselstreek, Par cipa e en Omgevingswet (2021) 73. Overbetuwe, Onderzoek Burgerpar cipa e in Overbetuwe, (2019) 74. Peel en Maas, Zelfsturing op het goede spoor? Een onderzoek naar de rol van inwoners van Peel en Maas bij een terugtredende overheid (2013) 75. Renkum, Ruimte in Par cipa e. Par cipa e en draagvlakverwerving bij ruimtelijke projecten (2021) 76. Rheden, Burgerpar cipa e in Rheden (2011) 77. Ridderkerk, DoeMee onderzoek Par cipa e en Omgevingswet (2023) 78. Rijswijk, Vol goede wil … Inzicht in de aanpak voor burgerpar cipa e in Rijswijk (2017)
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
tf
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
tf
58
79. Ro erdam, Burgers op de bres. Onderzoek naar gemeentelijke ondersteuning van burgerini a even (2020) 80. Schagen, Rapportage van het onderzoek naar burgerpar cipa e in Schagen (2022) 81. Staphorst, Burgerpar cipa e (2020) 82. Steenbergen, Kerngericht werken in Steenbergen (2020) 83. Súdwest-Fryslân, Burgerini a even in Súdwest-Fryslân (2020) 84. Tilburg, De (Til)burger Centraal: Een onderzoek naar de inspanningen en e ecten op het gebied van burgerpar cipa e in de gemeente Tilburg (2019) 85. Utrecht, Horen, zien en samen door. Een onderzoek naar de ervaringen met en resultaten van inwonerpar cipa e in de gemeente Utrecht (2022) 86. Vallei en Veluwerand, Inwonerspar cipa e Leusden. Rekenkameronderzoek naar de wijze waarop de gemeente Leusden het par cipa ebeleid vorm gee (2014) 87. Veere, Communica e, inspraak en burgerpar cipa e in Veere (2022) 88. Venlo, Burgerini a even in Venlo: ervaringen en e ecten op basis van negen cases (2022) 89. Vlaardingen, Par cipa e in Vlaardingen. Rekenkameronderzoek naar par cipa e en de Omgevingswet (2023) 90. Vlissingen, Vlissingen samen meer par cipa e. Uitvoering van burger- en overheidspar cipa e in de gemeente Vlissingen (2022) 91. Voorst, Par cipa e bij de Omgevingswet (2022) 92.
Wassenaar, Voorschoten, Oegstgeest, Leidschendam-Voorburg & Zoetermeer, Energie steken in par cipa e: Een onderzoek van rekenkamercommissies WVOLV en Zoetermeer naar par cipa e ten behoeve van RES 1.0 (2022) 93. Wassenaar, Voorschoten, Oegstgeest, Leidschendam-Voorburg, De burger neemt het ini a ef: Inventarisa e en Handreiking Burgerini a even in Wassenaar, Voorschoten, Oegstgeest en Leidschendam-Voorburg (2018) 94. West Brabant (Bergen op Zoom, E en-Leur, Moerdijk, Oosterhout en Roosendaal) Onderzoek burgerpar cipa e (2012) 95. Wijdemeren, Par cipa e vereist meer communica e. DoeMee-onderzoek Communica ebeleid en burgerpar cipa e (2009) 96. Woensdrecht, Ruimte voor ini a ef? Een onderzoek naar overheidspar cipa e in de Gemeente Woensdrecht (2019) 97. Woerden, Onderzoek naar par cipa e in Woerden (2021) 98. Zaanstad, Burgerpar cipa e in Zaanstad (2010) 99. Zaltbommel, Samen op weg: Burgerpar cipa e in Zaltbommel (2020) 100. Zeist, Lessen voor e ec eve(re) burgerpar cipa e in Zeist (2021) 101. Zoetermeer, Onderzoek burgerpar cipa e (2013) 102. Zwolle, Het venijn zit in de start, Dialogen in Zwolle (2010)
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ff
ti
ti
f
ti
ti
ti
ff
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
tt
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ff
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
ti
tt
59
B. Aantal rekenkamerrapporten per jaar 2009 - Albrandswaard - Haaksbergen - Wijdemeren 2010 - Asten - Maastricht - Zaanstad - Zwolle 2011 - Amsterdam - Nijmegen - Rheden 2012 - Bergen op Zoom, E enLeur, Moerdijk, Oosterhout en Roosendaal 2013 - Barendrecht - Peel en Maas - Zoetermeer 2014 - Den Helder - Vallei en Veluwerand 2015 - Bedum - Bloemendaal - De Wolden - Nieuwegein 2016 - Boxtel - Brummen - Capelle aan den IJssel - Haren - Heemstede - Houten - Leiden
2017 - Alphen aan den Rijn - Dordrecht - Enschede - Krimpenerwaard - Medemblik Nieuwkoop - Oisterwijk - Olst-Wijhe - Oost Nederland (Overijssel, Gelderland) - Opmeer - Rijswijk 2018 - Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo - Gorinchem - Hillegom-LisseNoordwijkerhout - IJsselstein - Maasgouw-Roerdalen - Wassenaar, Voorschoten, Oegstgeest, Leidschendam-Voorburg 2019 - Huizen - Lansingerland - Overbetuwe - Tilburg - Woensdrecht 2020 - Haarlemmermeer - Alphen aan den Rijn - Doe nchem - Hardenberg - Hardinxveld-Giesendam - Maassluis - Mon erland - Noordenveld - Oisterwijk - Ro erdam - Staphorst - Steenbergen - Súdwest-Fryslân - Zaltbommel
2021 - Baarn - Den Bosch - Gooise Meren - Heerde - Kaag en Braassem - Kapelle - Middelburg - Oude IJsselstreek - Noordelijke Rekenkamer Groningen - Renkum - Woerden - Zeist 2022 - Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel - Amsterdam - Berkelland - De Bilt - Gulpen-Wi em - Lingewaard - Meppel - Midden-Drenthe - Schagen - Utrecht - Veere - Venlo - Vlissingen - Voorst - Wassenaar, Voorschoten, Oegstgeest, Leidschendam-Voorburg & Zoetermeer
tt
tt
tf
ti
ft
tt
60
2023 - Den Haag - Leiderdorp - Opsterland - Ridderkerk - Vlaardingen 2024 - Amersfoort - Bladel - Del - Eersel - Ermelo - Harderwijk
61
C. Alle rapporten op jaartal 2009 - Albrandswaard - Haaksbergen - Wijdemeren 2010 - Asten - Maastricht - Zaanstad - Zwolle 2011 - Amsterdam - Nijmegen - Rheden 2012 - Bergen op Zoom, E enLeur, Moerdijk, Oosterhout en Roosendaal 2013 - Barendrecht - Peel en Maas - Zoetermeer 2014 - Den Helder - Vallei en Veluwerand 2015 - Bedum - Bloemendaal - De Wolden - Nieuwegein 2016 - Boxtel - Brummen - Capelle aan den IJssel - Haren - Heemstede - Houten - Leiden
2017 - Alphen aan den Rijn - Dordrecht - Enschede - Krimpenerwaard - Medemblik Nieuwkoop - Oisterwijk - Olst-Wijhe - Oost Nederland (Overijssel, Gelderland) - Opmeer - Rijswijk 2018 - Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo - Gorinchem - Hillegom-LisseNoordwijkerhout - IJsselstein - Maasgouw-Roerdalen - Wassenaar, Voorschoten, Oegstgeest, Leidschendam-Voorburg 2019 - Huizen - Lansingerland - Overbetuwe - Tilburg - Woensdrecht 2020 - Haarlemmermeer - Alphen aan den Rijn - Doe nchem - Hardenberg - Hardinxveld-Giesendam - Maassluis - Mon erland - Noordenveld - Oisterwijk - Ro erdam - Staphorst - Steenbergen - Súdwest-Fryslân - Zaltbommel
2021 - Baarn - Den Bosch - Gooise Meren - Heerde - Kaag en Braassem - Kapelle - Middelburg - Oude IJsselstreek - Noordelijke Rekenkamer Groningen - Renkum - Woerden - Zeist 2022 - Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel - Amsterdam - Berkelland - De Bilt - Gulpen-Wi em - Lingewaard - Meppel - Midden-Drenthe - Schagen - Utrecht - Veere - Venlo - Vlissingen - Voorst - Wassenaar, Voorschoten, Oegstgeest, Leidschendam-Voorburg & Zoetermeer
tt
tt
tf
ti
ft
tt
62
2023 - Den Haag - Leiderdorp - Opsterland - Ridderkerk - Vlaardingen 2024 - Amersfoort - Bladel - Del - Eersel - Ermelo - Harderwijk