1.17 NRK- Eindrapport Bollenteelt NRK

Bestrijdingsmiddelen en omwonenden, samenvattend rapport over blootstelling en mogelijke gezondheidseffecten. RIVM en Vermeulen, R.C.H., Gooijer, Y.M., Hoftijser, G.W., Lageschaar, L.C.C., Oerlemans, A., Scheepers, P.T.J., Kivits, C.M., Duyzer, J., Gerritsen-Ebben, M.G., Figueiredo, D.M., Huss, A., Krop, E.J.M., Van den Berg, F., Holterman, H.J., Jacobs, C.J.M., Kruijne, R., Mol, J.G.J., Wenneker, M., Van de Zande, J.C., Sauer, P.J.J. (2019). Research on exposure of residents to pesticides in the Netherlands OBO fower bulbs. CLM Advies en Onderzoek, Radboudumc, Schuttelaar & Partners, TNO, Utrecht University, Wageningen University and Research. RIVM. (2018). Gezondheidsverkenning omwonenden van landbouwpercelen. RIVM. Saathof, W. (2008). Rapportage resultaten stimuleringsproject 2004 – 2007, in opdracht van de provincie Drenthe. HLB. Simões, N.A.H., Huss, A., Portengen, L., Vermeulen, R., Baliatsas, C., Dückers, M., Verheij, R., Janssen, N., Rijs, K., Zock, J.P. (2020). Health survey on people living in the direct vicinity of agricultural plots: additional analyses. RIVM. Stichting Proeftuin Zwaagdijk en HLB. (2005). Projectplan duurzame lelieteelt in Drenthe; Op weg naar minder milieubelastingspunten in de lelieteelt. Stichting Proeftuin Zwaagdijk en HLB. Stuurgroep Duurzame Bollenteelt Drenthe, Verslag van extra vergadering Stuurgroep DBD dd 28 april 2022.

Stuurgroep Duurzame Bollenteelt Drenthe, Verslag van het overleg dd 22 juni 2022, 22 juni 2022. Stuurgroep Duurzame Bollenteelt Drenthe, Besluiten Stuurgroep DBD 17 november 2022, 17 november 2022.

Zorgen voor morgen - Bollenteelt in Drenthe

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Stuurgroep Duurzame Bollenteelt Drenthe, Besluiten Stuurgroep DBD 23 maart 2023 digitaal, 23 maart 2023. Stuurgroep Duurzame Bollenteelt Drenthe, Besluiten stuurgroep DBD vrijdag 7 juli 2023, 7 juli 2023. Trendbureau Drenthe, Offerte Communicatie Duurzame Bollenteelt Drenthe, 11 juli 2023. Trouw, Bewoners Westerveld boos over proefproject duurzame bollenteelt. ‘Er wordt gewoon doorgespoten’, 8 mei 2021. Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden. (2007, 17 november). https://wetten.overheid.nl/BWBR0021670/2020-01-01. Uitvoeringsprogramma Toekomstvisie gewasbescherming 2023.

Beleidsstukken en -brieven: ▪ Brief Gedeputeerde Staten Drenthe aan Raad van State, onderwerp: Gronden van beroep nabij Lege Doakensweg Wapserveen - zaaknummer RvS 202104808/1/R2, 16 september 2021. ▪ Commissaris van de Koning van Drenthe. (2021). Rapportage van de commissaris van de Koning over de stand van zaken ten aanzien van de gesprekken die zijn gevoerd in het kader van het programma Duurzame bollenteelt in Drenthe. Provincie Drenthe. ▪ Commissaris van de Koning in de provincie Drenthe, Brief aan Gedeputeerde Staten. Onderwerp: Voorstellen aan overheden, 17 maart 2023. ▪ Commissaris van de Koning van Drenthe, Brief van de Commissaris van de Koning van Drenthe aan Gedeputeerde Staten. Onderwerp: Tussenrapportage, geen datum. ▪ Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Brief van Ministerie van LNV aan HLB BV, Onderwerp: Subsidiebeschikking Programma Duurzame Bollenteelt Drenthe, 15 december 2021. ▪ Provincie Drenthe, Brief van Gedeputeerde Staten aan de Commissaris van de Koning, Onderwerp: in reactie op uw brief, 17 oktober 2023. ▪ Provinciale Staten van Drenthe. (2021). Regionaal Waterprogramma Drenthe 2022-2027, Inclusief Besluit Europese Kaderrichtlijn Water provincie Drenthe 2022–2027. Provincie Drenthe. ▪ Provincie Drenthe, Beknopt verslag startbijeenkomst ‘bollen’ 6 april 2022.

▪ Provincie Drenthe, Brief van Commissie rechtsbescherming provincie Drenthe aan Gedeputeerde Staten van Drenthe, Onderwerp: advies betreffende het bezwaarschrift van bewoners, bedrijven en een stichting buurtschap Boterveen te Dwingeloo, 18 augustus 2023. ▪ Provincie Drenthe, Brief van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten, Onderwerp: Juridische mogelijkheden gewasbeschermingsmiddelen, 8 november 2022. ▪ Provincie Drenthe, Commissie van Onderzoek, rapport ruimtelijke ordeningsinstrumentarium Bollenteelt, 11 juli 2022. ▪ Provincie Drenthe. Mooi voor elkaar!, coalitieakkoord 2019-2023, mei 2019 en Provincie Drenthe. Samen bouwen we Drenthe!, coalitieakkoord 2023 – 2027. ▪ Provincie Drenthe, Omgevingsverordening, Provincie Drenthe. ▪ Provincie Drenthe, Omgevingsvisie 2022, Provincie Drenthe. ▪ Provincie Drenthe. Samen bouwen we Drenthe!, coalitieakkoord 2023 – 2027.

66

Zorgen voor morgen - Bollenteelt in Drenthe

▪ ▪

Provincie Drenthe, Statencommissievergadering van 7 juli 2021. Provincie Drenthe, Statencommissievergadering van 12 oktober 2022.

Websites: ▪ AD: https://www.ad.nl/binnenland/neuroloog-wil-bestrijdingsmiddelen-in-de-ban-laatmensen-niet-onnodig-parkinson-krijgen~a0f1d7f0/, benaderd op 9 november 2023. ▪ Boerenbusiness, https://www.boerenbusiness.nl/top5/artikel/10863215/waar-groeieneigenlijk-de-meeste-tulpenbollen, benaderd op 9 november 2023. ▪ CBS: https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/, benaderd op 9 november 2023. ▪ CBS: https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85130NED/table?dl=5F4F8, benaderd op 9 november 2023. ▪ CLM: https://www.clm.nl/nieuws/praktijkproeven-perceelafspoeling-flevoland-gaan-doorin-2023-en-2024/, benaderd op 9 november 2023. ▪ Ctgb: https://www.ctgb.nl/gewasbeschermingsmiddelen/aanvraagtypenmiddelen/uitbreiding-met-kleine-toepassingen, benaderd op 3 november 2023. ▪ Ctgb. https://www.ctgb.nl/toelating-en-gebruik/toelating-aanvragen, benaderd op 28 oktober 2023. ▪ Deltaplan Agrarisch Waterbeheer: https://agrarischwaterbeheer.nl/, benaderd op 13 september 2023. ▪ Eur-lex: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52019DC0640, benaderd op 23 oktober 2023. ▪ Eur-lex: https://eur-lex.europa.eu/resource.html?uri=cellar:ea0f9f73-9ab2-11ea-9d2d01aa75ed71a1.0001.02/DOC_1&format=PDF, benaderd op 23 oktober 2023.

▪ Euronews: https://www.euronews.com/my-europe/2024/02/06/von-der-leyen-announceswithdrawal-of-contentious-pesticide-law-the-first-defeat-of-the-gr ▪ Europa Decentraal: https://europadecentraal.nl/onderwerp/europese-unie/landbouw/, benaderd op 23 oktober 2023. ▪ Europa Decentraal: https://europadecentraal.nl/onderwerp/klimaat-en-milieu/chemischestoffen/pesticiden/, benaderd op 23 oktober 2023 ▪ European Commission: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/QANDA_22_3694, benaderd op 23 oktober 2023. ▪ European Parliament: https://www.europarl.europa.eu/news/en/pressroom/20231117IPR12215/no-majority-in-parliament-for-legislation-to-curb-use-ofpesticides, benaderd op 22 december 2023. ▪ Floratuin: https://floratuin.com/products/zantedeschia-gemeng, benaderd op 9 november 2023. ▪ GGD Leefomgeving: https://ggdleefomgeving.nl/schadelijkestoffen/bestrijdingsmiddelen/#buitenlands-onderzoek, benaderd op 17 oktober 2023. ▪ IPLO: https://iplo.nl/regelgeving/instrumenten/samenhang-instrumenten/omgevingswetalleen/bewustwording/, benaderd op 9-11-2023. ▪ Kenniscentrum voor beleid en regelgeving: https://www.kcbr.nl/beleid-en-regelgevingontwikkelen/beleidskompas/3-wat-zijn-opties-om-het-doel-te-realiseren/31-

67

Zorgen voor morgen - Bollenteelt in Drenthe

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

▪

▪

▪

▪ ▪ ▪

▪ ▪

▪

68

beleidsinstrumenten/juridisch/convenant#:~:text=Een%20convenant%20is%20een%20afspr aak,andere%20partijen%20een%20probleem%20aangepakt, benaderd op 21 november 2023. Lelieteelt: https://lelieteelt.nl/index.php/teelt/bewust-telen, benaderd op 9 november 2023. LTO Noord: https://www.ltonoord.nl/over-lto-noord, benaderd op 20 oktober 2023. Milieumeetlat: https://www.milieumeetlat.nl/, benaderd op 5 december 2023. Nieuwe oogst: https://www.nieuweoogst.nl/nieuws/2018/07/26/lelieteelt-gebruikt-75procent-biologische-middelen, benaderd op 9 november 2023 Nieuwe oogst: https://www.nieuweoogst.nl/nieuws/2022/02/04/noord-holland-kooptbollengrond-om-te-ruilen, benaderd op 9 november 2023. Provincie Drenthe: https://www.provincie.drenthe.nl/algemene-onderdelen/drentsprogramma-landelijk-gebied-dplg/, op 21 december 2023. Provincie Drenthe: https://www.provincie.drenthe.nl/actueel/nieuwsberichten/2023/juni/provincie-drenthestuurteerste/#:~:text=De%20eerste%20conceptversie%20van%20het,gebied%20bestuurlijk%20va st%20te%20stellen, benaderd op 21 december 2023. Provincie Flevoland: https://www.flevoland.nl/wat-doen-we/omgevingsvisieflevoland/opgaven/landbouw-meerdere-smaken/proeftuinen, benaderd op 9 november 2023.

Rijksoverheid: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/provincies/commissaris-van-dekoning#:~:text=De%20cvdK%20is%20voorzitter%20van,deel%20uit%20van%20Gedeputeer de%20Staten.&text=De%20cvdK%20houdt%20toezicht%20op%20het%20beleidsproces%20 van%20de%20provincie, benaderd op 9 november 2023. Royal Brinkman: https://royalbrinkman.nl/kennisbank-gewasbescherming/wat-is-eenkug#:~:text=KUG%20staat%20voor%20Kleine%20Uitbreiding,waarbij%20NL%20staat%20vo or%20Nederland, benaderd op 3 november 2023. RTV Drenthe: https://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/14056943/metenweten-ziet-geen-nut-ingesprekken-over-bollenteelt-overheid-is-aan-zet, benaderd op 30 mei 2023. De Schakel: https://www.schakel.info/nieuws/algemeen/31127/zorgen-over-bollenteelt-inaa-en-hunze, benaderd op 9-11-2023. Stentor: https://www.destentor.nl/flevoland/bollenteelt-neemt-flevolandover~a36f9470/#:~:text=In%20absolute%20aantallen%20is%20Flevoland,het%20landelijke %20beeld%20laat%20zien., benaderd op 9 november 2023. Unie van Waterschappen: https://unievanwaterschappen.nl/waterkwaliteit/, benaderd op 9 november 2023. Unie van Waterschappen: https://unievanwaterschappen.nl/waterkwaliteit/gewasbeschermingsmiddelen/, benaderd op 9 november 2023. Zembla: https://www.bnnvara.nl/zembla/artikelen/de-toekomst-van-de-omstredenonkruidverdelger-glyfosaat-in-europa, benaderd op 15 juni 2023.

Zorgen voor morgen - Bollenteelt in Drenthe

Bijlage 1: Lijst met geïnterviewden

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

69

Drie omwonenden Lheeder Es Twee leden Meten=Weten Voorzitter KAVB Twee omwonenden Boterveen Senior beleidsmedewerker bij Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Gedeputeerde provincie Drenthe Bestuursadviseur provincie Drenthe Senior Strategie en beleid; landelijk gebied, landbouw en landgebruik provincie Drenthe Adviseur stuurgroep Duurzame Bollenteelt Drenthe Wethouder gemeente Westerveld Communicatieadviseur gemeente Westerveld Lid Dagelijks Bestuur van waterschap Drents Overijsselse Delta Specialist waterkwaliteit van waterschap Drents Overijsselse Delta Director Public & Cooperative affairs van Agrifirm Twee medewerkers Vergunningverlening, toezicht en handhaving van provincie Drenthe Regiovoorzitter LTO Noord Commissaris van de Koning provincie Drenthe Adviseur kabinet van de Commissaris van de Koning provincie Drenthe Adviseur milieu en gezondheid bij GGD Groningen en Drenthe Directeur HLB BV Twee medewerkers provincie Noord-Holland Hoogleraar staatsrecht Rijksuniversiteit Groningen

Zorgen voor morgen - Bollenteelt in Drenthe

Bijlage 2: Advies N.S.J. Koeman

70

Zorgen voor morgen - Bollenteelt in Drenthe

Bijlage 3: Onderzoeksfasen Deze tabel bevat de fases van de onderzoeksprojecten van de Noordelijke Rekenkamer. De meeste projecten maken deel uit van het onderzoeksprogramma van de rekenkamer (https://www.noordelijkerekenkamer.nl/onderzoek/onderzoeksprogrammas). Daarnaast verricht de rekenkamer onderzoek op verzoek van Statenleden (zie het Onderzoeksprotocol van de NRK, https://www.noordelijkerekenkamer.nl/over-ons, onder ‘Werkwijze’). Fase

Activiteit

Onderzoeksopzet

De rekenkamer zoekt informatie en verkent welke richtingen het project kan ingaan. Dat doet zij onder andere door zich in te lezen en door (informeel en oriënterend) in gesprek te gaan met medewerkers van de provincie(s) en andere inhoudelijk betrokkenen. Resultaat: onderzoeksplan, vastgesteld door het college van de NRK. De rekenkamer stuurt deze onderzoeksopzet naar de provinciesecretaris, met het verzoek een inhoudelijke contactpersoon aan te wijzen.

Uitvoering: Empirisch onderzoek /Nota van Bevindingen + Ambtelijk hoor en wederhoor

Uitvoering: Analyse en beoordeling

Afronding Bestuurlijke reactie

Nawoord Openbaarmaking

De rekenkamer voert vervolgens een startgesprek met de vaste provinciale contactpersoon en de aangewezen inhoudelijke contactpersoon. De provincie levert daarna binnen een maand de gevraagd documenten. De rekenkamer verzamelt gegevens, deels van de provincie, deels van andere instanties. Soms zet zij een enquête uit. De relevante gegevens en de antwoorden op de feitelijke onderzoeksvragen krijgen een plekje in de conceptnota van Bevindingen, vast te stellen door het college van de NRK. Aan de provincie vraagt de rekenkamer het concept van de Nota van Bevindingen te controleren op feitelijke correctheid (de provincie krijgt vijf weken om dit te doen). De rekenkamer stelt vervolgens een reactienota op en bespreekt die met de provincie (vaste contactpersoon en inhoudelijke contactpersoon). Feitelijke onjuistheden in de Nota van Bevindingen corrigeert de rekenkamer. Op basis van alle gegevens formuleert de rekenkamer conclusies en aanbevelingen. Die vormen, met de inhoud van de Nota van Bevindingen, het eindrapport. Het college van de NRK stelt het eindrapport vast. Vervolgens stuurt de rekenkamer het vastgestelde eindrapport aan het college van Gedeputeerde Staten, met het verzoek een bestuurlijke reactie te geven (binnen vijf weken). De rekenkamer biedt aan de desbetreffende gedeputeerde(n) een toelichting te geven op de conclusies en aanbevelingen. NB.

Het rapport verandert door dat gesprek niet meer. De bestuurlijke reactie wordt als bijlage bij het rapport opgenomen. Naar aanleiding van de bestuurlijke reactie van het college van Gedeputeerde Staten kan de rekenkamer besluiten een nawoord te schrijven; ook dat is een bijlage bij het rapport. Daarna presenteert de rekenkamer het eindrapport in een besloten bijeenkomst aan de leden van Provinciale Staten; daarna is het rapport openbaar. Daarna licht zij het rapport nog eens toe in een bijeenkomst (zoals een commissievergadering) van PS. NB. Dat betekent dus, dat alle voorgaande stappen vertrouwelijk zijn en dat de provincie geen van de stukken die zij van de rekenkamer ontvangt aan derden mag geven.

76

Bijlage 4: Bestuurlijke reactie Gedeputeerde Staten van Drenthe Op 1 maart 2024 ontvingen wij uw aanbiedingsbrief en het eindrapport ‘Zorgen voor morgen. Bollenteelt in Drenthe’ met het verzoek om bestuurlijk inhoudelijk te reflecteren op de conclusies en aanbevelingen en aan te geven of de aanbevelingen worden overgenomen. Met belangstelling hebben wij kennisgenomen van dit eindrapport. Wij danken u voor uw inzet voor het onderzoek naar de bollenteelt in de provincie Drenthe. Uw onderzoek betreft de vraag: Welke instrumenten de provincie Drenthe heeft om de schade aan mens en milieu als gevolg van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de bollenteelt te minimaliseren, op welke manier maakt zij daarvan gebruik en hoe effectief is dit? Wij hebben onze reactie gebaseerd op de conclusies en aanbevelingen uit uw eindrapport. Wij zijn ons zeer bewust van de zorgen rondom de bollenteelt en het gebruik van chemische gewasbescherming. Wij hebben oog voor de belangen van mens, natuur en milieu en werken aan een omgeving waarin het gezond en plezierig wonen en ondernemen is. Wat betreft de conclusies uit uw eindrapport vinden wij dat deze dusdanig stellig geformuleerd zijn, dat wij ons er niet in herkennen. Bij het uitvoeren van ons beleid acteren wij binnen de mogelijkheden die wet en regelgeving, zowel landelijk als Europees, ons bieden.

Wij voelen ons hierin gesteund door het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb).

77

Zorgen voor morgen - Bollenteelt in Drenthe

Tijdens een recente informatiebijeenkomst stelde zij dat het Europees beoordelings-kader voor beoordeling en toelating van gewasbeschermingsmiddelen het strengste ter wereld is met een hoog niveau van bescherming voor mens, dier en milieu. Ten aanzien van ons ruimtelijk beleid merken wij op dat onze inhoudelijke visie voor de verschillende beleidsterreinen de basis is voor onze ruimtelijke visie. Sturing op het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen wordt pas in ons ruimtelijke beleid verankerd als de inhoudelijke beleidslijn in het sectorale beleid, zoals voor water, bodem, landbouw en natuur, is uitgekristalliseerd. In de Omgevingsvisie wordt de vertaalslag gemaakt. De totstandkoming daarvan is een participatief en democratisch proces. En zo ook de toedeling van functies aan locaties. De bollenteelt is gelijk de andere teelten een vrije keuze van de individuele akkerbouwer en ook hoe de akkerbouwer dit binnen het bouwplan vorm geeft. Met het programma Duurzame Bollenteelt Drenthe zetten wij stappen richting een duurzamere teelt. Er worden nu al mooie resultaten geboekt. Binnen het Uitvoeringsprogramma Gewasbescherming 2030 van LNV zullen de bevindingen verbreed worden naar andere teelten en een vertaling krijgen naar toekomstig beleid.

Wat betreft de communicatie met omwonenden zijn wij van mening dat de gespreks-tafels met de commissaris van de Koning als onafhankelijk voorzitter hebben bijgedragen in een luisterend oor en het met elkaar in gesprek gaan over de verschillende belangen en wensen. Inmiddels heeft er een bijeenkomst plaatsgevonden over het toelatingsbeleid inzake gewasbeschermingsmiddelen, is CMO STAMM gevraagd een verkenning uit te voeren naar de mogelijkheden van een te realiseren informatieportaal en is bij gemeenten een behoeftepeiling uitgezet naar het opstellen van een Drentse gedragscode nabuurschap. Ook vanuit het programma Duurzame bollenteelt Drenthe zijn er diverse informatiebijeenkomsten en veldbezoeken georganiseerd om omwonenden en belangstellenden te informeren en te betrekken. En worden zij via een informatiepagina in de Westervelder-Woldercourant en de website duurzamebollenteeltdrenthe.nl op de hoogte gehouden van nieuwe bevindingen en ontwikkelingen; zoals recentelijk de resultaten van het onderzoek over de communicatie van het programma. U geeft ons de volgende twee aanbevelingen mee: Aanbeveling 1: Gedeputeerde Staten en Provinciale Staten, neem de regie. Ontwikkel in gezamenlijkheid met ondernemers, ketenpartners, gemeenten, waterschappen, omwonenden en natuurbeschermingsorganisaties een inhoudelijke en ruimtelijke visie op bollenen sierteelt in Drenthe.

Maak gebruik van uw ruimtelijke bevoegdheden om bollen- en sierteelt te reguleren in het belang van het halen van de provinciale doelen op het gebied van (grond)waterkwaliteit, kwaliteit van de leefomgeving en de natuur. Provinciale Staten, controleer of omwonenden en natuurbeschermingsorganisaties voldoende betrokken zijn bij de totstandkoming van deze ruimtelijke visie. Mede gelet op de nieuwe Omgevingswet en het veranderende Landbouwbeleid wordt er nu al gewerkt aan het Drents Programma Landelijk Gebied (DPLG), een koersnotitie Landbouw en ook zijn de eerste stappen gezet voor het opstellen van een nieuwe Omgevingsvisie. Zoveel als mogelijk worden belanghebbenden hierbij betrokken en worden bij het opstellen de Europese en landelijke richtlijnen in acht genomen.

78

Zorgen voor morgen - Bollenteelt in Drenthe

Het overnemen van uw aanbeveling sluit ook aan bij onze uitwerking van voorstel 1 en 2 vanuit de gesprekstafels, welke ook opgenomen zijn op pagina 50 van uw rapport. Aanbeveling 2: Gedeputeerde Staten, borg de doorwerking van het programma Duurzame Bollenteelt Drenthe. Neem de resultaten waar mogelijk op in het provinciale beleid. Waar mogelijk borgen wij de doorwerking van de resultaten van het programma Duurzame Bollenteelt Drenthe. Het programma Duurzame Bollenteelt Drenthe richt zich voornamelijk op het toepassen van gewasbeschermingsmiddelen: het verminderen van het gebruik en de risico’s. De toelating van gewasbeschermingsmiddelen en het toezicht daarop ligt primair bij het Rijk. De provincie stimuleert daarbij het beperken van het gebruik van chemische middelen door onder andere het ondersteunen van experimenten waarbij alternatieve middelen en methoden worden toegepast. Het programma Duurzame Bollenteelt Drenthe maakt deel uit van het landelijk Uitvoeringsprogramma Gewasbescherming 2030 van het ministerie van LNV en is gericht op het verlagen van de milieu-impact van de bollenteelt. Resultaten uit dit programma zullen waar mogelijk ook in andere teelten worden uitgerold.

79

Zorgen voor morgen - Bollenteelt in Drenthe

Bijlage 5: Nawoord In de bestuurlijke reactie van Gedeputeerde Staten op het rapport ‘Zorgen voor morgen’ lezen wij helaas geen concrete maatregelen. Daardoor blijft er een gebrek aan provinciale (ruimtelijke) regie op de bollenteelt. Het meest duidelijk blijkt dat uit de volgende passage in de reactie: “De bollenteelt is gelijk de andere teelten een vrije keuze van de individuele akkerbouwer en ook hoe de akkerbouwer dit binnen het bouwplan vorm geeft.” De provincie beschikt echter wel degelijk over ruimtelijk instrumentarium (op grond van de Omgevingswet) om de verschillende, deels tegengestelde belangen tegen elkaar af te wegen. Gedeputeerde Staten nemen aanbeveling 1 over. Dat betekent dat de provincie serieuze dialogen zal voeren met belanghebbenden, waaronder inwoners van de provincie. Totnogtoe zette de provincie eerst en vooral communicatiemiddelen in die gericht waren op informeren en niet of nauwelijks ruimte boden voor een dialoog. De gesprekstafels onder voorzitterschap van de Commissaris van de Koning boden die mogelijkheid wel. Maar die kwamen pas in een laat stadium. Bovendien was voor het thema ‘verduurzaming van de gewasbescherming’ geen tafel georganiseerd. Dit onderwerp maakte deel uit van het programma Duurzame Bollenteelt Drenthe en daarin kregen omwonenden nu juist geen rol.

Het ligt dan ook voor de hand dat de provincie dit voornemen tot werkelijke dialoog zal verankeren in het aangekondigde communicatie- en participatieplan voor de Omgevingsvisie.

80

Zorgen voor morgen - Bollenteelt in Drenthe

Dr Nassaulaan 5 | 9401 HJ Assen | 0592 304 790 | www.noordelijkerekenkamer.nl