1.12.7 Bijlage Burger - Bijlage 2 VGR 21 ERMTS

5.4 AANGEGANE VERPLICHTINGEN EN GEREALISEERDE UITGAVEN, VOORSCHOTTEN EN ONTVANGSTEN Tabel 5E toont de cumulatieve stand van de aangegane verplichtingen en gerealiseerde uitgaven met de mutaties ten opzichte van eind 2023. De openstaande stand verplichtingen medio 2024 is opgenomen in tabel 5F. In tabel 5G worden de ontvangsten op de Rijksbegroting van het Programma ERTMS verantwoord. Samengevat is het beeld: Eind juni 2024 is in totaal € 1.367 mln verplicht, zo’n 47% van het totale programmabudget. Daarvan is € 22 mln verplicht in het eerste halfjaar van 2024 voornamelijk aan specifieke uitkeringen

•

•

•

aan decentrale overheden als concessiehouders van de regionale vervoerders. € 670 mln van de aangegane verplichtingen staan eind juni nog open. Eind juni 2024 is in totaal € 700 mln uitgegeven, zo’n 24% van het totale budget. Daarvan is € 58 mln uitgegeven in het eerste halfjaar van 2024. De uitgaven van € 58 mln hebben betrekking op de uitvoering van projecten door ProRail van € 45,6 mln. Verder is € 5,8 mln uitgegeven aan specifieke uitkeringen aan decentrale overheden, en € 6,7 mln aan RVO voor de subsidieregeling ERTMS. Eind juni 2024 hebben we bijna € 5 mln aan voorschotten terug ontvangen die we weer administratief gaan verrekenen met het uitgavenbudget.

33

5 Financiën

Tabel 5E Aangegane verplichtingen en uitgaven (cumulatief) Aangegane verplichtingen t/m VGR 20 31-12-2023 Hoofdstuk XII IenW

mutaties 2024

Uitgaven

t/m VGR21 30-6-2024

t/m VGR 18 31-12-2022

mutaties 2024

t/m VGR21 30-6-2024

13,6

0,4

14,0

13,5

0,1

13,6

Mobiliteitsfonds

1332,4

21,5

1353,9

627,9

58,3

686,2

17.07.01 Realisatiefase

1239,9

21,5

1261,3

537,9

58,1

595,9

92,5

0,0

92,5

90,0

0,2

90,3

1346,0

21,9

1367,8

641,4

58,4

699,7

17.07.01.995 Terugontvangen voorschotten

18,6

0,0

18,6

17.07.02.995 Terugontvangen voorschotten

8,6

0,0

8,6

Terugontvangen voorschotten

27,2

0,0

27,3

668,6

58,4

727,1

17.07.02 Verkenning en planuitwerking Totaal programma

Totaal incl. terugontvangen voorschotten Bedragen x € 1 mln (inclusief BTW) Bron: Begrotingsadministratie IenW. De som der delen kan afwijken van het totaal door afrondingsverschillen.

Tabel 5F Stand openstaande verplichtingen programma ERTMS Openstaande Mutaties verplichtingen Aangegane Uitgaven t/m VGR 20 verplichtingen 31-12-2023 Hoofdstuk XII IenW

Openstaand t/m VGR 21 30-6-2024

0,2

0,0

0,0

0,2

Mobiliteitsfonds

704,6

21,5

58,3

667,7

- 17.07.01 Realisatiefase

702,1

21,5

58,1

665,5

2,5

0,0

0,2

2,2

704,8

21,5

58,4

667,9

- 17.07.02 Verkenning en planuitwerking Totaal

Bedragen x € 1 mln (inclusief BTW) Bron: Begrotingsadministratie IenW. De som der delen kan afwijken van het totaal door afrondingsverschillen.

34

5 Financiën

Tabel 5G Ontvangsten t/m VGR20 31-12-2023

mutaties 2024

t/m VGR21

4,6

41,7

30-6-2024

Artikel 98 Hoofdstuk XII IenW

0,0

Mobiliteitsfonds

37,1

Artikelonderdeel 17.09 Ontvangsten van EU en NS

9,7

Artikelonderdeel 17.09 Terugontvangen voorschotten

27,3

4,6

31,9

Totaal ontvangsten

37,1

4,6

41,7

9,7

Bedragen x € 1 mln (inclusief BTW) Bron: Begrotingsadministratie IenW. De som der delen kan afwijken van het totaal door afrondingsverschillen.

35

6 Risico’s en risicobeheersing

6.1 TOELICHTING OP DE BELANGRIJKSTE TOP-DOWN RISICO’S Een succesvolle uitrol van ERTMS vraagt om zorgvuldige planning, samenwerking tussen verschillende spoorpartijen en duidelijke sturing. Het herijken van de aanpak is de grootste beheersmaatregel gegeven de tegenvallende prognoses. Met de herijkte aanpak brengen we focus aan door te starten met een beter afgebakende eerste fase, waarbij we zo min mogelijk en zo bekend mogelijke technologieën gebruiken. De programmadirectie identificeert de volgende top-down-­ risico’s en neemt deze mee in de herijking van de aanpak: 1 Te strikte sturing op vastgestelde scope kan leiden tot suboptimale oplossingen, omdat de sector onvoldoende kan inspelen op ontwikkelingen in de dynamische context. Voorbeelden hierbij zijn technologische ontwikkeling of veranderende vervoersstromen na de coronapandemie. 2 Het waarborgen van een stabiele dienstverlening is cruciaal voor de Nederlandse economie en is belangrijker dan een snelle aanpassing van de systemen voor ERTMS. Onverwachte storingen op de eerste baanvakken kunnen leiden tot hinder voor reizigers, personeel en verladers. Zorgvuldigheid is dus geboden. 3 Hogere geraamde kosten voor het huidige programma werken door in de landelijke uitrol, waardoor de totale kosten voor het Nederlandse spoorsysteem flink stijgen.

4 Er is een suboptimale samenwerking tussen spoorpartijen vanwege belangenverschillen, in het bijzonder met partijen die een deel van de investeringen zelf moeten financieren en doorrekenen aan klanten. De huidige kaders bieden de programmadirectie onvoldoende ruimte hierop te sturen.

5 Ingewikkelde aansturing van regionale vervoerders hindert de samenwerking met het programma en brengt onduidelijkheid met zich mee in verantwoordelijkheden. De afspraken over wie welk risico precies draagt (en moet betalen) is niet altijd helder. 6 Extra kosten en langere doorlooptijd doordat de programmadirectie onvoldoende snel en pragmatisch kan inspelen op ontwikkelingen in het programma die bijsturing vragen.

6.2 BELANGRIJKSTE RISICO’S EN ONZEKERHEDEN MET EFFECT OP DE PLANNING Het risico op vertraging is ongeveer gelijk aan de vorige periode. Dit is te zien in tabel 6A. Zowel bij de infrastructuur als aan de materieelkant zien we risico’s die aanzienlijke impact op de voortgang van het programma kunnen hebben. Gegeven de herijking is geen formele doorrekening gemaakt van deze risico’s op de planning weergegeven in H4.1.

37

6 Risico’s en risicobeheersing

6.3 BELANGRIJKSTE RISICO’S EN ONZEKERHEDEN MET FINANCIËLE EFFECTEN

Tabel 6A Belangrijkste risico’s en onzekerheden met effect op de planning Belangrijkste risico’s en onzekerheden met vertraging tot gevolg

VGR20 VGR21 (mnd) (mnd)*

Infrastructuur Vrijgave van logistieke systemen vertraagt. Generieke functionaliteit is laat voor baanvak uitrol (Kans 100% op 0 – 12 – 30 maanden)

12

12

Ontwikkeling en vrijgave CSS (systeemtesten, vrijgave en acceptatie) (Kans 75% op 4 – 6 – 9 maanden)

6

6

Vrijgave infra (ERA track site approval Harlingen Haven - Leeuwarden) (Kans 30% op 1 – 3 – 6 maanden)

3

3

Realisatie baanvak Kijfhoek – Belgische grens (traject aanbesteding t/m SAT infra test) (Kans NO op 6 – 12 – 24 maanden)

12

12

Gele Vloot kan of wil niet ombouwen omdat er geen sluitende business case is (Kans 80% op 12 – 24 maanden)

14

14

Onvoldoende goederenlocs omgebouwd voor start Kijfhoek – Belgische grens (Kans 50% op 12 – 24 maanden)

9

9

Ombouw FLIRT (verwerving inclusief risico op rechtszaak tegen gunning, ontwikkeling en toelating First in Class) (Kans 100% op 0 – 6 maanden)

3

3

Ombouw VIRM (ontwikkelen, toelaten First in Class, serie-ombouw 50% vloot) (Kans 100% op -2 – 10 maanden)

3

4

1

1

Tabel 6B beschrijft risico’s en onzekerheden met een verwachte financiële impact. Het totale financiële risicoprofiel blijft onverminderd hoog. De risico’s zijn vaak onder de afgesproken drempelwaarde van € 10 mln voor rapportage­doeleinden. Deze risico's nemen we expliciet in deze rapportage mee, omdat zij een significante invloed hebben op de programma­raming.

Materieel

Overstijgend Problemen die (pas) naar boven komen tijdens integraal testen en beproeven op vervoersysteem-niveau (op Hanzelijn en/of Kijfhoek – Belgische grens). (Kans 15% op 4 – 6 – 12 maanden) *D  it is een gemiddelde geschatte verwachtingswaarde voor de desbetreffende activiteit. Dit leidt niet automatisch tot dezelfde vertraging op de eindmijlpaal.

38

6 Risico’s en risicobeheersing

Tabel 6B Belangrijkste risico’s en onzekerheden met effect op de financiën Belangrijkste risico’s met financiële gevolgen

VGR20 VGR21 (€ mln) (€ mln)

Infrastructuur Kosten voor doorontwikkeling beveiligingssysteem vallen hoger uit (Kans 70% op € 3 – 8 – 14 mln)

6

6

Additionele werkzaamheden in vrijgave traject volgend uit ontwikkeling beveiligingssysteem (Kans 60 % op 6 – 8 – 9 mln)

–

7

Negatieve testbevindingen bij integrale infrastructuur testen (Kans 30% op € 5 – 15 – 20 mln)

5

5

Onvoorziene aanpassingen van beveiligingssysteem tijdens realisatiefase Kijfhoek – Belgische grens (Kans 49% op € 4 – 9 – 13 mln)

4

4

** Onzekerheid m.b.t. ombouw aannemersmaterieel (Gele Vloot) (Kans 80% op € 20 – 28 – 36 mln)

22

22

** Vervallen CEF-subsidie door te late upgrade goederenmaterieel (Kans 100% op € 7 – 8 mln)

8

8

** Extra kosten voor upgrade goederenmaterieel (Kans 100% op € 16 mln)

–

16

Uitstel van VIRM ERTMS retrofit serieproductie, o.a. vanwege onzekerheid over succesvolle toelating van eerste treinen in de drie VIRM-series (Kans 75% op € 1,7 -3,4 – 5,1 mln)

–

2,5

(SLT) Samenwerking tussen ETCS leveranciers vraagt meer inspanning dan verwacht (Kans 50% op 3 – 5 – 7 mln)

–

2,5

NS gewenste functionaliteit (semiautomatische Start of Mission) kan niet door ETCS leverancier niet worden gerealiseerd (Kans 50% op 4 – 5 – 6 mln)

–

2,4

Meer inspanning en/of doorlooptijd dan voorzien voor aanpassing van de IT-systemen voor NS operatie (Kans 50% op 3 – 4 – 6 mln)

–

2,0

Noordelijke Lijnen (oost van Leeuwarden) kunnen vanwege te weinig omgebouwde WINK voertuigen niet in gebruik worden genomen (Kans 40% op € 5 – 8 – 10 mln)

3

3

Extra programmakosten als gevolg van vertragingen programma (Kans 100% op € 35 – 75 – 108 mln)

73

73

Zwaardere programmaorganisatie nodig dan oorspronkelijk ingeschat (Kans 100% op € 10 – 15 – 20 mln)

15

15

Aanvullende systeemintegratiemaatregelen zijn nodig op vervoerssysteemniveau met aanpassingen en meerkosten (Kans 100% op € 0 – 0 – 60 mln)

20

20

Materieel en Operatie

Overstijgend

** Deze risico’s zijn exogeen

39

7 Kwaliteitsborging

7.3 AUDITRAPPORT ADR De Auditdienst Rijk (ADR) heeft eind december 2023 de jaarlijkse controle op de Voorgangsrapportage 20 uitgevoerd.12 De controle­verklaring was positief. De ADR heeft bevindingen en aanbevelingen geformuleerd behorende bij ‘het financieel beheer, de kwaliteitssystemen en de kwaliteit en volledigheid van de in voortgangsrapportage 20 opgenomen financiële en niet-financiële informatie’. De aanbevelingen waren als volgt: Doe voorstellen voor verbetering van het subsidiebeheer en de subsidieregeling ERTMS (IenW). Leg voorstellen voor onttrekking van de risicoreservering voor aan de stuurgroep ERTMS. Maak tevens een inschatting van de uitputting van de post onvoorzien voor de komende jaren. Leg de wijzigingen in de risicobeheersing vast in een risico­ managementplan. Stel een directeurenoverleg in met vertegenwoordigers van IenW, PD en de IO’s dat frequenter overlegt en op minder afstand staat dan de stuurgroep ERTMS.

• • • •

Het ministerie werkt conform aanbeveling voorstellen uit voor het financieel beheer. We kiezen ervoor de onttrekkingen rechtstreeks met het ministerie af te handelen, omdat het budget is van de Rijksbegroting. De stuurgroep wordt hierover wel geïnformeerd. Het directeurenoverleg zoals benoemd bij VGR19 krijgt een alternatieve vorm in de nieuwe werkwijze.

7.4 OORDEEL ECF EN CIO

geheel mogen sterker naar voren komen, het geheel moet meer opleveren dan de uitkomsten van alleen de onderliggende projecten. De samenwerking tussen alle partners in de sector moet versterkt worden en ieders behoeften en belangen scherper onderkend. Dit kan door het verbeteren van de sturing van het programma vanuit de programmadirectie, maar als dit geen resultaten geeft, moet tijdig geëscaleerd worden naar de leden van de stuurgroep ERTMS. Dat zien de CIO en ECF nu te weinig. Onverminderd benadrukt de CIO het belang van het ontwikkelen van een gezamenlijke gewenste systeem architectuur voor ERTMS. CIO en ECF herhalen de nadruk op standaardisering. De systeemsprong die ERTMS met zich meebrengt biedt ook kansen om te (blijven) innoveren in het spoorsysteem. CIO en ECF zien kansen binnen de spoorsector voor meer synergie in de diverse programma’s en ontwikkelingen. Advies: onderzoek of een overkoepelend stelselmanagement toegevoegde waarde heeft en of één orgaan/autoriteit voor de gehele sector meer synergie en harmonie kan brengen. CIO en ECF zien nog te weinig samenwerking met andere landen op het gebied van strategieën, ontwikkelingen en aanschaf, maar wel stappen om dit te onderzoeken.

7.5 ADVIESRAAD ERTMS EN DIGITALISERING SPOOR Een van de maatregelen van de herijking van het programma ERTMS is het instellen van een adviesraad die de programma­ directeur ERTMS van gevraagd en ongevraagd advies voorziet. In de verslagperiode is het protocol opgesteld dat ten grondslag ligt aan de adviesraad.

Nadat het programma de afgelopen periode gereflecteerd heeft en een nieuwe koers uitgezet heeft adviseren CIO en ECF dat er snel meer duiding en focus in de te nemen stappen aangebracht moet worden. Hiermee is gestart door de indeling in tranches. Samenhang en relevantie van de onderdelen in het grotere 41

8 Europese ontwikkelingen Dit hoofdstuk rapporteert over ontwikkelingen in Europese regelgeving voor ERTMS. §8.1 beschrijft ontwikkelingen in Europees beleid. §8.2 behandelt Europese samenwerking en §8.3 beschrijft de Nederlandse uitrolplanning in relatie tot de Europese verplichtingen en voortgang van buurlanden. Bijlage 5 bevat een overzicht van de voortgang van andere lidstaten in Europa.

8.1 EUROPEES BELEID Op 13 juni 2024 is de nieuwe TEN-T verordening Ingegaan. Ten opzichte van de TEN-T-verordening uit 2016 zijn de belangrijkste wijzigingen, dat: ERTMS uiterlijk op 31 december 2030 is uitgerold op de spoorweg­infrastructuur van het kernnetwerk; uiterlijk op 31 december 2040 op het uitgebreide kernnetwerk en uiterlijk op 31 december 2050 op het uitgebreide netwerk; de lidstaten moeten Class-B systemen verwijderen. Op het kernnetwerk uiterlijk 2040, op het uitgebreide kernnetwerk uiterlijk 2045 en op het uitgebreide netwerk 2050; de lidstaten ervoor zorgen dat de spoorweginfrastructuur uiterlijk op 31 december 2050 is uitgerust met ERTMS (level 2). Voor alle nieuwe lijnen geldt dat vanaf 31 december 2040; naast de bestaande EU-coördinator voor ERTMS de lidstaten elk een vertegenwoordiger aanwijzen die het adviesforum voor ERTMS bijwoont. Het adviesforum moet de EU-coördinator voor ERTMS bijstaan bij het realiseren van de doelen omtrent ERTMS zoals vastgelegd inde TEN-T verordening; de Rhine - Alpine corridor en de North Sea - Mediterranean corridor zijn samengevoegd tot de North Sea – Rhine – ­Mediterranean corridor.

• • • •

Nationaal Implementatie Plan De Europese Commissie verzocht de lidstaten om vóór 15 juni 2024 een actueel nationaal implementatieplan (NIP) voor ERTMS te sturen. Dit is gebeurd. De TSI CCS van 2023 beschrijft welke informatie in het NIP moet staan. Het gaat over toepassing van de TSI CCS systemen in infrastructuur en materieel, nu en in de komende 20 jaar. De Europese Commissie bepaalt of de NIP’s voldoen aan de nieuwe TEN-T verordening en of ze samen een coherent geheel vormen. De bevindingen worden samen met de NIP's gepubliceerd. Omdat de herijking van het programma in volle gang is, was het niet mogelijk om de gevraagde 20 jaar vooruit te kijken. In het NIP willen we niet vooruitlopen op keuzes die we nog niet gemaakt hebben. Het ministerie heeft er daarom voor gekozen alleen datgene op te nemen waarvan met enige zekerheid duidelijk is dat het onderdeel is van tranche 1. Dit is in een gesprek toe­gelicht aan de Europese commissie. Deze heeft aangegeven hiervoor begrip te hebben. Zodra de besluit­ vorming over de tranches is behandeld in de Kamer, bieden we een update van het NIP aan de Europese commissie aan.

•

42

9 Communicatie met de kamer en publieke communicatie

Tabel 9B Moties en toezeggingen Kamerstuk Datum

Onderwerp

Status

33652, nr. 90 13-11-2023 (Toezegging Kamerbrief)

Ik concludeer dat nut en noodzaak van ERTMS daarmee nog steeds buiten kijf staan, maar een bijgestelde aanpak nodig is om ERTMS verantwoord uit te blijven rollen. De voorbereidingen hiervoor zet ik in gang, zodat een bijgestelde aanpak in 2024 met uw Kamer kan worden gedeeld.

Continu proces, waarover de Kamer via de voortgangsrapportage wordt geïnformeerd.

33652, nr. 90 13-11-2023 (Toezegging Kamerbrief)

Met deze voorstellen wil ik de implementatie én beheersing van Continu proces, waarover de Kamer via de voortgangsrapportage ERTMS verder verbeteren door te komen tot een aanpak die het meest wordt geïnformeerd. kostenefficiënt en doelmatig is voor Nederland. In 2024 worden voorstellen hiertoe met uw Kamer gedeeld. Het is van belang dat we nu door de zure appel heen bijten om digitalisering van het spoor vorm te geven, ook financieel. Ik houd uw Kamer via de rapporteurs en de halfjaarlijkse voortgangsrapportages nauw betrokken.

36200-A-35 (Motie)

28-11-2022 Verzoek om samen met de provincie alle opties om overlast voor reizigers te beperken te inventariseren en zich in te spannen om deze overlast zo veel mogelijk te beperken.

Bij VGR 19 is aangegeven dat de Hanzelijn niet langer als Proefbaanvak geschikt is en naar een andere locatie wordt gezocht. Deze motie kan daarmee worden afgevoerd.

33652, nr. 86 20-12-2022 Zoals aan uw Kamer gemeld, voert ProRail op dit moment een studie uit naar de landelijke uitrol van ERTMS na 2031 (na het huidige Pro(Toezegging Kamerbrief) gramma ERTMS). Hierin worden ook de mogelijkheden bekeken om de landelijke uitrol te versnellen. Ik verwacht uw Kamer in 2023 over de uitkomsten te kunnen informeren.

Het eerste beeld is bij de VGR 17 met de Kamer gedeeld De landelijke uitrol vormt onderdeel van de herijking. De Kamer zal via de VGR geïnformeerd worden.

De Europese commissie heeft in 2023 verzocht halverwege 2024 de 33652, nr. 84 11-05-2022 Bovendien zal de Europese Commissie de Europese uitrolstrategie van ERTMS in 2023 evalueren. Het eindrapport van de studie naar de nationale implementatieplannen te actualiseren. (Toezegging Kamerbrief) landelijke uitrol biedt hiervoor de benodigde input. De studie dient eind 2022 afgerond te worden, waarna ik u begin 2023 kan informeren over de uitkomsten.

46

9 Communicatie met de kamer en publieke communicatie

9.2 PUBLIEKE COMMUNICATIE In de afgelopen maanden zijn de nodige actuele onderwerpen via nieuwsberichten op de website van het programma ERTMS, social media en andere kanalen onder de aandacht gebracht. Enkele voorbeelden hiervan zijn: Qbuzz schaft ERTMS-treinen aan voor Merwedelingenlijn Update technische documenten STM ATBEG/Vv-update 12 De toekomst van ERTMS: trainees aan de slag in talenten­ programma Grote stap gezet naar digitaal spoor Voortgangsrapportage 20 ERTMS: Herijking in volle gang en gaat niet over 1 nacht ijs

• • • • •

9.3 HINDER TIJDENS REALISATIEFASE EN FLANKERENDE MAATREGELEN Zodra bekend is wanneer wij baanvakken en/of materieel buitendienst gaan stellen en dit hinder voor reizigers, verladers en overige partijen oplevert, delen we de details in dit hoofdstuk. Eind 2023 werd duidelijk dat het proefbedrijf op de Hanzelijn niet langer haalbaar en maakbaar is. Daardoor moesten we op zoek naar een alternatieve locatie. Eén van de redenen hiervoor was dat het risico op (on)geplande hinder te groot werd, zonder dat een goede terugvaloptie beschikbaar zou zijn. De werkzaam­ heden om de Hanzelijn, inclusief Lelystad, gereed te maken voor het integraal proefbedrijf zijn ook getemporiseerd. Bij de voorbereiding van de inrichting van het proefbaanvak op een alter­natieve locatie wordt samen met de desbetreffende regio gekeken hoe we dit in goede banen kunnen leiden.

47

1 Bijlage

3,4 en 8-15

Ontwikkeling en vrijgave STM-ATB/NG Omgeving migratie en gebruikers Implementatie organisatie ERTMS ProRail







*

8,9











Operationeel kenniscentrum ERTMS

alle







*

-

-

-

-

*

*

*

* 

* 

* 

* 

*

*

*

*

* 

* 

* 

8,9-15,17

Specificaties Beveiliging ERTMS

1,2,8-15

 

 

Validatie en Integratie Beveiliging (VIB)

2,8-15,17





EoG Pilot

3-15





Ontwikkelen & Vrijgeven Central Safety System (CSS)

8-15,17





5,6







Aanpassen Amsterdam – Utrecht en Hanzelijn voor Ervaringsrijden InfraData ERTMS (IDE)

2,8-17



* 

Coördinatie implementatie ERTMS Railtechniek

8-17





Ontwikkelen en vrijgaven Buitenelementen AM – InfraData ERTMS (IDE)



Hulpmiddel Rangeren ERTMS (onderzoek)

AM - Aanbesteding Systeemleverancier Aanbesteding Systeemlevering Central Safety System (CSS) voor ERTMS CSS voor ERTMS AM – Ontwikkelen en Vrijgeven ERTMS Beveiliging (OVEB)

Gereed

STM-ATB/EG (blauwdruk)

Testfase

Projecten

Systeemintegratie

Uitvoering

 

Cluster

Programma-­directie ERTMS

Ontwerp

Voorbereiding /aanbesteding

 3,4 en 8-17 

Organisatie

Levert output voor migratie-­ stappen

Project Initiatie

OVERZICHT PROJECTEN PROGRAMMA ERTMS



*

Legenda: * : fase is actief voor dit project maar nog niet afgerond - : fase niet van toepassing voor dit project  : betreffende fase is afgerond

48

8-17

*

ERTMS Hanzelijn-Lelystad (EHL)

8

ERTMS Noordelijke lijnen (ENL)

17

ERTMS Kijfhoek - Belgische grens (EKB)

9

ERTMS SAAL (ESAAL)

10,11

   

   

ERTMS Brabantroute en Utrecht – Meteren

12-15

*

Schaduwbedrijf ERTMS

8-17

*

*

8-17

 

 

*

*

*

*

 

 

*

*

1,8-17

*

*

2

*

*

*

Uitrol GSM-R voor ERTMS - Pilot VR1

8-17

GSM-R VR2 t.b.v. ERTMS

8-17

Capaciteit en Performancemanagement GSM-R voor ERTMS

8-17

Voorbereiden datacenters

8-17

ProRail ERTMS ICT Logistiek

2,8-17

707 – Toets- en Visualisatietool ERTMS

8-17

Key Management Center - ICT Cybersecurity Projecten - ERTMS uitrol op Spoorse Infra (EUSI)

Aanbesteding Snelle Aanpak ERTMS (ASAP) VL –Implementatie ERTMS bij Verkeersleiding

Cluster Implementatie ERTMS bij VL

Ketenbeheer

Ketenbeheer ERTMS Ontwikkelen en Vrijgeven ProRail Monitoring Systeem (O&V PMS) voorheen TMS

CM – Capaciteits-Management

Plannen voor dienstregeling

5,6,8-17 1,2,5,6,8-17

  



-



*

*

*

*







Ontwerp

Projecten ERTMS Vaste Netwerken Infrastructuur (EVNI)

Gereed

Voorbereiding /aanbesteding

   

2,8-17

       

Cluster ICT voor ERTMS (IVE)

Testfase

Project Initiatie

2,8-17

Organisatie vervolg: Implementatie organisatie ERTMS ProRail

Uitvoering

Levert output voor migratie-­ stappen

1 Bijlage – Overzicht projecten programma ERTMS

* *

*

 

*

* * * *



*

*

*

Legenda: * : fase is actief voor dit project maar nog niet afgerond - : fase niet van toepassing voor dit project  : betreffende fase is afgerond

49

VIRM ombouw

8-15

SLT ombouw

8-15

FLIRT ombouw

8-15

SNG opwaardering

8-15

ICNG opwaardering

8-15

STM ATB

8-15

ERTMS-deel VIRM diagnose

8-15

Boord/wal verbinding SLT

8-15

Security Appliance (cybersecurity)

8-15

Voorbereiding Operatie

Alle

Simulatoren

3,5,6

Uitbreiding simulatoren

3,5,6

IT aanpassingen

Alle

Ombouw Regionale Reizigersvervoer

Ombouw Arriva materieel Concessie OV Limburg

7

Ombouw Regionale Reizigersvervoer

Ombouw Arriva materieel Concessie OV Groningen en Fryslân

17

Ombouw Regionale Reizigersvervoer

Verwerving Qbuzz nieuw materieel overige regionale vervoerders

9

Ombouw aannemers-materieel

Ombouw aannemersmaterieel

9-17

Opwaardering Goederenvervoer

Opwaardering Goederen materieel

4, 9-15

Ombouw Goederenvervoer

Ombouw Goederen materieel

9-15

Verbeterinitiatieven spoorgoederen

Verbeterinitiatieven spoorgoederen (studie t/m fase 2)

7, 9-15

Voorbereiding Operatie

Implementatie ERTMS Materieel-eigenaren Vervoerders (IEMeV)

  * * 

 *

      

Gereed

Ombouw en opwaardering NS-Materieel

     *        *    *  * 

Testfase

8-15

Uitvoering

Security Appliance Proof of Concept fase (cybersecurity)







  *    

* 

*

 * 

 *

*

*







*



-



-

Ontwerp

Projecten

Systeemontwerp en integratie

Voorbereiding /aanbesteding

Cluster

ERTMS@NS

Project Initiatie

Organisatie

Levert output voor migratie-­ stappen

1 Bijlage – Overzicht projecten programma ERTMS

*

* *  *

*



Legenda: * : fase is actief voor dit project maar nog niet afgerond - : fase niet van toepassing voor dit project  : betreffende fase is afgerond 50

2 Bijlage LOGBOEK BUDGETMUTATIES VANAF PROGRAMMABESLISSING

Mutatie

Toelichting

Budget Rijksbegroting

VGR

Programmabeslissing

Prijspeil 2017

2.392,8

9

Prijsbijstelling 2018

IBOI 1,5257%

29,0

10

CEF-subsidie

Bijstelling EU-subsidie (CEF)

–1,5

10

Stand VGR 10 (NJN 2018)

Prijspeil 2018

2.420,4

10

Aanvulling prijsbijstelling 2018

Technische correctie prijsbijstelling 2018

6,1

11

Stand VGR 11 (VJN 2019)

Prijspeil 2018

2.426,4

11

Prijsbijstelling 2019

IBOI 2,02%

46,4

12

Stand VGR 12 (NJN 2019)

Prijspeil 2019

2.472,8

12

CEF subsidie

Afboeking budget door niet tijdig (voor 2023) kunnen voldoen aan de subsidievoorwaarden.

–10,5

13

loon- en prijsbijstelling HXII

0,1

13

Overheveling naar RVO

beheerkosten RVO

0,0

13

Stand VGR 13 (VJN 2020)

Prijspeil 2019

2.462,5

13

Prijsbijstelling 2020

prijsbijstelling 1,658%

37,6

14

Stand VGR 14 (NJN 2020)

Prijspeil 2020

2.500,0

14

Verrekening van het NFE van de ombouw treinen ERTMS (DESALDERING) Ontvangst NS nav vaststelling subsidie 2019 (DESALDERING) loon- en prijsbijstelling HXII Stand VGR 15 (VJN 2021)

Prijspeil 2020

CEF subsidies

afboeking EU subsidies

CEF subsidies

Upgrade goederen (1e tranche)

Verrekening van het NFE van de ombouw treinen ERTMS (DESALDERING)

–10,8

15

0,5

15

0,0

15

2.489,7

15

–15,4

16

5,3

16

–16,4

16

prijsbijstelling 2021

Prijsbijstelling 2,354%

51,1

16

Overheveling naar RVO

uitvoeringskosten RVO

0,0

16

51

2 Bijlage – Logboek budgetmutaties vanaf programmabeslissing

Mutatie

Toelichting

Budget Rijksbegroting

VGR

Stand VGR 16 (NJN 2021)

Prijspeil 2021

2.514,3

16

18,5

17

Toets-/Viualisatietool

–0,4

17

uitbreiding ICT Infrastructuur

–0,9

17

2.531,5

17

60,0

18

Verrekening van het NFE van de ombouw treinen ERTMS

–14,6

18

prijsbijstelling 2022

Prijsbijstelling 5,162%

113,0

18

Overheveling naar RVO

uitvoeringskosten RVO

0,0

18

Stand VGR 18 (NJN 2022)

Prijspeil 2022

2.689,8

18

Overhevelen BOV kosten naar programma EOV

–11,8

19

Prijsbijstelling 2022 nacalculatie

18,5

19

–0,1

19

2.696,5

19

127,2

20

3,9

20

Verrekening (voorlopig) van het NFE van de ombouw treinen ERTMS

–60,0

20

Prijsbijstelling 2023

Prijsbijstelling 4,834%

112,6

20

Stand VGR 20 (NJN 2023)

Prijspeil 2023

2.880,3

20

Overheveling naar RVO

uitvoeringskosten RVO

–0,3

21

Dekking kosten ILT 2024

–0,3

21

Overheveling naar HSL / ERTMS

–0,5

21

2.879,2

21

CEF subsidies Overheveling BOV-kosten naar art 13.02 MF Stand VGR 17 (VJN 2022)

Prijspeil 2021

uit reservering

dekking scope Noordelijke Lijnen

Prijsbijstelling nacalculatie 0,802%

Agentschapsbijdrage mbt uitvoering subsidieregeling upgrade B2 naar B3 (OVERBOEKING IF vs HXII) Stand VGR 19 (VJN 2023)

Prijspeil 2022

Scope proefbaanvak Hanzelijn

Voortgangsrapportage 17

Scope studie landelijke uitrol

Stand VGR 21 (VJN 2024)

Prijspeil 2023

Bedragen x € 1 mln (inclusief BTW) Bron: begrotingsadministratie IenW. De som der delen kan afwijken van het totaal door afrondingsverschillen.

52

3 Bijlage LOGBOEK BUDGET RISICORESERVERING

Mutatie (VTW- nr.*) VTW0007

Toelichting

Budget

Programmabeslissing prijspeil 2017

449,4

Onttrekking voor hogere kosten doorvoeren ERTMS bij Verkeersleiding (deel 1)

–1,9

Indexering budget Onvoorzien naar prijspeil 2018 IBOI 1,53%

6,9

VTW0010

Dotatie meevaller programmakosten 2018 (na verrekening meevaller 2018)

1,2

Indexering budget Onvoorzien naar prijspeil 2019 IBOI 2,02%

9,2

VTW0016

Onttrekking voor hogere kosten doorvoeren ERTMS bij Verkeersleiding (deel 2)

–5

VTW0018

Onttrekking CEF Upgrade project (goederen) a.g.v. gestegen kosten

–19,6

Subtotaal mutaties programmabeslissing t/m VGR 12

–9,2

VGR 12 (31-12-2019) prijspeil 2019

440,2

VTW0011

Dotatie scopewijziging Cold Movement Detection

VTW0021

Dotatie meevaller niet ombouwen ICM/DDZ

36

VTW0022

Onttrekking tegenvaller simulatoren NS

–0,1

VTW0023

Onttrekking onvoorzien PID Verkeersleiding

VTW0024

Onttrekking onvoorzien project ASAP

–1,1

Subtotaal mutaties in verslagperiode

13,1

VGR 13 (30-06-2020) prijspeil 2019

3,5

–25,2

453,3

n.t.b

Indexering budget Onvoorzien naar prijspeil 2020

7,5

VTW-PDE 37

Onttrekking onvoorzien project Boord-wal verbinding sprinter (SLT)

VTW-PDE 110

Onttrekking onvoorzien Arriva (= aanbestedingsresultaat)

–5,3

VTW-PDE 113

Onttrekking onvoorzien TSI OPE 2019

–0,3

Subtotaal mutaties in verslagperiode

–9,3

VGR 14 (31-12-2020) prijspeil 2020

444

–11,2

53

3 Bijlage – Logboek budget risicoreservering

Mutatie (VTW- nr.*)

Toelichting

VTW-PDE 70

Onttrekking Rangeren Zonder ERTMS maatregelen

Budget –8,6

VTW-PDE 125

Onttrekking Beheersmaatregelen ASAP ERTMS

–0,4

VTW-PDE 127

Onttrekking Infradata

–1,9

VTW-PDE 126

Onttrekking onvoorzien aanbesteding CSS

–2,7

Subtotaal mutaties in verslagperiode

–13,6

VGR 15 (30-06-2021) prijspeil 2020

430,4

VTW-PDE 135

Onttrekking onvoorzien PEIKA

–0,6

VTW-PDE 131

Onttrekking onvoorzien PEIL

–11,9

VTW-PDE 139

Onttrekking onvoorzien hulpmiddel rangeren

–0,1

Indexering budget naar prijspeil 2021

9,9

Subtotaal mutaties in verslagperiode

–2,6

VGR 16 (31-12-2021) prijspeil 2021

427,8

VTW-PDE 106

Onttrekking onvoorzien Infradata fase 2

–6,4

VTW-PDE 150

Onttrekking onvoorzien t.b.v. project Buitenelementen

–6,4

VTW-PDE 176

Onttrekking onvoorzien contract Central Safety System

–58,2

VTW-PDE 190

Onttrekking onvoorzien Boord-wal verbinding SLT

–0,7

VTW-PDE 188 &189

Onttrekking onvoorzien project ombouw baanvak Kijfhoek – Belgische grens

–1

Subtotaal mutaties in verslagperiode

–72,8

VGR 17 (30-06-2022) prijspeil 2021

355,1

VTW PDE 187

Onttrekking PID ombouw VIRM treinmaterieel NS

–23,5

VTW PDE 199

Onttrekking PID upgrade SNG treinmaterieel NS

–16,0

VTW PDE 201

Indexering prijspeil 2022 (5,162%)

17,0

VTW PDE 211

Onttrekking i.v.m. vergoeding ‘Green Box’ oplossing Arriva Limburg

–2,9

VTW PDE 214

Actualisatie niet gesubsidieerde deel onvoorziene kosten materieel goederenvloot en aannemersmaterieel

–6,9

VTW PDE 218

Beheersmaatregel Programmaplanning m.b.t. Early Deployment lijn

–1,2

Subtotaal mutaties in verslagperiode

–33,6

VGR 18 (31-12-2022) prijspeil 2022

321,5

54

3 Bijlage – Logboek budget risicoreservering

Mutatie (VTW- nr.*)

Toelichting

VTW PDE 212

Onttrekking Onvoorzien Realisatie Materieel NS

Budget –2,6

VTW PDE 224

Onttrekking onvoorzien Infradata (SBE 3.0)

–0,8

VTW PDE 224

Onttrekking onvoorzien PEIKA (SBE 3.0)

–0,3

VTW PDE 234

Onttrekking binnen mandaat PRM IEP PEIKA

–0,4

Subtotaal mutaties in verslagperiode

–4,0

VGR 19 (30-6-2023) prijspeil 2022

317,5

VTW PDE 231

Onttrekking Onvoorzien Realisatie EKB

–39,5

VTW PDE 234

Ontrekking binnen mandaat PRM IEP PEIKA

–0,5

VTW PDE 224

Indexering prijspeil 2023 (4,832%) en nacalculatie 2022 (0,802%)

8,2

VTW PDE 250

Onttrekking KMC2

–0,6

VTW PDE 248

Onttrekking Peil overbrugging t/m 2023

–2,1

VTW PDE 249

Onttrekking IDE overbrugging t/m 2023

–2,4

VTW PDE 252

Onttrekking Peil overbrugging t/m Q1-2024

–2,4

Subtotaal mutaties in verslagperiode

–39,3

VGR 20 (31-12-2023) prijspeil 2023

278,2

VTW-PDE-258

Toevoeging PBV Hanzelijn

18,6

VTW-PDE-262

Onttrekking onvoorzien IDE fase 2 naar voorzien fase 3

–2,4

VTW-PDE-263

Onttrekking overbrugging Peil 9 maanden

–9,7

VTW-PDE-264

Onttrekking CM Logistieke keten

–1,5

VTW-PDE-265

Onttrekking CM Logistieke keten binnen mandaat IO

–0,2

VTW-PDE-295

Onttrekking ICT Logistieke keten aansluitingen tbv masten binnen mandaat IO

–0,6

VTW-PDE-294

Onttrekking KMC2 binnen mandaat IO en iovm PD

–1,1

VTW-PDE-296

Onttrekking onvoorzien EZL planstudie 30% van 15mio

–5,4

VTW-PDE-292

Onttrekking onvoorzien Impactanalyse EZL tbv Iep Regie

–1,8

VTW-PDE-29?

Onttrekking onvoorzien binnen mandaat IO , xtra PEAT OVEB/VIB agv uitloop Thales/CSS

–0,6

VTW-PDE-298

Onttrekking diverse projecten NS binnen mandaat IO (meerwerk SNG etc)

–1,6

VTW-PDE-299

Onttrekking VIRM aanvullend budget Alstom & NSTM (binnen mandaat PD)

–1,6

Subtotaal mutaties in verslagperiode

–8,0

VGR 21 (31-12-2023) prijspeil 2023

270,3

De som der delen kan afwijken van het totaal door afrondingsverschillen.

55

4 Bijlage FINANCIËLE AANSLUITING VOORTGANGSRAPPORTAGE EN BEGROTINGSTUKKEN

De financiële aansluiting tussen de voortgangsrapportage en de begrotings­ stukken verschilt. Dit komt door twee noodzakelijke administratieve handelingen van 1) de technisch administratieve verrekening van voor­ schotten en 2) overprogrammering. Deze bijlage maakt de aansluiting tussen hoofdstuk 5 van deze voortgangsrapportage en de Rijksbegroting inzichtelijk.

aansluiting met de begrotingsverantwoording. Het (terug)ontvangen bedrag is te veel betaalde voorschotten. Op grond van artikel 28 van de Comptabiliteitswet 2001 zijn deze als ontvangst opgenomen in het Overzicht van budgettaire gevolgen van uitvoering van artikel 17 in het jaarverslag.

2 Overprogrammering 1 Terugontvangen voorschotten ProRail en IenW werken met een systeem van periodieke bevoorschotting en afrekening. Afrekening van bevoorschotting die over de jaargrens heen gaat en het verwerken van eventuele terugontvangen voorschotten leiden in de begrotingssystematiek van IenW tot hogere uitgaven en ontvangsten. In de budgetreeks in hoofdstuk 5 staan deze bedragen niet meer weergeven, zodat de zuivere uitgaven en budgetsspanning ten opzichte van de kostenraming van het Programma ERTMS in beeld blijft. Deze bijlage toont de Tabel: financiële aansluiting budgetreeks met begrotingsreeks Prijspeil

Het instrument overprogrammering zet het Kabinet in, zodat de budgetten voor aanleg van infrastructuur ook daadwerkelijk tot besteding komen in de jaren waarin deze beschikbaar zijn gesteld. De ervaring leert namelijk dat infrastructuurprojecten kunnen vertragen ten opzichte van de planning, bijvoorbeeld door complexiteit, onvoorziene omstandigheden of een hoog ambitieniveau in de afgegeven mijlpalen. Door overprogrammering leiden vertragingen bij individuele projecten niet automatisch tot onderbesteding van het beschikbare uitgaven budget.

Totaal

t/m 2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029 ev.

ERTMS - Hoofdstuk XII IenW

2023

14

13

0

0

0

0

0

0

- Mobiliteitsfonds 17.07 ERTMS

2023

2.865

628

65

72

141

173

329

1.458

Begroting (MF 17.07 + H XII)

2023

2.879

641

66

72

141

173

329

1.458

–211

–239

–199

–218

30

837

311

340

390

299

621

311

340

390

299

621

Overprogrammering (-) Programma budget Afrekening voorschotten Programma budget, incl afrekening voorschotten

2023

2.879

641

277

27

27

0

2.906

669

277

Bedragen x € 1 mln. (inclusief BTW). Bron: Begrotingsadministratie IenW. De som der delen kan afwijken van het totaal door afrondingsverschillen. 56

5 Bijlage OVERZICHT PER TEN-T GERELATEERDE LIDSTAAT

Deze bijlage beschrijft de voortgang van de invoering van ERTMS van landen waar Nederland via de TEN-T corridors een relatie mee heeft, zoals beschreven in §8.2 Europese samenwerking. Het gaat om: Zweden, Finland, de Baltische staten, Polen, Oekraïne, Ierland, België, Duitsland, Frankrijk, Zwitserland en Italië. Daarnaast heeft Nederland goed contact met Denemarken en Noorwegen. Als er specifiek voor Nederland relevante ontwikkelingen hebben plaats­gevonden in de verslagperiode dan wordt dat hieronder vermeld. België In mei 2024 heeft Infrabel met Hitachi (voorheen Thales) een vijfjarig contract afgesloten voor cybersecurity.14 Het strategisch partnerschap tussen Infrabel en Hitachi omvat de ondersteuning van een Cybersecurity Monitoring Centre (CyberSOC). D ​ e opdracht: potentiële cyberaanvallen voorkomen en erop reageren.

Duitsland In mei 2024 heeft DB een nieuw digitaal beveiligingssysteem op de spoorlijn tussen Karlsruhe en Bazel in dienst gesteld. Dit digitale beveiligingssysteem is essentieel voor de aanleg van ERTMS. De spoorlijn Karlsruhe – Bazel is onderdeel van de North Sea – Rhine – Mediterranean corridor. De samenwerking met het Duitse ERTMS-programma, DSD, kreeg ook een vervolg in 2024. Momenteel zijn werkgroepen over Materieelombouw en Operationele processen actief. De werkgroep Rangeren is samengevoegd met de groep Operationele processen. Finland Op 25 april 2024 kondigde Siemens Mobility aan dat het eerste deel van het Finse spoorwegnet zal upgraden in het kader van het Digirata (Digirail) project15. Het contract is onlangs toegekend en omvat de installatie van ETCS Level 2 en Hybrid Train Detection (HTD) op de lijn Lielahti - Rauma/ Pori. Deze lijn is ongeveer 190 km lang. Start aanleg in 2024, klaar in 2027.

Denemarken De Deense infrastructuurbeheerder Banedanmark heeft in mei 2024 te kennen gegeven dat de uitrol van ETCS op het oostelijke deel van zijn netwerk zal nu pas in 2033 voltooid zijn, drie jaar later dan eerder gepland. Problemen met het uitrusten van Deense treinen met ETCS on-board apparatuur leidde uiteindelijk tot een heroverweging van de planning. Daarnaast zijn grote infrastructuurprojecten van start gegaan sinds de start van de werkzaamheden. De Fehmarn Belt-tunnel, de nieuwe Vestfyn-lijn van Odense naar Middlefart en capaciteitsuitbreiding bij Ringsted hebben de scope van het ERTMS-programma vergroot.

57

9 Communicatie met de kamer en publieke communicatie

EINDNOTEN 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15

Kamerstukken II 2012/13, 33652, nr. 1 Geactualiseerde uitgangspuntennotitie Groot Project ERTMS (realisatiefase), 6 november 2019, 2019D44482 Kamerstukken II 2018/19, 33652, nr.65 Kamerstukken II 2011/12, 32707, nr. 9. En de reactie van de minister van IenM: Kamerstukken II, 2011/12, 32707, nr. 16 In een MIRT-planstudiefase wordt de voorkeursbeslissing uitgewerkt. Kamerstukken II, 2013/14, 33652, nr. 14 Verwijzing naar TSI 2023 Kamerstukken II 2018/19, 23645, nr. 685 Kamerstukken II 2015/16, 33678, nr. 10 en 11. Toekomstbeeld Spoorgoederenvervoer Kamerstukken II 2022/23, 36200 XII, nr. 4 Kamerstukken II 2023/24, 29984, nr. 1184 Kamerstukken II 2023/24, 33652 nr. 92 Kamerstuk 33652, nr. 77 Infrabel versterkt zijn cyberveiligheid met de expertise van Thales in België Siemens Mobility to introduce its track side ETCS for digirata

58