1.12.1 Bijlage Rekenkamer - Eindrapport Drenthe

53 Lokale wet- en regelgeving: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR382522?, benaderd op 3 januari 2024 54

Lokale wet- en regelgeving: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR660550/2, benaderd op 3 januari 2024

55 Provincies Groningen en Drenthe, Ketenplan Groningen en Drenthe, Provincies Groningen en Drenthe, 28 april 2017.

25

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

Ten eerste de voorbereiding van de reis. Het is de bedoeling dat reizigers gemakkelijk hun reis kunnen plannen. Dat wil zeggen dat vertrektijden van bussen en treinen overzichtelijk worden weergegeven en dat fietskluizen en deelfietsen gemakkelijk gereserveerd kunnen worden. Ten tweede moeten fietsroutes van en naar OV-hubs aantrekkelijk vormgegeven en veilig zijn. Ten derde moeten voldoende fietsenstallingen en fietskluizen aanwezig zijn. Deze moeten makkelijk toegankelijk zijn, bijvoorbeeld met de OV-chipkaart. 56 Ten vierde stelt de provincie enkele basiseisen aan ketenmobiliteit. Dit zijn veiligheid, betrouwbaarheid, snelheid en gemak. Daarnaast zijn comfort en beleving belangrijk, wanneer aan de eerste vier is voldaan. Deze eigenschappen hebben betrekking op de manier waarop gebruikers de OV-hubs ervaren. De vijfde eigenschap is het openbaar vervoer. Reizigers moeten op OV-hubs toegang hebben tot betrouwbaar, snel, frequent en comfortabel openbaar vervoer. Ten zesde moeten OV-hubs opties geven voor natransport. Waar bij het voortransport gebruikers vaak een eigen fiets pakken, is dit bij natransport niet altijd een optie. Hiertoe zet de provincie in op deelfietsen.57 Ten zevende moeten de apps en websites werken. Tot slot werken de organisaties samen om de tekenmobiliteit vorm te geven.

Dit zijn onder andere provincie, gemeenten, het OV-bureau Groningen Drenthe, NS en ProRail.58 In paragraaf 6.4 beschrijven we ketenmobiliteit aan de hand van een casus; P&R Gieten.

4.3.3 Doorfietsroutes Gedurende de gehele onderzoeksperiode is in het Drentse fietsbeleid aandacht geweest voor doorfietsroutes. In 2014 gaven Gedeputeerde Staten aan dat er ‘aandacht is voor fietsroutenetwerken, waaronder fietssnelwegen’. 59 In 2021 gaven ze aan ‘samen met partners hoogwaardige doorfietsroutes te realiseren’.60 Het aanleggen van Doorfietsroutes doet de provincie met overheden, zoals de provincie Groningen, Drentse gemeenten en met maatschappelijke organisaties zoals de Fietsersbond. Het aanleggen van doorfietsroutes kan lang duren. Het tracé moet zorgvuldig gepland worden, zodat er geen scherpe bochten in de weg zitten en er geen stoplichten nodig zijn. Daarnaast moet er consensus onder de deelnemende overheden zijn en vergunningen verkregen worden. Het proces om de grond aan te kopen, of in een uiterste geval te onteigenen, neemt ook veel tijd in beslag. Daarnaast kunnen de belangen van de doorfietsroute botsen met andere belangen. Zo kan een route door een gebied lopen met de bestemming Natuurnetwerk Nederland, waardoor compensatie van de verloren natuur elders moet plaatsvinden. 61 Om desondanks de route mogelijk te maken, zijn langdurige procedures nodig.62

56 Provincies Groningen en Drenthe, Ketenplan Groningen en Drenthe, Provincies Groningen en Drenthe, 28 april 2017, p. 13. 57 Provincies Groningen en Drenthe, Ketenplan Groningen en Drenthe, Provincies Groningen en Drenthe, 28 april 2017, p. 18. 58 Provincies Groningen en Drenthe, Ketenplan Groningen en Drenthe, Provincies Groningen en Drenthe, 28 april 2017, p. 21. 59 Provincie Drenthe, Fietsnota 2014-2020, Drenthe fietst verder, vastgesteld door Provinciale Staten op 28 mei 2014, p. 6. 60 Provincie Drenthe, Mobiliteitsprogramma 2021-2030, vastgesteld door Provinciale Staten op 16 december 2020, p. 14. 61 Zie voor meer informatie onze onderzoeken naar Natuurcompensatie:

https://www.noordelijkerekenkamer.nl/natuurcompensatie. 62 Gebaseerd op een groepsinterview met medewerkers van de provincie Groningen op 27 juni 2023.

26

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

De tijdens de onderzoeksperiode meest in het oog springende Doorfietsroute is de ‘Groene As’, een fietsroute die vanaf Assen, langs Vries en Haren naar Groningen gaat. In 2015 is de provincie begonnen om, samen met de provincie Groningen en de gemeenten Groningen, Haren, Tynaarlo en Assen deze route te realiseren. Sinds 2017 is de uitvoering begonnen, door in deelprojecten de route aan te leggen. 63 De provincie Drenthe is verantwoordelijk voor het traject tot de provinciegrens. Het overige gedeelte valt onder de verantwoordelijkheid van de gemeente Groningen en de provincie Groningen. 64 In paragraaf 6.2. beschrijven we de mate van samenwerking tussen de provincie en haar partners. Naast de Groene As overschrijdt de doorfietsroute Groningen-Roden ook de provinciegrens. De provincie Drenthe was bij de ontwikkeling betrokken, al lag de regie bij de provincie Groningen. Bij deze trajecten is de provincie minder actief betrokken dan bij de Groene As, omdat de regie bij de provincie Groningen lag. Tot slot is er een groot aantal trajecten waar de provincie graag Doorfietsroutes wil ontwikkelen. Voorbeelden daarvan zijn het doortrekken van een bestaande Doorfietsroute tussen Zwolle en Staphorst, richting Meppel.

Hiervoor voert de provincie verkennende gesprekken met de gemeente Meppel.65 Andere beoogde Doorfietsroutes zijn onder andere Meppel-Steenwijk, Hoogeveen-Beilen en Emmen- Gieten.66

4.4

Monitoring

In een gesprek met de rekenkamer geven medewerkers van de provincie aan dat de provincie het oordeel van gebruikers, over de kwaliteit van de fietsinfrastructuur in Drenthe niet monitort. Wel gebruikt de provincie landelijke onderzoeken van bijvoorbeeld de ANWB of de fietsersbond. Een kanttekening daarbij is dat de provinciespecifieke gegevens van deze vaak een algemeen karakter hebben, waardoor het lastig is hier concrete verbeterpunten uit te halen.67 De provincie publiceert de resultaten van deze landelijke onderzoeken niet in het provinciale monitorsysteem, www.drentheincijfers.nl.68

4.5

Resultaten

In deze paragraaf beschrijven we de belangrijkste resultaten van het Drentse fietsinfrastructuurbeleid. De provincie heeft zich als doel gesteld een compleet fietsnetwerk te creëren, dat comfortabel, veilig en direct is. In 2021 liet de provincie een onderzoek uitvoeren om ontbrekende schakels in het utilitaire hoofdfietsnetwerk in kaart te brengen. In paragraaf 4.5.1 beschrijven we de stand van zaken van het fietsnetwerk in Drenthe in 2022. De ANWB heeft

63 Provincie Groningen, Verbinden met de fiets, uitvoeringsprogramma 2020-2023, vastgesteld door Gedeputeerde Staten op 6

oktober 2020, p. 56. 64 Provincie Groningen, Verbinden met de fiets, uitvoeringsprogramma 2020-2023, vastgesteld door Gedeputeerde Staten op 6 oktober 2020, p. 54. 65 Gebaseerd op een groepsinterview met twee medewerkers van de provincie Drenthe op 23 augustus 2023. 66 Provincie Drenthe, Mobiliteitsprogramma 2021-2030, vastgesteld door Provinciale Staten op 16 december 2020, p. 15. 67 Gebaseerd op een groepsinterview met twee medewerkers van de provincie Drenthe op 23 augustus 2023. 68 Provincie Drenthe: https://www.drentheincijfers.nl/mobiliteitenbereikbaarheid/vervoerssystemenenmobiliteit.php, benaderd op 8 augustus 2023.

27

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

onder haar leden een enquete gehouden om te onderzoeken in hoeverre ze het recreatief fietsen in Drenthe waarderen. Deze beschrijven we, vanwege de sterke verbinding met recreatief fietsen, in paragraaf 5.5.1.

4.5.1 Lengte van het fietsnetwerk De Fietsersbond heeft in 2022 cijfers over het fietsnetwerk van Nederland in kaart gebracht. Deze cijfers zijn onderscheiden op basis van fietswegkenmerken. 2022 is het eerste jaar dat de Fietsersbond deze cijfers verzamelt en het is de bedoeling dat ze dit jaarlijks gaan doen.69 In de periode vóór 2022 waren deze gegevens alleen bekend bij de afzonderlijke weg- en terreinbeheerders en dus niet landelijk verzameld. In tabel 4 geven we het fietsnetwerk in Drenthe in 2022, in aantal kilometers weer.70 Dit betreft zowel provinciale infrastructuur als infrastructuur in beheer van gemeenten of terreinbeheerders. Tabel 4: Lengte fietsnetwerk Drenthe

Fietsnetwerk naar wegtype

Aantal kilometers

Totale fietsnetwerk

8.084,3

Normale weg

5.553,4

Ventweg

77,0

Weg met fietsstrook, suggestiestrook

190,7

Fietspad langs een weg

531,0

Bromfietspad langs een weg

710,7

Solitair fietspad

835,7

Solitair bromfietspad

146,7

Fietsstraat

4,5

Pedelec fietspad

0,0

Voetgangersgebied

13,2

Voetgangersdoorsteekje

9,5

Rijbaanwissel pedelec

0,0

Onbekend

11,9

Van de 8.084,3 kilometer aan fietsnetwerk is ongeveer 200 kilometer provinciale infrastructuur. Het is niet mogelijk om een ontwikkeling in het aantal kilometers fietsnetwerk te ontdekken, aangezien er alleen cijfers uit 2022 bekend zijn.

4.5.2 Enquête Noordelijke Rekenkamer Meer dan de helft van de respondenten is tevreden over de staat van het wegdek, de staat van de verlichting, en de markeringen op de fietspaden. In het stedelijk gebied is men net iets meer tevreden dan in het niet stedelijke gebied. Als het gaat over de breedte van de fietspaden, is er een duidelijk verschil tussen de groep 65+ met 47% en de 16-34-jarigen met 72%. In totaal is 61% tevreden over de breedte van de fietspaden. Meer dan 65% is tevreden over het rijcomfort, hoe

69 CBS: https://www.cbs.nl/nl-nl/onze-diensten/methoden/onderzoeksomschrijvingen/korte-onderzoeksomschrijvingen/lengte-van-

fietspaden, benaderd op 9 augustus 2023. 70 CBS: https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85020NED/table?ts=1691562100757, benaderd op 9 augustus 2023.

28

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

schoon de fietspaden zijn, de directheid van de routes en de bewegwijzering. De stallingsmogelijkheden kunnen op minder tevredenheid rekenen dan de vorige vragen, 47% tegen 20% ontevreden.

4.6

Vergelijking Noordelijke provincies

Zowel Fryslân als Groningen willen dat inwoners de fietsinfrastructuur goed beoordelen. Groningen heeft concrete doelen gesteld voor de waardering van haar inwoners voor doorfietsroutes, regionale hoofdfietsroutes en overstappunten. De hiervoor nodige onderzoeken voert ze zelf uit. De doorfietsroutes en overstappunten bereiken daarin net niet de gestelde normen. Voor regionale hoofdfietsroutes zijn nog geen onderzoeken uitgezet. Fryslân wilde tot 2021 dat specifiek de toeristische fietsmogelijkheden goede beoordelingen kregen. Om de doelbereiking hiervan te controleren, maakt ze gebruik van landelijke onderzoeken van bijvoorbeeld de ANWB.

4.7

Samenvattende bevindingen

Tussen 2014 en 2020 wilden Gedeputeerde Staten dat fietsers de fietsinfrastructuur in met een voldoende tot zeer goede beoordelingen. Vanaf 2020 streven Gedeputeerde Staten een comfortabel, veilig en direct fietsnetwerk na. Om deze doelen te bereiken, zet de provincie in op ketenmobiliteit, doorfietsroutes en de Uitvoeringsregeling Kwaliteitsimpuls Fietsnetwerk in Drenthe; Infrastructuur. De mate van doelbereiking monitort de provincie niet.

29

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

5. Een aantrekkelijk toeristisch fietsproduct 5.1

Inleiding

In dit hoofdstuk brengen we in kaart in hoeverre het Drentse fietsbeleid het toeristisch fietsgebruik binnen de provincie stimuleert. Dit doen we door eerst het beleidsdoel en de uitvoering ervan te beschrijven. Vervolgens analyseren we de monitoring en de mate waarin het beleidsdoel bereikt wordt. We sluiten het hoofdstuk af met een provincievergelijking en een samenvatting van de belangrijkste bevindingen. Met de informatie in dit hoofdstuk beantwoorden we deels de eerste vier deelvragen: - Welke maatschappelijke doelen heeft de provincie met betrekking tot het fietsbeleid geformuleerd? - Op welke manier streeft de provincie deze doelen na? - Op welke manier meet de provincie de behaalde resultaten? - In hoeverre worden de doelen gerealiseerd?

5.2

Doelstellingen

Fietstoerisme speelt een grote rol in Drenthe. Tussen 2014 en 2020 hebben Gedeputeerde Staten zich als doel gesteld in de top 3 van toeristische fietsprovincies te staan. Hiertoe zetten ze in op fietsevenementen, promotiecampagnes en het ontwikkelen van nieuwe fietsproducten. 71 In 2020 is dit doel geherformuleerd tot “We positioneren Drenthe als dé fietsprovincie”. Hiertoe zetten ze in op dezelfde soort projecten.72 In het Mobiliteitsprogramma 2021-2023 schrijven Gedeputeerde Staten dat ze met deze doelen een ‘versnelling extra’ doen, boven de landelijke doelstellingen.73 In gesprek met de rekenkamer geven medewerkers van de provincie aan dat dit gebaseerd is op het relatief hogere budget, ten opzichte van dat van andere provincies. De doelen zelf zijn dus niet ambitieuzer.74

71 Provincie Drenthe, Fietsnota 2014-2020, Drenthe fietst verder, vastgesteld door Provinciale Staten op 28 mei 2014, p. 29. 72 Provincie Drenthe, Mobiliteitsprogramma 2021-2030, vastgesteld door Provinciale Staten op 16 december 2020, p. 15. 73

Provincie Drenthe, Mobiliteitsprogramma 2021-2030, vastgesteld door Provinciale Staten op 16 december 2020, p. 14.

74 Gebaseerd op een groepsinterview met twee medewerkers van de provincie Drenthe op 23 augustus 2023.

30

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

5.3

Uitvoering

Om Drenthe als fietsprovincie op de kaart te zetten, stimuleert de provincie ontwikkelingen door middel van de Uitvoeringsregeling Kwaliteitsimpuls fietsnetwerk in Drenthe; beleving en innovatie. Deze regeling beschrijven we in paragraaf 5.3.2. De provincie kent ook de Uitvoeringsregeling Kwaliteitsimpuls Fietsnetwerk in Drenthe: infrastructuur. Deze beschrijven we in paragraaf 5.3.1. Naast deze subsidies, is de provincie subsidiegever en ondersteuner van wielerwedstrijden. Deze werkzaamheden beschrijven we in paragraaf 5.3.3.

5.3.1 Uitvoeringsregeling Kwaliteitsimpuls fietsnetwerk in Drenthe; infrastructuur; In 2016 stelden Gedeputeerde Staten de Regeling kwaliteitsimpuls fietsnetwerk in Drenthe; infrastructuur vast. Deze regeling heeft als doel “Drenthe te ontwikkelen tot optimaal aantrekkelijke, dynamische en gastvrije fietsprovincie door het in stand houden en versterken van de kwaliteit van het fietsnetwerk onderdeel infrastructuur, dat doelt op utilitair, recreatief en sportief fietsgebruik”. Deze regeling heeft sterke overeenkomsten met de Uitvoeringsregeling Kwaliteitsimpuls Fietsnetwerk in Drenthe; beleving en innovatie. Deze beschrijven we in paragraaf 5.3.2. Gedeputeerde Staten verlenen deze subsidie voor maatregelen die de kwaliteit en de kwantiteit van het fietsen vergroten. Projecten die aanvragers indienen, moeten in ieder geval kosteneffectief en toekomstbestendig zijn. Daarnaast moet er sprake zijn van een bovenlokaal belang. De projecten moeten een bijdrage leveren aan de verbetering van de kwaliteit van bestaande infrastructuur, het vernieuwen van de fietsinfrastructuur en/of het verbeteren van de bewegwijzering. Het maximum is €200.000 per verstrekte subsidie, of 33.33% van het totale budget van het betreffende project. Gedeputeerde Staten zien toe op een evenredige verdeling, over de provincie. Na 2020 is een nieuwe subsidieregeling van start gegaan, met iets andere voorwaarden.

Ook verstrekt de provincie nu maximaal 50% van het budget voor het betreffende project.

5.3.2 Uitvoeringsregeling Kwaliteitsimpuls fietsnetwerk in Drenthe; beleving en innovatie De provincie verstrekt deze subsidie voor fietsinnovaties en voor maatregelen of producten die een bijdrage leveren aan het vergroten en versterken van de kwaliteit van het fietsnetwerk en de fietsbeleving. Daartoe heeft de provincie vier toetsingscriteria geformuleerd. Ten eerste moet het project zorgen voor extra werkgelegenheid in de vrijetijdseconomie. Ten tweede moet het project een bijdrage leveren aan de beleving van fietsers, de bewegwijzering verbeteren en/of de informatievoorziening aan fietsers verbeteren. Ten derde moeten de projecten bijdragen aan koppelkansen, zoals innovatie, toegankelijkheid voor mensen met een beperking en thema’s zoals natuur, cultuur en duurzaamheid. Tot slot moet het project starten binnen twaalf maanden nadat

31

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

de subsidie is verleend. De hoogte van de subsidie is maximaal 50% van de kosten van het project.75

5.3.3 Sportevenementen Het organiseren van wielerwedstrijden is niet één van de vooraf gestelde doelen van de provincie. Op basis van het programma ‘Op Fietse’ hebben Gedeputeerde Staten in 2016 budget gereserveerd voor sportevenementen voor de sportieve recreant. Deze ontbraken hiervoor namelijk in de provincie. Destijds is ook de VAM-berg ontwikkeld, waar de provincie op termijn eigenaar van wordt. Deze twee ontwikkelingen resulteerden erin dat de KNWU, de Koninklijke Nederlandse Wielren Unie, driemaal het NK wielrennen organiseerde op en rond de VAM-berg. Deze waren een dermate groot succes dat de UEC, de Europese wielerbond, in 2023 het EK wielrennen er organiseerde.76 Voor het organiseren van sportevenementen werkt de provincie samen met Sport Drenthe. Dit is een organisatie gericht op het vergroten van de maatschappelijke impact van sport en bewegen. Samen hebben ze daarvoor een ‘programma van eisen’ opgesteld.77 Bij dergelijke sportevenementen heeft de provincie drie rollen. Ten eerste verstrekt de provincie subsidies aan organisatoren. Ten tweede is de provincie vergunningen verstrekker voor de evenementen en beheert ze provinciale wegen. Deze moeten mogelijk afgezet worden. Tot slot is de provincie ‘gastprovincie’, wat betekent dat ze een verbindende factor is tussen de deelnemende partijen.

Ze faciliteren het contact tussen de organisatie van het evenement, de deelnemende gemeenten en het bedrijfsleven.78 De provincie reflecteert op de eigen rol binnen een evenement. In hoeverre deze evenementen bijdragen aan de maatschappelijke doelen is niet bekend. Terugkijken op het evenement zelf is volgens de provincie een verantwoordelijkheid van de organisatoren.79

5.4

Monitoren

In gesprekken met de rekenkamer geven medewerkers van de provincie Drenthe aan dat de provincie de resultaten van de toeristische doelstellingen niet zelf monitort. Hiervoor maken ze gebruik van landelijke onderzoeken van organisaties zoals de ANWB of de fietsersbond. Een kanttekening daarbij is dat de provinciespecifieke gegevens van deze vaak een algemeen karakter hebben, waardoor het lastig is hier concrete verbeterpunten uit te halen.80 De provincie

75 Provincie Drenthe, Uitvoeringsregeling Kwaliteitsimpuls Fietsnetwerk in Drenthe; beleving en innovatie. 76 2023 valt buiten de onderzoeksperiode. Desondanks vinden we het relevant om dit evenement hier te benoemen, omdat dit het

meest recente, internationale, evenement is. 77 Gebaseerd op een interview met een medewerker van de provincie Drenthe op 8 september 2023 en Drenthe: https://www.drenthe.nl/locaties/61224200/vam-berg, benaderd op 13 september 2023. 78 Gebaseerd op een interview met een medewerker van de provincie Drenthe op 8 september 2023 79 Bij het EK wielrennen doet de provincie dit wél, door Sport Drenthe een analyse te laten opstellen. 80 Gebaseerd op een interview met een medewerker van de provincie Drenthe op 22 augustus 2023 en gebaseerd op een groepsinterview met twee medewerkers van de provincie Drenthe op 23 augustus 2023.

32

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

publiceert de resultaten van deze landelijke onderzoeken niet in het provinciale monitorsysteem, www.drentheincijfers.nl.81

5.5

Resultaten

Voor de resultaten van het fietsbeleid verwijzen medewerkers van de provincie naar onderzoeken van de ANWB. De belangrijkste resultaten van deze onderzoeken beschrijven we in paragraaf 5.5.1. in paragraaf 5.5.2. beschrijven we de belangrijkste resultaten van onze eigen enquête.

5.5.1 Onderzoek ANWB De ANWB zette zowel in 2016 als in 2021 een enquête uit onder recreatieve fietsers. Andere maatschappelijke organisaties, zoals de Fietsersbond, Fietsplatform en NTFU werkten hieraan mee. Dit onderzoek leverde onder andere provinciespecifieke gegevens op. In tabel 5 geven we de voor Drenthe belangrijkste resultaten van deze onderzoeken weer.82 Tabel 5: Beoordelingen Drenthe

Thema binnen recreatief fietsen

Beoordeling 2016

Beoordeling 2021

Algemeen oordeel

8.4

8.5

Omgeving van de fietstocht

8.3

8.6

Comfort van de infrastructuur

7.4

7.5

Bewegwijzering

7.9

8.0

Route van het parkoers

7.9

8.1

Bezienswaardigheden

7.6

7.6

Plekken om te rusten

7.3

7.6

Aantal weggebruikers op de fietspaden

7.2

7.1

Horeca-aanbod onderweg

7.1

7.4

Zowel het algemene oordeel als de oordelen over alle onderzochte thema’s zijn voldoende. Het algemene oordeel stijgt volgens het onderzoek van 8.4 tot een 8.5. De thema’s binnen recreatief fietsen kregen in 2016 cijfers tussen de 7.1 en de 8.3. In 2021 was dit tussen de 7.1 en de 8.6. Van zes van de 8 thema’s stijgt de beoordeling. De stijgingen van de omgeving van de fietstocht, het aantal rustplekken en het horeca-aanbod springen het meest in het oog. De ervaring met bezienswaardigheden zijn hetzelfde gebleven.83

81 Provincie Drenthe: https://www.drentheincijfers.nl/mobiliteitenbereikbaarheid/vervoerssystemenenmobiliteit.php, benaderd op 8

augustus 2023. 82 Blauw Research bv. (2016). Recreatief fietsen in Drenthe. ANWB, Fietsersbond, NTFU en Stichting Landelijk Fietsplatform, en Stichting Landelijk Fietsplatform. (2022). Kwaliteitsmonitor fietsregio’s 2022. Stichting Landelijk Fietsplatform, ANWB, Fietsersbond en NTFU. 83 Blauw Research bv. (2016). Recreatief fietsen in Drenthe. ANWB, Fietsersbond, NTFU en Stichting Landelijk Fietsplatform, en Stichting Landelijk Fietsplatform. (2022). Kwaliteitsmonitor fietsregio’s 2022. Stichting Landelijk Fietsplatform, ANWB, Fietsersbond en NTFU.

33

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

In tabel 6 vergelijken we het consumentenoordeel van toeristische fietsers in Drenthe met die van andere provincies. Tabel 6: Beoordelingen provincies

Provincie

Beoordeling 2016

Beoordeling 2021

Drenthe

8.4

8.5

Gelderland

8.2

8.4

Zeeland

8.2

8.4

Overijssel

8.1

8.3

Noord-Brabant

8.1

8.3

Friesland

8.0

8.3

Utrecht

7.9

8.2

Noord-Holland

7.9

8.0

Limburg

7.9

8.0

Flevoland

7.5

7.9

Zuid-Holland

7.7

7.9

Groningen

7.7

7.8

Toeristen beoordelen alle provincies met ruime voldoendes. De tabel laat zien dat de beoordelingen van alle provincies in 2021 gestegen zijn. Drenthe had in beide jaren de hoogste score. De sterkste stijging vindt plaats in Flevoland, met 0.4 punten, en Friesland en Utrecht, met 0.3 punten.

5.5.2 Enquête Noordelijke Rekenkamer Van de respondenten geeft 20% aan meerdere keren per week recreatief te fietsen met een duidelijke opgaande lijn tussen de leeftijdsgroepen. Een meerderheid van 49% maakt hierbij gebruik van de elektrische fiets, waarbij het gebruik toeneemt naarmate de leeftijd oploopt van 34% 16-34-jarigen naar 66% van de 65-plussers. Bij de vraag in hoeverre men tevreden is over de aanwezigheid van oplaadpunten voor de elektrische fiets geeft slechts 24% aan tevreden te zijn, 35 % is ontevreden en een grote meerderheid van 41% heeft geen mening. Opvallend hier is dat respondenten in het niet stedelijk gebied meer tevreden zijn dan respondenten uit stedelijk gebied, namelijk 72% respectievelijk 57%. Een grote meerderheid van 90% geeft dat er voldoende afwisselden fietsroutes zijn in de provincie. Het aantal rustplaatsen langs de fietspaden wordt positief beoordeeld in tegenstelling tot de aanwezigheid van openbare toiletten. Al met al waarderen de respondenten de fietspaden binnen de provincie Drenthe met een 7,4. van de ondervraagden zou 96% Drenthe als fietsprovincie aanbevelen bij familie en vrienden. Drenthe als de fietsprovincie krijgt zelfs een 8.

5.6

Vergelijking Noordelijke provincies

Groningen heeft binnen het fietsbeleid geen concrete doelen gesteld voor toeristische fietsers. Wel zijn er enkele maatregelen die vallen onder het stimuleren van het fietsen gericht op

34

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

recreatieve fietsers. Fryslân wilde tot 2021 dat de waardering van dagtoeristen en verblijftoeristen hoog bleef. Hier hebben ze tijdens de onderzoeksperiode geen uitvoering aan gegeven. Ook monitorden ze niet zelf. Hiervoor gebruikte ze dezelfde onderzoeken als waar de provincie Drenthe gebruik van maakt.

5.7

Samenvattende bevindingen

Tussen 2014 en 2020 wilden Gedeputeerde Staten dat Drenthe in de top 3 van toeristische fietsprovincies zou staan. Vanaf 2020 willen Gedeputeerde Staten Drenthe positioneren als dé fietsprovincie. Om deze doelen te bereiken, zet de provincie in op het mogelijk maken van sportevenementen en de Uitvoeringsregeling kwaliteitsimpuls fietsnetwerk in Drenthe; beleving en innovatie. De provincie monitort de mate van doelbereiking niet. Wel verzamelt ze landelijke onderzoeken van bijvoorbeeld de ANWB. Zowel in 2016 als in 2021 was Drenthe de provincie met het hoogste consumentenoordeel van toeristische fietsers.

35

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

6. Samenwerken met gemeenten, provincies en waterschappen 6.1

Inleiding

De provincie heeft ongeveer 200 kilometer fietspad in beheer.84 De overige fietspaden zijn in beheer van andere overheden of terreinbeheerders. Voor het aanleggen, verbeteren en onderhouden van deze fietspaden is geregeld samenwerking nodig. In dit hoofdstuk beschrijven wij de samenwerking van de provincie Drenthe met andere overheden en terreinbeheerders. Dit doen we door vier cases uit te werken, waarvan twee fietsinfrastructuurprojecten, een project binnen ketenmobiliteit en een overlegstructuur met betrekking tot verkeersveiligheid. Centraal bij de keuze voor deze cases is de verwachting dat de provincie voor het realiseren van het project afhankelijk is van samenwerking met anderen. Met de informatie in dit hoofdstuk beantwoorden we deelvraag 5: - In hoeverre werken de Noordelijke provincies samen met elkaar, met andere buurprovincies en met gemeenten binnen het fietsbeleid, specifiek met betrekking tot provincie overstijgende fietsinfrastructuur?

6.2

De Groene As

De provincies Drenthe en Groningen introduceerden begin 2015 samen met de gemeenten Assen, Haren, Groningen en Tynaarlo het idee voor een ‘Fietssnelweg’ tussen Assen centrum en stad Groningen centrum.85 De fietssnelweg is volgens de partners meer dan alleen maar een fietspad en draagt volgens hen bij aan de goede bereikbaarheid van de Regio Groningen Assen, het stimuleren van een gezond leven, aan een duurzame samenleving en is een impuls voor de sector toerisme en recreatie. Bovengenoemde provincies en gemeenten en voeren het project uit. Die partijen vroegen in 2016 vijf adviesbureaus een ‘toekomstbeeld’ uit te werken over hoe dit

84

Gebaseerd op een groepsinterview met twee medewerkers van de provincie Drenthe op 23 augustus 2023.

85 H+N+S landschapsarchitecten, Eindbeeldstudie Fietssnelweg Assen-Groningen, resultaat verkenningsfase, 30 november 2017, p. 4.

36

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

fietspad eruit kan zien. Vervolgens voerde H+N+S landschapsarchitecten in 2017 een verkenning uit waarin wensen en eisen zijn gebundeld tot concrete kaders en uitgangspunten in het ‘Beeldkwaliteitsplan fietssnelweg Assen-Groningen’. 86 Vertegenwoordigers van de provincies Drenthe en Groningen, Prolander en de gemeenten Tynaarlo, Assen, Haren en Groningen kwamen met het ‘projectteam Fietssnelweg Assen-Groningen’ in drie bijeenkomsten tot het eindproduct.87 In 2017 spraken die partijen af dat realisatie van de fietssnelweg in diverse deeltrajecten plaatsvindt en dat de betrokken overheden afhankelijk van het deeltraject in verschillende rollen samenwerken. In de eindbeeldstudie ‘Fietssnelweg Assen-Groningen’ is een voorstel gedaan over het vervolg, hierin zijn suggesties voor de verschillen rollen gedaan. 88 Tabel 7: Voorstel rollen

Tracé

Initiatiefnemer

Middelen

medewerking

Start

Station Assen tot gemeentegrens met Tynaarlo

Gemeente Assen

Gemeente Assen en provincie Drenthe

2018

Gemeentegrens Tynaarlo tot Gemeentegrens Haren/provinciegrens Groningen

Provincie Drenthe

Provincie Drenthe Tynaarlo en gemeente Tynaarlo

2018

Gemeentegrens Haren tot gemeentegrens Groningen

Provincie Groningen

Niet benoemd

Gemeentegrens Groningen tot station Groningen

Gemeente Groningen

Gemeente Haren 20172018

Gemeente Groningen en provincie Groningen

Niet benoemd

Niet benoemd

In het overleg van de stuurgroep van 30 november 2017 is afgesproken dat de provincie Drenthe en de provincie Groningen “initiatiefnemer” zijn en dat de gemeenten “medewerking verlenen”.89 In het project ‘de Groene As’ heeft de provincie Drenthe diverse rollen die variëren van initiatiefnemer tot financier. In elke van deze rollen werkt de provincie samen met de betrokken overheden. De provincie Drenthe is trekker en financier van het tracé tussen de gemeentegrens van Tynaarlo tot aan de provinciegrens. De provincie Drenthe is uitvoerende organisatie en levert een projectmanager voor het totale project op Drentse bodem. Daarnaast is er een regiegroep bestaande uit ambtelijke vertegenwoordiging van alle betrokken overheden. Deze komen ongeveer één keer per twee maanden bijeen. Op bestuurlijk niveau nemen gedeputeerden en wethouders van de betrokken overheden zitting in een stuurgroep die ongeveer één keer paar jaar samen komt. 90

86 H+N+S Landschapsarchitecten, Fietssnelweg Assen-Groningen Algemeen deel Eindbeeldstudie, 30 november 2017, p. 4. 87 H+N+S Landschapsarchitecten, Fietssnelweg Assen-Groningen Algemeen deel Eindbeeldstudie, 30 november 2017, p. 64. 88 H+N+S Landschapsarchitecten, Fietssnelweg Assen-Groningen Algemeen deel Eindbeeldstudie, 30 november 2017, p.p. 10 - 11. 89

Stuurgroep Fietssnelweg Assen-Groningen, verslag 30 november 2017.

90 Provincie Drenthe, schriftelijke toelichting op het project door ambtenaren van de provincie Groningen, 30 mei 2023.

37

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

Omwonenden en de Asser Roeiclub zijn betrokken geweest bij het ontwerp van het deeltraject tussen het Deurzerdiep en de Lonerbrug. Voor het gedeelte tussen de Europaweg en de Havenkade (gemeente Assen) is samengewerkt met het waterschap Hunze en Aa’s. Bij een ander deel van het traject tussen De Punt en Witte Molen (gemeenten Tynaarlo en Groningen) is ten behoeve van een voorkeurstraject samengewerkt met ecologen van diverse stakeholders om een ecologische afweging op te stellen. Dit omdat het deeltraject deels door een NNN-gebied loopt.91

6.3

Fietsinfrastructuurproject met Fryslân

Tijdens de onderzoeksperiode van dit onderzoek vonden geen fietsinfrastructuurprojecten plaats waarbij de provincies Drenthe en Fryslân samenwerkten, of die de grens tussen beide provincies overschrijden. Medewerkers van de provincie Drenthe geven aan dat dit waarschijnlijk te maken heeft met het feit dat dit gedeelte van de provincie relatief dunbevolkt is. 92

6.4

Hub Gieten

Zoals we in hoofdstuk 4. beschrijven, is ketenmobiliteit een belangrijk onderdeel van het Drentse fietsbeleid. Om de samenwerking tussen de provincie, gemeenten en het OV-bureau in kaart te brengen, beschrijven we in deze paragraaf de casus P&R Gieten. De provincies Drenthe en Groningen voorzien dat er in de toekomst steeds meer via overstaplocatie gereisd gaat worden. Op de fiets of met de auto naar het OV, met het OV verder en met (deel)fiets, taxi of ander OV tenslotte naar de eindbestemming. De overstapplaats (OVhub) zal steeds belangrijker worden. De provincie werkt in het programma Hub samen met de provincie Groningen en de uitvoering is belegd bij het OV-bureau. Als het gaat over de inrichting en/of uitbreiding van de Hub wordt er samengewerkt met de provincie Groningen en het OVbureau in het Hub-programma. Het programma Hub bestaat uit een kerngroep met vertegenwoordigers van de provincie Drenthe en Groningen, de gemeente Groningen, het OVbureau en een adviseur hubs. De aansturing is in handen van een programmamanager. Er wordt verantwoording afgelegd aan de stuurgroep die bestaat uit een gedeputeerde uit de provincie Groningen en een gedeputeerde uit de provincie Drenthe.93 Per Hub wordt een specifiek traject gevolgd en is er altijd een lid van de kerngroep betrokken bij de ontwikkeling.

Maatschappelijke instanties als de Fietsersbond en de ANWB worden vaak om hun mening gevraagd bij de inrichting en/of uitbreiding van een OV-hub.94 De OV-hub bij Gieten was al een OV-knooppunt. Het ligt centraal naast de kruising van de N33 en de N34. Het is een overstapplek voor passagiers van Qliners en streekbussen. Daarnaast is er een

91 Provincie Drenthe, Voortgangsrapportage doorfietsroute ‘de Groene As’ ten behoeve van het Ministerie van I&W, 23 februari 2021 92 Gebaseerd op schriftelijke communicatie met vier medewerkers van de provincie Drenthe, op 31 mei 2023. 93

https://www.reisviahub.nl/over-hub/. Benaderd op 28 september 2023

94 Interview ANWB d.d. 13 juli 2023 en interview Fietsersbond Drenthe d.d. 19 juli 2023.

38

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

carpoolplaats, zijn er kluisjes, is er een overdekte fietsenstalling en een kiosk met rolstoelvriendelijk toilet. Er zijn ook twee soorten fietskluizen, de ene soort open je met een sleutel en de andere door middel van reservering via een app.95 De Hub-Gieten was een onderdeel van de verbetering van de N34. De provincie Drenthe heeft het beheer over de Hub. Waar nodig vindt afstemming plaats met ander partijen zoals Qbuzz of de gemeente Aa en Hunze. Tijdens de planvorming en aanleg is er wel veel overleg geweest met deze samenwerkingspartners.

6.5

Noordelijke Proeftuin Verkeersveiligheid

Vanaf 2015 werken de provincies Drenthe, Fryslân en Groningen samen in een organisatie genaamd ‘De Noordelijke Proeftuin Verkeersveiligheid’.96 Het doel van deze samenwerking is te kijken ‘hoe er door slimme inzet van middelen, partijen en kennis in de regio, effectiever en efficiënter kan worden bijgedragen aan verkeerveiligheid’.97 Een van de uitgangspunten van dit project is de kwaliteit van fietsinfrastructuur. De provincies zijn hierbij betrokken, omdat ze regionale en lokale kennis hebben. Ook het SWOV, het Nationaal Wetenschappelijk Instituut voor Verkeersveiligheidsonderzoek, is hierbij betrokken, vanwege de inhoudelijke kennis. Het SWOV rapporteerde in 2018 over de eerste fase van de Proeftuin. In dit rapport beschrijft het SWOV drie thema’s waarbinnen de deelnemende provincies stappen gaan zetten. Deze thema’s zijn het rijden onder invloed van alcohol, de risico’s van snelheid en weg- en fietsinfrastructuur. Ook is de aanbeveling om de voortgang van de Proeftuin te laten bewaken door een aan te stellen ‘proeftuinsecretaris’ niet uitgevoerd.98 De Proeftuin heeft geen formele status en er wordt niet actief gerapporteerd.99

6.6

Samenvattende bevindingen

De provincie werkt met samen met gemeenten, buurprovincies en maatschappelijke organisaties om haar doelen te behalen. Ze werkt samen met de provincie Groningen om een fietssnelweg tussen Assen en Groningen te realiseren. Ook voeren beide provincies, binnen het OV-bureau Groningen Drenthe, het programma ‘Hub’ uit, om ketenvervoer binnen beide provincies te versterken. Binnen de Noordelijke Proeftuin Verkeersveiligheid werken Drenthe, Fryslân en Groningen samen om bij te dragen aan verkeersveiligheid. Provinciegrensoverschrijdende fietsinfrastructuurprojecten tussen Drenthe en Fryslân zijn tijdens de onderzoeksperiode niet gerealiseerd.

95 https://www.reisviahub.nl/hubs/gieten-ov-knooppunt-n33-n34/. Benaderd op 16 augustus 2023. 96 SWOV: https://swov.nl/nl/publicatie/noordelijke-proeftuin-verkeersveiligheid, benaderd op 27 april 2023. 97 SWOV ‘Noordelijke Proeftuin Verkeersveiligheid’, 2018 p. 3. 98

SWOV ‘Noordelijke Proeftuin Verkeersveiligheid’, 2018 p. 51.

99 Gebaseerd op een groepsinterview met twee medewerkers van de provincie Fryslân op 30 juni 2023.

39

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

Bronnenlijst Literatuur en beleidsstukken: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Coalitieakkoord provincie Drenthe 2015-2019 ‘Dynamisch en Ondernemend’ H+N+S landschapsarchitecten. (2017). Eindbeeldstudie Fietssnelweg Assen-Groningen, resultaat verkenningsfase I&O Research. (2023). Onderzoeksverantwoording Provincie Drenthe. (2014). Fietsnota 2014-2020, Drenthe fietst verder Provincie Drenthe. (2020). Mobiliteitsprogramma 2021-2030 Provincie Drenthe. (2022). Fietsagenda 2022-2026 Provincie Drenthe. (2020). Mobiliteitsprogramma 2021-2030, vastgesteld door Provinciale Staten op 16 december 2020, p. 14 Provincie Drenthe. GS nota Werkgeversaanpak Drenthe reist duurzaam Provincie Drenthe. (2016). Adviesrapport Fietsmonitor Drenthe Provincie Drenthe. (2022). Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2022-2026 Provincie Drenthe. (2020). Subsidieregeling gedragsbeïnvloedingsprojecten verkeersveiligheid Drenthe Provincie Drenthe, (2023). 2014-2021 fietsongevallen Drenthe Provincie Drenthe. (2021). Fietsnetwerk Drenthe, actualisatie en herijking Drents fietsnetwerk 2021 Provincie Drenthe. (2014). Uitvoeringsregeling Kwaliteitsimpuls Fietsnetwerk in Drenthe; beleving en innovatie Provincie Drenthe. (2023). Schriftelijke toelichting op het project door ambtenaren van de provincie Groningen, 30 mei 2023 Provincie Drenthe. (2021). Voortgangsrapportage doorfietsroute ‘de Groene As’ ten behoeve van het Ministerie van I&W Provincies Groningen en Drenthe. (2017).

Ketenplan Groningen en Drenthe Provincie Groningen. (2020). Verbinden met de fiets, uitvoeringsprogramma 2020-2023 Stuurgroep Fietssnelweg Assen-Groningen, verslag 30 november 2017 SWOV. (2018). ‘Noordelijke Proeftuin Verkeersveiligheid’ Tour de Force. (2016). Agenda Fiets 2017-2020 Tour de Force. (2022). Nationaal Toekomstplan Fiets Veiligheid.nl, Fietsongevallen en snor-/bromfietsongevallen in Nederland

Websites: ▪ Centraal Bureau voor de Statistiek: https://www.cbs.nl/ ▪ Centraal Bureau voor de Statistiek: https://opendata.cbs.nl/

40

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

41

IsGeschiedenis: https://isgeschiedenis.nl/ Lokale politieke partijen: https://www.lokalepolitiekepartijen.nl Lokale wet- en regelgeving: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/ Mobiliteitsraad: https://www.samenrichtingnul.nl/ Noordelijke Rekenkamer: https://www.noordelijkerekenkamer.nl/natuurcompensatie Overheid.nl: https://data.overheid.nl/ Provincie Drenthe: https://www.provincie.drenthe.nl/ Provincie Drenthe: https://doortrappendrenthe.nl/ Provincie Drenthe: https://naarschool.opfietseindrenthe.nl/ Provincie Drenthe: https://www.drentheincijfers.nl/ Provincie Groningen, OV bureau Groningen Drenthe, Provincie Drenthe en Publiek Vervoer: https://www.reisviahub.nl/ Rijksoverheid: https://www.rijksoverheid.nl/ SWOV: https://swov.nl/

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

Bijlage 1: Geïnterviewde personen Senior Regisseur Vrijetijdseconomie en sport provincie Drenthe Medewerker cultuur, maatschappij en vrijetijdseconomie provincie Drenthe Beleidsadviseur mobiliteit provincie Drenthe Adviseur mobiliteit en auditor provincie Drenthe regisseur sport & bewegen cultuur, maatschappij en vrijetijdseconomie provincie Drenthe Adviseur Public Affairs ANWB Regiomanager Belangenbehartiging Noord-Nederland ANWB Provinciaal vertegenwoordiger Fietsersbond en coördinator Drenthe Fietsersbond Medewerker OV-bureau

42

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

Bijlage 2: Onderzoeksfasen Deze tabel bevat de fases van de onderzoeksprojecten van de Noordelijke Rekenkamer. De meeste projecten maken deel uit van het onderzoeksprogramma van de rekenkamer (https://www.noordelijkerekenkamer.nl/onderzoek/onderzoeksprogrammas). Daarnaast verricht de rekenkamer onderzoek op verzoek van Statenleden (zie het Onderzoeksprotocol van de NRK, https://www.noordelijkerekenkamer.nl/over-ons, onder ‘Werkwijze’). Fase

Activiteit

Onderzoeksopzet

De rekenkamer zoekt informatie en verkent welke richtingen het project kan ingaan. Dat doet zij onder andere door zich in te lezen en door (informeel en oriënterend) in gesprek te gaan met medewerkers van de provincie(s) en andere inhoudelijk betrokkenen. Resultaat: onderzoeksplan, vastgesteld door het college van de NRK. De rekenkamer stuurt deze onderzoeksopzet naar de provinciesecretaris, met het verzoek een inhoudelijke contactpersoon aan te wijzen.

Uitvoering: Empirisch onderzoek /Nota van Bevindingen + Ambtelijk hoor en wederhoor

Uitvoering: Analyse en beoordeling

Afronding

De rekenkamer voert vervolgens een startgesprek met de vaste provinciale contactpersoon en de aangewezen inhoudelijke contactpersoon. De provincie levert daarna binnen een maand de gevraagd documenten. De rekenkamer verzamelt gegevens, deels van de provincie, deels van andere instanties. Soms zet zij een enquête uit. De relevante gegevens en de antwoorden op de feitelijke onderzoeksvragen krijgen een plekje in de conceptnota van Bevindingen, vast te stellen door het college van de NRK. Aan de provincie vraagt de rekenkamer het concept van de Nota van Bevindingen te controleren op feitelijke correctheid (de provincie krijgt vijf weken om dit te doen). De rekenkamer stelt vervolgens een reactienota op en bespreekt die met de provincie (vaste contactpersoon en inhoudelijke contactpersoon). Feitelijke onjuistheden in de Nota van Bevindingen corrigeert de rekenkamer. Op basis van alle gegevens formuleert de rekenkamer conclusies en aanbevelingen. Die vormen, met de inhoud van de Nota van Bevindingen, het eindrapport. Het college van de NRK stelt het eindrapport vast. Vervolgens stuurt de rekenkamer het vastgestelde eindrapport aan het college van Gedeputeerde Staten, met het verzoek een bestuurlijke reactie te geven (binnen vijf weken). De rekenkamer biedt aan de desbetreffende gedeputeerde(n) een toelichting te geven op de conclusies en aanbevelingen. NB.

Het rapport verandert door dat gesprek niet meer. De bestuurlijke reactie wordt als bijlage bij het rapport opgenomen.

Bestuurlijke reactie

Naar aanleiding van de bestuurlijke reactie van het college van Gedeputeerde Staten kan de rekenkamer besluiten een nawoord te schrijven; ook dat is een bijlage bij het rapport.

Nawoord

Daarna presenteert de rekenkamer het eindrapport in een besloten bijeenkomst aan de leden van Provinciale Staten; daarna is het rapport openbaar. Daarna licht zij het rapport nog eens toe in een bijeenkomst (zoals een commissievergadering) van PS.

Openbaarmaking

NB. Dat betekent dus, dat alle voorgaande stappen vertrouwelijk zijn en dat de provincie geen van de stukken die zij van de rekenkamer ontvangt aan derden mag geven.

43

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

Bijlage 3: Provincievergelijking Onderzoeksvraag Provincie Drenthe

Provincie Fryslân

Provincie Groningen

Doelstelling

De provincie formuleerde doelen voor het stimuleren van fietsgebruik, de verkeersveiligheid voor fietsers, het infrastructuurnetwerk en de waardering van toeristische fietsers. Deze doelen zijn in 2014 aangenomen en herzien in 2021

De provincie formuleerde doelen voor het stimuleren van fietsgebruik, de verkeersveiligheid voor fietsers, de waardering voor infrastructuur en het organiseren van een internationaal wielerevenement. Deze doelen zijn aangenomen in 2002 en herzien in 2022.

De provincie formuleerde doelen voor het stimuleren van fietsgebruik, verkeersveiligheid voor fietsers en de waardering voor infrastructuur. Deze doelen zijn in 2016 aangenomen.

Uitvoering

Drenthe zet in op infrastructuurprojecten, subsidies, educatieve programma’s en het organiseren van sportevenementen.

Fryslân zet in op infrastructuurprojecten, subsidies en educatieve programma’s.

Groningen zet in op infrastructuurprojecten, educatieve programma’s en ketenmobiliteit. Ook zoekt ze binnen de Fietscommunity veel samenwerking met gemeenten en maatschappelijke organisaties.

Monitoring

Drenthe monitort aan de hand van de landelijke programma’s BRON en OViN en gebruikt consumentenonderzoeken van maatschappelijke organisaties.

Drenthe monitort aan de hand van de landelijke programma’s BRON en OViN en gebruikt consumentenonderzoeken van maatschappelijke organisaties.

Groningen monitort aan de hand van de landelijke programma’s BRON en OViN en zet zelf consumentenonderzoeken uit om fietsinfrastructuur te beoordelen.

Resultaten

Drenthe haalde de doelen voor het stimuleren van fietsgebruik en de verkeersveiligheid voor fietsers deels. Gebruikers zijn positief over de Drentse fietsinfrastructuur. Voor de in 2021 gestelde doelen is doelbereiking nog niet bekend.

Fryslân haalde de doelen voor het stimuleren van fietsgebruik en de verkeersveiligheid voor fietsers niet. Gebruikers zijn positief over de Friese fietsinfrastructuur. Voor de in 2022 gestelde doelen is doelbereiking nog niet bekend.

Doelbereiking van Groningse doelen kan in 2025 worden vastgesteld. De doelen voor het stimuleren van fietsgebruik en verkeersveiligheid voor fietsers lijken gehaald te gaan worden. De oordelen over fietsinfrastructuur zijn positief, maar halen niet het door het provincie gestelde doel.

44

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

Bijlage 4: Bestuurlijke reactie Gedeputeerde Staten van Drenthe Op 1 mei 2024 ontvingen wij uw aanbiedingsbrief en het eindrapport ‘Provinciaal Fietsbeleid Drenthe’ met het verzoek om bestuurlijk inhoudelijk te reflecteren op de conclusies en aanbevelingen en aan te geven of de aanbevelingen worden overgenomen. Wij danken u voor uw inzet voor dit eindrapport van het onderzoek naar het Fietsbeleid van de provincie Drenthe. U heeft onderzoek gedaan naar de doeltreffendheid van het Fietsbeleid van de provincie. De centrale onderzoeksvraag luidde als volgt: Hoe geeft de provincie Drenthe invulling aan het Fietsbeleid met betrekking tot fietsinfrastructuur, verkeersveiligheid, recreatie en het stimuleren van fietsgebruik en hoe doeltreffend is zij daarin? Wij hebben uw rapport met veel interesse gelezen. Wij hebben onze reactie gebaseerd op de conclusies en aanbevelingen uit uw eindrapport. Ten aanzien van de conclusies luidt onze reflectie als volgt: Conclusies In uw conclusies stelt u dat de provincie Drenthe de gestelde doelen (deels) niet haalt. Het betreft het provinciale doel voor het stimuleren van het fietsgebruik door in 2020 een aandeel van 35% te realiseren, het doel voor verkeersveiligheid om het aantal ernstig gewonde fietsslachtoffers tussen 2014 en 2020 te halveren en de voltooiing van het provinciaal fietsnetwerk.

Uit consumentenonderzoeken blijkt dat het doel dat gebruikers positief zijn over het fietsnetwerk is gehaald. Ten slotte constateert u dat bij een samenwerking met andere overheden afspraken niet altijd worden vastgelegd in samenwerkingsovereenkomsten De doelen ten aanzien van verkeersveiligheid kunt u ook lezen als ambities. Onze inzet is er in de volle breedte op gericht om het aantal fietsslachtoffers te verminderen. Zo zetten wij in op de verbetering van de provinciale en gemeentelijke fietsinfrastructuur en vragen wij met campagnes aandacht voor een veilig fietsgedrag in het verkeer. Helaas zien wij, ook landelijk, een stijging van het aantal fietsslachtoffers. Maatschappelijke ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld de toename van het gebruik van de elektrische fiets en het aantal ongevallen daarmee, maken het lastig onze ambities op dit punt te realiseren.

45

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

Het behalen van een aandeel van 35% in het fietsgebruik voor heel Drenthe is inderdaad optimistisch. Een dergelijk cijfer is haalbaar binnen de grotere steden in Drenthe, maar niet op het platteland. Het provinciaal gemiddelde ligt daarom lager. Met onze inzet voor ‘Drenthe reist Duurzaam' bereiken we inmiddels wel steeds meer inwoners om de fiets als duurzaam alternatief te gebruiken naar het werk. Voor wat betreft het ‘Toeristisch fietsproduct’ kunnen wij stellen dat het beoogde doel (tussen 2014 en 2020) is gehaald: ‘In de top-3 van toeristische fietsprovincies staan’. Vanaf 2016 werken wij aan de positionering van ‘Drenthe dé Fietsprovincie’. Wij beschikken over een goede fietsinfrastructuur in een aantrekkelijk landschap. De ondersteuning van fietsevenementen, maar ook grote sportevenementen als het NK (meerdere keren) en het EK wielrennen in 2023 hebben hier ook zeker aan bijgedragen. In projecten waarin we met andere overheden samenwerken, worden afspraken doorgaans vastgelegd in samenwerkingsovereenkomsten of bestuursovereenkomsten. Daarnaast zijn er veel projecten van derden, waaraan wij bijdragen met een subsidie. In dat geval zijn de voorwaarden verwoord in de subsidiebeschikking. Uw conclusie ten aanzien van dit punt herkennen wij dan ook niet. Aanbevelingen Verder geeft u ons de volgende twee aanbevelingen mee: 1.

Provinciale Staten en Gedeputeerde Staten, stel concrete én realistische doelstellingen op (kwalitatief dan wel kwantitatief). Richt een systeem in om structureel te monitoren op de mate van realisatie van deze doelstellingen. Publiceer de mate waarin de doelstellingen worden gehaald in een provinciale monitor, bijvoorbeeld www.drentheincijfers.nl. Het stellen van concrete en realistische doelen vinden wij zeer belangrijk. Daarnaast zijn wij van mening dat bij verkeersveiligheid de ambitie ‘Samen richting Nul verkeersslachtoffers’ leidend moet zijn. Tegelijkertijd constateren wij dat door maatschappelijke ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld de grote populariteit van de elektrische fiets, een negatieve trend zichtbaar is in het bereiken van die ambitie. De wereld om ons heen verandert snel. U heeft de periode tot en met 2020 onderzocht, maar inmiddels zijn wij vier jaar verder. Op de website ‘Drenthe in cijfers’ geven wij een actueel overzicht van het aantal fietsers op 21 vaste fietstelpunten in Drenthe. Uw voorstellen om data in relatie tot de doelstellingen van het fietsbeleid hieraan toe te voegen, nemen wij in overweging.

2. College van Gedeputeerde Staten, overweeg vaker samenwerkingen schriftelijk vast te leggen. Wees daarbij duidelijk waar de verantwoordelijkheid ligt voor eventuele financiële tegenvallers. Wanneer wij met andere organisaties gaan samenwerken, is het belangrijk dat er goede afspraken worden gemaakt en vastgelegd. Wanneer wij bij een samenwerkingsvorm risico’s zien,

46

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

bijvoorbeeld voor de governance of op financieel gebied, wordt het zeker belangrijk om een samenwerkingsovereenkomst op te stellen. Wij wegen dan ook altijd af of een samenwerkingsovereenkomst nodig is en in welke vorm. Bij onze reflectie hebben wij al aangegeven dat we de conclusie dat afspraken niet altijd worden vastgelegd, niet delen. Deze aanbeveling zien wij dan ook maar als een reminder voor ons om extra scherp te blijven op het vastleggen van de nodige afspraken bij een samenwerking. Wij vinden het van belang dat iedereen op een veilige en aantrekkelijke wijze door Drenthe kan fietsen. Gezamenlijk met onze partners zullen wij ons blijven inzetten om onze doelen en ambities te realiseren. Uw suggesties om de resultaten van dit beleid inzichtelijker te maken, nemen wij daarbij zeker ter harte.

47

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

Bijlage 5: Erratum Gedeputeerde Staten van Drenthe In bovengenoemd GS besluit dient de passage: ‘U heeft de periode tot en met 2020 onderzocht, maar inmiddels zijn wij vier jaar verder.’ vervangen te worden door de passage ‘Uw conclusies ten aanzien van de gerealiseerde doelen betreffen de periode tot en met 2020, maar inmiddels zijn wij vier jaar verder’.

48

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

Bijlage 6: Nawoord Gedeputeerde Staten geven in hun reactie aan onze aanbevelingen ter harte en in overweging te nemen, waarbij het voor de NRK niet op voorhand duidelijk is of zij met de gekozen formulering aangeven dat zij de aanbevelingen overnemen. Concrete maatregelen om de aanbevelingen te implementeren ontbreken nog in de reactie. Hierdoor blijft onduidelijk wat Gedeputeerde Staten gaan doen om doelrealisatie inzichtelijker te maken. Het valt de Noordelijke Rekenkamer op dat Gedeputeerde Staten stellen dat ‘doelen’ ten aanzien van de verkeersveiligheid gelezen kunnen worden als ‘ambities’. Het is niet helemaal duidelijk wat zij daarmee beogen; de door Provinciale Staten vastgestelde Fietsnota 2014-2020 ‘Drenthe fietst verder’ spreekt wel degelijk van doelen die bereikt dienen te worden. PS. Het erratum van Gedeputeerde Staten bevat helaas een feitelijke onjuistheid: de rekenkamer trekt ook conclusies over 2021 en 2022, voor zover dat mogelijk bleek.

49

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

50

Fietsbeleid – Rapport Drenthe

Dr Nassaulaan 5 | 9401 HJ Assen | 0592 304 790 | www.noordelijkerekenkamer.nl