CConstaterende datMeppel
Koppel je AI →
Document · PDF

1.11.3 Bijlage 3 - VNG - Model Toelichting bij Model Algemene plaatselijke verordening (nieuw model, november 2026)

1 - RAADSVERGADERING 26 november 2026, gemeente MeppelBij agendapunt: Categorie 1: Voor kennisgeving aannemen49.747 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 6

Vereniging van Nederlandse Gemeenten Nassaulaan 12 Den Haag | Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag 070 - 373 83 93 | info@vng.nl | vng.nl 1/87 Bijlage 3: Model Toelichting bij Model Algemene plaatselijke verordening (nieuw model, november 2026) Leeswijzer Deze VNG modeltoelichting biedt verschillende mogelijkheden tot aanpassing aan de lokale situatie van een gemeente. Deze worden expliciet gemaakt door blokhaken en een korte instructie in blauw. Deze zijn ook eenvoudig te vinden door te zoeken (Ctrl+F) op een blokhaak ([) in de tekst. - [invullen: …] of [invullen: iets] = door gemeente in te vullen, zie bijvoorbeeld artikel 1:1. - [(bijvoorbeeld: iets)] = een voorbeeld ter illustratie of uitleg voor gemeente, zie bijvoorbeeld artikel 1:3. - [Variant kiezen: Variant A iets Variant B iets] = varianten waaruit gekozen kan worden, zie bijvoorbeeld varianten A en B bij artikel 3:6. - [eventueel opnemen: iets] = facultatief, zie bijvoorbeeld artikel 3:9. - [kies optie: iets OF iets] = door gemeente te kiezen, zie bijvoorbeeld artikel 3:18. Voorafgaand aan het aanbieden aan de gemeenteraad moeten de keuzes zijn gemaakt en moeten deze leeswijzer, de blauwe teksten en de kop- & voettekst zijn verwijderd. Nadere uitleg en instructies zijn opgenomen in de implementatiehandleiding die hoort bij dit model.

Als op onderdelen andere keuzes gemaakt worden dan in de modelverordening zijn gemaakt, dan sluit deze toelichting mogelijk niet aan, en moet de toelichting dus worden aangepast op de gemaakte keuzes. De modeltoelichting kan worden gebruikt als toelichting aan de gemeenteraad bij het voorstel tot vaststelling van de verordening. De toelichting wordt niet door de raad vastgesteld en daarom ook niet gepubliceerd in het gemeenteblad met de verordening. Toelichting bij het besluit van de raad van de gemeente [invullen: naam gemeente] tot vaststelling van de Algemene plaatselijke verordening [invullen: naam gemeente en eventueel jaartal] (Algemene plaatselijke verordening [invullen: naam gemeente en eventueel jaartal]) Algemeen De Algemene plaatselijke verordening (Apv) is een van de meest omvattende verordeningen van de gemeente. Het doel van de Apv is om in samenhang regels te stellen over de huishouding van de gemeente. Daarbij staat het gedrag van mensen met effecten voor de openbare orde, de openbare veiligheid, de volksgezondheid en de leefbaarheid in de publieke ruimte of met uitstraling naar de publieke ruimte centraal. Autonomie en medebewind De Apv is in het algemeen gebaseerd op de bevoegdheid van de gemeente om onderwerpen die de gemeentelijke huishouding aangaan te reguleren.

Deze bevoegdheid is geregeld in artikel 149 Gemeentewet (Gemw): de gemeenteraad (raad) maakt de verordeningen die de raad in het belang van de gemeente noodzakelijk acht. Het is een autonome (zelfstandige) bevoegdheid waaruit volgt dat de raad vrij is om naar eigen inzicht regels te maken. Uiteraard zijn er wel grenzen aan die bevoegdheid: - de Apv heeft uitsluitend betrekking op het eigen grondgebied; - de Apv regelt geen zaken die zodanig de privésfeer van burgers betreffen dat ze niet meer tot de huishouding van de gemeente kunnen worden gerekend; - de Apv is niet in strijd met hogere regelgeving en maakt waar nodig pas op de plaats. Naast de autonome bevoegdheid van de gemeente staat medebewind. Medebewindstaken volgen uit hogere wetgeving. In die wetgeving staat dan dat de raad bepaalde regels moet of kan stellen. Vereniging van Nederlandse Gemeenten 2/87 Bij die medewindstaken is telkens de vraag relevant of regeling in de Apv moet of in een andere, aparte verordening. De medebewindstaken die in de Apv zijn opgenomen hangen nauw samen met andere artikelen in de Apv. Op die manier blijft er een samenhangend geheel bestaan van gemeentelijke regelingen die betrekking hebben op de publieke ruimte. Aanhef In de aanhef van de Apv zijn de grondslagen van de Apv opgenomen: artikel 149 van de Gemw en de medebewindsbepalingen.

Wettelijke grondslag Apv artikel 149 Gemeentewet algemene verordenende bevoegdheid artikel 149a Gemeentewet (binnentreden woningen) artikel 6:2 artikel 151a Gemeentewet (seksbranche) afdeling 4.2 artikel 151b Gemeentewet (veiligheidsrisicogebied) artikel 5:2 artikel 151c Gemeentewet (cameratoezicht) artikel 5:3 artikel 151d Gemeentewet (woonoverlast) artikel 5:7 artikel 154 Gemeentewet (strafbepaling) artikel 6:3 artikel 154a Gemeentewet (bestuurlijke ophouding) artikel 5:1 artikelen 3 en 4 Wet openbare manifestaties artikel 2:18 artikel 4 Alcoholwet artikel 4:8 artikelen 25a, 25b, 25c, 25d en 25e Alcoholwet artikelen 4:9 tot en met 4:13 artikel 30c, tweede lid, Wet op de kansspelen (aantal kansspelautomaten) artikel 4:42 artikel 64, tweede lid, Wet veiligheidsregio’s (facultatief) artikel 6:3, vierde lid Hoofdstuk 1. Algemene bepalingen Artikel 1:1 Definities In dit artikel is een aantal begrippen gedefinieerd dat vaker in de Apv voorkomt. Deze begrippen zijn hieronder nader toegelicht. Een begrip dat alleen van belang is voor een of enkele artikelen of voor een bepaalde paragraaf, afdeling of hoofdstuk, is in dat artikel, paragraaf, afdeling of hoofdstuk gedefinieerd en zo nodig daar voorzien van een toelichting.

Meerdere te onderscheiden locatieaanduidingen worden in dit artikel gedefinieerd, bijvoorbeeld openbaar groen, openbaar water, openbare plaats, publieke plaats en publieke ruimte. Het is daarbij belangrijk om op te merken dat deze begrippen elkaar niet uitsluiten, met uitzondering van de begrippen ‘openbare plaats’ en ‘publieke plaats’. In iedere hoofdstukaanduiding, afdelingstitel, paragraaftitel en opschrift van de artikelen is zo nauwkeurig mogelijk aangegeven op welke locatie de te reguleren gedraging of activiteit betrekking heeft. Beperkingengebiedactiviteit Voor meerdere Apv-verboden geldt dat beperkingengebiedactiviteiten van die verboden moeten worden uitgezonderd. Dit is telkens in de desbetreffende artikelen geregeld. In de Omgevingswet wordt een beperkingengebiedactiviteit omschreven als een activiteit binnen een beperkingengebied. Een beperkingengebied is een bij of krachtens de wet aangewezen gebied waar vanwege de aanwezigheid van een werk of object regels gelden over activiteiten die gevolgen hebben of kunnen hebben voor dat werk of object. Bouwwerk en gebouw De definities van ‘bouwwerk’ en ‘gebouw’ in de Apv bevatten een verwijzing naar de omschrijvingen in de bijlage, onder A, bij de Omgevingswet.

Deze bijlage geeft van het begrip ‘bouwwerk’ de volgende omschrijving: constructie van enige omvang van hout, steen, metaal of ander materiaal, die op de plaats van bestemming hetzij direct of indirect met de grond verbonden is, hetzij direct of indirect steun vindt in of op de grond, bedoeld om ter plaatse te functioneren, Vereniging van Nederlandse Gemeenten 3/87 met inbegrip van de daarvan deel uitmakende bouwwerkgebonden installaties anders dan een schip dat wordt gebruikt voor verblijf van personen en dat is bestemd en wordt gebruikt voor de vaart. Van het begrip ‘gebouw’ staat in dezelfde bijlage de volgende omschrijving: bouwwerk dat een voor mensen toegankelijk overdekt geheel of gedeeltelijk met wanden omsloten ruimte vormt. Bromfiets Artikel 1 van de Wegenverkeerswet 1994 (WVW 1994) bevat een uitgebreide omschrijving van wat een bromfiets is. Het gaat om motorrijtuigen op twee, drie of vier wielen met bepaalde technische kenmerken. Brombakfiets, brommobiel, snorfiets en speed-pedelec zijn bromfietsen (zie artikel 1 van het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV1990)). Een ‘fatbike’ kan een bromfiets zijn, maar kan ook een fiets met trapondersteuning (elektrische fiets) zijn. De feitelijke technische uitvoering bepaalt onder welke voertuigcategorie de ‘fatbike’ valt.

Handelsreclame Op grond van de definitie ziet handelsreclame niet op reclame voor ideële doeleinden. Dit voorkomt dat er een conflict ontstaat met de vrijheid van meningsuiting. Zie artikel 7, vierde lid, van de Grondwet. Houtopstand De bijlage, onder A, van de Omgevingswet definieert een houtopstand als een zelfstandige eenheid van bomen, boomvormers, struiken, hakhout of griend. Hakhout zijn een of meer bomen die na te zijn geveld, opnieuw op de stronk uitlopen. Openbaar groen Deze definitie omvat alle groenvoorzieningen in de gemeente, met uitzondering van bermen. Gelet op de definitie van weg in artikel 1 en 65, derde lid, van de WVW 1994 en artikel 10 van het RVV 1990 vallen bermen niet onder openbaar groen. Groenvoorzieningen die voor het publiek toegankelijk zijn kunnen zowel openbare als publieke plaatsen betreffen. Openbaar water De definitie sluit aan bij ‘openbaar water’ in de zin van Boek 5 van het Burgerlijk Wetboek, dat is ieder water dat openstaat voor het publiek. ‘Openbaar’ is hier dus gelijk aan ‘feitelijk voor het publiek toegankelijk’. Openbaar water kan zowel een ‘openbare plaats’ als een ‘publieke plaats’ in de zin van de Apv zijn en is dus een species van het genus ‘publieke ruimte’.

Openbare inrichting Het begrip ‘openbare inrichting’ heeft betrekking op bedrijven waar alcoholhoudende dranken worden verstrekt voor gebruik ter plaatse (“natte horeca”) en op bedrijven waar geen alcoholhoudende dranken worden verstrekt (“droge horeca”). Onder het begrip ‘op enbare inrichting’ vallen ook bedrijven waar rookwaren worden verstrekt. Coffeeshops worden eveneens als gewone openbare inrichtingen behandeld. Er zijn geen bijzondere bepalingen over coffeeshops opgenomen. Afhaalzaken vallen niet onder de definitie van ‘openbare inrichting’. Dat zijn zaken waar etenswaren worden verkocht of bereid die direct voor consumptie geschikt zijn, maar waar de etenswaren niet ter plekke geconsumeerd kunnen worden. Het gaat bijvoorbeeld om traiteurs, pizzabakkers, sushi- of shoarmazaken die maaltijden op bestelling thuis afleveren of waar de maaltijden kunnen worden afgehaald. Dergelijke bedrijven vallen onder de Winkeltijdenwet en de Winkeltijdenverordening. Voor deze zaken is dus geen horeca - exploitatievergunning nodig. Openbare plaats Voor deze definitie is aangesloten bij de omschrijving van ‘openbare plaats’ in artikel 1 van de Wet openbare manifestaties (Wom). Een openbare plaats wordt in die wet gedefinieerd als een plaats die krachtens bestemming of vast gebruik openstaat voor het publiek.

Openstaan voor het publiek betekent dat in beginsel eenieder vrij is om er te komen, te vertoeven en te gaan. Het verblijf op Vereniging van Nederlandse Gemeenten 4/87 die plaats mag niet door de gerechtigde aan een bepaald doel gebonden zijn (Kamerstukken II 1985/86, 19427, nr. 3, p. 15–16). Dat de plaats ‘openstaat’ betekent verder dat geen sprake is van een meldingsplicht, de eis van voorafgaand verlof, of de heffing van een toegangsprijs voor het betreden van de plaats. Op grond van deze betekenis zijn bijvoorbeeld geen openbare plaats: stadions, winkels, cafés, restaurants, musea, ziekenhuizen, universiteiten, kerken, moskeeën, de hal van het gemeentehuis en het deel van een station en de perrons dat zich achter gesloten toegangspoortjes bevindt en slechts toegankelijk is voor publiek na het tegen betaling inchecken. Op grond van de Apv valt een groot aantal van deze locaties onder het begrip ‘publieke plaats’ (zie aldaar). Krachtens bestemming wil zeggen dat de rechthebbende – overheid dan wel particulier – aan de plaats een openbaar karakter heeft gegeven, bijvoorbeeld door middel van een besluit of inrichting van de plaats. Een openbare plaats krachtens vast gebruik ontstaat wanneer de plaats gedurende zekere tijd wordt gebruikt als had deze die bestemming, en de rechthebbende deze feitelijke toestand gedoogt (Kamerstukken II 1985/86, 19427, nr. 3, p. 16).

Voorbeelden van openbare plaatsen zijn: openbare wegen, plantsoenen, speelweiden, parken, vrij toegankelijke gedeelten van overdekte passages, van winkelgalerijen, van stationshallen en van aankomst- en vertrekhallen van vliegvelden, openbare waterwegen en vrij toegankelijke recreatieplassen. In artikel 1, tweede lid, van de Wom is expliciet aangegeven dat onder een openbare plaats niet wordt begrepen een gebouw of besloten plaats als bedoeld in artikel 6, tweede lid, van de Grondwet (Kamerstukken II 1986/87, 19427, nr. 5, p. 11-13 en nr. 6). Parkeren Voor de definitie van ‘parkeren’ is aangesloten bij de definitie in artikel 1 van het RVV 1990. Dit artikelonderdeel verstaat daarom onder parkeren: het laten stilstaan van een voertuig anders dan gedurende de tijd die nodig is voor en gebruikt wordt tot het onmiddellijk in- of uitstappen van passagiers of voor het onmiddellijk laden of lossen van goederen. Publieke plaats Naast de definitie van ‘openbare plaats’ is ook opgenomen een definitie van ‘publieke plaats’. De Wom onderscheidt openbare plaatsen en niet-openbare plaatsen. De niet-openbare plaatsen zijn dan onder te verdelen in: a. voor het publiek toegankelijke plaatsen; b. niet voor het publiek toegankelijke plaatsen; en c. woningen. De a-categorie niet-openbare plaatsen noemen we in de Apv ‘publieke plaatsen’.

Een publieke plaats is dus een voor eenieder toegankelijke plaats die geen openbare plaats is omdat het verblijf er doelgebonden is. Hieronder vallen ook voor het publiek openstaande gebouwen en daarbij behorende erven als bedoeld in de artikelen 151b, eerste lid, en 174, eerste lid, van de Gemw. Zo wordt het ook in wetgeving geformuleerd (zie bijvoorbeeld artikel 151c, eerste lid, van de Gemw). Voor publieke plaatsen kunnen wel voorwaarden gelden voor toegang en verblijf, zoals een entreeprijs, minimumleeftijd of verzoek om identificatie. Het publiek gebruik van het gebouw is doelgebonden, bijvoorbeeld bij een bijzondere bestemming of als gebruiksvoorwaarden gelden. Voorbeelden van publieke plaatsen, meer in het bijzonder voor het publiek openstaande gebouwen (en daarbij behorende erven) zijn: stadions, musea, bibliotheken, winkels, cafés, restaurants en de bijbehorende terrassen, bioscopen, theaters, dierentuinen, at tractieparken en andere dagattracties, en bepaalde recreatiegebieden. Onder de definitie vallen ook voor het publiek openstaande ruimten in gebouwen (lokalen) en – in verband met de definitie van gebouw en bouwwerk in de Apv – drijvende bouwwerken zoals hotels of restaurants.

Als de gestelde voorwaarden tot gevolg hebben dat alleen nog specifieke personen toegang hebben, dan is geen sprake van een publieke plaats, maar van een niet voor het publiek toegankelijke plaats. De feitelijke omstandigheden van het geval zijn bepalend. Formele criteria, zoals de benaming, de aanduiding op de gevel of een lidmaatschap zijn niet bepalend voor de Vereniging van Nederlandse Gemeenten 5/87 vaststelling van het publieke of besloten karakter. Bepalend is hoe de betreffende plaats in werkelijkheid overwegend wordt geëxploiteerd. Publieke ruimte Publieke ruimte is een overkoepelend begrip voor openbare en publieke plaatsen. Het betreft dus alle voor eenieder – zonder aanzien des persoons – toegankelijke plaatsen. Rechthebbende Hieronder wordt verstaan de rechthebbende naar burgerlijk recht. Schaarse vergunning of ontheffing Bij schaarste is het aantal beschikbare vergunningen of ontheffingen beperkt ten opzichte van het aantal (potentiële) gegadigden, waardoor niet aan iedere aanvrager een vergunning of ontheffing kan worden verleend.

Deze schaarste kan voortvloeien uit fysieke of technische beperkingen (natuurlijke schaarste), zoals de beperkte beschikbaarheid van fysieke ruimte of andere objectief begrensde publieke middelen, dan wel uit een door het bevoegde bestuursorgaan vastgestelde kwantitatieve begrenzing van het aantal vergunningen of ontheffingen (beleidsmatige schaarste). In beide gevallen vereist de verdeling van de vergunningen of ontheffingen een transparante, objectieve en non-discriminatoire verdelingsprocedure, waarbij potentiële gegadigden een gelijke kans krijgen om voor vergunning- of ontheffingverlening in aanmerking te komen. Terras Een terras is (ook) een erf in de zin van artikel 174 van de Gemw (behorend bij een voor het publiek openstaand gebouw, waarin de openbare inrichting is gevestigd). Voertuig Artikel 1 van het RVV 1990 omschrijft voertuigen als fietsen, bromfietsen, gehandicaptenvoertuigen, motorvoertuigen, trams en wagens. Hoewel aangesloten is bij deze definitie, zijn kleine wagens van de definitie uitgesloten. Dit om te voorkomen dat sommige Apv- artikelen een te ruime strekking krijgen.

Hetzelfde artikel omschrijft een gehandicaptenvoertuig als een voertuig dat is ingericht voor het vervoer van een gehandicapte, niet breder is dan 1,10 meter en niet is uitgerust met een motor, dan wel is uitgerust met een motor waarvan de door de constructie bepaalde maximumsnelheid niet meer dan 45 km per uur bedraagt, en geen bromfiets is. Rolstoelen zijn gehandicaptenvoertuigen, maar als ze zijn uitgerust met een motor geen motorvoertuigen in de zin van de Apv. Weg De definitie van ‘weg’ sluit aan bij de definitie van ‘wegen’ in artikel 1, eerste lid, onder b, van de WVW 1994. Hieronder wordt verstaan alle voor het openbaar verkeer openstaande wegen of paden met inbegrip van de daarin liggende bruggen en duikers en de tot die wegen behorende paden en bermen of zijkanten. Hiertoe behoren ook voor eenieder openstaande trottoirs, voetpaden, voetgangersgebieden, rijwielpaden en parkeerplaatsen of -terreinen. De weg valt overigens binnen de definitie van ‘openbare plaats’. Verschillende artikelen in de Apv hebben betrekking op (verboden) gedragingen ‘op of aan de weg’. Een soms ook boven de weg. De term ziet op een zekere nabijheid ten opzichte van de weg. Daaronder vallen bijvoorbeeld voortuinen van huizen en andere open ruimtes die aan de weg zijn gelegen. Uiteraard vallen daaronder geen gedragingen binnenshuis.

Een stilstaande auto staat weliswaar op of aan de weg, maar wat daarbinnen gebeurt is privédomein. Overlastgevend gedrag vanuit een stilstaande auto met uitstraling naar de publieke ruimte valt wel onder ‘op of aan de weg’ (vergelijk ABRvS 14-05-2025. ECLI:NL:RVS:2025:2170). Artikel 1:2 Doel van de verordening Vereniging van Nederlandse Gemeenten 6/87 Dit artikel legt expliciet het doel van de verordening vast. De Apv-artikelen strekken er telkens toe de in het eerste lid beschreven doelen te (waar)borgen en te beschermen en in onderlinge samenhang te regelen. Het gaat bij deze doelen in algemene zin om het resultaat dat de verordening beoogt te realiseren. In sommige artikelen is expliciet het oogmerk van de bepaling opgenomen en dus wat de bepaling aan het realiseren van deze doelen bijdraagt. Het oogmerk van een bepaling kan dus niet los van het doel van de regeling worden gezien. Hieronder zijn de doelen van de Apv nader toegelicht. 1. Waarborgen openbare orde en openbare veiligheid Openbare orde en openbare veiligheid gaan over het waarborgen van een veilige en ordelijke samenleving. In de wet in formele zin, zoals de Gemeentewet (Gemw) of het Wetboek van Strafrecht (WvSr), is geen nadere definitie opgenomen van deze twee begrippen.

In essentie gaat het bij openbare orde om het “ordelijk verloop van het gemeenschapsleven ter plaatse, als dat door menselijk handelen beïnvloed en bepaald wordt”, “het gewenste niveau van orde en rust in het openbare leven” of “de feitelijke rust (orde) in de publieke ruimte die aldaar als de normale gang van zaken is te beschouwen” (Kamerstukken II 1988/89, 19 403, nr. 10, p. 88 -89; Kamerstukken II 1989/90, 19 403, nr. 16, p. 38 en Conclusie A-G 20-04-2021, ECLI:NL:PHR:2021:387). Of er sprake is van een verstoring van de openbare orde moet volgens de Hoge Raad (HR) worden beoordeeld aan de hand van het normale spraakgebruik, en met inachtneming van de specifieke omstandigheden van het geval. Het moet gaan om een verstoring van enige betekenis van de normale gang van zaken in of aan de desbetreffende publieke ruimte. Niet nodig is dat er wanordelijkheden onder het publiek zijn teweeggebracht (HR 30 -01-2007, ECLI:NL:HR:2007:AZ2104). Openbare veiligheid is sterk gerelateerd aan de openbare orde. Het gaat dan om de aan - of afwezigheid van gevaar voor personen, goederen of de samenleving en de mate waarin iemand zich door intimidaties, overlast of overtredingen bedreigd voelt. Zedelijkheid en dierenwelzijn Het begrip ‘zedelijkheid’ valt ook onder het begrip openbare orde.

Dat neemt niet weg dat in de Apv in specifieke gevallen zedelijkheid expliciet is benoemd als dit prominent aan de orde is. Overweging 41 van de Dienstenrichtlijn noemt als onderdeel van de openbare orde: het beschermen van de menselijke waardigheid (vgl. zedelijkheid) of het belang van dierenwelzijn. Het belang van dierenwelzijn als aparte weigeringsgrond is volgens de Afdelin g bestuursrechtspraak van de Raad van State in strijd is met de uitputtende regeling van dierenwelzijn in de (toenmalige) Gezondheids- en welzijnswet voor dieren in samenhang met de daarop gebaseerde uitvoeringsvoorschriften (ABRvS 26-08-2009, ECLI:NL:RVS:2009:BJ6075). Hoewel de hiervoor genoemde wet is opgegaan in de Wet dieren, is het de verwachting dat aan het gegeven oordeel van de Afdeling nog steeds betekenis toekomt en dat ook de Wet dieren uitputtend bedoeld is. 2. Bescherming volksgezondheid Om binnen de invloedsfeer van de Apv de volksgezondheid zoveel mogelijk te beschermen, worden bepaalde regels voorgeschreven. Het begrip heeft betrekking op gezondheid van de gemeentelijke bevolking als collectief. Onder het belang van ‘volksgezondheid’ ka n bijvoorbeeld het uitbreken van mond-en-klauwzeer of COVID-19 gezien worden, waardoor de veiligheid van personen in gevaar komt.

Verkeersveiligheid kan ook gezien worden als onderdeel van volksgezondheid, wanneer het algemeen belang ook ziet op het voorkomen van verkeersslachtoffers. 3. Bescherming van de leefbaarheid Van oudsher is de Apv een verordening die de openbare orde en de openbare veiligheid beschermt en overlast tegengaat. Het beschermen van de leefbaarheid vult deze bescherming aan voor zover dit ziet op de kwaliteit van de woon- of leefomgeving, waaronder het uiterlijk aanzien van de gemeente. Deze bescherming is een bepalende factor voor de leefbaarheid. In de Vereniging van Nederlandse Gemeenten 7/87 Apv valt te denken aan de bepalingen rondom geluidoverlast, geurhinder en overlast veroorzaakt door stof, afval en dergelijke. Verhouding tussen Apv en omgevingsplan Gelet op de doelen van de Apv is er een aanzienlijk aantal raakvlakken met de Omgevingswet en het daarop gebaseerde omgevingsplan. Het doel van het omgevingsplan is om daarin de regels die betrekking hebben op de functie, de inrichting, het gebruik en het beheer van grond en de zich daarop bevindende gebouwen zoveel mogelijk samenhangend te reguleren. Kort gezegd is het uitgangspunt dat bepalingen die de openbare orde betreffen in de Apv staan en dat bepalingen die activiteiten regelen die de fysieke leefomgeving wijzigen, in het omgevingsplan zijn opgenomen.

De afbakening tussen de Apv en de Omgevingswet is telkens in het artikel gespecificeerd. Aard van de Apv-bepalingen De regulering van de publieke ruimte of gedrag in of gebruik van privéruimten (niet voor het publiek toegankelijke plaatsen) met gevolgen voor de leefomgeving gebeurt in de Apv op verschillende manieren. In de Apv staan zorgplichten, verboden, bevoegdheden en sancties. In de Apv komen de volgende vier ‘toestemmingsstelsels’ voor: - meldingstelsel; - vrijstellingstelsel; - vergunningstelsel; - ontheffingstelsel. Deze vier stelsels worden hieronder toegelicht. Meldingstelsel Bij een meldingstelsel kan sprake zijn van een verbod, maar is er geen bezwaar tegen de activiteit als zodanig. Om grip en regie te houden is in deze gevallen een melding verplicht gesteld. Bij een meldingstelsel kan geen sprake zijn van schaarste, want elke melding die aan de voorschriften voldoet, wordt geaccepteerd. Er is bij meldingen dus geen verdeling nodig. Als het meldingstelsel alleen wordt beheerst door algemene regels waarbij geen reactie van het bestuursorgaan (het college of de burgemeester) volgt, dan leidt het doen van een melding ook niet tot een besluit waartegen bezwaar en beroep openstaat.

In andere gevallen leidt de weigering of acceptatie, het uitblijven van een reactie of het niet-tijdig reageren door het bestuursorgaan tot een besluit waartegen wel bezwaar en beroep mogelijk is. Vrijstellingstelsel Een vrijstelling is een uitzondering op een verbod. De vrijstelling geldt voor iedereen die aan de voorwaarden voor die vrijstelling voldoet. Ook hier is dus geen sprake van schaarste en is dus evenmin een verdeling nodig. Vergunningstelsel Bij een vergunningstelsel geldt een verbod, maar bestaat in het algemeen geen bezwaar tegen de activiteit. Met het vergunningsstelsel wordt de regie op de activiteiten gehouden. Het aantal beschikbare vergunningen kan beperkt zijn. Dat volgt dan uit het artikel of uit de feitelijke omstandigheden. In dat geval kan sprake zijn van schaarste. Er is dan verdelingsbeleid vastgesteld. Ontheffingstelsel Bij een ontheffingstelsel geldt een verbod om een bepaalde activiteit uit te voeren. In uitzonderlijke gevallen is een uitzondering op het verbod mogelijk in de vorm van een ontheffing. Dan geldt het verbod niet. Ook bij een ontheffingstelsel kan sprake zijn van schaarste. Er is dan verdelingsbeleid vastgesteld. In het betreffende artikel staat telkens welk stelsel van toepassing is.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten 8/87 Apv-bepalingen zijn non-discriminatoir, noodzakelijk en geschikt (evenredig) Als een activiteit onder de werking van de Dienstenrichtlijn valt en beperkt wordt door een vergunning-, melding- of ontheffingstelsel, mag die beperking alleen als deze niet discrimineert, wordt gerechtvaardigd om een dwingende reden van algemeen belang en als die beperking evenredig is met die dwingende reden van algemeen belang. Dat geldt dus ook voor schaarse vergunningen of ontheffingen die dienstverrichters nodig hebben, zoals vergunningen voor evenementen en openbare inrichtingen. Op grond van het (nationale) gelijkheidsbeginsel, waaruit het beginsel van gelijke kansen voortvloeit, gelden deze regels ook voor schaarse vergunningen die niet onder de Dienstenrichtlijn vallen (ABRvS 02-11-2016, ECLI:NL:RVS:2016:2927). Het voor onbepaalde tijd verlenen van schaarse vergunningen kan tot gevolg hebben dat de markt voor nieuwe aanbieders feitelijk ontoegankelijk wordt. Dat mag dus niet. Ook artikel 3:4, tweede lid, van de Awb ziet op evenredigheid: de voor een of meer belanghebbenden nadelige gevolgen van een besluit mogen niet onevenredig zijn in verhouding tot de met het besluit te dienen doelen. Onnodig nadelige gevolgen moeten worden voorkomen. Dit geldt voor de vaststelling van de Apv en voor een besluit in het concrete geval.

De in de Apv opgenomen voorschriften, waaronder vergunning- en ontheffingstelsels, voor of over dienstverrichters zijn voor hen niet discriminerend. Zij maken geen onderscheid naar nationaliteit of, voor rechtspersonen, naar de plaats van de statutaire zetel. De voorschriften zijn noodzakelijk, want gerechtvaardigd om dwingende redenen van algemeen belang, bestaande uit de bescherming van de openbare orde, de openbare veiligheid, de volksgezondheid of de leefbaarheid (overeenkomend met de doelen van de Apv). Bij het opnemen van de Apv-artikelen is steeds beoordeeld of het artikel geschikt is om het doel te bereiken, waarbij is gekeken of het artikel effectief en samenhangend is. Vervolgens is beoordeeld of het artikel noodzakelijk is om het doel te bereiken en of er geen andere geschikte maatregelen zijn die de belanghebbenden minder of het minst belasten. Tot slot is beoordeeld of het artikel evenwichtig is en dus op zichzelf een geschikte en noodzakelijke maatregel is die in de gegeven omstandigheden niet onredelijk bezwarend is voor de belanghebbenden. Daarbij wordt aangetekend dat waar het meldingen, vergunningen of ontheffingen betreft, een controle achteraf te laat zou komen om daadwerkelijk doeltreffend te zijn. Alle artikelen in de Apv kunnen in algemene zin deze driestappentoets doorstaan en zijn in overeenstemming met het evenredigheidsbeginsel.

De toepassing in individuele gevallen kan wel tot een ander oordeel leiden. Artikel 1:3 Beslistermijn Dit artikel regelt de beslistermijn op aanvragen voor vergunningen of ontheffingen, de mogelijkheid om de beslistermijn in bepaalde gevallen te verlengen, voor welke aanvragen geldt dat een vergunning of ontheffing van rechtswege is gegeven als niet tijdig op een aanvraag is beslist en voor welke aanvragen dit niet geldt vanwege de toepassing van artikel 28, eerste lid, laatste zinsnede, van de Dienstenwet. Deze vier onderdelen worden hieronder verder toegelicht. Eerste lid Het eerste lid maakt kenbaar binnen welke termijn het bevoegde bestuursorgaan op een aanvraag om een vergunning of een ontheffing moet beslissen. Dit sluit aan bij het uitgangspunt van artikel 4:13 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) dat de beslistermijn in het wettelijk voorschrift staat. Het voldoet, voor zover van toepassing, aan de verplichting uit artikel 13 van de Dienstenrichtlijn om een aanvraag binnen een vooraf bepaalde redelijke termijn te behandelen. Op grond van artikel 4:13, tweede lid, van de Awb en artikel 31, eerste lid, van de Dienstenwet is [invullen: aantal (bijvoorbeeld: acht)] weken een redelijke termijn.

Bij schaarse vergunningen of Vereniging van Nederlandse Gemeenten 9/87 ontheffingen kan het nodig zijn te werken met een aanvraagtijdvak (zie ook de artikelen 6, tweede lid, en 9, tweede lid). De beslistermijn vangt dan aan na het verstrijken van het aanvraagtijdvak. Tweede lid Het tweede lid maakt het mogelijk de beslistermijn te verlengen, maar niet onbeperkt. Verlenging kan nodig zijn, bijvoorbeeld omdat sommige aanvragen ingewikkeld zijn en soms meer tijd vragen, zeker die aanvragen waarvoor meerdere adviezen moeten worden ingewonnen. De gemeente moet de aanvrager over de verlenging informeren (artikel 4:14 van de Awb, artikel 13, derde lid, van de Dienstenrichtlijn en artikel 31, vierde lid, van de Dienstenwet). Als sprake is van een dienst, is alleen de ingewikkeldheid van het onderwerp reden voor termijnverlenging. Verlenging kan dan eenmaal plaatsvinden (artikel 13, derde lid, van de Dienstenrichtlijn en artikel 31, tweede lid, van de Dienstenwet). De mogelijkheid van verlengen staat los van de bevoegdheid van het bestuursorgaan om de beslistermijn op te schorten als de aanvraag niet compleet is ingediend (artikel 4:15 van de Awb).

Als voor een activiteit verschillende besluiten (bijvoorbeeld vergunningen) nodig zijn, is sprake van samenhangende besluiten (afdeling 3.4a van de Awb) en kan de coördinatieregeling uit afdeling 3.5 van de Awb bij afzonderlijk besluit worden toegepast. Er is niet voor gekozen het gebruik van deze coördinatieregeling in de Apv verplicht te stellen. Als sprake is van coördinatie, dan gelden er bepaalde procedurevoorschriften. Zie hiervoor afdeling 3.5 van de Awb. Met betrekking tot de beslistermijn geldt de voor de gecoördineerde besluiten langste beslistermijn. De coördinatieregeling kan worden toegepast in het geval voor een activiteit naast een Apv - vergunning ook een omgevingsvergunning nodig is, bijvoorbeeld voor het houden van een evenement. Ook kan deze regeling worden toegepast wanneer meerdere Apv -vergunningen voor dezelfde activiteit moeten worden verkregen. De burgemeester of het college kan in zo’n geval optreden als coördinerend bestuursorgaan (dat wordt dan vastgelegd in het ‘coördinatiebesluit’). Derde lid Artikel 4:20a, eerste lid, van de Awb maakt het mogelijk om in de Apv te bepalen dat een vergunning of ontheffing van rechtswege ('automatisch’) is gegeven als het bestuursorgaan niet tijdig op de aanvraag beslist (positieve beschikking bij niet tijdig beslissen, ook wel ‘lex silencio positivo’ genoemd).

Op de aanvraag is dan paragraaf 4.1.3.3 van de Algemene wet bestuursrecht van toepassing. In dit derde lid is opgenomen in welke gevallen van rechtswege een vergunning of ontheffing is gegeven als de gemeente niet tijdig beslist op een aanvraag. Dat vermindert de regeldruk en verbetert de dienstverlening aan bedrijven en burgers. Gelet op de in artikel 1:2, eerste lid, bedoelde oogmerken van de Apv – bescherming van de openbare orde, de openbare veiligheid, de volksgezondheid en de leefbaarheid – is het voor andere aanvragen dan de hier genoemde niet wenselijk dat vergunningen of ontheffingen van rechtswege gegeven zijn. Paragraaf 4.1.3.3 van de Awb is dan dus niet van toepassing. Dienstenrichtlijn of wet in formele zin Dat een besluit van rechtswege is gegeven bij niet tijdig beslissen, kan ook volgen uit een wet in formele zin. Zo bepalen artikel 13, vierde lid, van de Dienstenrichtlijn en artikel 28, eerste lid, van de Dienstenwet dat een vergunning die onder de reikwijdte van de Dienstenrichtlijn of Dienstenwet valt van rechtswege is gegeven op het moment dat niet tijdig op de aanvraag om de vergunning wordt beslist. Als een hogere regeling bepaalt dat van rechtswege een vergunning is gegeven als het bestuursorgaan niet tijdig op de aanvraag beslist, staat dat niet nogmaals in de Apv. Zie ook hierna bij het vierde lid.

Vierde lid Artikel 28, eerste lid, laatste zinsnede, van de Dienstenwet biedt de mogelijkheid om bij wettelijk voorschrift te bepalen dat een vergunning of ontheffing niet van rechtswege is gegeven. Dat kan gerechtvaardigd zijn om dwingende redenen van algemeen belang, met inbegrip van een rechtmatig belang van een derde partij (artikel 13, vierde lid, van de Dienstenrichtlijn). In het vierde Vereniging van Nederlandse Gemeenten 10/87 lid van artikel 1:3 is een opsomming opgenomen voor welke vergunningen of ontheffingen de vergunning of ontheffing niet van rechtswege is gegeven als het bestuursorgaan niet tijdig op de aanvraag beslist. De in artikel 1:2, eerste lid, bedoelde oogmerken van de Apv rechtvaardigen in deze gevallen deze uitzondering. Vijfde lid In de Apv staat een aantal vergunningen die als omgevingsvergunning moeten worden verleend (zie onder andere de artikelen 3:1, 3:2 en 3:3). In die gevallen is dit artikel over de beslistermijn niet van toepassing. Artikel 16.64 van de Omgevingswet kent namelijk een eigen beslistermijn voor aanvragen om een omgevingsvergunning: binnen acht weken voor de reguliere voorbereidingsprocedure of, als voor de voorgenomen beslissing op de aanvraag instemming van een adviesor gaan nodig is, binnen twaalf weken na ontvangst van de aanvraag. Er is eenmaal verlenging met zes weken mogelijk.

Een omgevingsvergunning kan verder niet van rechtswege zijn gegeven bij niet tijdig beslissen (artikel 16.64, vierde lid, van de Omgevingswet). Als de uniforme openbare voorbereidingsprocedure van afdeling 3.4 van de Awb van toepassing is op de aanvraag om een omgevingsvergunning, moet zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk zes maanden na ontvangst van de aanvraag worden beslist (artikel 3:18, eerste lid, Awb). Paragraaf 4.1.3.3 van de Awb is dan niet van toepassing (artikel 3:10, vierde lid, Awb). Artikel 1:4 Weigeringsgronden Dit artikel bevat de algemene weigeringsgronden. Deze weigeringsgronden zijn toepasbaar bij de aanvragen voor vergunningen of ontheffingen. Het komt voor dat bij specifieke aanvraagprocedures in aanvulling op artikel 1:4 andere of aanvullende weigeringsgro nden worden geregeld. Die weigeringsgronden zijn, zo nodig, bij die specifieke artikelen toegelicht. In artikel 1:8 is vervolgens bepaald dat de algemene en aanvullende weigeringsgronden ook grond geven om een vergunning of ontheffing te kunnen wijzigen of intrekken. Eerste lid Het eerste lid ziet op schaarse vergunningen of ontheffingen. Een vergunning of ontheffing wordt geweigerd als de aanvraag buiten – dat wil zeggen vóór of na – het ingestelde aanvraagtijdvak wordt ingediend of als het voor de activiteit vastgestelde maximumaantal vergunningen of ontheffingen door verlening zou worden overschreden.

Deze grondslagen voor weigering zijn nodig vanuit de noodzaak van het volgen van een transparante en eerlijke verdelingsprocedure bij schaarse vergunningen of ontheffingen. Tweede lid Een vergunning of ontheffing kan in ieder geval worden geweigerd in het belang van de openbare orde, de openbare veiligheid, de volksgezondheid of de leefbaarheid. Hieronder wordt niet alleen begrepen het voorkomen of beperken van hinder of overlast, maar ook of een activiteit zich verdraagt met het karakter of de bestemming van de plaats waar het wordt geho uden. Daarnaast kunnen in specifieke artikelen aanvullende of afwijkende weigeringsgronden worden genoemd (al dan niet als gevolg van de medebewindstaken). De algemene weigeringsgronden sluiten aan op de in artikel 1:2, eerste lid, omschreven oogmerken van de Ap v. Derde lid Het is voor alle betrokkenen weinig zinvol een aanvraag inhoudelijk te toetsen als door een te late indiening een goede en volledige toetsing niet meer mogelijk is vóór de beoogde datum van de activiteit. Als een aanvrager een onvolledige aanvraag dusdanig laat indient dat er geen tijd meer is om deze door hem te laten aanvullen, dan kan het bevoegde bestuursorgaan een vergunning of ontheffing weigeren. Weigeren kan ook als de aanvraag wel volledig is, maar er onvoldoende tijd is om deze nog voor de beoogde datum van de activiteit te toetsen.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten 11/87 Artikel 1:5 Voorschriften, beperkingen en verbod om af te wijken Eerste lid De bevoegdheid om een vergunning of ontheffing te verlenen, omvat ook de bevoegdheid om hieraan voorschriften (verplichtingen die de houder moet naleven) of beperkingen (begrenzingen in tijd, plaats of anderszins) te verbinden. Ook aan een vrijstelling kunnen door het bevoegde bestuursorgaan voorschriften of beperkingen worden verbonden. Het eerste lid maakt deze bevoegdheid expliciet. De bevoegdheid is niet ongelimiteerd: voorschriften en beperkingen moeten dienen ter bescherming van het belang of de belangen in verband waarmee de vergunning, ontheffing of vrijstelling in het leven is geroepen. Om welk belang het precies gaat en hoeveel beoordelingsruimte er is, blijkt steeds uit de afzonderlijke hoofdstukken. Voorschriften en beperkingen worden doorgaans in de vergunning of ontheffing opgenomen. In sommige gevallen formuleert de Apv zelf al voorschriften en beperkingen. De bevoegdheid om in het algemeen aan een vergunning of ontheffing voorschriften of beperkingen te verbinden ter bescherming van het belang of de belangen in verband waarmee de vergunning of ontheffing in het leven is geroepen, voldoet aan het evenredighei dsbeginsel, bedoeld in artikel 3:4, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb).

Zo kan het verbinden van voorschriften of beperkingen geschikt zijn om het doel te bereiken. Dit maakt het artikel noodzakelijk. Tot slot is het artikel ook evenwichtig en niet onredelijk bezwarend. Als sprake is van een activiteit waarop de Dienstenrichtlijn van toepassing is, geldt ook voor de voorschriften of beperkingen dat deze non-discriminatoir, noodzakelijk en evenredig moeten zijn (artikel 9, eerste lid, en 15, derde lid, van de Dienstenrichtlijn). Zie de toelichting op artikel 1:2. Bij het verbinden van voorschriften en beperkingen aan een vergunning of ontheffing moet in het specifieke geval altijd nog een zelfstandige afweging worden gemaakt. Tweede lid Het tweede lid regelt dat het niet-naleven van de vergunning, ontheffing of vrijstelling of een daaraan verbonden voorschrift of beperking een zelfstandige overtreding van de Apv oplevert. Overtreding kan op verschillende manieren bestuursrechtelijk worden gehandhaafd, bijvoorbeeld met een last onder bestuursdwang of dwangsom of door het intrekken van de vergunning of ontheffing op grond van artikel 1:8. Strafrechtelijke handhaving is eveneens mogelijk, via de algemene sanctiebepaling die in deze Apv is opgenomen (artikel 6:3) Derde lid De Omgevingswet kent een eigen regeling over het verbinden van voorschriften aan een omgevingsvergunning. Zie bijvoorbeeld de artikelen 4:5, 5:5 en 5:34 van de Omgevingswet.

Artikel 1:6 Looptijd van vergunning of ontheffing Eerste lid Hoofdregel is dat Apv-vergunningen en -ontheffingen een onbepaalde looptijd kennen. Het niet onnodig beperken van de aanvrager of houder is dus het uitgangspunt. Uiteraard kunnen er omstandigheden zijn die ervoor zorgen dat de vergunning of ontheffing wel voor bepaalde tijd wordt verleend, zoals bij schaarse vergunningen of ontheffingen. Ook artikel 11 van de Dienstenrichtlijn en artikel 33 van de Dienstenwet (die op verschillende Apv - artikelen van toepassing is), gaan uit van vergunningen voor onbepaalde tijd. Een beperkte geldigheidsduur is verplicht in drie gevallen: a. Verlenging van de vergunning vindt automatisch plaats of is alleen afhankelijk van de voortdurende vervulling van de voorwaarden. b. Het aantal beschikbare vergunningen is beperkt door een dwingende reden van algemeen belang, bijvoorbeeld door natuurlijke schaarste. c. Een beperkte duur is gerechtvaardigd om een dwingende reden van algemeen belang. Vereniging van Nederlandse Gemeenten 12/87 Tweede lid Het tweede lid regelt dat schaarse vergunningen of ontheffingen (ongeacht of deze onder de werking van de Dienstenrichtlijn vallen) zich in ieder geval naar hun aard niet lenen voor verlening voor onbepaalde tijd.

Artikel 1:7 Persoonlijk karakter van vergunning of ontheffing Een vergunning of ontheffing is persoonlijk als die alleen of vooral is verleend vanwege de persoon van de aanvrager (diens persoonlijke kwaliteiten, zoals het bezit van een diploma of een bewijs van onbesproken levensgedrag). Een persoonlijke vergunning, ontheffing of vrijstelling is in principe niet aan een ander persoon overdraagbaar, tenzij een specifiek artikel duidelijk bepaalt dat dat wel kan. Tweede lid De Omgevingswet kent een eigen regeling over de overdraagbaarheid van een omgevingsvergunning (artikel 5:37 van de Omgevingswet). De Apv is dan dus niet van toepassing. Artikel 1:8 Wijziging of intrekking van vergunning, ontheffing of vrijstelling De genoemde wijzigings- en intrekkingsgronden hebben een facultatief (keuze) karakter (‘kan’). Het hangt van de omstandigheden af of tot wijziging of intrekking wordt overgegaan. Niet ieder niet-naleven van vergunnings-, ontheffings- of vrijstellingsvoorschriften leidt namelijk tot wijziging of intrekking. Afhankelijk van de omstandigheden kan het wijzigen of intrekken worden beperkt door de te maken belangenafweging en de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, zoals het rechtszekerheidsbeginsel, vertrouwensbeginsel en het evenredigheidsbeginsel.

Bij die belangenafweging wordt het algemeen belang dat is gemoeid met de (onmiddellijke) naleving van de voorschriften afgewogen tegen het belang van de houder van de vergunning of ontheffing of van degene(n) waarvoor de vrijstelling geldt bij het (ongewijzigd) houden van de vergunning, ontheffing of vrijstelling. Bij een kleine wijziging van omstandigheden die geen gevolgen heeft voor het algemeen belang, kan de vergunning, ontheffing of vrijstelling niet op grond van dit artikel worden gewijzigd of ingetrokken. Dit is anders als de gewijzigde omstandigheden wel gevolgen (kunnen) hebben voor het algemeen belang. Dan moet er een nieuwe beoordeling plaatsvinden. Om onduidelijkheid op dit punt te voorkomen is in de aanhef van het eerste lid expliciet vermeld dat de algemene weigeringsgronden van artikel 1:4 en de aanvullende weigeringsgronden bij specifieke artikelen ook kunnen worden aangewend om een vergunning of ontheffing te wijzigen of in te trekken. Onderdeel e Uit de rechtspraak over schaarse vergunningen volgt dat bij een wezenlijke wijziging van een schaarse vergunning geen aanspraak kan worden gemaakt op continuering van de schaarse vergunning. Een wezenlijke wijziging leidt dan tot intrekking van de vergunning en een nieuwe verdelingsprocedure.

Voorbeelden van een wezenlijke wijziging zijn: - verhuizen naar een andere locatie (ABRvS 27-09-2017, ECLI:NL:RVS:2017:2611); - een rechtsvormwijziging die heeft geleid tot een wijziging in de kwaliteiten van de vergunninghouders (en hun verhouding tot de Staat) en tot aanpassing van de vergunningvoorschriften (ABRvS 13-03-2019, ECLI:NL:RVS:2019:774). Tweede lid Vrijstellingen zijn generiek en worden niet op aanvraag verleend. Daarom is het eerste lid beperkt van overeenkomstige toepassing op vrijstellingen met dien verstande dat de mogelijkheid wordt gegeven om in individuele gevallen de vrijstelling niet van toepassing te kunnen verklaren. Derde lid De Omgevingswet kent een eigen regeling voor het wijzigen of intrekken van een omgevingsvergunning (zie paragraaf 5.1.5 en artikel 18.10 van de Omgevingswet).menings Vereniging van Nederlandse Gemeenten 13/87 Artikel 1:9 Bevoegdheid tot aanwijzing en vaststellen aanvraagtijdvak en verdeelregels Eerste lid Deze overkoepelende, expliciete aanwijzingsbevoegdheid is voor de volledigheid opgenomen. Dit voorkomt discussie over de vraag of de aanwijzingsbevoegdheid voldoende is geregeld, als bijvoorbeeld in een artikel staat dat een gebod of verbod slechts geldt op door het college of de burgemeester aangewezen plaatsen.

Zie bijvoorbeeld de artikelen 2:22 (verspreiden geschreven of gedrukte stukken, productmonsters of afbeeldingen op door het college aangewezen openbare plaatsen), 2:23 (door het college aangewezen aanplakborden voor meningsuitingen en bekendmakingen), 4:36, eerste lid, onder g (door de burgemeester aangewezen categorieën vechtsportwedstrijden of -gala’s) en 4:39 (door de burgemeester aangewezen openbare plaatsen voor optredens). En zo zijn er nog meer bepalingen waarvoor een aanwijzingsbesluit nodig is. Tweede lid Dit lid geldt als wettelijke grondslag voor het college of de burgemeester om regels te stellen in het kader van een verdelingsprocedure bij schaarse Apv-vergunningen of -ontheffingen. Deze regels waarborgen een transparante procedure voor de verdeling van een schaarse vergunning of ontheffing. Ze bieden duidelijkheid over wanneer de vergunning of ontheffing beschikbaar komt, wanneer deze kan worden aangevraagd (aanvraagtijdvak), hoe de vergunningen onder de aanvragers worden verdeeld (denk aan loting of aan een vergelijkende toets) en welke beslistermijnen er gelden als die afwijken van wat al in de verordening is geregeld. Ook wordt in deze regels de looptijd van de vergunning of ontheffing beperkt, waarbij rekening moet worden gehouden met een redelijke terugverdientijd. Hoofdstuk 2. Regulering gedragingen in de publieke ruimte en op andere plaatsen Afdeling 2.1.

Gedragingen in de publieke ruimte en op plaatsen in de openlucht Paragraaf 2.1.1. Gedragingen met alcohol, drugs en steekwapens Artikel 2:1 Drankgebruik op openbare plaatsen Eerste lid Alcoholgebruik op een openbare plaats is op zich niet (overal) verboden, maar kan bij bovenmatig gebruik wel leiden tot hinder en overlast. Op grond van het eerste lid kan dan handhavend worden opgetreden. Het is voor jongeren onder de achttien jaar op grond van de Alcoholwet verboden om alcoholhoudende drank te nuttigen of aangebroken flesjes en blikjes met dergelijke drank bij zich te hebben. Daarom is in het eerste en tweede lid bepaald dat de verboden gelden voor personen die achttien jaar of ouder zijn. Tweede lid Dit artikel kan worden gebruikt om in een voorfase ervoor te zorgen dat de openbare orde of de openbare veiligheid niet wordt verstoord. Het verbod geldt alleen in een door het college aangewezen gebied. Het college moet een duidelijk omschreven gebied aanwijzen. Een gebied kan worden aangewezen als gerechtvaardigde vrees bestaat voor aantasting van de openbare orde of de openbare veilighei d, of de openbare orde of de openbare veiligheid al is aangetast. Het kan bijvoorbeeld gaan om het uitgaansgebied in het centrum of een park of plein waar regelmatig overlast veroorzaakt wordt.

Als een college een gebied aanwijst, dan is het verboden om daar alcoholhoudende drank te nuttigen of aangebroken flesjes en blikjes met drank voorhanden te hebben. Derde lid Het verbod is alleen van toepassing op openbare plaatsen. Als terrassen of bijvoorbeeld evenementenlocaties een openbare plaats zijn, geldt het verbod niet als daarvoor een ontheffing op grond van artikel 35 van de Alcoholwet is verleend. Vereniging van Nederlandse Gemeenten 14/87 Artikel 2:2 Drugshandel in de publieke ruimte In de Opiumwet (Opw) wordt geen aandacht besteed aan overlast ten gevolge van drugshandel in de publieke ruimte, zowel als het om harddrugs, om designerdrugs als om softdrugs (waaronder lachgas) gaat. Om hiertegen te kunnen optreden is het noodzakelijk in de Apv een artikel op te nemen dat het voorkomen van de aantasting van de openbare orde of openbare veiligheid en van strafbare feiten tot doel heeft (vergelijk HR 17-11-1992, ECLI:NL:PHR:1992:AD1779, NJ 1993, 409). De Opw is een strafrechtelijk instrument waarin onder meer de verbodsbepalingen staan van middelen of substanties die worden genoemd op lijst I (‘harddrugs’), lijst Ia (‘designerdrugs’) en II (‘softdrugs’) die behoren bij deze wet. Zo wordt verboden deze middelen en substanties te bereiden, te bewerken, te verwerken, te verkopen, af te leveren, te verstrekken, te vervoeren en aanwezig te hebben.

Om niet in de sfeer van de Opw te treden is de zinsnede “Onverminderd het bepaalde in de Opiumwet” opgenomen. Het ‘kennelijke doel’ kan blijken uit ervaringsfeiten en concrete omstandigheden zoals het aanspreken van voorbijgangers, het waarnemen van transacties, enzovoorts. Met “daarop gelijkende waar” wordt bedoeld waar die voor enig verdovend middel of substantie kan doorgaan, bijvoorbeeld nieuwe middelen en substanties die al wel worden gebruikt, maar nog niet op de lijsten bij de Opw voorkomen en waartegen wel moet worden opgetreden of nepdrugs. In dit artikel zijn zowel de aanbieders als ontvangers en bemiddelaars (‘drugsrunners’) strafbaar gesteld. Artikel 2:3 Drugsgebruik in de publieke ruimte Op sommige plaatsen in de publieke ruimte ervaren mensen hinder, overlast en gevoelens van onveiligheid doordat op die plaatsen drugs worden gebruikt. Deze bepaling is opgenomen ter bescherming van de openbare orde, de openbare veiligheid en de leefbaarheid, dus met een ander motief dan de Opiumwet. (Opw). De Opw heeft tot doel de publieke gezondheid te beschermen. Bovendien stelt de Opw het gebruik niet strafbaar: “Het is niet de bedoeling aan de term ‘aanwezig hebben’ een zo ruime uitleg te geven dat daaronder ook ‘gebruik’ valt” (Kamerstukken II, 1975/1976, 13 407, nr. 7, p. 2). Het artikel dupliceert de Opw niet en kent een ander motief.

Beide regels kunnen dus naast elkaar blijven bestaan (HR 13-10-2015, ECLI:NL:HR:2015:3031; HR 17-11-2015, ECLI:NL:HR:2015:3328). Sinds 1 januari 2023 is lachgas een softdrug, zodat het verboden is dit te verhandelen of te gebruiken op openbare plaatsen. Het verboden gebruik van lachgas is duurzaam gereguleerd met dit artikel. Ook designerdrugs zijn sinds 1 juli 2025 opgenomen in de Opw (artikel 2a, lijst Ia). Zie over de betekenis van ‘daarop gelijkende waar’ het gestelde bij de toelichting op artikel 2:2. Artikel 2:4 Bij zich hebben van messen of andere voorwerpen als steekwapen in de publieke ruimte Het oogmerk van het artikel is bescherming te bieden tegen mogelijke aantasting van de openbare orde of de openbare veiligheid door het bij zich hebben (dragen) van messen en andere voorwerpen die als steekwapen kunnen worden gebruikt te verbieden. Vanzelfsprekend is de Wet wapens en munitie (Wwm) onverminderd van toepassing. De Wwm verbiedt het dragen (= bij zich hebben) van wapens, waaronder nader aangeduide messen of voorwerpen die als wapen kunnen dienen als sprake is van een situatie waarin, gel et op hun aard of de omstandigheden waaronder deze voorwerpen worden aangetroffen, redelijkerwijs kan worden aangenomen dat zij zijn bestemd om letsel aan personen toe te brengen of te dreigen.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten 15/87 Voor de toepassing van de Wwm bepaalt de context dus of een voorwerp een wapen is of niet. Het Apv-artikel verbiedt het bij zich hebben van andere dan in de Wwm aangeduide messen of van voorwerpen die als steekwapen kunnen worden gebruikt, waarbij nog geen sprake is van bovengenoemde situatie. Hierdoor kan aantasting van de openbare orde of de openbare veiligheid preventief worden voorkomen en wordt de veiligheid bevorderd. Uit het arrest van de Hoge Raad van 15 december 2020, ECLI:NL:HR:2020:1993 , volgt dat het in het belang van de openbare orde of de openbare veiligheid mogelijk is om een bepaling in de Apv op te nemen die ziet op een ‘messenverbod’. Deze bepaling mag niet zien op wapens of voorwerpen die zijn genoemd in artikel 2 van de Wwm. Eerste lid Op grond van dit lid kan het college delen van de publieke ruimte aanwijzen waar het bij zich hebben van messen, en andere voorwerpen die als steekwapen kunnen worden gebruikt, verboden is. Onder publieke ruimte worden op grond van artikel 1:1 zowel openba re als publieke plaatsen verstaan. Tweede lid Dit lid waarborgt dat messen en voorwerpen die zijn ingepakt, bijvoorbeeld omdat deze in een winkel zijn aangeschaft en nog in de verpakking zitten, niet onder het verbod vallen.

Het oogmerk van het artikel is bescherming te bieden tegen mogelijke aantasting van de openbare orde of de openbare veiligheid, maar aanschaf van bijvoorbeeld een keukenmes moet mogelijk blijven. Het moet dan wel zodanig zijn verpakt dat het niet onmiddellijk kan worden gebruikt. Derde lid Dit lid regelt de voorrang van de Wwm. Het Apv-verbod geldt niet voor het dragen van messen of voorwerpen die als steekwapen gebruikt kunnen worden, dat onder het bereik van artikel 2 van de Wwm valt. Paragraaf 2.1.2. Gedragingen bij of op openbaar water Artikel 2:5 Gedragingen op openbaar water Dit artikel is een aanvulling op de verkeersregels uit het Binnenvaartpolitiereglement. Ook op grond van de provinciale omgevingsverordening of waterschapsverordening (‘bij of krachtens de Omgevingswet’) kunnen regels gelden. Het artikel richt zich tot de gebruikers van het openbaar water. Vergelijkbaar met artikel 5 van de Wegenverkeerswet 1994 wordt in algemene zin hinder of gevaarlijk gedrag door de gebruikers verboden. Door bijvoorbeeld te zwemmen in het openbaar water kunnen er in relatie tot het scheepsvaartverkeer gevaarlijke situaties ontstaan. Ook kan dat leiden tot hinder van het scheepsvaartverkeer. Om dat te voorkomen is dergelijk gedrag op basis van dit artikel verboden. Artikel 2:6 Gedragingen met vaartuigen Met dit artikel is beoogd overlast en schade aan vaartuigen te voorkomen.

Bovendien beschermt het artikel de verkeersveiligheid op het water. Artikel 2:7 Gedragingen met reddingsmiddelen Om te waarborgen dat bij het water geplaatste reddingsmiddelen aanwezig zijn en gebruikt kunnen worden voor het redden van personen is andersoortig gebruik of het voor gebruik onklaar maken van reddingsmiddelen strafbaar gesteld. Hiermee wordt de veiligheid op het water gewaarborgd. Het verbod is evenredig, gelet op het doel om deze middelen voor (potentieel) levensreddende handelingen beschikbaar te houden. Artikel 2:8 Gedragingen op ijsoppervlak Vereniging van Nederlandse Gemeenten 16/87 Dit artikel moet gevaarlijke situaties op ijsoppervlakken voorkomen en daarmee de veiligheid van de gebruikers van het ijs bevorderen. Het artikel voorziet daartoe in de eerste plaats in een verbod om het ijs aan te tasten of op een andere manier de gebruikers in gevaar te brengen, maar ook in een verbod om af te doen aan de maatregelen die zijn genomen om de veiligheid te bevorderen, zoals het verwijderen van borden of hekken die zijn geplaatst. Het verbod is niet van toepassing als er voor de situatie al andere regels bestaan, bijvoorbeeld in de provinciale omgevingsverordening (tweede lid). Paragraaf 2.1.3.

Gedragingen in openbaar groen Artikel 2:9 Gedragingen in of op openbaar groen Het oogmerk van deze bepaling is het voorkomen van overlast, met name door stank of geluid, en gevaar of schade aan openbaar groen. Verder moet de bepaling ook natuur- en milieuwaarden beschermen. Het in of op openbaar groen aanwezig zijn zal de beplanting in de meeste gevallen bijvoorbeeld niet ten goede komen. Dit is ook het geval als er niet direct schade ontstaat. Eerste lid In het eerste lid is een verbod opgenomen om in of op openbaar groen aanwezig te zijn, daar een voertuig op te plaatsen of daar schade aan toe te brengen. Het plaatsen van een voertuig op openbaar groen is daarbij apart genoemd omdat dit geen aanwezigheid vereist. Dit ligt anders bij het rijden met een voertuig of paard in of op het openbaar groen. Daarvoor is wel nodig dat er iemand aanwezig is. Het rijden is dus een gedraging die valt onder het verbod om op in of openbaar groen aanwezig te zijn. Tweede lid In het tweede lid zijn uitzonderingen op het verbod opgenomen. Deze hebben vooral betrekking op gevallen waarvoor al regels bestaan of het verbod niet geschikt is. Zo geldt het verbod niet voor het verkeer op de wegen die gelegen zijn in het openbaar groen (onder a).

Gemeenten kunnen verkeersmaatregelen nemen op grond van artikel 18 van de Wegenverkeerswet 1994 (WVW 1994), maar die maatregelen zien enkel op wegen in de zin van die wet. Deze bepaling vormt hierop dus een aanvulling en biedt een grondslag om ook het verkeer buiten de wegen en dus in het openbaar groen te regelen. Daarbij wordt wel opgemerkt dat de WVW 1994 onder ‘wegen’ ook de bermen begrijpt. Het verbod uit het eerste lid ziet dus niet op bermen, daarop is de WVW 1994 van toepassing. Het onder het tweede lid, onder f, bedoelde ‘bij of krachtens de Omgevingswet’ ziet bijvoorbeeld op stiltegebieden waarvoor in de provinciale omgevingsverordening regels zijn gesteld om geluidhinder te voorkomen. Derde lid Het college kan op grond van het derde lid ontheffing verlenen van het verbod. Het gaat hier om een ontheffing voor personen die om wat voor reden dan ook noodzakelijkerwijs in of op openbaar groen moeten zijn en voor wie dat op grond van het eerste lid verboden is. Artikel 2:10 Aanwijzing en nadere regels voor gedragingen in of op openbaar groen Het college kan terreinen aanwijzen waar het in artikel 2:9 opgenomen verbod niet geldt en daarvoor nadere regels stellen.

Nadere regels voor het gebruik van de terreinen kunnen bijvoorbeeld zien op snelheidslimieten, tijdstippen waarop verkeer is toegestaan of de toelating of uitsluiting van bepaalde categorieën voertuigen, maar het college kan bijvoorbeeld ook bepalen dat het verbod in die gebieden deels niet van toepassing is en zich dus bijvoorbeeld tot het rijden in openbaar groen beperken. Overigens ziet de bepaling niet op wegen. Daarvoor geldt de Wegenverkeerswet 1994. Vereniging van Nederlandse Gemeenten 17/87 Artikel 2:11 Rijden over bermen en taluds Zoals in de toelichting op artikel 2:9 al is opgemerkt, vallen onder wegen in de zin van de Wegenverkeerswet 1994 ook bermen en taluds. Bermen en taluds vallen daardoor niet onder de verboden die in artikel 2:9 opgenomen zijn. Om die reden is in deze bepal ing afzonderlijk een verbod voor het rijden over de berm, de glooiing of de zijkant van een weg opgenomen. Het oogmerk van de bepaling is om schade aan bermen, glooiingen en zijkanten van de weg te voorkomen. Daarmee dient de bepaling een ander doel dan de wegenverkeerswetgeving en doorkruist het die wetgeving dus niet. Het rijden met en parkeren van voertuigen op openbaar groen dat geen deel uitmaakt van de weg (in de zin van de wegenverkeerswetgeving) is geregeld in artikel 2:9.

Artikel 2:12 Rookverbod in bossen en andere natuurterreinen Eerste lid Het oogmerk van de verboden is het voorkomen van branden in bossen en andere natuurterreinen en het tegengaan van beschadiging van eigendommen. De verboden gelden voor specifieke brandgevaarlijke gedragingen in bossen, heide, veengronden of in duingebieden . De verboden zijn een aanvulling op artikel 429, aanhef en onder 3˚, van het Wetboek van Strafecht (WvSr), omdat deze gelden ongeacht of er sprake is van een gebrek aan de nodige omzichtigheid of voorzorg. Bij het rookverbod onder a is geregeld dat het college de periode bepaalt waarin een rookverbod van kracht is in bossen en natuurterreinen. Het verbod strekt echter niet zo ver dat roken in gebouwen en in de bijbehorende tuinen die in een bos of ander natuurterrein liggen niet meer mogelijk is. Ook bij het verbod op het voorhanden hebben van brandende of smeulende voorwerpen onder b stelt het college de periode vast waarin het verbod geldt. Het verbod betekent dan dat er in die periode bijvoorbeeld niet mag worden gebarbecued en er geen kampvuur mag worden aangelegd. Buiten de periode die het college op grond van het eerste lid, onder b, vaststelt is het wel toegestaan brandende of smeulende voorwerpen voorhanden te hebben, maar is het niet toegestaan die voorwerpen te laten vallen, weg te werpen of te laten liggen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://meppel.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/074f29f2-ade8-4652-96a5-a01bbaa79e7a?agendaItemId=5e816f3f-dabd-4cdd-86e6-2935b7b9a682