Voortgangsrapport duurzaamheid 2022 Meierijstad

VOORTGANGSRAPPORT 2022 DUURZAAMHEID MEIERIJSTAD

Gemeente Meierijstad Juli 2023 Foto voorkant: Nationale Boomfeestdag 16 november 2022 (fotograaf: Ad Foolen)

Pagina 2 van 24

Inhoud Inhoud .................................................................................................................................................................................................3 Inleiding...............................................................................................................................................................................................4 Leeswijzer............................................................................................................................................................................................4 Samenvatting en conclusies ................................................................................................................................................................5 Samenvatting...................................................................................................................................................................................5 Conclusies........................................................................................................................................................................................7 1.

Programmatische aanpak duurzaamheid...................................................................................................................................8

2.

Koppeling ambities en projecten................................................................................................................................................9

3.

Voortgang 12 ambities .............................................................................................................................................................10 Inleiding.........................................................................................................................................................................................10 Energiek en Verantwoord..............................................................................................................................................................11 Circulair en schoon ........................................................................................................................................................................15 Klimaatbestendig en biodivers ......................................................................................................................................................19

Bijlage 1 – Projectenboek duurzaamheid 2022.................................................................................................................................23 Bijlage 2 - Toelichting op voortgang ambities ...................................................................................................................................24

Pagina 3 van 24

Inleiding In 2018 stelde de gemeenteraad van Meierijstad de duurzaamheidsvisie 2050 vast. Daar hoorde een uitvoeringsprogramma bij, met een looptijd van vier jaar (2019-2022). Jaarlijks wil de raad geïnformeerd worden over de voortgang. Voor u ligt het vierde voortgangsrapport duurzaamheid. Dit rapport gaat over de voortgang van de duurzaamheidsambities en -projecten van gemeente Meierijstad in het jaar 2022. Een nieuw uitvoeringsprogramma voor de periode 2023-2026 is door het college vastgesteld. Daarin zien we geen 40 losse projecten, maar 9 deelprogramma’s met daaraan gekoppeld beleidsuitwerking en/of concrete projecten.

Leeswijzer In hoofdstuk 1 lichten we kort toe hoe het duurzaamheidsprogramma in elkaar steekt. Hoofdstuk 2 geeft in een matrix weer welke projecten bijdragen aan welke ambitie. In hoofdstuk 3 geven we per ambitie (12 stuks in totaal) aan of we op schema liggen en hoe we dat meten. Een uitgebreidere toelichting per ambitie staat in bijlage 2. Voor de 40 projecten staat in bijlage 1 wat we in 2022 hebben gedaan, met wie we samenwerken en of we daar subsidie voor kregen.

Pagina 4 van 24

Samenvatting en conclusies Samenvatting Jaarlijks rapporteert de gemeente Meierijstad over de voortgang van de in 2018 vastgestelde duurzaamheidsambities en het uitvoeringsprogramma dat daarbij hoort. Het eerste uitvoeringsprogramma loopt van 2019 t/m 2022. Dit is het voortgangsrapport voor het jaar 2022. Thema 1: Energiek en Verantwoord We werken binnen dit thema aan energiebesparing, duurzame energieopwekking en verantwoord ondernemen. Er horen vier ambities bij dit thema. De stand van zaken is als volgt: Ambitie 1: 20% energie duurzaam opgewekt in 2025 Er zit groei in de opwekking van duurzame energie. Sinds 2016 zit het opwekpercentage in de lift, deze exponentiële groei moet zich doorzetten, dan is onze ambitie van 20% duurzaam opgewekte energie in 2025 haalbaar. Ambitie 2: Vastgoed nagenoeg energieneutraal in 2030 We kunnen dit nog niet meten: de monitor is in ontwikkeling. Wel zijn er veel gebouwen aangepakt (zie project 1 en 2). Ambitie 3: 30% minder energieverbruik gebouwen en bedrijven in 2030 In het energieverbruik bij bedrijven en in de gebouwde omgeving is in de afgelopen 10 jaren een dalende trendlijn te zien. In sommige jaren stijgt het energieverbruik weer iets, in andere jaren daalt het. Voor de onderdelen ‘gebouwde omgeving’ en ‘industrie’ hebben we al cijfers van 2021. Het energieverbruik is voor beide onderdelen weer gestegen ten opzichte van 2020.

De oorspronkelijke ambitie van 30% besparing in 2030 is met deze trend (lineair doorgerekend) niet haalbaar. Het RES-doel van 11% besparing in 2030 lijkt wel haalbaar. De dalende lijn moet zich dan wel voortzetten. Dat gebeurt niet vanzelf, daarvoor is inspanning nodig van met name bedrijven, woningcorporaties en huizenbezitters, met ondersteuning van de overheid. Ambitie 4: Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen in 2030 Steeds meer bedrijven zijn bezig met maatschappelijk verantwoord ondernemen. Deze groei moet nog toenemen, om te bereiken dat in 2030 bij alle bedrijven MVO de standaard is. We werken aan 18 projecten binnen dit thema ‘Energiek en Verantwoord’, zie bijlage 1. Thema 2: Circulair en Schoon We werken binnen dit thema aan circulair materiaalgebruik, schone mobiliteit en bedrijvigheid en een (zwerf)afvalloze samenleving. Er horen vier ambities bij dit thema. De stand van zaken is als volgt: Ambitie 5: Zwerfafvalvrij in 2030 Geen voortgang gemeten in 2022. Ambitie 6: Geen afval en verspilling in 2050 De voortgang voor de volledige opgave om circulair te worden in 2050 is nog niet in beeld. Daarvoor is eerst inzicht nodig in de grondstofstromen in Meierijstad. De verwachting is dat consumptiegoederen maar een klein aandeel zijn van het totaal. In 2022 produceerde Meierijstad 63 kg fijn restafval per persoon.

Daarmee zijn we op weg naar het VANG-doel voor 2025 (maximaal 30 kg fijn restafval per inwoner). Pagina 5 van 24

Ambitie 7: Duurzame en schone mobiliteit in 2050 De trendlijn van 2011 tot 2020 is vlak, het energieverbruik laat dus op lange termijn geen dalende lijn zien. Sinds 2014 stijgt het totale energieverbruik door vervoer zelfs in Meierijstad. In 2019 stabiliseerde het zich, en daalde vervolgens flink in 2020. De coronacrisis lijkt daarvoor de belangrijkste oorzaak. Het aantal elektrische voertuigen (elektrisch, plug-in hybride, brommers en speed pedelecs) neemt de laatste jaren exponentieel toe. Ambitie 8: Schone bedrijven in 2050 We kunnen dit nog niet meten: er werd gewerkt aan een CO2-monitor in samenwerking met Platform Ondernemend Meierijstad. Dit heeft in 2022 lagere prioriteit gekregen. Reden is dat de aanpak op de bedrijventerreinen versnelt, door deelname aan het provinciale project Grote Oogst, maar ook door netschaarste, de hoge energieprijzen en beleid van de Rijksoverheid. De focus bij het bedrijfsleven ligt op daadwerkelijke uitvoering, niet op monitoring. We werken aan 13 projecten binnen het thema Circulair en Schoon, zie bijlage 1. Thema 3: Klimaatbestendig en Biodivers We werken binnen dit thema aan een klimaatbestendige toekomst, meer groen en biodiversiteit en goede water- en bodemkwaliteit. Er horen vier ambities bij dit thema.

De stand van zaken is als volgt: Ambitie 9: 25% meer groen in 2030 We kunnen dit nog niet meten: een goede monitor moeten we nog vinden. De ambitie om te vergroenen vertalen we in verschillende beleids- en uitvoeringsplannen voor de openbare ruimte. Dat is werk in uitvoering. Een belangrijke stap al is gezet met het vaststellen van het bomenbeleid in 2020. Daarin is de doelstelling om het groen met 25% te laten stijgen overgenomen. Ook staat in het bomenbeleid het pleidooi voor een minimum percentage aan groen bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Dat is nog niet concreet uitgewerkt. De ambitie om te vergroenen is ook een bouwsteen voor de omgevingsvisie. Ambitie 10: Goede biodiversiteit in 2030 In het nieuwe biodiversiteitsbeleid staat over monitoring het volgende opgenomen: “om een zo objectief mogelijk meetresultaat te krijgen maken we gebruik van verschillende monitorigsmethoden”. Deze monitoring is nog niet opgestart. Wel is in aanloop naar het nieuwe beleid een nulmeting uitgevoerd op basis van de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF). De nulmeting die we in 2021 uitvoerden laat zien dat een aantal soorten vaker is waargenomen in de periode 20182020. Dat is gebaseerd op waarnemingen. Dat is meteen ook een groot nadeel van deze monitor. We vergeleken voor de nulmeting de periode 2008-2010 met de periode 2018-2020.

In die tijd is het doorgeven van (digitale) meldingen veel eenvoudiger geworden en daardoor ook toegenomen. Een toename van een soort kan dus ook het gevolg zijn van een groter aantal waarnemers. Ambitie 11: Goede bodem- en waterkwaliteit in 2030 We meten de voortgang in Meierijstad niet. Landelijke metingen in combinatie met wetgeving volstaan om te waarborgen dat deze ambitie wordt behaald. Ambitie 12: Klimaatbestendig in 2050 We kunnen dit nog niet meten: een goede monitor moeten we nog vinden of ontwikkelen. In 2020 en 2021 hebben we meer inzicht gekregen in de risico’s voor Meierijstad van klimaatverandering, en daarmee beter zicht op de benodigde actie. De gebruikte instrumenten lenen zich (nog) niet voor monitoren van de resultaten van deze acties.

Pagina 6 van 24

De klimaatschadeschatter geeft een beeld van de kosten die sterke klimaatverandering voor Meierijstad betekenen, als we niets ondernemen om ons aan te passen aan klimaatverandering . De vraag is in hoeverre Meierijstad nu wil investeren om latere negatieve gevolgen en de kosten daarvan te verlagen. We werken aan 9 projecten binnen het thema Klimaatbestendig en biodivers, zie bijlage 1. Conclusies 1. Werk aan verduurzaming is goed opgestart, maar moet verder versnellen Aan het einde van de looptijd van het eerste uitvoeringsprogramma waren 37 van de 40 duurzaamheidsprojecten in uitvoering of afgerond. Daarmee zijn goede stappen gezet naar een duurzamere samenleving. Het werk wat daarmee gemoeid is, en de impact nemen elk jaar toe. We constateren dat de verduurzaming versnelt, maar dat dit ook nodig is om de ambities te halen. Bij veel ambities moeten we exponentiële groei of afname zien om de doelen in 2050 te halen. 2. Nog niet alle ambities zijn al uitgewerkt of meetbaar Wat we willen weten, is of al deze projecten (genoeg) bijdragen om ons doel te bereiken. Dat doel is een duurzame samenleving in 2050. Dat hebben we vertaald naar 12 ambities. Die kunnen we nog niet allemaal meten, omdat we de ambitie nog verder moeten uitwerken. Of omdat lokale of landelijke meetinstrumenten nog ontbreken. Daar werken we de komende jaren verder aan. 3.

Alleen samen is een duurzame samenleving haalbaar Vele organisaties, inwoners, bedrijven en medeoverheden werken aan duurzaamheid. Het is dan ook een grote opgave die veel inzet vraagt. De gemeente vervult verschillende rollen in de duurzaamheidsprojecten: zelfstandig uitvoeren, samenwerken of stimuleren/faciliteren. De gemeente geeft het goede voorbeeld, maar alleen met inzet van iedereen zijn de ambities haalbaar. 4. Participatie is een groot en belangrijk onderdeel van verduurzaming Nu de verduurzaming in een stroomversnelling raakt, groeien ook de zorgen en de weerstand. In de afgelopen jaren is daarom de inzet op participatie flink toegenomen, in uren en in geld. Het is van groot belang dat iedereen kan blijven meedoen, en onze keuzes kan begrijpen en daar iets van mag vinden. In een nieuw en dynamisch werkveld als duurzaamheid vraagt dat om heel veel praten en goed luisteren. 5. Aandacht voor kansengelijkheid is nodig In de afgelopen jaren konden vooral inwoners en bedrijven met kennis en geld verduurzamen. Daarop waren ondersteuningsregelingen vooral gericht. We zien door de recente ontwikkelingen rondom bijvoorbeeld de energieprijzen nog duidelijker dat kwetsbare groepen als eerste geraakt worden door klimaatverandering. In de diverse beleidsstukken en concrete projecten hebben we steeds meer aandacht voor kansengelijkheid.

Dat is ook hard nodig om de kwetsbaren in de samenleving te beschermen.

Pagina 7 van 24

1. Programmatische aanpak duurzaamheid Het einddoel van de duurzaamheidsvisie is een duurzame samenleving in 2050. De weg daarheen is complex en veelomvattend. Daarom is duurzaamheid in Meierijstad een programma. Dat programma houdt in dat we werken aan twaalf ambities binnen drie thema’s. Om die ambities te bereiken voeren we in de periode 2018-2022 in totaal 40 projecten uit. Een duurzame samenleving gaat in het programma van Meierijstad over drie thema’s: • energiek en verantwoord • circulair en schoon • klimaatbestendig en biodivers. Om het einddoel te kunnen bereiken stelden we twaalf ambities vast: 1. In 2025 is 20% van het totale energieverbruik in Meierijstad duurzaam opgewekt 2. In 2030 is al het maatschappelijk vastgoed in Meierijstad voor zover mogelijk CO2-neutraal 3. In 2030 is in Meierijstad het energieverbruik bij bedrijven en in de gebouwde omgeving met 30% gereduceerd. 4. In 2030 is bij de bedrijven in Meierijstad maatschappelijk verantwoord ondernemen de standaard. 5. In 2030 is de leefomgeving in Meierijstad vrij van zwerfafval. 6. In 2050 bestaat in Meierijstad geen (rest)afval en verspilling meer. Alle materialen en gebouwen komen uit en keren terug in gezonde kringlopen 7. In 2050 is de mobiliteit in Meierijstad innovatief en schoon. Vervoersbewegingen zijn zonder emissies en vrij van fossiele brandstof 8.

In 2050 is de bedrijvigheid in Meierijstad schoon en emissieloos 9. In 2030 is de groenindex van Meierijstad gestegen met 25% tot 0,5 10. In 2030 zorgen we dat bij alle activiteiten in Meierijstad de biodiversiteit per saldo minimaal gelijk blijft 11. In 2030 zorgen we dat bij alle activiteiten in Meierijstad de bodem- en waterkwaliteit per saldo minimaal gelijkt blijft 12. In 2050 is Meierijstad volledig klimaatbestendig (klimaatadaptatie, verdroging en hittestress) Bij de duurzaamheidsvisie hoort een uitvoeringsprogramma. Het eerste uitvoeringsprogramma loopt van 2018 t/m 2022 en bevat 40 projecten. Deze projecten dragen bij aan één of meer van de 12 ambities. In hoofdstuk 3 is de koppeling tussen projecten en ambities te zien. Deze uitgangspunten hanteren we: 1. We kiezen voor CO2-neutraal 2. We brengen duurzaamheid dichtbij en overal 3. De gemeente geeft het goede voorbeeld 4. We werken in contact met elkaar 5. De visie geeft richting maar biedt ruimte voor aanpassingen 6. Meten is weten

Pagina 8 van 24

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40

duurzaam vastgoed zon op vastgoed duurzaam inkopen integrale aanpak klimaatbegroting bewustwording duurzaamheid duurzame particuliere huizen duurzame huurwoningen energieneutrale gronduitgifte aardgasloze wijken wind en zon buitengebied regionale energiestrategie energie uit water fairtrade duurzaamheidsplatform energieke regio internationaal MVO handhaving bedrijven grondstoffenplan duurzame bedrijfsvoering duurzaam wagenpark bewustwording verspilling verspilling bedrijfsleven bewustwording duurzame mobiliteit kringloopplatform circulair bouwen materialenbank bedrijven zwerfafvalvrij mobiliteitsvisie duurzaam vervoer werkgevers duurzaamheidslening zakelijk groene daken bijvriendelijk bermbeheer klimaatvriendelijke omgeving gemeentegebouwen zie en beleef water bewustwording klimaatbestendig klimaatmaatregelen door inwoners klimaat in ruimtelijke plannen natuurinclusieve landbouw natuuroases

Pagina 9 van 24

Ambitie 12: Klimaatbestendig in 2050

Ambitie 11: Goede bodem- en waterkwaliteit in 2030

Ambitie 10: Goede biodiversiteit in 2030

Ambitie 9: 25% meer groen in 2030

Ambitie 8: Schone bedrijven in 2050

Ambitie 7: Duurzame en schone mobiliteit in 2050

Ambitie 6: Geen afval en verspilling in 2050

Ambitie 5: Zwerfafvalvrij in 2030

Ambitie 4: Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen in 2030

Ambitie 3: 30% minder energieverbruik gebouwen en bedrijven in 2030

Ambitie 2: Vastgoed CO2-neutraal in 2030

Ambitie 1: 20% energie duurzaam opgewekt 2025

2. Koppeling ambities en projecten

3. Voortgang 12 ambities Inleiding Dit hoofdstuk schetst de voortgang op de 12 ambities die we in onze duurzaamheidsvisie hebben vastgelegd. Vooraf enkele kanttekeningen: 1.

Meierijstad heeft in haar duurzaamheidsvisie 12 ambities vastgelegd, zoals omschreven in hoofdstuk 1. Daaraan gekoppeld is een uitvoeringsprogramma van 40 projecten opgestart. Voor die 40 projecten hebben we als gemeentelijke organisatie onze rol bepaald. Slechts enkele projecten kunnen we helemaal zelf uitvoeren, omdat we rechtstreeks invloed hebben (rol: autonoom uitvoeren). Bijvoorbeeld het energieverbruik in gemeentelijke panden, het woonwerk- en zakelijk verkeer, bijvriendelijk bermbeheer of duurzaam inkopen. Maar bij verreweg de meeste projecten doen we dit samen met partners (rol: coproduceren) of stimuleren en faciliteren we anderen om in actie te komen (rol: stimuleren/faciliteren). In de visie komt dit ook tot uiting in twee van de uitgangspunten: we geven het goede voorbeeld, maar kunnen het alleen samen met de maatschappij voor elkaar krijgen. Dit hoofdstuk gaat daarom over de voortgang die we als samenleving boeken, niet alleen als gemeentelijke organisatie.

2.

Voor veel van deze ambities hebben we zelf als Meierijstadse samenleving niet alle touwtjes in handen, maar zijn we afhankelijk van landelijk beleid of wetgeving, of zelfs van de inzet die Europees of wereldwijd wordt gepleegd.

3.

De eerste jaren richting 2050 werken we aan een solide basis voor onze duurzaamheidsacties. Dat vraagt tijd, waardoor de resultaten in de beginjaren niet zo hard stijgen als we misschien wensen of hopen. Dat wil niet zeggen dat we de verkeerde dingen doen. De conclusie is wel dat het de komende jaren sneller moet gaan met onze resultaten, willen we de ambities halen. En scherp moeten blijven opletten of onze inspanningen uiteindelijk wel echt leiden tot resultaat.

Pagina 10 van 24

Energiek en Verantwoord

Ambitie Hoe meten we? Voortgang:

1. In 2025 is 20% van het totale energieverbruik in Meierijstad duurzaam opgewekt Opgewekte hernieuwbare energie uit de Klimaatmonitor (Rijkswaterstaat)

2016: 3,3% 2017: 3,8% 2018: 4,9% 2019: 6,0% 2020: 7,6%

Er zit groei in de opwekking van duurzame energie. Sinds 2016 zit het opwekpercentage in de lift, deze exponentiële groei moet zich doorzetten, dan is onze ambitie van 20% duurzaam opgewekte energie in 2025 haalbaar. Daarvoor is naast zon op dak ook grootschalige opwekking van duurzame energie nodig, elk jaar meer. De praktijk is echter weerbarstig bleek in 2022: problemen op het netwerk, beperkingen voor windenergie door radarverstoring, weerstand uit de samenleving en een krappe arbeids- en materialenmarkt zetten een rem op de opwek van duurzame energie. Het bedrijfsleven en de overheid werken samen aan andere oplossingen. Bijvoorbeeld ruimte creëren op het elektriciteitsnet door betere afstemming en alternatieven onderzoeken zoals waterstof of een warmtenet op het bedrijventerrein. De agrarische sector werkt aan opwekking van duurzame energie met zonne-energie en monovergisting van koeienmest. De gemeente werkt aan de warmtetransitie en doet onderzoek naar bronnen.

Pagina 11 van 24

Ambitie Hoe meten we? Voortgang

2. In 2030 is al het maatschappelijk vastgoed in Meierijstad voor zover mogelijk CO2-neutraal Dashboard voor Meierijstad in ontwikkeling We kunnen dit nog niet meten: de monitor is in ontwikkeling en wordt bij de begrotingsbehandeling 2024 aangeboden. Wel zijn er veel gebouwen aangepakt (zie project 1 en 2).

Pagina 12 van 24

Energieverbruik Gebouwde omgeving Meierijstad (2011-2021) met lineaire trendlijn naar 2030 (TJ) 3500

RES doel 11%, 2741

3000 2500 2000 1500 1000

2027

2026

2025

2024

2023

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

0

2012

500 2011

Industrie 2017 3.552 TJ 2018 3.521 TJ 2019 3.345 TJ 2020 3.296 TJ 2021 3.412 TJ

MS doel 30%, 2156

2030

Gebouwde omgeving 2017 3.091 TJ 2018 3.109 TJ 2019 3.068 TJ 2020 2.984 TJ 2021 3.036 TJ

In 2030 is in Meierijstad het energieverbruik bij bedrijven en in de gebouwde omgeving met 30% gereduceerd Energieverbruik industrie en gebouwde omgeving uit de Klimaatmonitor (Rijkswaterstaat)

2029

Hoe meten we? Voortgang:

3.

2028

Ambitie

Energieverbruik Industrie, Energie, Afval en Water Meierijstad (2011-2021) met lineaire trendlijn naar 2030 (TJ) 4000

RES doel 11%, 3162

3500 3000 2500

MS doel 30%, 2487

2000 1500 1000

2030

2029

2028

2027

2026

2025

2024

2023

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2013

2012

0

2011

500

In het energieverbruik bij bedrijven en in de gebouwde omgeving is in de afgelopen 10 jaren een dalende trendlijn te zien. In sommige jaren stijgt het energieverbruik weer iets, in andere jaren daalt het. Voor de onderdelen ‘gebouwde omgeving’ en ‘industrie’ zijn de nieuwste cijfers van 2021. Het energieverbruik is voor beide onderdelen weer gestegen ten opzichte van 2020. De oorspronkelijke ambitie van 30% besparing in 2030 is met deze trend (lineair doorgerekend) niet haalbaar. Het RESdoel van 11% besparing in 2030 lijkt wel haalbaar. De dalende lijn moet zich dan wel voortzetten. Dat gebeurt niet vanzelf, daarvoor is inspanning nodig van met name bedrijven, woningcorporaties en huizenbezitters, met ondersteuning van de overheid. Bovendien wordt het energieverbruik door allerlei factoren beïnvloed, zoals de energieprijs, stand van de economie, het weer en in 2020 en 2021 ook de coronacrisis. Daarom moeten we voorzichtig zijn met conclusies over (dalende) trendlijnen en vol blijven inzetten op besparing.

Pagina 13 van 24

Ambitie

4.

In 2030 is bij de bedrijven in Meierijstad maatschappelijk verantwoord ondernemen de standaard Hoe meten we? • Aantal deelnemers aan activiteiten DOE (gemeente Meierijstad, POM, Rabobank) • Hoeveelheid zon op bedrijfsdaken (Enexis) • Aantal deelnemers Fairtrade (Stichting Fairtrade Gemeente Meierijstad) Voortgang • 64 uitgevoerde energiescans bij bedrijven in 2021 en 2022. Maatregelen genomen: LED verlichting, PV panelen, CV optimalisatie. Ook steeds meer aandacht voor klimaatadaptatie en vergroening. • 77 MW vermogen zon op grote bedrijfsdaken, 13 MW in aanleg. • 2 nieuwe fairtrade deelnemers Steeds meer bedrijven zijn bezig met maatschappelijk verantwoord ondernemen. Deze groei moet nog toenemen, om te bereiken dat in 2030 bij alle bedrijven MVO de standaard is.

Pagina 14 van 24

Circulair en schoon

Ambitie Hoe meten we? Voortgang

5. In 2030 is de leefomgeving in Meierijstad vrij van zwerfafval Beeldkwaliteitmeting met CROW-methode (gemeente Meierijstad) Geen voortgang gemeten in 2022.

Pagina 15 van 24

Ambitie

6.

Hoe meten we?

• • •

In 2050 bestaat in Meierijstad geen (rest)afval en verspilling meer. Alle materialen en gebouwen komen uit en keren terug in gezonde kringlopen Gegevens fijn huishoudelijk afval aan huis opgehaald (gemeente Meierijstad) Monitoring voedselverspilling (Rijksoverheid en Voedingscentrum) Circulaire Atlas provincie Noord-Brabant (2020)

Voortgang VANG-doelstelling behaald Voedselverspilling 88-138 kg per hoofd

De voortgang voor de volledige opgave om circulair te worden in 2050 is nog niet in beeld. Daarvoor is eerst inzicht nodig in de grondstofstromen in Meierijstad. Gebaseerd op de circulaire atlas van de provincie Noord-Brabant verwachten we dat consumptiegoederen maar een klein aandeel zijn van het totaal. Meierijstad heeft de VANG-doelstelling in 2020 gehaald: maximaal 100 kg fijn restafval per inwoner en een scheidingspercentage van minimaal 75%. Het VANG-doel voor 2025 is maximaal 30 kg fijn restafval per inwoner. De focus ligt op nog betere scheiding van afval én betere kwaliteit van de afvalstromen (zo schoon mogelijk, zodat het zo hoogwaardig mogelijk verwerkt kan worden). In 2022 produceerde Meierijstad 63 kg fijn restafval per persoon. De voedselverspilling daalde in 2019 significant ten opzichte van voorgaande jaren. De voedselverspilling bedroeg in 2019 per hoofd van de bevolking tussen de 88 en 138 kilogram. Er zijn geen nieuwe cijfers beschikbaar.

Pagina 16 van 24

Ambitie

7.

Hoe meten we?

• •

In 2050 is de mobiliteit in Meierijstad innovatief en schoon. Vervoersbewegingen zijn zonder emissies en vrij van fossiele brandstof Energieverbruik verkeer uit de Klimaatmonitor (Rijkswaterstaat) Aantal elektrische voertuigen (Rijkdienst voor Wegverkeer)

Voortgang Energieverbruik 2017 2.844 TJ 2018 2.913 TJ 2019 2.898 TJ 2020 2.482 TJ Aantal elektrische en plug-in hybride voertuigen 2018 663 2019 903 2020 1.209 2021 1.680 2022 2.398

De trendlijn van 2011 tot 2020 is vlak, het energieverbruik laat dus op lange termijn geen dalende lijn zien. Ook voor mobiliteit geldt dat alles wat we niet verbruiken, niet duurzaam hoeven op te wekken. Besparing van het verbruik door slimmer en anders reizen is daarom nog steeds één van de ambities van het mobiliteitsbeleid. Sinds 2014 stijgt het totale energieverbruik door vervoer zelfs in Meierijstad. In 2019 stabiliseerde het zich, en daalde vervolgens flink in 2020. De coronacrisis lijkt daarvoor de belangrijkste oorzaak. Het aantal elektrische voertuigen (elektrisch, plug-in hybride, brommers en speed pedelecs) neemt de laatste jaren exponentieel toe.

Pagina 17 van 24

Ambitie Hoe meten we? Voortgang

8. In 2050 is de bedrijvigheid in Meierijstad schoon en emissieloos Eigen monitor in ontwikkeling binnen samenwerkingsverband DOE We kunnen dit nog niet meten: er werd gewerkt aan een CO2-monitor in samenwerking met Platform Ondernemend Meierijstad. Dit heeft in 2022 lagere prioriteit gekregen. Reden is dat de aanpak op de bedrijventerreinen versnelt, door deelname aan het provinciale project Grote Oogst, maar ook door netschaarste, de hoge energieprijzen en beleid van de Rijksoverheid. De focus bij het bedrijfsleven ligt op daadwerkelijke uitvoering, niet op monitoring. We weten wel wat het energieverbruik van het bedrijfsleven is en hoeveel elektriciteit wordt opgewekt door zon op grote daken. Zie de voortgang bij ambitie 3 en 1.

Pagina 18 van 24

Klimaatbestendig en biodivers

Ambitie Hoe meten we? Voortgang:

9. In 2030 is de groenindex van Meierijstad gestegen met 25% tot 0,5 Nog geen monitor We kunnen dit nog niet meten: een goede monitor moeten we nog vinden. Daarover bestaan verschillende gedachten: • Een mogelijkheid is de Gemeentelijk Groen Monitoring Service van Wageningen University & Reseach. In hun aanbod laten zij een kaartje zien van Nederland uit 2020. Gemeente Meierijstad is verstedelijkt binnen de bebouwde kom en staat landelijk op plaats 275 van groenste gemeenten. Dat biedt ruimte voor verbetering. • In de verschillende beleidsstukken over gemeentelijk groen wordt de ambitie overgenomen en verder uitgewerkt. Zoals in het bomenbeleidsplan. Wellicht is het praktischer en minder complex om het meten van deze ambitie in delen te knippen. Dan meten we de toename van groen bij losse en concrete projecten, in plaats van het geheel. • Een andere mogelijkheid is om de klimaatbestendigheid van een gebied als geheel te meten. Groen wordt dan een middel, geen doel op zich.

Pagina 19 van 24

Ambitie Hoe meten we?

Voortgang

10. In 2030 zorgen we dat bij alle activiteiten in Meierijstad de biodiversiteit per saldo minimaal gelijk blijft In het nieuwe biodiversiteitsbeleid staat over monitoring het volgende opgenomen: “om een zo objectief mogelijk meetresultaat te krijgen maken we gebruik van verschillende monitorigsmethoden”. • We gaan specifieke soorten monitoren met behulp van de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF). • We gaan leefgebieden monitoren. Bepaalde soorten zijn indicatief voor de kwaliteit van een leefgebied. Ook gaan we concrete acties per speerpunt monitoren. Deze monitoring is nog niet opgestart. Wel is in aanloop naar het nieuwe beleid in 2021 een nulmeting uitgevoerd op basis van de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) De nulmeting die we in 2021 uitvoerden laat het aantal waargenomen soorten zien in de periode 2018-2020 ten opzichte van 2008-2010: • Meer kritische soorten waargenomen. • Meer soorten waargenomen die gebaat zijn bij een betere waterkwaliteit. • Waarneming van vaatplanten, reptielen, amfibieën en zoogdieren stabiel. • Lichte stijging aantal verschillende vogelsoorten. • Aantal insecten duidelijk toegenomen. Bij deze resultaten moeten we een belangrijke kanttekeningen plaatsen: We vergeleken voor de nulmeting de periode 2008-2010 met de periode 2018-2020.

In die tijd is het doorgeven van (digitale) meldingen veel eenvoudiger geworden en daardoor ook toegenomen. Een toename van een soort kan dus ook het gevolg zijn van een groter aantal waarnemers. Wereldwijd en ook in Nederland staat de biodiversiteit onder druk, blijkt uit meerdere onderzoeken. Ondanks meer waarnemingen van de genoemde soorten, koersen we op behoud én verdere verbetering van de biodiversiteit in Meierijstad.

Pagina 20 van 24

Ambitie

11. In 2030 zorgen we dat bij alle activiteiten in Meierijstad de bodem- en waterkwaliteit per saldo minimaal gelijkt blijft Hoe meten we? Geen monitoring We meten de voortgang in Meierijstad niet. Landelijke metingen in combinatie met wetgeving volstaan om te waarborgen dat deze ambitie wordt behaald. Eventuele lokale metingen verricht het waterschap. Omdat de kwaliteit van kleine watergangen veranderlijk is, worden deze gegevens niet opgeslagen en kunnen we daaruit geen trends concluderen.

Pagina 21 van 24

Ambitie Hoe meten we? Voortgang

12. In 2050 is Meierijstad volledig klimaatbestendig (klimaatadaptatie, verdroging en hittestress) Klimaatatlas As50 (watersamenwerking As50+), klimaatonderlegger en klimaatschadeschatter

We kunnen dit nog niet meten: een goede monitor moeten we nog vinden of ontwikkelen. In 2020 en 2021 hebben we meer inzicht gekregen in de risico’s voor Meierijstad van klimaatverandering, en daarmee beter zicht op de benodigde actie. De gebruikte instrumenten lenen zich (nog) niet voor monitoren van de resultaten van deze acties. De klimaatschadeschatter geeft een beeld van de kosten die sterke klimaatverandering voor Meierijstad betekenen, als we niets ondernemen om ons aan te passen aan klimaatverandering . De vraag is in hoeverre Meierijstad nu wil investeren om latere negatieve gevolgen en de kosten daarvan te verlagen.

Pagina 22 van 24

Bijlage 1 – Projectenboek duurzaamheid 2022

Pagina 23 van 24

Bijlage 2 - Toelichting op voortgang ambities

Pagina 24 van 24