RIB meicirculaire 2024

Raadsinformatiebrief

Datum

24 juni 2024

Zaaknummer Portefeuille

2611746 Economie, financiën, dienstverlening J.H.M. Goijaarts

Onderwerp

Meicirculaire 2024

Behandeling in commissie Niet van toepassing Kennisnemen van: De uitkomst van de meicirculaire 2024. Aanleiding Onlangs is de meicirculaire 2024 ontvangen. In dit voorstel wordt duidelijkheid verschaft over de verschillen tussen de meicirculaire 2024 van de algemene uitkering voor de jaren 2024 tot en met 2028 ten opzichte van de decembercirculaire 2023 Kernboodschap De meicirculaire is de belangrijkste circulaire van het gemeentefonds. In de meicirculaire wordt inzicht gegeven in de nieuwe accresontwikkelingen, loon- en prijsontwikkelingen en overige meldingen. Uitgangspunten oormerken van middelen uit algemene uitkering Wij hanteren de volgende uitgangspunten voor taakmutaties in het gemeentefonds: - Nieuwe middelen voor een bepaald taakveld reserveren we binnen het Algemene Uitkering tot de eerstvolgende kadernota/programmabegroting. - Op basis van een apart voorstel vindt onderbouwing plaats waarom het geld nodig is binnen dat beleidsveld. - Bij de kadernota/programmabegroting vindt integrale afweging plaats. Op basis van de integrale afweging zetten we middelen in voor het betreffende beleidsveld of voegen dit toe aan de algemene middelen. - Als bestaande middelen geoormerkt zijn, dan oormerken we ook de verhoging/verlaging uit taakmutaties. In onderstaande tabel zijn de mutaties van de meicirculaire verwerkt. Vervolgens worden per onderdeel de mutaties toegelicht:

Mutaties meicirculaire 2024 Volume accres historisch Bbp LPO accres effect wijziging indexatie o.b.v. pbbp vanaf 2024 Incidentele compensatie nieuwe systematie (Bbp) LPO accres effect CEP 2024 t.o.v. septembercirculaire 2023 Ontwikkeling uitkeringsbasis Schrappen oploop opschalingskorting Afrekening ruimte onder BCF plafond 2023 Overige ontwikkelingen uitkeringsfactor (o.a. afonding) Woz-waarden mutaties Woz waardering en aanpassing rekentarieven Handelsregister Correctie extrapolatie participatie Handhaving energielabel C kantoren Compensatieregeling niet beoogde kosten jeugdzorg WMO hulpmiddelen Besparingsverlies jeugd (koring € 500 miljoen) Vervallen stelpost jeugd Aframen stelpost jeugd Landelijke vreemdelingen voorziening Uitvoeringskosten omgevingswet Gemeentelijke antidiscriminatie voorzieningen Faciliteitenbesluit opvangcentra Werdrukverlaging jeugdbescherming Ketensystemen jeugd Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Compensatieregeling voogdij 18+ Loon- en prijsbijstelling Voogdij 18+ Basisregistratie personen (BRP) experiment Voorschoolse voorziening peuters (DU) Armoedebestrijding kinderen (DU) Maatschappelijke begeleiding (DU) Jeugdhulp kinderen in een AZC (DU) Einde lening inburgeringsplicht Participatie (IU) Hoeveelheidsverschillen Totaal toename algemene uitkering meicirculaire 2024

2024 -1.209.790,16 -1.700.296,52 2.903.496,38 -380.542,55 1.330.769,18 858.951,01 12.097,90 76.546,14 -4.569

-116.485 18.747

-57.701 330.960 11.750 36.649 125.088 -2.819 116.830 7.043 2.375 -990 7.110 22.198 2.318 1.453.640 862.935 4.706.310

2025 2026 2027 2028 -1.694.447,40 3.220.634,11 3.188.779,92 3.209.720,57 -3.611.459,13 -3.749.912,32 -3.637.035,80 -3.547.992,52 2.602.187,09 534.834,55 430.601,67 337.253,25 -1.145.096,80 -1.819.343,06 -2.158.629,90 -2.034.130,22 968.255,66 1.162.683,30 1.163.788,29 1.162.942,24 2.674.172,73 2.653.437,31 2.639.878,88 96.825,57 -468.401,21 -808.764,22 -1.802

69.761,03 -515.393,61 -820.104,74 -1.763

104.740,95 -562.386,01 -831.445,26 -1.831

1.790

1.850

93.035,38 -609.378,41 -842.785,78 -1.893 22.673 1.903

132.330 -2.983 123.594 137.260 7.450

128.843

133.135

136.980

121.429 133.643 7.254

125.474 138.094 7.496

129.097 142.082 7.712

-990 -9.579

-990 -9.579

-990 -9.579

-990 -9.579

22.198

22.198

22.198

22.198

894.479 3.233.785 2.549.338

931.738 2.717.578 4.809.474

919.823 2.515.371 4.202.892

880.498 2.558.221 4.297.446

132.330 -2.983 123.594 137.260

128.843

133.135

136.980

121.429 133.643

125.474 138.094

129.097 142.082

7.450 -990 -9.579

7.254 -990 -9.579

7.496 -990 -9.579

7.712 -990 -9.579

28.313 2.137.271 -2.000.000 1.908.912

Te oormerken middelen WMO hulpmiddelen Aframen stelpost jeugd Uitvoeringskosten omgevingswet Gemeentelijke antidiscriminatie voorzieningen Werdrukverlaging jeugdbescherming Ketensystemen jeugd Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Compensatiregeling 18+ Loon- en prijsbijstelling Voogdij 18+ Basisregistratie personen (BRP) experiment Voorschoolse voorziening peuters (DU) Armoedebestrijding kinderen Maatschappelijke begeleiding (DU) Jeugdhulp kinderen in een AZC (DU) Einde lening inburgeringsplicht Participatie (IU)

18.747

7.110 22.198 2.318 1.453.640

22.198 0 894.479

22.198

22.198

22.198

931.738

919.823

880.498

Totaal te oormerken middelen

2.094.249

3.240.985

1.334.536

1.335.651

1.307.999

-12.000 112.444 100.444

87.336 431.987 519.323

1.180.360 1.199.440 2.379.800

1.774.295 2.102.842 3.877.137

-792.091

2.955.614

487.441

-887.690

330.960 11.750 125.088 -2.819 116.830 7.043 2.375 -990

Acres Bijstellen verwachting stelpost loonkostenontwikkeling Bijstellen verwachting ontwikkeling stelpost prijsontwikkeling

netto-resultaat meicirculaire 2024

2.612.061

28.313 1.908.912

Accres ontwikkeling volume historisch bbp In de Voorjaarsnota 2024 heeft het ministerie van BZK besloten om het gemeentefonds vanaf 2024 te indexeren op basis van het bruto binnenlands product (bbp). Uitgangspunt is dat het gemeentefonds meerjarig de ontwikkeling van het nominaal bruto binnenlands product volgt. De

Zaaknummer

Pagina 2 van 8

datum 12 juni 2024

volumeontwikkeling van de fondsen wordt gebaseerd op een 8-jaars (t-9 t/m t-2) historisch gemiddelde van het bbp, waardoor het gemeentefonds minder schommelt. LPO acres prijs b In de Voorjaarsnota 2024 heet het ministerie van BZK besloten om vanaf 2024 het Loon Prijs Ontwikkeling accres te bepalen op basis van de ontwikkeling van het prijs bbp van het lopende jaar, waardoor het gemeentefonds op een reëel niveau blijft. Deze systematiek was in de septembercirculaire 2023 toegepast vanaf 2027, maar is in deze circulaire vervroegd naar toepassing vanaf 2024. De tranche van het lopende jaar wordt telkens bij de Voorjaarsnota bepaald. De prijs- bbp ontwikkeling is gebaseerd op de Centraal Economisch Plan (CEP) raming van het Centraal Plan Bureau (CPB). In de CEP-raming van 2024 is een lagere prijsontwikkeling voorzien, waardoor de prijscompensatie lager uitpakt ten opzichte van september 2023. De verlaging die volgt uit de systematiekwijziging is een eenmalige (gedeeltelijke) compensatie door het ministerie van BZK toegekend . Zie toelichting compensatie. Incidentele compensatie De overgang van de huidige trap-op trap-af systematiek naar de bbp systematiek wordt in de jaren 2024-2029 (gedeeltelijk) gecompenseerd. De compensatie bedraagt landelijk € 719 miljoen in 2024, € 649 miljoen in 2025, € 136 miljoen in 2026, € 109 miljoen in 2027 en € 88 miljoen in 2028.

Ontwikkeling uitkeringsbasis Door de continue bijstellingen van de aantallen (macroniveau) vindt er bij iedere circulaire een aanpassing van de uitkeringsfactor plaats. Schrappen oploop opschalingskorting De oploop van de opschalingskorting wordt vanaf 2026 structureel geschrapt. Dit resulteert in een plus van landelijk € 675 miljoen van 2026. Plafond BTW compensatiefonds, afrekening 2021 Jaarlijks wordt bij de septembercirculaire een inschatting gemaakt van de declaraties door gemeenten bij het BTW compensatiefonds. In meicirculaire wordt nu een hogere onderschrijding verwacht ten opzichte van het plafond landelijk € 4,191 miljard) er wordt nu € 573 miljoen uitgekeerd via de uitkeringsfactor van het gemeentefonds. Dit is € 213 miljoen meer dan voorzien in de septembercirculaire. Overige mutaties uitkeringsfactor en afrondingsverschillen Het betreft mutaties die betrekking hebben op de verdeelreserve afrondingen en uitnamen t.b.v. mutaties in de maatstaven en afrondingsverschillen Woz waarden mutaties De aanpassing van de rekentarieven van de verdeelmaatstaf ozb is afgestemd op de WOZ tijdvakken. Op 1 januari 2024 begint een nieuw WOZ tijdvak met waarde peildatum 1 januari 2023.

Bij de aanpassing van de rekentarieven is de vaste werkwijze toegepast: het rekentarief wordt naar beneden (of naar boven) bijgesteld om de stijging (of daling) van de ozb maatstaf als gevolg van stijging (of daling) van de WOZ waarde van woningen en niet-woningen ongedaan te maken. De maatstaf groeit alleen met de inflatie mee (prijs Nationale Bestedingen, pNB).

Zaaknummer

Pagina 3 van 8

datum 12 juni 2024

Woz waarden mutaties Op basis van informatie van het CBS met betrekking tot de WOZ-waarden voor woningen en nietwoningen en het hanteren van de marktontwikkeling volgens de Waarderingskamer zijn de WOZwaarden in de algemene uitkering verhoogd. De WOZ-waarden is een negatieve component in de algemene uitkering. De rekentarieven hiervoor zijn ook aangepast. Daarnaast zijn de waarden aangepast op basis van nieuwe overzichten en prognoses. Handelsregister Sinds 1 januari 2014 is er sprake van inputfinanciering voor het overheidsgebruik van het handelsregister waarbij gemeenten bijdragen in de kosten. In deze circulaire wordt de jaarlijkse aanvullende bijdrage van landelijk € 538.000 vanaf 2023 structureel verwerkt, waarbij 2023 is verwerkt in begrotingsjaar 2024. Correctie extrapolatie participatie Met ingang van 2023 zijn de onderdelen Wajong en Regulier werk van de integratie-uitkering participatie naar de algemene uitkering overgeheveld (meicirculaire 2022). Daarbij is overeengekomen om de meerjarige oploop van deze onderdelen jaarlijks via een correctie op extrapolatie te blijven compenseren. Daarom wordt de correctie op de extrapolatie voor 2028 en 2029 landelijk (€ 8,4 miljoen en € 17,9 miljoen) in deze circulaire verwerkt.

Handhaving energielabel C kantoren In het bouwbesluit is vastgelegd dat per 1-1-2023 een kantoor een energielabel C of beter moet hebben om als kantoor gebruikt te mogen worden. De spreiding van het budget voor toezicht en handhaving over een lange periode, zoals oorspronkelijk gepland is ongewenst. Daarom zijn middelen naar voren gehaald, zodat het zwaartepunt van de financiering ligt in de jaren 2023 t/m 2025. In de meicirculaire 2023 is een kasschuif verwerkt en zoals aangekondigd worden nu de jaren 2026 t/m 2029 verwerkt. Compensatieregeling niet beoogde kosten jeugdzorg Voor het verlenen van de specifieke uitkering compensatieregeling niet beoogde kosten jeugdzorg in 2024 wordt landelijk € 60 miljoen vanuit het gemeentefonds overgeboekt naar de begroting van het ministerie van VWS. Vanuit de algemene uitkering gaat het om € 27,9 miljoen. Het overige deel wordt overgeboekt vanuit het restantbudget van de integratie-uitkering Voogdij 18+ (zie ook mutatie IU voogdij 18+). Dit budget wordt ingezet om gemeenten te compenseren voor de niet beoogde kosten 2022 en 2023 na inwerktreding van de Wet wijziging woonplaatsbeginsel. Wmo hulpmiddelen Het scheiden van wonen en zorg in de Wlz leidt bij gemeenten tot meerkosten. Bepaalde hulpmiddelen die bij zorg met verblijf vanuit de Wlz worden gefinancierd, worden bij andere leveringsvormen vanuit de Wmo gefinancierd.

De meerkosten worden gedekt vanuit de Wlz. Daartoe wordt landelijk € 4,5 miljoen en € 6,7 miljoen in 2025 overgeboekt naar het gemeentefonds. Jeugdzorg In het coalitieakkoord Rutte IV is een aanvullende besparing op Jeugdzorg opgenomen die oploopt naar landelijk € 511 miljoen vanaf 2027. De geraamde besparing van € 500 miljoen kan

Zaaknummer

Pagina 4 van 8

datum 12 juni 2024

nog niet gerealiseerd worden, omdat de maatregelen die tot besparing moeten leiden nog niet zijn gerealiseerd. Daarom wordt nu voor 2024 incidenteel € 500 miljoen toegevoegd aan de algemene uitkering. Landelijke Vreemdelingen Voorziening Het pilotprogramma voor de Landelijke Vreemdelingen Voorziening (LVV) had oorspronkelijk een looptijd van 2019 t/m 2021. In afwachting van een mogelijke structurele regeling is de pilot verlengd tot en met 31 december 2024. De middelen aan de gemeenten met een LVV-voorziening worden sinds 2022 verstrekt via een specifieke uitkering. Een gedeelte hiervan wordt bekostigd door een uitname uit het gemeentefonds. Omdat de uitname in 2023 niet heeft plaatsgevonden, zijn in deze circulaire de uitnamen voor 2023 en 2024 landelijk (€ 4,4 miljoen). Uitvoeringskosten Omgevingswet De financiële middelen vanuit het Coalitieakkoord (CA) van het kabinet-Rutte IV worden ingezet voor het bereik van de doelen van de Omgevingswet. Met het uitkeren van deze landelijk € 71,5 miljoen in 2024 kunnen de ontvangende partijen in hun transitie ervoor zorg dragen dat ze aangesloten, geoefend en ingeregeld zijn en voldoen aan de in de Omgevingswet gestelde eisen. Er volgt nog een stelselevaluatie, waarbij de daadwerkelijke gemaakt kosten in kaart worden gebracht.

Op de aanvullende post bij ministerie van Financiën staat nog een reservering van ruim € 80 miljoen in 2025 voor gemeenten. Deze middelen zullen naar verwachting in een volgende circulaire worden toegevoegd aan het gemeentefonds. Gemeentelijke antidiscriminatie voorzieningen (ADV’s) Gemeenten en hun antidiscriminatievoorzieningen werken samen als het gaat om preventie van discriminatie op lokaal niveau. Voor de kerntaken krijgen gemeenten sinds 2009 structureel middelen via het gemeentefonds. Vanaf dit jaar krijgen gemeenten middelen om samen met hun ADV’s meer aan preventie te kunnen doen. De decentralisatie-uitkering maakt het mogelijk om op lokaal niveau maatwerk te kunnen toepassen. De ADV’s kunnen gemeenten aan de hand van hun meldingscijfers adviseren over onderwerpen die hen zijn opgevallen binnen de gemeenten. Hiervoor is in 2024 landelijk in totaal € 2,5 miljoen beschikbaar. Faciliteiten opvangcentra In het faciliteitenbesluit geregeld dat de gemeenten die een opvangcentra voor asielzoekers hebben, uitkeringen krijgen vanuit een decentralisatie-uitkering. Op basis van dit besluit wordt aan een gemeente waarin een opvangcentra is gevestigd, jaarlijks door het Centraal opvang asielzoekers (COA) een uitkering verstrekt.

De uitkering wordt gebaseerd op basis van het aantal door asielzoekers permanent bezetten capaciteitsplaatsen verminderd met het op 1 januari van het uitkeringsjaar in de basisregistratie personen aantal ingeschreven bewoners van het opvangcentrum. Het bedrag landelijk van € 2,2 miljoen betreft een nabetaling aan dertien gemeenten over 2023 om hun werkzaamheden in en voor de opvangcentra te kunnen vergoeden. Werkdrukverlaging jeugdbescherming In het bestuurlijk akkoord over het verlagen van de werkdruk in de uitvoering van de jeugdbescherming en jeugdreclassering door de gecertificeerde instellingen is afgesproken dat het ministerie van JenV vanaf 2024 landelijk jaarlijks € 30 miljoen bijdraagt aan deze werkdrukverlaging.

Zaaknummer

Pagina 5 van 8

datum 12 juni 2024

Ketensystemen jeugd In 2017 hebben alle betrokken ketenpartners ingestemd met een verdeelsleutel voor de kosten van het operationeel, tactisch en strategisch beheer van de ketensystemen. De structurele bijdrage van gemeenten aan de ketensystemen bedraagt landelijk € 950.000. Als gevolg van de (herijkte) verdeelsleutel gaan gemeenten in 2024 en 2025 jaarlijks € 712.000 meer bijdragen voor gebruik van de ketensystemen. Deze extra bijdrage wordt onttrokken aan de algemene uitkering. Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Vanuit de aanpak geldzorgen, armoede en schulden (juli 2022) is landelijk € 40 miljoen aan structurele middelen voor betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden beschikbaar gesteld. Voor 2023 zijn deze middelen incidenteel beschikbaar gesteld. De toekenning vanaf 2024 zal structureel plaats vinden. Compensatieregeling Voogdij 18+ In de meicirculaire 2022 is het budget van de integratie-uitkering 18+ overgeheveld naar de algemene uitkering. Op de integratie-uitkering is een reservering achtergebleven voor eventueel nog toe te kennen compensatieregelingen. Dit restant budget van landelijk € 32,1 miljoen wordt nu voor 2025 en verder overgeheveld naar de algemene uitkering.

Loon- en prijsbijstelling Voogdij 18+ Op de integratie-uitkering Voogdij 18+ was in de ontwerpbegroting 2024 nog een reservering opgenomen voor een eventueel nog toe te kennen compensatieregelingen. Over dat budget is loon en- en prijsbijstelling toegekend. Omdat het budget van de reservering in deze circulaire wordt overgeheveld naar de algemene uitkering wordt ook de toegekende loon- en prijsbijstelling van landelijk structureel € 1,7 miljoen toegevoegd aan de algemene uitkering. Basisregistratie personen (BRP) experiment In het najaar van 2023 is het besluit experimenten bijhouding BRP in werking getreden met het oogmerk de ingeschrevene in het BRP op het woonadres te informeren over inschrijvingen op het betreffende adres. Gemeente krijgen er daarmee een extra verplichte taak bij. Veel gemeenten doen dit echter al. het experiment moet uitwijzen of de verplichting leidt tot en lastenverzwaring in termen van uitvoering en kosten. de gemeenten ontvangen jaarlijks gedurende de looptijd een vergoeding voor de verplichte medewerking aan de evaluatie van € 2.400 per gemeente. Voorschoolse voorzieningen peuters De decentralisatie-uitkering voorschoolse voorzieningen is voor 2024 geactualiseerd met de voluminastanden van uitkeringsjaar 2023 (in de gemeentelijke indeling van 2024). Voor Meierijstad betekent dit een structurele verlaging vanaf 2024 met € 990.

Armoedebestrijding kinderen Jaarlijks vindt in de meicirculaire plaats van de verdeling t+1 en verder. De middelen worden verdeeld op basis van CBS-gegevens over kinderen met een kans op armoede. Voor Meierijstad betekent dit een structurele verlaging vanaf 2025 met € 9.579. Maatschappelijke begeleiding Conform artikel 18 van de Wet inburgering 2013 voorziet het college in de matschappelijke begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden. Meierijstad ontvangt

Zaaknummer

Pagina 6 van 8

datum 12 juni 2024

een vergoeding van € 7.110 (3 personen * € 2.370) . Het betreft personen die voor 1 januari 2024 inburgeringsplichtig zijn geworden. Jeugdhulp kinderen in een AZC Gemeenten zijn vanaf 2019 verantwoordelijk voor de organisatie en financiering van jeugdhulp aan kinderen in een AZC. Hiervoor is structureel landelijk € 5,1 miljoen beschikbaar. Het betreft hier de definitieve verdeling voor 2023. Deze verdeling is gebaseerd op de cijfers van januari 2023 t/m december 2023. Deze bedragen zijn voorlopig ook voor 2024 en verder gehanteerd. Einde lening inburgeringsplicht Via een decentralisatie-uitkering worden middelen aan gemeenten beschikbaar gesteld voor begeleiding en in het een beperkt aantal gevallen financieel ondersteunen van inburgeraars bij het betalen van extra cursusuren of examengelden. Participatie De omvang van de integratie uitkering participatie wijzigt als gevolg van de toekenning van de loon- en prijsbijstelling 2024 (€ 113,3 miljoen in 2024 aflopend naar € 93,7 miljoen in 2029. De verdeling van de bedragen per gemeente wijzigt in de eerste plaats door actualisatie van de verdeling van Wsw-middelen. Deze is gebaseerd op de gerealiseerde omvang van de sociale werkplaatspopulatie (gemeten in standaardeenheden (SE) per betalende gemeente zoals bekend is uit het voorgaande jaar en een inschatting van de blijfkansen in de sociale werkplaats.

De Wswverdeling van 2024 is geactualiseerd met de realisaties van het gemiddeld aantal SE in 2023 en de blijfkansen voor de jaren 2024 tot en met 2029. Daarnaast is er sprake van wijzigingen in de verdeling van de bedragen per gemeente door aanpassing in de drempelbedragen in de verdeling van de middelen voor beschut werk. De drempelbedragen geven weer wat het gemiddeld is dat in het betreffende jaar beschikbaar is gesteld voor de begeleiding van beschut werk. De drempelbedragen zijn in deze circulaire aangepast vanwege loon en prijsbijstelling en de structurele verhoging. Het drempelbedrag voor 2024 is € 11.300. Verder wordt de uitkering opgehoogd om gemeenten tegemoet te komen bij financiële uitdagingen rondom de infrastructuur van sociaal ontwikkelingsbedrijven (landelijk € 63,9 miljoen in 2024) Hoeveelheidsverschillen Naast de mutaties in de algemene uitkering die worden veroorzaakt door wijziging in maatstafgewichten en de wegingsfactoren als gevolg van beleidsmatige maatregelen, wordt een deel van de mutatie veroorzaakt door mutaties in de door de gebruiker ingebrachte basisgegevens. • Maatstaf huishoudens met een laag inkomen Bij het proces om te komen tot een nieuw verdeelmodel in 2023 is naar diverse definities van de maatstaf “huishoudens met een laag inkomen gekeken”.

De aantallen zijn voor 2023 en 2024 bijgesteld op basis van de meest relevante cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek beschikbaar heeft. Dit gaf voor de jaren 2023 en 2024 een extra uitkering voor de gemeente Meierijstad. Momenteel loopt landelijk nog nader onderzoek naar de definitieve systematiek van berekening (twee- of drie jaar gemiddelde). Het aantal van 2024 is vooralsnog structureel doorgetrokken. Mogelijk dat dit voor latere jaren nog bijstelling behoeft.

Zaaknummer

Pagina 7 van 8

datum 12 juni 2024

Kanttekeningen Algemeen: In de meicirculaire 2024 zijn nog geen effecten van het Hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet verwerkt. Besluitvorming hierover zal op Prinsjesdag zijn. Hierna verschijnt de Miljoenennota en de septembercirculaire 2024.

Communicatie N.v.t. Participatie N.v.t. Duurzaamheid N.v.t. Financiën Zie voorgaande toelichting Planning N.v.t. Bijlage(n) N.v.t.

Zaaknummer

Pagina 8 van 8

datum 12 juni 2024