Raadsvoorstel instelling Rekenkamer + intrekking Verordening RKC + benoemingen

Datum raad

28 september 2023

Datum college

N.v.t.

Onderwerp

Zaaknummer

2379947

Portefeuille

Raad

Verordening gemeentelijke rekenkamer Meierijstad / benoeming voorzitter en leden

Samenvatting Per 1 januari 2023 is de Wet versterking decentrale rekenkamers in werking getreden. Elke gemeente moet nu een onafhankelijke rekenkamer instellen. Daarnaast worden ook de bevoegdheden van de rekenkamer uitgebreid. Met dit voorstel wordt de nieuwe gemeentelijke rekenkamer Meierijstad ingesteld en worden de leden en de voorzitter benoemd. Relatie met programmabegroting en/of Mijlpalen van Meierijstad Openbaar bestuur Behandeling in commissie 14 september 2023 Ontwerpbesluit gemeenteraad 1. Vast te stellen de Verordening gemeentelijke rekenkamer Meierijstad; 2. In de rekenkamer Meierijstad te benoemen: a. De heer Drs. M.I. (Maarten) Pieters als lid van de rekenkamer, tevens voorzitter; b. Mevrouw R.B. (Romana) Verstraeten als lid van de rekenkamer; c. De heer I.P.E. (Ivo) Groteclaes als lid van de rekenkamer.

Waarom naar de raad Het is een wettelijke verplichting om een rekenkamer te hebben. De raad is bevoegd om de rekenkamer in te stellen en zijn voorzitter en leden te benoemen. Aanleiding Door de inwerkingtreding van de Wet versterking decentrale rekenkamers zijn gemeenten met ingang van 1 januari 2023 verplicht een rekenkamer in te stellen (artikel 81a Gemeentewet). Een rekenkamerfunctie of -commissie (zoals Meierijstad tot op heden had) is niet meer toegestaan. Er geldt evenwel een overgangstermijn van één jaar, zodat de rekenkamer uiterlijk op 1 januari 2024 ingesteld en ingericht moet zijn. De bevoegdheden van de onafhankelijke rekenkamers zijn uitgebreid. De rekenkamer kan nu ook onderzoek instellen naar de contracten met privaatrechtelijke rechtspersonen waarmee bijvoorbeeld zorg of maatschappelijke ondersteuning in het sociale domein wordt ingekocht. Ook de mogelijkheden om onderzoek te doen naar subsidies, garanties en leningen zijn verruimd. Ten slotte heeft de rekenkamer meer mogelijkheden om onderzoek te doen naar privaatrechtelijke rechtspersonen waarin verschillende overheidsorganen samenwerken. Argumenten 1. Instelling rekenkamer. Met de vaststelling van de Verordening gemeentelijke rekenkamer Meierijstad wordt de rekenkamer Meierijstad ingesteld. In de hoofdstuk IVa en XIa van de Gemeentewet zijn de regelingen voor de (bevoegdheden van) de rekenkamer opgenomen.

De verordening bevat alleen de noodzakelijke lokale aanvullende regelingen. 2. Benoeming voorzitter en leden. Aanvankelijk was het idee om de zittende leden, voor wie de benoemingstermijn op 1 juli 2023 afliep, te (her)benoemen in de nieuw in te richten rekenkamer. Echter één van de leden heeft in december 2022 al op eigen verzoek ontslag genomen terwijl de voorzitter en de overige twee leden hebben aangegeven niet te opteren voor een nieuwe termijn. Daarom is in april 2023 de werving gestart voor een nieuwe voorzitter en drie leden. Dat heeft geresulteerd in deze voordracht voor benoeming. Er is nog een vacature voor de benoeming van één lid. Deze vacature wordt ingevuld in goed overleg met de rekenkamer. U ontvangt te zijner tijd een benoemingsvoorstel. 3. De wettelijke zittingstermijn is zes jaar / rooster van aftreden. De leden van de rekenkamer worden door de raad benoemd en kunnen door de raad ook worden herbenoemd (artikel 81c, eerste en vierde lid, van de Gemeentewet). De benoemingstermijn is wettelijk op zes jaar vastgesteld. In de verordening is geregeld dat de leden éénmaal herbenoemd kunnen worden voor zes jaar. Om te voorkomen dat alle leden gelijktijdig aftredend zijn zal met hen een rooster van aftreden worden besproken.

Zaaknummer 2379947

Pagina 2 van 10

datum 27 juni 2023

Kanttekeningen 1. Geen gemeenschappelijke onafhankelijke rekenkamer. Artikel 81a Gemeentewet bepaalt dat gemeenten een lokale rekenkamer moeten instellen. De raad heeft hier twee mogelijkheden. De eerste mogelijkheid is dat de raad een eigen onafhankelijke rekenkamer instelt. Een tweede mogelijkheid is om met een of meerdere gemeenten en/of provincie(s) een gemeenschappelijke rekenkamer in te stellen bij gemeenschappelijke regeling. De omvang van Meierijstad leent zich goed voor een eigen professionele rekenkamer. 2. Het aantal leden bepaalt de raad in de verordening, en is afhankelijk van het budget. Hierover is in het Wetsvoorstel niets opgenomen. Aangesloten is bij het aantal leden in de huidige rekenkamercommissie. 3. De benoeming van de plaatsvervangend voorzitter geschiedt binnen de eigen gelederen van de rekenkamer. Het vaststellen van een Onderzoeksprotocol en een Reglement van orde behoren eveneens tot de bevoegdheid van de rekenkamer zelf (81i Gemeentewet). De rekenkamer stelt ook een onderzoeksprotocol vast. U ontvangt het reglement en het onderzoeksprotocol te zijner tijd ter kennisname. 4. Vergoeding voorzitter en leden. Art. 81k Gemeentewet schrijft voor dat de vergoeding van de leden van de rekenkamer en een tegemoetkoming in de kosten in een verordening moet worden vastgelegd. Dat is uitgewerkt in artikel 7 van de verordening. 5.

Secretariaat belegd bij griffiemedewerker. De Gemeentewet creëert de mogelijkheid dat griffie-medewerkers tevens werkzaamheden kunnen verrichten voor de onafhankelijke rekenkamer. In Meierijstad is deze taak belegd bij een van de raadsadviseurs. De griffieambtenaren zijn over de werkzaamheden die zij verrichten voor de rekenkamer uitsluitend verantwoording schuldig aan de rekenkamer. In de formatie van de griffie is met deze taak rekening gehouden. In de Gemeentewet is opgenomen dat het college van burgemeester en wethouders bevoegd is om de secretaris van de rekenkamer aan te wijzen (artikel 81j, tweede lid). Daarbij heeft de wetgever zich onvoldoende vergewist van de bevoegdheidsverdeling tussen college en gemeenteraad. Als een ambtenaar van de griffie wordt aangewezen als secretaris van de rekenkamer, moet deze benoemd worden door de gemeenteraad (artikel 107 lid 2 Gemeentewet). Er is herstelwetgeving in voorbereiding. Vooralsnog gaan we ervan uit dat de eerdere benoeming door de raad van de ambtelijk secretaris (zie uw raadsbesluit van 2 maart 2023) in stand blijft. Communicatie De nieuwe Verordening gemeentelijke rekenkamer Meierijstad en de intrekking van de oude Verordening rekenkamercommissie Meierijstad publiceren we op www.overheid.nl.

Op de website van de gemeente wordt – evenals eerder voor de rekenkamercommissie - een aparte pagina gewijd aan de rekenkamer en de onderzoeken.

Zaaknummer 2379947

Pagina 3 van 10

datum 27 juni 2023

Participatie Bij de selectie van kandidaten voor de rekenkamer zijn de voormalige voorzitter van de rekenkamercommissie en twee raadsleden (een van de coalitie en een van de oppositie) betrokken geweest. De beide raadsleden hebben ook deelgenomen aan de sollicitatiegesprekken. Duurzaamheid Bij dit voorstel zijn geen duurzaamheidsaspecten aan de orde. Financiële toelichting Aan de instelling van een rekenkamer zijn voor dit moment geen financiële consequenties verbonden. Als waarborg voor het onafhankelijk functioneren bestond de rekenkamercommissie al uitsluitend uit externe leden en er was reeds onderzoeksbudget voor 2023 beschikbaar gesteld. Planning De verordening treedt in werking op de eerste dag na die van de bekendmaking. De zittingstermijn van de leden van de rekenkamercommissie liep af op 1 juli 2023. Met de besluitvorming over het doorwerkingsonderzoek in de raadsvergadering van 29 juni zijn de werkzaamheden van de rekenkamercommissie tijdig afgerond. De nieuwe rekenkamer start in oktober 2023. Rechtsbescherming Tegen een besluit tot vaststelling van een verordening staat op grond van artikel 8:3 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) geen bezwaar of beroep open. Op grond van artikel 8:4 Awb staat geen bezwaar of beroep open tegen benoemingen van personen.

Monitoring en evaluatie De rekenkamer stelt elk jaar voor 1 april een verslag op van haar werkzaamheden over het voorgaande jaar (artikel 185 lid 4 Gemeentewet). Het college informeert de raad jaarlijks over de uitvoering van de aan het college gedane aanbevelingen van de rekenkamer en hoe daaraan vervolg is gegeven (artikel 185a Gemeentewet). Eenzelfde verplichting is opgenomen voor de griffie t.a.v. aanbevelingen die aan de raad zijn gedaan (artikel 8 van de verordening). Bijlagen --

Zaaknummer 2379947

Pagina 4 van 10

datum 27 juni 2023

Onderliggende documenten 1. VNG-ledenbrief 20 maart 2023 – modelverordening gemeentelijke rekenkamer 2. Reactie 31 maart 2023 van de Nederlandse Vereniging van Rekenkamers en Rekenkamercommissies (NVRR) op de modelverordening Met vriendelijke groet, De griffier,

A.F.J. Franken MSc

Zaaknummer 2379947

Pagina 5 van 10

datum 27 juni 2023

De raad van de gemeente Meierijstad, Gezien het voorstel van de griffier van 27 juni 2023 Gelet op artikel 81k en 149 van de Gemeentewet; Besluit gemeenteraad: 1. Vast te stellen de Verordening gemeentelijke rekenkamer Meierijstad; 2. In de rekenkamer Meierijstad te benoemen: a. De heer Drs. M.I. (Maarten) Pieters als lid van de rekenkamer, tevens voorzitter; b. Mevrouw R.B. (Romana) Verstraeten als lid van de rekenkamer; c. De heer I.P.E. (Ivo) Groteclaes als lid van de rekenkamer. Artikel 1. Definities In deze verordening wordt verstaan onder: - college: college van burgemeester en wethouders; - rekenkamer: gemeentelijke rekenkamer als bedoeld in artikel 81a van de Gemeentewet; - voorzitter: voorzitter van de rekenkamer. Artikel 2. Rekenkamer 1. Er is een rekenkamer. 2. De rekenkamer bestaat uit vier leden, waaronder een voorzitter. Artikel 3. Begeleidingscommissie 1. Er is een begeleidingscommissie voor de rekenkamer. 2. De begeleidingscommissie bestaat uit de fractievoorzitters. De plaatsvervangers van de fractievoorzitters zijn tevens hun plaatsvervanger in de begeleidingscommissie. 3. De begeleidingscommissie en de rekenkamer overleggen naar behoefte, maar minimaal één keer per jaar. Artikel 4. Herbenoeming De leden van de rekenkamer, waaronder de voorzitter, kunnen maximaal één keer voor een periode van zes jaar worden herbenoemd. Artikel 5. Ambtelijke ondersteuning 1.

De rekenkamer heeft een ambtelijk secretaris. 2. De raad wijst de ambtelijk secretaris aan, alsmede ook een of meer plaatsvervangers, op voordracht van de voorzitter van de rekenkamer. Artikel 6. Budget De voorzitter van de rekenkamer is bevoegd binnen zijn budget uitgaven te doen voor de uitvoering van de werkzaamheden van de rekenkamer.

Zaaknummer 2379947

Pagina 6 van 10

datum 27 juni 2023

Artikel 7. Vergoeding 1. De leden van de rekenkamer ontvangen voor hun werkzaamheden een vaste maandelijkse vergoeding. 2. De vergoeding bedraagt voor de voorzitter € 500,= per maand en voor gewone leden € 300,= per maand. De vergoeding wordt jaarlijks geïndexeerd met dezelfde indexering die geldt voor de vergoeding voor raadsleden. 3. De leden van de rekenkamer ontvangen daarnaast een vergoeding voor hun reiskosten. Dit is maximaal de belastingvrije kilometervergoeding. Kosten van openbaar vervoer worden geheel vergoed. Artikel 8. Monitoring aanbevelingen De griffie verstrekt de raad jaarlijks een overzicht van de aan de raad gedane voorstellen van de rekenkamer welke door de raad zijn overgenomen en door de raad zelf moeten worden uitgevoerd, vergezeld van de wijze waarop aan de voorstellen vervolg is gegeven. Artikel 9. Slotbepalingen 1. De Verordening rekenkamercommissie Meierijstad wordt ingetrokken. 2. Deze verordening treedt in werking daags na bekendmaking. 3. Deze verordening wordt aangehaald als: Verordening gemeentelijke rekenkamer Meierijstad. Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 28 september 2023 De raad voornoemd, De griffier,

De voorzitter,

A.F.J. Franken MSc

ir. C.H.C. van Rooij

Zaaknummer 2379947

Pagina 7 van 10

datum 27 juni 2023

Toelichting Algemeen Deze verordening is een aanvulling op hetgeen in de Gemeentewet is opgenomen over de gemeentelijke rekenkamer. Zie de tekst van de Gemeentewet, zoals op 1 januari 2023 gewijzigd door de Wet versterking decentrale rekenkamers, hoofdstukken IVa (De rekenkamer) en XIa (De bevoegdheid van de rekenkamer). De raad moet een onafhankelijke rekenkamer instellen. Zie artikel 81a van de Gemeentewet. Deze verplichting geldt vanaf 1 januari 2023, met een overgangstermijn van een jaar, dus uiterlijk 1 januari 2024 moet de raad een rekenkamer hebben ingesteld. Daarnaast moet de raad op grond van artikel 81k van de Gemeentewet een verordening opstellen voor een vergoeding voor de werkzaamheden van de leden van de rekenkamer en een tegemoetkoming in hun kosten. Voorts mag de raad op grond van artikel 149 van de Gemeentewet aanvullende regels stellen in het belang van de gemeente en met inachtneming van de wet. De rekenkamer moet zelf een reglement van orde voor haar werkzaamheden vaststellen (artikel 81i van de Gemeentewet). Artikelsgewijs Enkel die bepalingen die verdere toelichting behoeven, worden hieronder nader toegelicht. Artikel 2. Rekenkamer In het eerste lid stelt de raad de rekenkamer in. Dit is een wettelijke verplichting (artikel 81a van de Gemeentewet). Artikel 3.

Begeleidingscommissie Rekenkamers hebben in de praktijk soms behoefte om informatie in te winnen bij een afvaardiging van de raad. Voor vragen als wat leeft er binnen de raad en hoe is de organisatie van de raad geregeld. Ook bestaat soms behoefte om organisatorische wijzigingen binnen de rekenkamer of veranderingen in het rekenkamerbudget te bespreken. De raad kan een begeleidingsgroep instellen die fungeert als het aanspreekpunt voor de rekenkamer. Artikel 4 Herbenoeming De leden van de rekenkamer worden door de raad benoemd en kunnen door de raad ook worden herbenoemd (artikel 81c, eerste en vierde lid, van de Gemeentewet). De benoemingstermijn is wettelijk op zes jaar vastgesteld. Een te korte benoemingsperiode kan de onafhankelijkheid in gevaar brengen, omdat de vraag ‘word ik wel herbenoemd’ dan al te snel weer wordt gevoeld. Voordeel van deze termijn is ook dat over benoeming en herbenoeming in het gewone geval steeds door twee verschillend samengestelde raden wordt beslist. Voorts draagt het feit dat benoeming plaatsvindt na overleg met de rekenkamer ertoe bij dat de leden primair op grond van deskundigheid worden benoemd (artikel 81c, vijfde lid). In de praktijk zal na verloop van tijd door

Zaaknummer 2379947

Pagina 8 van 10

datum 27 juni 2023

tussentijds aftreden vanzelf de situatie ontstaan dat niet steeds de gehele rekenkamer opnieuw moet worden benoemd. Dit komt de continuïteit en de onafhankelijkheid van de rekenkamer ten goede. Zie Kamerstukken 27 751, nr. 3, p. 68. In dit kader zal met de rekenkamerleden een rooster van aftreden worden besproken. Artikel 5. Ambtelijke ondersteuning In de Gemeentewet is geregeld dat burgemeester en wethouders op voordracht van de voorzitter of het enige lid van de rekenkamer besluit tot het aangaan van arbeidsovereenkomsten met zoveel ambtenaren van de rekenkamer als nodig zijn voor een goede uitoefening van haar werkzaamheden (artikel 81j, tweede lid). Daarbij heeft de wetgever zich onvoldoende vergewist van de bevoegdheidsverdeling tussen college en gemeenteraad. Als een ambtenaar van de griffie wordt aangewezen als secretaris van de rekenkamer, moet deze benoemd worden door de gemeenteraad. Er is herstelwetgeving in voorbereiding. De ambtenaren die werkzaamheden verrichten voor de rekenkamer, verrichten niet tevens werkzaamheden voor een ander orgaan van de gemeente, met uitzondering van de op de griffie werkzame ambtenaren (artikel 81j, derde lid). Dit betekent dat griffiemedewerkers deels voor de griffie en deels voor de rekenkamer kunnen werken.

Vanwege de onafhankelijke positie van de rekenkamer zijn de ambtenaren, inclusief dus de griffiemedewerkers, voor werkzaamheden voor de rekenkamer uitsluitend verantwoording schuldig aan de rekenkamer (artikel 81j, vierde lid). Dit artikel voorziet in het benoemen van een ambtelijk secretaris door de gemeenteraad vanuit de griffie. Artikel 6. Budget De raad moet de rekenkamer de nodige middelen ter beschikking stellen voor een goede uitoefening van haar werkzaamheden (artikel 81j van de Gemeentewet). Dit omvat de totale kosten van de rekenkamer en alle overige kosten voor de uitvoering van de taken. Artikel 7. Vergoeding De leden van de rekenkamer ontvangen een bij verordening van de raad vastgestelde vergoeding voor hun werkzaamheden en een tegemoetkoming in de kosten (artikel 81k van de Gemeentewet). Artikel 8. Monitoring aanbevelingen Volgens artikel 185a van de Gemeentewet moet het college jaarlijks aan de raad een overzicht sturen van de aan het college gedane voorstellen van de rekenkamer, vergezeld van zijn standpunt daaromtrent en van de wijze waarop aan de voorstellen vervolg is gegeven. Niet alle voorstellen, of meestal aanbevelingen genoemd, zijn voor wat betreft de uitvoering de verantwoordelijkheid van het college. Er zijn ook aanbevelingen die de raad zelf moet uitvoeren.

Om een zo compleet mogelijk beeld te krijgen van de status van alle aanbevelingen uit de rekenkamerrapporten, kan de raad ervoor kiezen om de griffie jaarlijks ook een overzicht op te laten stellen met de status van de aanbevelingen die aan de raad zijn gericht, door de raad zijn overgenomen en door de raad zelf moeten worden uitgevoerd. Dit kan de raad helpen om een overzicht te behouden van de overgenomen aanbevelingen en de status hiervan. Artikel 9. Slotbepalingen

Zaaknummer 2379947

Pagina 9 van 10

datum 27 juni 2023

Er is geen overgangsrecht opgenomen omdat dit alleen mogelijk is voor gemeenten die voor de inwerkingtreding van de Wet versterking decentrale rekenkamers al een rekenkamer hadden. En dus niet voor rekenkamercommissies.

Zaaknummer 2379947

Pagina 10 van 10

datum 27 juni 2023