Programmabegroting 2027 en meerjarenbegroting 2028-2030
Tekst van het document
Uitkeringen gemeentefonds | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (bedragen x € 1.000) Algemene uitkering | 171.317 | 170.719 | 172.012 | 179.284 Integratie-uitkeringen: Participatie | 16.890 | 16.006 | 15.158 | 14.885 Decentralisatie-uitkeringen: Decentralisatie provinciale taken vergunningverlening, | 267 | 267 | 267 | 267 toezicht en handhaving Voorschoolse voorziening peuters | 121 | 121 | 121 | 121 Armoedebestrijding kinderen | 240 | 240 | 240 | 240 Jeugdhulp kinderen in een AZC | 24 | 24 | 24 | 24 Versterking omgevingsveiligheidsdiensten | 21 | 17 Extra capaciteit Boa's | 44 | 44 | 44 | 44 Antidiscriminatie voorzieningen | 12 Wet betaalbare huur | 31 | 25 | 21 | 20 Work in Nederland | 287 | 0 Impulsbudget sociale infrastructuur | 510 | 510 | 510 | 510 Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid | 2.951 Overheidsbrede Dienstverlening | 83 | 83 | 83 | 83 Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren | 42 | 42 | 42 | 52 Stelposten Onder uitputting BCF (inclusief verhoging) | 882 | 882 | 882 | 882 Totaal | 193.722 | 188.980 | 189.404 | 196.412 Lokale heffingen (waarbij de besteding niet gebonden is) Het belastingplan Meierijstad 2017 heeft als lange termijn visie een sober, duurzaam en robuust belastingpalet voor de gemeente Meierijstad.
Deze visie vertaalt zich concreet in een optimaal te benutten belastingareaal, in stabiele en nauwkeurig voorspelbare belastingopbrengsten, in een afname van fout- en fraudegevoeligheid en dat tegen zo minimaal mogelijke maatschappelijke kosten van het heffen en innen van belastingen (de zogenaamde perceptiekosten). De geraamde opbrengsten kunt u vinden in paragraaf Lokale heffingen. Dividend Jaarlijks ontvangt de gemeente dividend van de BNG. De gemeente Meierijstad beschikt over 120.237 aandelen BNG. De hoogte van het dividend is afhankelijk van de winst en wordt vastgesteld in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders BNG. In de begroting nemen we het gemiddelde van het uitgekeerde dividend over de laatste drie jaren als uitgangspunt in dit geval € 243.680. Wat kost het? In de volgende tabel staan de totale lasten en baten | van dit begrotingsprogramma. De totale lasten verminderen we met de totale baten en komen zo tot het geraamd saldo van baten en lasten. Dit saldo verminderen we met het bedrag aan toevoeging reserves en vermeerderen we met het bedrag wat we onttrekken aan reserves. Zo komen we tot het geraamd resultaat van dit begrotingsprogramma.
60 Jaar Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting (bedragen x € 1.000) | rekening | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2025 Lasten | -46.898 | -37.648 | -35.100 | -40.588 | -45.898 | -50.822 Baten | 226.021 | 217.608 | 222.267 | 218.362 | 219.638 | 227.516 Saldo van baten en lasten | 179.123 | 179.960 | 187.167 | 177.774 | 173.741 | 176.694 Toevoeging aan reserves | -11.435 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekking aan reserves | 4.454 | 2.762 | 250 | 0 | 0 | 0 Mutaties in de reserves | -6.981 | 2.762 | 250 | 0 | 0 | 0 Geraamd resultaat | 172.142 | 182.722 | 187.417 | 177.774 | 173.741 | 176.694 (Bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Primitieve begroting | 171.063 | 164.892 | 166.278 | 167.998 Raadsbesluiten september 2025 tot en met juli | -178 | -178 | -178 | -178 2026 1e bestuursrapportage 2026 | 4.776 | 4.243 | 4.161 | 3.862 2e Bestuursrapportage 2026 | 9 | 9 | 9 | 9 Geraamd resultaat (startsituatie) | 4.608 | 4.074 | 3.993 | 3.693 Bestaand beleid | 408 | 447 | 487 | 1.357 Nieuw beleid | -13 | -13 | -13 | -13 Gemeentefonds | 6.369 | 2.806 | -1.980 | -1.454 Investeringen 2027 | -28 | -14 | -14 | -14 Kapitaallasten | 926 | 1.016 | 848 | 883 Loon- en prijsindexatie | 74 | 73 | 71 | 106 Overige technische aanpassingen | 4.020 | 4.503 | 4.082 | 4.149 Wijzigingen < € 50.000 | -10 | -10 | -10 | -10 Totaal ontwikkelingen | 11.746 | 8.807 | 3.470 | 5.003 Geraamd resultaat
programmabegroting | 187.417 | 177.774 | 173.741 | 176.694 2027 Om toelichtingen op de financiën leesbaar te houden passen we categorieën toe, waarbij de mate van bestuurlijke keuzevrijheid een uitgangspunt was. Voor een nadere uitleg van de categorieën verwijzen we naar hetgeen is vermeld in de leeswijzer. onder "Wat kost het". Wanneer er een "min- teken" voor de bedragen in de tabel en de toelichting staat, betekent dit dat er een nadelig effect is op het geraamd exploitatieresultaat. (Bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bestaand beleid | 408 | 447 | 487 | 1.357 Actualisatie ramingen opbrengsten onroerende | 64 | 103 | 143 | 1.013 zaakbelastingen Op basis van de financieel technische uitgangspunten is de meerjarig geraamde opbrengst van de onroerendezaakbelastingen bijgesteld. Voor 2027 is de tariefsverhoging gebaseerd op 2,1% en voor de meerjarenraming vanaf 2028 op jaarlijks 2%. Daarnaast is de autonome toename geraamd als extra opbrengst. 61 Bij de vaststelling van de tarieven 2027 op basis van de meest recente WOZ waarde 2026 wordt uitgegaan van deze geraamde opbrengsten voor 2027. Begroting 2027 GGD indexering bijdrage en nieuwe | 131 | 131 | 131 | 131 reiskostenregeling De totale bijdrage voor de GGD wordt verhoogd met € 191.223. Een bedrag van € 131.378 betreft de indexering van 2,68% en de toename van het aantal inwoners.
Dit bedrag kan worden gedekt uit de Stelpost Prijzen. Een bedrag van € 59.845 is niet gedekt. Dit betreft € 46.000 voor de extra kosten van de nieuwe CAO reiskostenregeling voor medewerkers van de GGD en € 13.845 betreft de gevolgen voor activiteiten van de GGD in verband met de aanpassing in de Wet op de Lijkbezorging. Hiervoor hebben we eerder van het Rijk een (structurele) vergoeding ontvangen. Omdat deze gelden niet gereserveerd zijn, komen ze nu ten laste van de algemene middelen. Begroting 2027 Omgevingsdienst Brabant Noord | 86 | 86 | 86 | 86 (ODBN) Op 1 april 2026 heeft het DB van de ODBN de ontwerp Programmabegroting 2027 vastgesteld. De stijging als gevolg van de toename van het uurtarief, zijnde € 86.345 (33.338 uur * € 2,59) kan gedekt worden uit de stelpost prijsstijgingen. Begroting 2027-2030 Veiligheidsregio Brabant Noord | 200 | 200 | 200 | 200 Naar aanleiding van de zienswijze voor de begroting 2027 e.v. wordt de gemeentelijke bijdrage € 242.433 hoger. De verhoging van de bijdrage wordt gedeeltelijk gedekt uit de stelpost prijzen. Begroting en jaarplan 2027 RNOB | 41 | 41 | 41 | 41 Door de regiomanager Regio NoordOost Brabant (RNOB) is namens het Dagelijks Bestuur (DB) het concept jaarplan met begroting 2027 RNOB aangeboden. De totale bijdrage in 2027 voor gemeenten komt na indexering neer op € 5,57 per inwoner.
Totale bijdrage voor Meierijstad op basis van 85.229 inwoners wordt € 474.726 per jaar. In de huidige meerjarenbegroting is een bijdrage opgenomen van € 340.188. Dit betekent een structurele toename van € 134.538. Voor € 40.786 kan deze toename worden verklaard door prijsstijgingen en toename van het aantal inwoners. Dit deel kan gedekt worden uit de stelpost prijsstijgingen die hiervoor in de begroting is opgenomen. Het bedrag van € 93.752 voor de versterking RNOB is nog niet opgenomen. Dit bedrag komt ten laste van het exploitatieresultaat en wordt verwerkt als onderdeel van de begroting 2027. Kostenstijging arbo | -115 | -115 | -115 | -115 Het uitvoeren van de WvP (Wet Verbetering Poortwachter) heeft als doel om langdurig ziekteverzuim te voorkomen en verkorten. De WvP regelt wat werkgever én werknemer moeten doen vanaf de eerste ziektedag om ervoor te zorgen dat de werknemer zo snel mogelijk weer (gedeeltelijk) aan het werk kan. Denk hierbij onder andere aan: samen werken aan re- integratie, begeleiding via bedrijfsarts en voorkomen van langdurige uitval (WIA-instroom beperken). De kosten voor uitvoering van de wettelijke WvP en arbo taken uit de Arbowet stijgen mede als gevolg van een hoger verzuimpercentage, indexering, stijging van aantal werklocaties en uitbreiding van het personeelsbestand.
De begroting op de post "Overige personeelskosten" is als gevolg van deze ontwikkelingen niet meer toereikend om de kosten van de wettelijke taken te dekken. Bovenstaand voorstel betekent een onontkoombare extra last voor de meerjarenraming vanaf 2026 van € 115.000 per jaar. Nieuw beleid | -13 | -13 | -13 | -13 Evalueren en doorontwikkelen behandeling | 0 | 0 | 0 | 0 informatieverzoeken op grond van de Wet open overheid We evalueren huidige invulling, onderzoeken gewenste invulling en gaan actief naar een realistische gewenste situatie werken. Hierbij gaat speciale aandacht uit naar de invulling van de taken van de Woo-contactfunctionaris. De invulling hiervan dient voldoende robuust te zijn om de gemeentelijke doelstellingen te kunnen blijven realiseren. Er wordt een advies opgesteld hoe de komende uitdagingen het beste aan te gaan, die als basis dienen voor de uitvoering. Uitbreiding formatie met portfoliomanager | -13 | -13 | -13 | -13 We willen als organisatie een goede balans creëren tussen ambities en middelen. Daarvoor hebben we een goed overzicht van ons portfolio en de te maken keuzes nodig. Portfoliomanagement willen 62 we als instrument hiervoor inzetten. Om portfoliomanagement goed op te zetten is een formatie- uitbreiding van 1 FTE (kwartiermaker) benodigd.
Investeringen In de volgende tabel zijn de investeringen voor het jaar 2027 opgenomen met de kapitaallasten zijn per investering. (bedragen x € 1.000) | Investering Kapitaallasten Naam investering | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lijst van de geïnventariseerde vervangingsinvesteringen | -28 | -14 | -14 | -14 2027 Bedrijfsvoering Overheadkosten zijn kosten van ondersteunende functies en kosten die niet direct toe te rekenen zijn aan taakvelden (bijvoorbeeld opleidingskosten). Deze begroten we centraal op het taakveld Overhead. Op het centraal begroten is één uitzondering gemaakt namelijk de toerekening van overhead aan grondexploitaties en te activeren investeringen. De reden hiervoor is, dat het niet meer toerekenen van overhead aan dergelijke investeringen zou leiden tot een begrotingstekort. De totale overheadkosten in de Begroting 2027 bedragen netto € 29 | ,6 miljoen (€ 0,8 miljoen wordt toegerekend aan grondexploitaties en te activeren investeringen). De totale exploitatiebegroting van de gemeente Meierijstad bedraagt € 336miljoen in 202 | 7. De overhead bedraagt 8,7% van de totale exploitatiekosten. Vennootschapsbelasting De gemeenten zijn | vennootschapsplichtig voor activiteiten waarbij wordt opgetreden als onderneming.
Vennootschapsbelasting (Vpb) is verschuldigd vanwege fiscale winst die per saldo is gerealiseerd op ondernemingsactiviteiten in het betreffende begrotingsjaar na eventuele verrekening van fiscale verliezen uit eerdere begrotingsjaren. De gemeente heeft met de grondexploitaties een activiteit die in ieder geval kwalificeert als onderneming voor de Vpb In de begroting is geen raming opgenomen voor de vpb last omdat de winsten van de grondexploitaties ook niet worden geraamd. Deze resultaten van de grondexploitaties en de Vpb last worden verwerkt in de jaarstukken Onvoorzien In de begroting is een bedrag voor onvoorzien opgenomen van € 100.000 per jaar. Het inzetten van deze post is een college- | bevoegdheid. Het college kan besluiten de post onvoorzien aan te wenden voor het dekken van incidentele tegenvallers in de exploitatie van bestaand beleid en ter dekking van lasten voor activiteiten die van tevoren niet voorzien zijn, maar die gedurende het begrotingsjaar wel belangrijk zijn. Het college rapporteert bij de bestuursrapportages en de jaarrekening over het verloop en aanwending van deze post. 63 64 PARAGRAFEN 65 LOKALE HEFFINGEN Beleid & ontwikkelingen De gemeente ontvangt van inwoners inkomsten uit lokale heffingen. We maken onderscheid tussen belastingen en rechten.
Bij belastingen levert de gemeente geen directe tegenprestatie zoals bijvoorbeeld de onroerendezaakbelastingen (OZB). Bij rechten is dat wel het geval en betalen inwoners een vergoeding voor de gemaakte kosten. Dit zijn bijvoorbeeld leges, afvalstoffenheffing en rioolheffing. De tarieven van alle lokale heffingen passen we aan op basis van de uitgangspunten voor de begroting 2027. Voor de tariefstijging van de belastingen gaan we uit van een trendmatige verhoging conform de CBS-index. Voor deze begroting is dat 2,1%. Verder gaan we voor alle rechten ervan uit dat deze de daadwerkelijk gemaakte kosten niet overschrijden (maximale kostendekkendheid 100%). De voorstellen ten aanzien van de belastingen en leges worden afzonderlijk aan de raad voorgelegd. Inwoners die niet in staat zijn de afvalstoffenheffing (vast deel) en de rioolheffing te betalen kunnen in aanmerking komen voor kwijtschelding. Dit geldt bij een inkomen van 100% of minder van de bijstandsnorm. Naast de reeds bekende belastingen en heffingen welke door Meierijstad jaarlijks worden opgelegd en geïnd, zijn er in de loop van 2025/2026 diverse initiatieven ontwikkeld.
Het gaat dan om: - Invoeren vermakelijkheden retributie (2028) - Opzetten Ondernemersfonds via een verhoging van de OZB voor niet-woningen (2027) Hier is een raadsvoorstel voor september 2026 - Verlenging BIZ ondernemers centrum Sint-Oedenrode (2027-2031) - Mogelijke wijziging heffingssystematiek Rioolheffing (2027) - Invoeren parkeerbelasting (2028) Bestuurlijke besluitvorming op deze onderwerpen is nog niet afgerond. Volledigheidshalve zijn deze initiatieven vooralsnog opgenomen in deze paragraaf lokale heffingen van de meerjarenbegroting. Opbrengsten In onderstaande tabel zijn de opbrengsten van de belastingen, heffingen en retributies weergegeven.
Geraamde opbrengsten (bedragen x € 1.000) | Jaarrekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baatbelasting | 5 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Bedrijven Investeringszone | 297 | 312 | 322 | 332 | 342 | 342 Begraafplaatsrechten | 135 | 125 | 125 | 125 | 125 | 125 Leges omgevingsvergunningen, burgerzaken, overige | 6.093 | 5.368 | 5.568 | 5.568 | 4.678 | 4.678 Marktgelden | 52 | 54 | 54 | 54 | 54 | 54 Onroerende zaakbelastingen | 23.956 | 25.942 | 26.724 | 27.521 | 28.334 | 28.334 Reclamebelasting | 79 | 107 | 107 | 107 | 107 | 107 Reinigingsheffingen | 9.031 | 9.513 | 9.910 | 10.090 | 10.290 | 10.290 Rioolheffingen | 8.843 | 9.018 | 9.159 | 9.283 | 9.410 | 9.410 Scheepsvaartrechten | 144 | 160 | 160 | 160 | 160 | 160 Toeristenbelasting | 515 | 487 | 587 | 587 | 587 | 587 Toeristenbelasting vermakelijkhedenretributie | 0 | 0 | 615 | 615 | 615 | 615 Totaal | 49.149 | 51.084 | 53.329 | 54.441 | 54.701 | 54.701 Tijdens de behandeling van de begroting wordt er een besluit genomen over het aanpassen van enkele belastingopbrengsten. De voorstellen welke eerder nog niet in de meerjarenbegroting waren opgenomen, zijn niet opgenomen in bovenstaand tabel. Bijvoorbeeld het verlagen van de | geraamde vermakelijkhedenretributie. Het besluit om deze te verlagen is als voorstel opgenomen..
66 67 Overzicht heffingen Bij lokale heffingen onderscheiden we belastingen, retributies en leges. • Belastingen zijn verplichte bijdragen aan de gemeente zonder dat hier een directe tegenprestatie tegenover staat. • Retributies worden geheven als de gemeente één van haar bezittingen ter beschikking stelt, of als de gemeente een dienst verleent aan een individu of onderneming. • Leges zijn vergoedingen voor kosten die de gemeente maakt voor administratieve handelingen, zoals het geven van informatie en het verstrekken van vergunningen. Meierijstad kent de volgende belastingen en retributies • Onroerendezaakbelastingen (OZB) • Afvalstoffenheffing • Reinigingsrecht • Rioolheffing • Reclamebelasting • Toeristenbelasting • Marktgelden • Leges • Scheepvaartrechten • Begraafplaatsrechten • Bedrijveninvesteringszone (BIZ) OZB Eigenaren van woningen en eigenaren en gebruikers van niet woningen betalen onroerende- zaakbelastingen (OZB). De hoogte van het belastingbedrag hangt af van de WOZ -waarde van de onroerende zaak en het daarbij van toepassing zijnde OZB-tarief (eigenaren woningen en eigenaren en gebruikers niet woningen). De tarieven worden jaarlijks vastgesteld door de gemeenteraad. Het OZB-tarief is een percentage van de WOZ-waarde van de onroerende zaak. De WOZ-waarde wordt jaarlijks bepaald door taxateurs van de gemeente.
De Waarderingskamer controleert of de gemeente de waardering van onroerende zaken conform de Wet WOZ goed uitvoert. Bij het bepalen van de tarieven wordt rekening gehouden met veranderingen in de WOZ -waarden. Als de WOZ-waarden (sterk) stijgen, kunnen tarieven verlaagd worden, zodat het te betalen bedrag niet ook hoeft te stijgen. Uiteindelijk worden de tarieven bepaald door het totale bedrag dat de gemeenteraad in de gemeentebegroting heeft vastgesteld als opbrengsten uit de OZB. Deze opbrengsten worden jaarlijks geïndexeerd. Indien definitief besloten is tot invoering van een ondernemersfonds middels een pilot zal de subsidie aan het ondernemersfonds gefinancierd wordt door middel van een verhoging van het ozb- tarief voor niet-woningen. De subsidie aan de Stichting Ondernemersfonds Meierijstad zal € 60, - per € 100.000,- WOZ waarde bedragen. De meeropbrengst ozb van gemeentelijk vastgoed zal in mindering worden gebracht op de subsidie. De vergoeding van OZB aan scholen zal ongeveer € 62.000,- hoger zijn. Dit benodigde bedrag komt ten laste van het begrotingsresultaat in 2027 t/m 2029. Reinigingsheffing Reinigingsheffingen bestaan uit afvalstoffenheffing en reinigingsrechten. Afvalstoffenheffing is een vergoeding voor de inzameling en verwerking van huishoudelijke afvalstoffen (particuliere huishoudens).
Bedrijven, winkels en anderen kunnen eveneens de gemeente verzoeken hun bedrijfsafval op te halen. Daar betalen zijn dan reinigingsrechten voor. In onderstaande tabel is de kostendekkendheid van de reinigingsheffing weergegeven. Deze mogen maximaal 100% kostendekkendheid zijn. Het college stelt voor een ingroeipad van 3 jaar (2027 50%, 2028 25% en 2029 0%) te hanteren om de afvalstoffenheffing kostendekkend te krijgen. In verband met dit ingroeipad worden worden gedurende de jaren 2027 en 2028 bedragen uit de algemene reserve onttrokken. 68 Kostendekking (bedragen x € 1.000) Reinigingsheffing Lasten taakvelden 11.721 Straatreiniging 68 Kwijtschelding 126 Inkomsten taakveld, exclusief heffingen -2.236 Netto kosten taakveld 9.679 Toe rekenen kosten: Kosten heffen en invorderen 93 Overhead 1.381 BTW 1.648 Totaal toe te rekenen kosten 3.122 Totale kosten 12.801 Opbrengt heffingen 10.856 Onttrekking reserve 1.946 Totaal opbrengst 12.802 Dekkingspercentage 100,0% Rioolheffing Rioolheffing wordt geheven van eigenaren en gebruikers van woningen en van niet woningen van waaruit water direct of indirect op de gemeentelijke riolering of op een individuele behandeleenheid afvalwater (IBA) wordt afgevoerd. In onderstaande tabel is de kostendekkendheid van de rioolheffing weergegeven. Deze mag maximaal 100% kostendekkendheid zijn.
Kostendekking (bedragen x € 1.000) Rioolheffing Lasten taakvelden € 1.424 Externe kosten € 3.124 Straatreiniging € 465 Kwijtschelding € 57 Sloten en stadswateren € 59 Kosten heffen en invorderen € 40 Kapitaallasten € 1.564 Overhead € 1.139 Doorberekende kosten werf en tractie € 154 BTW € 1.413 Totaal toe te rekenen kosten € 9.440 Opbrengst heffingen € 9.205 Inkomsten taakveld, exclusief heffingen € 60 Totaal opbrengsten € 9.265 Onttrekking aan voorziening € 175 Toevoeging aan voorziening € - Dekkingspercentage incl. voorziening 100% Grondslag tarieven Rioolheffing 2027 De tarieven voor de rioolheffing moeten wettelijk zijn onderbouwd door een door de raad vastgesteld plan (kostendekkingsplan). Omdat het Programma Water en Riolering 2022- 2026 via deze begroting formeel met één jaar wordt verlengd, vormt dit verlengde programma het vigerende financiële en beleidsmatige kader voor het belastingjaar 2027. De exploitatie van de gemeentelijke watertaken biedt op dit moment voldoende financiële ruimte voor de geplande werkzaamheden in 2027. De tarieven voor 2027 worden gebaseerd op deze stabiele financiële situatie en de geactualiseerde kosten voor de projectportefeuille. De opbrengsten van de rioolheffing worden uitsluitend ingezet ter dekking van de lasten van de wettelijke gemeentelijke watertaken, waarbij de grens van 100% kostendekkendheid | niet wordt overschreden.
De concrete tariefvoorstellen worden u via de reguliere belastingverordeningen in het najaar aangeboden. Reclamebelasting Het centrum van Schijndel kent reclamebelasting. Deze belasting wordt geheven voor openbare aankondigingen zichtbaar vanaf de openbare weg. Aangezien er onvoldoende draagvlak is voor invoering van een BIZ, zal de reclamebelasting worden voortgezet. De BIZ Veghel centrum voor vastgoedeigenaren en ondernemers is verlengd voor de periode 2026- 2030. De BIZ Duin Schijndel voor ondernemers loopt nog tot en met 2028. Indien blijkt dat er voldoende draagvlak is voor verlenging van de BIZ voor ondernemers in het centrum van Sint- Oedenrode zal deze worden verlengd voor de periode 2027- | 2031. De opbrengsten van zowel de reclamebelasting als ook van de BIZ zijn bij raadsbesluit bestemd voor de hiertoe opgerichte (BIZ | -) stichtingenin de betreffende gebieden. Toeristenbelasting Personen, die niet als ingezetene met een adres in de basisregistratie personen zijn ingeschreven en die tegen vergoeding nachtverblijf houden betalen toeristenbelasting. Dit kunnen recreanten en arbeidsmigranten zijn. De belasting wordt geheven van degene die de gelegenheid tot overnachting tegen vergoeding biedt. | De heffing geschiedt na afloop van het belastingjaar.
Marktgelden Onder de naam marktgelden worden rechten geheven voor het tijdens marktdagen innemen van standplaatsen op de weekmarkt of het innemen van een individuele standplaats op andere dagen. Om te komen tot 100% kostendekkendheid (zoals opgenomen in de ombuigingsvoorstellen) zullen de tarieven mogelijk meer stijgen dan het index/inflatie percentage 2027 van 2,1%. Leges Voor een dienst of product van de gemeente betaalt menleges. Vraagt men | bijvoorbeeld een paspoort, rijbewijs of omgevingsvergunning aan, dan brengt de gemeente leges in rekening. Men moet de leges ook betalen als de aanvraag wordt afgewezen. Want het gaat niet om het eindproduct, maar om een vergoeding voor het in behandeling nemen van de aanvraag. Voor de legestarieven geldt het beginsel van maximaal 100% kostendekking. Een aantal tarieven van de legestarieventabel zijn echter door de Rijksoverheid gemaximeerd: • | Titel 1 hoofdstuk 2: reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart (NIK); • | Titel 1 hoofdstuk 3: rijbewijzen; • | Titel 1 hoofdstuk 9: verklaring omtrent gedrag (VOG) en naturalisatietarieven; • | Titel 1 hoofdstuk 16: Wet op de kansspelen en Speelautomatenbesluit 2000. In onderstaande tabel is de kostendekkendheid van Omgevingswet | en Burgerzaken weergegeven.
Kostendekking | Omgevingswet | Burgerzaken (bedragen x € 1.000) Kosten taakvelden | 2.083 | 804 Externe kosten | 474 | 820 Netto kosten taakveld | 2.557 | 1.624 Toe rekenen kosten: Overhead | 1.666 | 644 BTW Totaal toe te rekenen kosten | 1.666 | 644 69 Totale kosten | 4.223 | 2.268 Opbrengst heffingen | 3.586 | 1.956 Dekkingspercentage | 85% | 86% Scheepvaartrechten Scheepvaartrechten betaalt menvoor het gebruik van de gemeentelijke haven in Veghel. Schippers betalen havengeld of overslaggeld en, als gebruik wordt gemaakt van de bij de gemeentelijke havens beschikbare elektriciteitsafnamepunten, elektriciteitsgeld. Lokale lastendruk De lokale belastingdruk is gebaseerd op OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. We hebben in het coalitieakkoord 2026- | 2030 "Samen Bouwen aan Meierijstad" opgenomen om de lokale lasten zo laag mogelijk te houden. Belastingen worden wel trendmatig aangepast. De tarieven voor afvalstoffenheffing en riolering zijn maximaal 100% kostendekkend. We leggen de vaststelling van de OZB- tarieven, tarieven rioolheffing en tarieven reinigingsheffingen 2027 afzonderlijk aan de raad voor. Leges Voor leges geldt een maximale dekkingsgraad van 100%. Dit wordt conform wetgeving gebaseerd op de cijfers uit de primitieve begroting. Leges worden meer kostendekkend.
70 71 Bron: COELO 2026 atlas van de lokale heffingen Kwijtscheldingsbeleid Indien inwoners de aanslag gemeentebelastingen niet kunnen betalen, bestaat de mogelijkheid om hier kwijtschelding voor aan te vragen. Het kwijtscheldingsbeleid is gebonden aan een aantal rijksregels. Binnen de door het Rijk vastgestelde regels voert de gemeente Meierijstad het kwijtscheldingsbeleid uit. Niet voor alle belastingsoorten wordt kwijtschelding verleend. Kwijtschelding is mogelijk voor de afvalstoffenheffing (uitsluitend het vastrecht), de rioolheffing voor gebruikers, het aanvragen van een gehandicaptenparkeerkaart en gehandicaptenparkeerplaats en in zeer beperkte mate en onder strenge voorwaarden voor de OZB. Kwijtschelding wordt dikwijls vooraf verleend doch kan op verzoek ook achteraf worden verleend.
WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING Beleid & ontwikkelingen In deze paragraaf staat informatie over risico's met financiële gevolgen. En in welke mate de gemeente | Meierijstadin staat is | dezeop te vangen zonder direct het beleid aan te passen. De gemeenteraad heeft de beleidsnota weerstandsvermogen en risicobeheersing vastgesteld. De gemeente Meierijstad wil risico’s niet elimineren, maar wil ze aanvaardbaar en beheersbaar houden. Gezond verstand laten we de boventoon voeren bij risicobeheersing, zodat we doen wat we moeten doen. Tweemaal per jaar, bij de begroting en de jaarstukken, beoordelen we ons risicoprofiel. Weerstandscapaciteit & - vermogen Weerstandscapaciteit Om een inschatting te maken van het weerstandsvermogen is het nodig om de benodigde en de beschikbare weerstandscapaciteit te berekenen. Hoe we de benodigde weerstandscapaciteit berekenen op basis van het risicoprofiel is uitgelegd onder "Risico's". De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit structurele en incidentele middelen en mogelijkheden om niet-begrote kosten die onverwacht en substantieel zijn af te dekken. Deze staan in de volgende tabel met daaronder een toelichting.
Beschikbare weerstandscapaciteit | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (bedragen x € 1.000) Onbenutte belastingcapaciteit | 7.900 | 7.900 | 7.900 | 7.900 Post onvoorziene uitgaven | 100 | 100 | 100 | 100 Totaal structurele weerstandscapaciteit | 8.000 | 8.000 | 8.000 | 8.000 Algemene reserve per 1-1 | 22.516 | 15.571 | 11.645 | 9.619 Algemene risico reserve | 38.604 | 38.604 | 38.604 | 38.604 Totaal incidentele weerstandscapaciteit | 61.120 | 54.175 | 50.249 | 48.223 Totale beschikbare weerstandscapaciteit | 69.120 | 62.175 | 58.249 | 56.223 Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit bestaat uit de extra ruimte die de gemeente heeft om, met inachtneming van de wetgeving, maximale inkomsten te genereren uit de gemeentelijke heffingen. | Het gaat daarbij om de inkomsten uit de ozb, de rioolheffingen en de afvalstoffenheffing. De rioolheffingen en de afvalstoffenheffing mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. Voor de ozb hanteren we de artikel 12- | norm van het rijk. In de meicirculaire van het Gemeentefonds geeft de minister van Binnenlandse Zaken elk jaar nieuwe normen voor toelating tot artikel 12 van de Financiële Verhoudingswet.Toelating | wordt uitgedrukt in een percentage van de WOZ-waarde. Voor 2027 is dit percentage gesteld op 0,1595% (voor 2026 was dit 0,1648%).
De onbenutte belastingcapaciteit is voor 2027 € 7,9 miljoen en is in het meerjarig beeld gelijk gehouden. Bij de berekening is rekening gehouden met de voorgestelde verhoging (indexering) van de tarieven voor 2027 inclusief de voorstellen voor instellen van het ondernemersfonds. Post onvoorziene uitgaven De hoogte van de post onvoorziene uitgaven is € 100.000. Algemene reserve per 1-1 De geraamde stand van de Algemene reserve van de gemeente Meierijstad is per eind 2026 € 22,5 miljoen. Hierbij is rekening gehouden met de vaststelling van de jaarstukken 2025, de incidentele posten uit de begroting 2026, de raadsbesluiten tot en met juli 2026, de 2e bestuursrapportage 2026 en de (voorgenomen) begroting 2027 met als dekking deze reserve.Voorgenomen aanwendingen vanuit het college werkprogramma zijn daar niet in opgenomen. Algemene Risico Reserve De geraamde stand van de algemene risico reserve is € 38,6 miljoen, gebaseerd op de risico inventarisatie bij de jaarrekening 2025. De geïnventariseerde risico's geven voor de begroting 2027 een omvang van € 35.886.000. De risicoreserve per eind 2026 is begroot op € 38.604.000. Dit 72 betekent dat een bedrag van € 2.718.000 wordt overgeheveld van de risicoreserve naar de algemene reserve. Weerstandsratio In de volgende tabel staat de berekening van het weerstandsvermogen uitgedrukt in de weerstandsratio.
Dit is de beschikbare weerstandscapaciteit gedeeld door de benodigde weerstandscapaciteit (zie onderdeel risico's). In de nota weerstandsvermogen is vastgelegd dat deze ratio minimaal 1,0 moet zijn. (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Beschikbare weerstandscapaciteit | 69.120 | 62.175 | 58.249 | 56.223 Benodigde weerstandscapaciteit | 35.886 | 35.886 | 35.886 | 35.886 Weerstandsratio | 1,93 | 1,73 | 1,62 | 1,57 Norm weerstandsratio | 1,0 | 1,0 | 1,0 | 1,0 De weerstandsratio 2027 (1,93) is hoger dan de weerstandsratio bij de jaarstukken 2025 (1,58). Dit wordt met name veroorzaakt door een lager risicoprofiel. Risico's Bij het actualiseren van het risicoprofiel bekijken we elk gesignaleerd risico. We beoordelen de kans dat het risico zich voor doet en wat het financieel gevolg dan zou zijn. Deze twee inschattingen vormen de basis voor de zogenaamde risicoscore. Hoe hoger de score, hoe groter het risico. De methodiek die we volgen staat in de nota weerstandsvermogen en risicobeheersing. Bij het vaststellen van deze nota is afgesproken dat we risico’s met een risicoscore van 15 of hoger opnemen in de planning en control documenten. Dit zijn de zogenaamde top risico's. In de volgende tabel staan van deze | actuele top risico's, de risicoscore, het financieel gevolg, het rekenpercentage (van de kans op voorkomen).
De berekende risicowaarde is financieel gevolg x rekenpercentage. In de kolom (beheers)maatregelen staat wat we doen om het risico zo klein mogelijk te houden. Risico naam | (Beheers)maatregelen | Risico Financieel | Reken | Risico (bedragen x € 1.000) | score | gevolg | % | waarde Stroomnet op bestaande | Continu gesprek met | 25 | 2.500 | 90 | 2.250 projecten in uitvoering | netbeheerder. Opschakelen (netcongestie) | binnen regio en provincie om rol te pakken in prioriteringsproces voor nieuwe aansluitingen op het energiesysteem. Daarnaast versnellen van eigen grip op alternatieven buiten hoofdstroomnet (GTO, nieuwe contractvormen i.c.m. batterijen). 73 74 Budget Zorg in Natura Jeugdhulp Het budget Zorg in Natura Jeugdhulp kent een regionale en lokale component. In dit format benoemen we de onzekerheden en risico’s hieromtrent. Lokale component Het is ingewikkeld om de volumes vooraf in te schatten. We werken met een PxQ systeem en met transparante eenheden (etmalen, dagdelen, uren). Hierdoor krijgen we steeds meer inzicht in de volumeontwikkeling. We zien dat de instroom blijft fluctueren en hoog blijft, vooral in de GGZ. Oorzaak is de toenemende complexere (systemische) problematiek. Risicovol begroten.
Sinds enkele jaren is besloten om de begrotingsbedragen (voor het jaar t en verder), in het kader van risicovol begroten, in de primitieve begroting niet (meer) in overeenstemming te brengen met de werkelijke uitgaven uit het jaar t-/-1. Er wordt vooraf ook geen rekening gehouden met de verwachte volumeontwikkeling voor het nieuwe jaar. Op dit moment zijn in de primitieve begroting 2026 de realisatiecijfers 2024 opgenomen, geïndexeerd naar prijspeil 2025. In de 1e en 2e BERAP zijn de volumes bijgesteld naar de realisatiecijfers 2025 en de indexering naar 2026. Dit betekent dat bij de jaarrekening 2026 de volumeverschillen van het jaar 2026 zichtbaar worden. Eenzelfde systematiek wordt gehanteerd voor begroting 2027 e.v. Prijsbijstellingspercentages. De jaarlijkse indexering jeugdhulp vindt contractueel plaats op basis van de OVA- percentages, terwijl we vanuit de Algemene Uitkering (AU) worden gecompenseerd met 25 1.500 90 1.350 Prijsstijgingen en gebrek aan Als prijsstijgingen doorzetten, | 25 | 1.000 | 90 | 900 capaciteit op de markt om | leidt dit tot een hogere investeringen / | prijsindexatie binnen de werkzaamheden uit te voeren algemene uitkering. Met enige vertraging leiden hogere prijzen dus tot een hogere algemene uitkering. Verder hebben we de keuze om werken uit te stellen. Door realistisch plannen spreiden we uitgaven meer in de tijd.
Onzekerheid financieel | Continue monitoren van | 25 | 23.006 | 90 | 20.705 resultaat bij bouwgronden in | ontwikkelingen zowel aan de exploitatie | kosten- als de opbrengstenkant. Wijziging in rekenrente | Ontwikkelingen op dit gebied | 25 | 3.000 | 90 | 2.700 doelvermogen Stadsgewest | volgen. Budget Wmo specialistische | Sturing op het gebruik van | 20 | 750 | 90 | 675 hulp in natura | hulp. Bij de uitvoering van de huidige inkoop sinds 2022 vormt onze lokale toegang een sleutelrol in de daadwerkelijke kosten voor de specialistische hulp Wmo. Daarom besteden we aandacht aan de instructie van de toegang. Het is van belang om goed zicht te hebben op de realisatie van de hulp en op tijd te kunnen bijsturen als dat nodig of wenselijk is. Het regiesysteem en (regionaal)dashboard helpen daarbij. We onderzoeken hoe we meer uitvoering kunnen geven aan het naar voren organiseren van hulp. Hulpvragen komen daardoor eerder bij het voorliggend veld terecht in bijvoorbeeld voorliggende voorzieningen. Overschrijding van de | Scherp sturen op budgetten. | 20 | 750 | 90 | 675 begroting Extra personeelskosten als | Vervanging van de zieke | 20 | 750 | 90 | 675 gevolg van eigen risico WW, | medewerkers vindt uitsluitend aanvullende uitkeringen en | plaats als de dienstverlening ziekteverzuim | onder hoge druk komt te staan.
Er is een richtlijn opgesteld hoe om te gaan met medewerkers die disfunctioneren. 75 Risico's grote projecten | Participatie | 15 | 7.584 | 50 | 3.792 omwonenden/bedrijven, strakke regievoering, opstellen planning met tussentijdse resultaten. Uit de pas lopen van | Jaarlijks worden de | 15 | 300 | 90 | 270 investeringsbedragen | investeringsbedragen onderwijshuisvesting | onderwijshuisvesting meerjarig bijgesteld aan de hand van de dan geldende nieuwbouwkostenconfigurator en bekende prijsindexeringen. Totaal top risico's | 41.140 | 33.992 Naast de hiervoor genoemde toprisico's | (risicoscore vanaf 15) hebben derisico's | met een risico score lager dan 15 een risicowaarde van € | 6,1 miljoen . Het gaat hier onder meer om risico's als het niet voldoen aan de Algemene Verordening gegevensbescherming, het opeisen van garantstellingen en de gevolgen klimaatverandering/extreme weersomstandigheden. De totale risico | waarde van de geïnventariseerde | risico's komt daarmee op € 34,9 miljoen. Omdat we verwachten dat niet alle risico's zich tegelijk voordoen is in de beleidsregels opgenomen dat we voor de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit uitgaanvan 90% van de totale risicowaarde (€ 31,4 miljoen).
Benodigd weerstandscapaciteit (bedragen x € 1.000) | risico waarde 2027 Gekwantificeerde top risico's | 33.992 Overige gekwantificeerde risico's | 5.881 Totaal aan gekwantificeerde risico's | 39.873 Waarschijnlijkheidsfactor 90% | 35.886 76 Financiële kengetallen Het is voor de gemeenten verplicht een basisset van vijf financiële kengetallen op te nemen. Deze kengetallen zijn bedoeld om de gemeentelijke financiële positie inzichtelijker te maken en de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te vergroten. De provinciale toezichthouder hanteert een signaleringswaarde voor de financiële kengetallen welke hieronder zijn weergegeven.
In onderstaande tabel zijn de verplichte financiële kengetallen (BBV) opgenomen: Kengetallen | Jaarrekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Netto schuldquote | 37% | 42% | 42% | 44% | 49% | 53% Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen | 34% | 39% | 39% | 41% | 45% | 49% Solvabiliteitsratio | 43% | 31% | 28% | 28% | 28% | 28% Grondexploitatie | 15% | -2% | 3% | -6% | -5% | -6% Structurele exploitatieruimte | 3,80% | 0,10% | 0,12% | -1,26% | -1,34% | -0,56% Belastingcapaciteit | 92% | 92% | 93% | 94% | 95% | 96% Signaleringswaarden provincie: Signaleringswaarden provincie | Minst risicovol | Neutraal | Meest risicovol Netto schuldquote | < 90 % | 90-130 % | > 130 % Netto schuldquote gecorrigeerd voor | < 90 % | 90-130 % | > 130 % alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio | > 50 % | 20-50 % | < 20 % Grondexploitatie | < 20 % | 20-35 % | > 35 % Structurele exploitatieruimte | > 0 % | 0% | < 0 % Belastingcapaciteit | < 95 % | 95-105 % | > 105 % De kengetallen van de begroting 2027 | vergeleken met de signaleringswaarden van de provincie.
Signaleringswaarden provincie | Minst risicovol | Neutraal | Meest risicovol Netto schuldquote | x Netto schuldquote gecorrigeerd | x voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio | x Grondexploitatie | x Structurele exploitatieruimte | x Belastingcapaciteit | x Voor de beoordeling van de financiële positie van gemeenten is het belangrijk dat zowel naar de balans als naar de exploitatie wordt gekeken. De kengetallen netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, solvabiliteitsratio en grondexploitatie hebben betrekking op de balans. De kengetallen structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit brengen tot uitdrukking of een gemeente over voldoende structurele baten beschikt en welke mogelijkheid de gemeente heeft om de structurele baten op korte termijn te vergroten. Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Bij een schuldquote hoger dan 130% is er sprake van een zeer hoge schuld. Een netto- schuldquote die boven de 100% uitstijgt geeft aan dat er weinig leencapaciteit over 77 78 is om de gevolgen van financiële tegenvallers op te vangen. De geraamde netto schuldquote van de gemeente Meierijstad ligt op 43% voor 2027.
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Bij verstrekte leningen kan onzekerheid bestaan of ze allemaal worden terugbetaald. Daarom berekenen we de netto schuldquote zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Op die manier is duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dat betekent voor de schuldenlast. De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen is voor 2027 geraamd op 40%. Hoewel over de verstrekte leningen een risico gelopen wordt, veronderstellen we dat deze middelen worden terugbetaald. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger hoe beter. Als signaalwaarde voor de solvabiliteitsratio geldt een percentage van 20%. Bij een solvabiliteitsratio lager dan 20% heeft een gemeente zijn bezit zeer zwaar belast met schuld. De geraamde solvabiliteitsratio voor 2027 van de gemeente Meierijstad is 28%. Normaliter is het voor gemeenten niet toegestaan om structurele tekorten op te vangen met reserves. Dankzij een nieuwe maatregel kunnen gemeenten vanaf 2024 een deel van hun reserves en overschotten inzetten voor het dekken van structurele lasten. Dit onder de voorwaarde dat de solvabiliteit van de gemeente groter of gelijk aan 20 procent is en blijft. Hieraan wordt voldaan.
Grondexploitatie De grondexploitatie kan een forse impact hebben op de financiële positie van een gemeente. D it kengetal geeft weer hoe de boekwaarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. Hoe lager hoe beter. Het geraamde kengetal voor 2027 is 3%. Daarmee valt het kengetal in de waardering minst risicovol. In de afgelopen jaren is deze sterk gedaald. Voor verwachtingen omtrent de te realiseren winsten wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting maken we onderscheid tussen structurele en incidentele lasten. Een begroting waarvan de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is meer flexibel dan een begroting waarbij structurele baten en lasten in evenwicht zijn. Bij de begroting 2027 is de structurele exploitatieruimte 0,12%. Gelet op de verwachte financiële ontwikkelingen in de meerjarenraming 2028-2030 zal er voor de jaren 2028 en verder onvoldoende exploitatieruimte zijn.
Vanaf 2028 is er geen structurele ruimte om tekorten of extra lasten binnen de huidige begroting op te vangen. Meerjarig gezien ontstaat er een tekort in de exploitatie van zo'n 1 á 2%. Belastingcapaciteit We relateren de ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen vaak aan de totale woonlasten. Het COELO publiceert deze lasten ieder jaar in de Atlas van de lokale lasten. Onder de woonlasten verstaan we de OZB, de rioolheffing en reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. De belastingdruk in de gemeente Meierijstad wordt berekend na vaststelling van de belastingen en tarieven. Totaal beoordeling De schuldquoten vallen voor 2027 in de categorie het minst risicovol. De solvabiliteitsratio van 28 % valt onder een neutrale waardering.en is hoog genoeg om eventueel gebruik te kunnen maken van de mogelijkheid om een surplus van de algemene reserve in te zetten. De grondexploitatie bedraagt 3% en valt onder de categorie minst risicovol. De laatste jaren is het percentage flink gedaald. De structurele exploitatieruimte is .0,12%.voor 2027 . Volgens voorschrift wordt dit kengetal berekend op basis van de primitieve begroting 2027 (cijfers uit het overzicht van baten en lasten).
Gelet op de 79 verwachte financiële ontwikkelingen in de meerjarenraming zal de structurele exploitatieruimte, zonder aanvullende maatregelen, omslaan in een tekort vanaf 2028 en volgende jaren. 80 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN Beleid & ontwikkelingen Het beheer en onderhoud van het openbaar vastgoed, de wegen, bruggen, het riool, openbaar groen, de openbare verlichting en de gemeentelijke gebouwen kost veel geld. Deze paragraaf geeft een integraal inzicht in de kaders, ontwikkelingen, onderhoud en kosten over de programma’s heen. In onderstaande tabel is het beleid ten aanzien van onderhoud kapitaalgoederen opgenomen: Kapitaalgoed Naam beheerplan | Vastgesteld | Looptijd | Achterstallig in raad d.d. | t/m | onderhoud Wegen Beheerstrategie verhardingen | Planning 2025 | 2029 | Nee Beheerstrategie Civiele kunstwerken | Planning 2025 | 2029 | Nee Beleidsplan Openbare Verlichting | 2019 | 2030 | Nee Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) | 2018 | 2022 | Nee Beheerplan wegen | Planning 2025 | 2029 | Nee Riolering / Water Programma Water en Riolering 2022-2026 (PWR) | 2021 | 2026 | Nee Groen Speelvisie Meierijstad | 2019 | 2029 | Nee Gebouwen Duurzaam Meerjaren Onderhouds Programma (DMOP) | 2023 | 2027 | Nee Nota integraal beleid maatschappelijke vastgoed | 2023 | 2027 | Nee Kerncijfers Kengetallen | Aantal | Eenheid Civieltechnische kunstwerken: Bruggen | 174 | st.
Tunnels | 5 | st. Keermuren/damwanden | 4 | st. Geluidsvoorzieningen | 22 | st. Verhardingen: Asfaltverharding | 240 | ha Elementenverharding | 318 | ha Betonverharding | 7 | ha Onverharde wegen | 42 | ha Openbare verlichting: Lichtmasten | 21.715 | st. Armaturen | 22.114 | st. Lampen | 22.385 | st. Areaal groen: Bomen | 120.000 | st. Speelplekken | 241 | st. Speeltoestellen | 1.186 | st. Bossen | 419 | ha Houtige beplantingen | 207 | ha Kruidachtige beplantingen | 1 | ha 81 82 Ruw gras 435 ha Gazons 129 ha Areaal water: Sloten en greppels 835 km Stadwater 35 ha Poelen/kleine wateren 8 ha Riolering: Drukriolering 293 km Vrijverval 570 km Persleidingen 41 km Hoofdgemalen 106 st Rioolputten 16.100 st Randvoorzieningen 17 st Pompunits 1.396 st IBA's 107 st Lig- en losplaatsen: Ligplaatsen passantenhaven genummerd 24 st. Ligplaatsen passantenhaven ongenummerd 12 st. Ligplaatsen beroepsvaart 30 st. Losplaatsen beroepsvaart 10 st. Vastgoed: Ambtelijke huisvesting 4 st. Maatschappelijk vastgoed 52 st. Strategisch vastgoed 3 st. Monumentale objecten 13 st. Overig vastgoed 51 st. Beheer openbare ruimte Civiel technische kunstwerken Beleid en beheer civieltechnische kunstwerken – 2027 In 2027 worden onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd aan civieltechnische kunstwerken. Dit gebeurt volgens het Beleid- en beheerplan Civiele Kunstwerken 2026-2030.
Daarbij is het uitgangspunt dat alle kunstwerken voldoen aan onderhoudsniveau B, met de nadruk op constructieve veiligheid en bruikbaarheid. Kwaliteit en veiligheid Het doel van deze werkzaamheden is om de veiligheid van gebruikers te waarborgen en de bereikbaarheid van woningen en bedrijven te garanderen. Zo zorgen we ervoor dat inwoners en ondernemers veilig gebruik kunnen blijven maken van bruggen, tunnels en andere kunstwerken. Financiën Voor het groot onderhoud is een voorziening ingesteld. Hierin wordt jaarlijks een bedrag van € 351.000 gereserveerd. Dit bedrag wordt gebruikt om tijdig onderhoud uit te voeren. Risico’s en inspecties Het onderhoud wordt uitgevoerd op basis van actuele inspecties. Hierdoor kunnen risico’s vroegtijdig worden gesignaleerd en aangepakt. Als noodzakelijke maatregelen niet op tijd worden genomen, kan dit gevolgen hebben voor de veiligheid en bereikbaarheid. Houten kunstwerken worden elk jaar visueel geïnspecteerd. Indien nodig worden aanvullende onderzoeken uitgevoerd.
(bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand civieltechnische | 134 | 240 | 265 | 511 kunstwerken 1-1 Toevoegingen | 351 | 351 | 351 | 351 Onttrekkingen | -245 | -326 | -105 | -728 Stand civiel technische | 240 | 265 | 511 | 134 kunstwerken 31-12 Wegen (verhardingen) Beleid en beheer wegen – 2027 In 2027 wordt onderhoud uitgevoerd aan verhardingen op basis van het | Beleid- en Beheerplan Wegen 2025- | 2029. Dit gebeurt volgens de richtlijnen van het CROW, die zorgen voor een professionele en uniforme aanpak van wegonderhoud. Kwaliteit Voor alle verhardingen geldt het door de gemeenteraad vastgestelde kwaliteitsniveau B. Dit niveau biedt een goede balans tussen veiligheid, comfort en kosten. Financiën In het B eleid- en beheerplan is bepaald hoeveel geld nodig is om het gewenste kwaliteitsniveau de komende vier jaar te behouden. De jaarlijkse storting in | de onderhoudsvoorziening is € 3.086.720 Voor de vervanging van wegen is jaarlijks € 4 miljoen beschikbaar. Risico’s Op basis van de inspecties uit 2025 is een actueel beeld van de staat van de wegen beschikbaar. Indien benodigde onderhoudsmaatregelen niet tijdig worden uitgevoerd, kan dit leiden tot veiligheidsrisico's en mogelijke aansprakelijkstelling van de gemeente. Daarnaast leiden financiële beperkingen tot minder uitvoer van onderhoudswerkzaamheden.
Dit kan op termijn resulteren in een verslechtering van de onderhoudskwaliteit en een toename van achterstallig onderhoud. (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand wegen (verhardingen) 1-1 | 4.178 | 2.764 | 1.351 | 1.438 Toevoegingen | 3.087 | 3.087 | 3.087 | 3.087 Onttrekkingen | -4.500 | -4.500 | -3.000 | -3.000 Stand wegen (verhardingen) 31-12 | 2.764 | 1.351 | 1.438 | 1.524 Openbare verlichting Beleid en beheer openbare verlichting – 2027 Het Beleidsplan Openbare Verlichting 2020- | 2030 geeft richting aan het onderhoud en de vervanging van het verlichtingsareaal. Doel is om de openbare verlichting kosteneffectief en milieubewust te beheren Kwaliteit Meierijstad investeert in duurzame, veilige en toekomstbestendige openbare verlichting. De verlichting draagt bij aan sociale veiligheid, verkeersveiligheid en een prettige beleving van de openbare ruimte. Daarbij beperken we lichtvervuiling, strooilicht en lichthinder zoveel mogelijk. Financiën 83 84 De onderhoudskosten worden verantwoord in de exploitatie. Risico’s Schaarste aan specialistisch personeel kan leiden tot vertraging in onderhoud en vervanging van de openbare verlichting, met mogelijke kwaliteitsachterstanden tot gevolg. Daarnaast is de gemeente bij netstoringen afhankelijk van de doorlooptijden van de netbeheerder (Enexis).
Hierdoor kan de hersteltijd van storingen oplopen, wat tijdelijk effect kan hebben op de verkeersveiligheid en sociale veiligheid. Openbaar groen (inclusief recreatiegebieden) Beleid / beheer Het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) is eind 2018 vastgesteld. Sinds 2020 gaan we uit van een gedifferentieerd onderhoudsniveau op basis van risico’s en afwegingen. Het onderhoud van sloten, bermen, ruw gras, (stads)wateren en landschapselementen is geharmoniseerd. Het slootonderhoud buiten de bebouwde kom voeren we uit volgens de keur van het waterschap. De huidige hondenvoorzieningen in de openbare ruimte worden aangepast, de losloopgebieden worden gerealiseerd en dit alles beheren we op basis van het vastgestelde beleidsplan. Zoals in het Biodiversiteitsbeleid 2022–2030 is opgenomen, beheren we het openbaar groen ecologischer. Dat betekent onder meer inzet van inheemse beplanting, het vergroten van bloemrijk areaal, het ecologisch beheer van bermen, bosranden en oevers en extensiever maaibeheer. Ook zetten we in op het verbinden van leefgebieden en het verbeteren van habitats voor insecten, vogels en kleine zoogdieren. We beheren de gemeentebossen volgens de Nota Bosbeheer, waarbij het beheer van leembossen, klimaatadaptatie en duurzaamheid onderdeel zijn geworden van het beheer. De uitvoering van revitaliseringsprojecten is een continu proces.
Volgens het bomenbeleid breiden we het bomenareaal verder uit en bestaand groen vormen we om en verbeteren we ten behoeve van klimaatbestendigheid, soortenrijkdom en verminderen van hittestress. Deze werkzaamheden programmeren we in het Jaarprogramma Openbare Ruimte (JOR 2027). Het groenbeleid en beheerplan worden voorgelegd ter besluitvorming in 2027. Kwaliteit Het openbaar groen onderhouden we op de vastgestelde kwaliteitsniveaus. Om de kwaliteit te waarborgen is het nodig om data gericht te werken. We sturen op ecologische waarden en biodiversiteit indicatoren in het beheer van de openbare ruimte om uitvoering te geven aan het biodiversiteitsbeleid en gevolgen van klimaatsverandering op te vangen. Dit draagt bij een gezonder groen bestand welke klimaat robuust wordt en bijdraagt aan vermindering van hittestress. Risico’s indien er niet voldoende budget is voor extra formatie of extern te kunnen inhuren lopen we het risico dat we niet voldoende data gedreven kunnen werken en de kwaliteit moeilijk kunnen waarborgen. De gevolgen van klimaatverandering nemen toe. We hebben te maken met langdurige droogte, wateroverlast en temperatuur extremen. De weersextremen door de klimaatverandering brengen (storm) schade met zich mee welke niet voorzien zijn in de begroting.
Financiën Regulier groenonderhoud wordt op basis van meerjarige onderhoudscontracten uitbesteed en betaald uit exploitatiebudgetten. Renovaties en omvormingen zijn opgenomen in het investeringsprogramma. Op dit moment is er voor openbaar groen geen reserve of voorziening aanwezig. Riolering 85 Beleid/Beheer Onderhoud kapitaalgoed Riolering is gericht op een gezonde en klimaatbestendige leefomgeving door goed om te gaan met inzameling en transport van de drie wettelijke zorgplichten afvalwater, hemelwater en grondwater. Hieronder vallen de onderdelen zoals vrijverval en mechanische riolering, pompen en gemalen, overstorten en bergbezinkbassins, regenwatervoorzieningen en grondwatermeetnet. De betreffende beleids- en beheerkaders van de zorgplichten aangevuld met oppervlaktewater zijn opgenomen in het Programma Water en Riolering (PWR). Kwaliteit Uitvoering voor beheer en onderhoud van de riolering en riooltechnische werken vindt plaats op basis van de beheerstrategie zoals opgenomen in het PWR. Daarnaast worden maatregelen genomen om het hydraulisch functioneren te verbeteren waarbij een bijdrage wordt geleverd aan de totstandkoming van een klimaatadaptieve leefomgeving. De werkzaamheden komen samen in het Jaarprogramma Openbare Ruimte (JOR). In 2024 is het Uitvoeringsprogramma PWR opgesteld.
Daarin zijn nog verschillende planvormingskosten voor de komende jaren opgenomen, zoals het Masterplan persleidingen, Oppervlaktewaterbeheerprogramma, Beheer- en onderhoudsplan groene en ondergrondse bergingen, Beheer en onderhoudsplan IBA’s inclusief vervangingsplan. Omdat de gemeente ook een belangrijke rol heeft in de bewustwording in het kader van goed rioolgebruik en om Meierijstad bestand te maken tegen weerextremen, wordt actief gecommuniceerd en gestimuleerd. Tijdelijke verlenging Programma Water en Riolering (PWR) Het huidige Programma Water en Riolering 2022-2026 loopt af op 31 december 2026. Via deze begroting wordt aan de raad voorgesteld om de werkingsduur van dit programma met één jaar te verlengen tot en met 2027. Dit biedt de noodzakelijke ruimte om het opvolgende PWR met voldoende tijd, capaciteit en middelen zorgvuldig voor te bereiden, wat resulteert in een kwalitatief hoogwaardig en toekomstbestendig programma vanaf 2028. Voor deze overbrugging gelden de volgende inhoudelijke en organisatorische argumenten: • Focus op de bestaande projectportefeuille: Door capaciteitsgebrek in voorgaande jaren is een aantal geplande projecten destijds niet tot uitvoering gekomen. Hierdoor ligt er voor 2027 een voldoende omvangrijke projectportefeuille.
De verlenging maakt een gerichte uitvoering van deze portefeuille mogelijk met een realistische planning en een evenwichtige inzet van de beschikbare middelen en ambtelijke capaciteit. • Zorgvuldige afronding niet haalbaar in 2026: Uit consultatie van de inkoopadviseur, de financieel adviseur en externe adviesbureaus is gebleken dat een verantwoorde en kwalitatieve afronding van een volledig nieuw vijfjarenprogramma vóór het einde van het huidige overgangsjaar niet haalbaar is. Het opstellen van het nieuwe PWR start in het derde kwartaal van 2026 (Q3-2026). Consequentie voor het onderhoud in 2027 Voor het overbruggingsjaar 2027 stellen wij een specifiek jaarplan op met heldere ambities en concrete doelstellingen. De exploitatie biedt op dit moment voldoende financiële ruimte voor de reguliere uitvoering van de huidige werkzaamheden. Door gerealiseerde besparingen en verdere kostenefficiëntie ontstaat er mogelijk op korte termijn aanvullende ruimte om extra werkzaamheden binnen de kapitaalgoederen op te pakken, zoals de vervanging van een aantal IBA's of het uitvoeren van noodzakelijke baggerwerkzaamheden. Financiën In 2027 wordt het nieuwe Programma Water en Riolering opgesteld en het vigerende PWR verlengd met één jaar.
De benodigde budgetten voor planvorming, zoals voor het waterbeheerprogramma, het beheer- en onderhoudsplan voor groene en ondergrondse bergingen en het vervangingsplan IBA’s, zijn in de financiële cyclus aangemeld. De investeringsbudgetten voor 2027, zoals opgenomen in het huidige PWR, worden geactualiseerd en opnieuw ingebracht in de begroting. Dit betreft onder andere investeringen in vrijvervalriolering, gemalen, pompunits, IBA’s en randvoorzieningen. De verhogingen van onderhoudsbudgetten en capaciteitsuitbreiding zijn reeds verwerkt in het Kostendekkingsplan dat in 2025 is vastgesteld. Om de rioolheffing na de eenmalige stijging in 2025 niet verder te laten stijgen (anders dan indexering), is de jaarlijkse dotatie van € 1.000.000 aan de spaarvoorziening stopgezet. De financiële effecten hiervan zijn meegenomen in de meerjarenbegroting. Voor het beheer van het grondwatermeetnet is in 2027 aanvullend exploitatiebudget nodig. Ook de verwachte verhoging van onderhoudskosten als gevolg van nieuwe samenwerkingsovereenkomsten met de waterschappen over IBA’s wordt in 2027 | via de financiële cyclus aangemeld. Tot slot wordt het nieuwe tariefstelsel meegenomen, mede op basis van de uitkomsten van het onderzoek naar heffingssystematiek. De raad is hierover in 2025 geïnformeerd en besluitvorming hierover volgt in samenhang met het nieuwe PWR.
Risico's Als de benodigde budgetten niet beschikbaar worden gesteld zal het achterstallig onderhoud en het aantal storingen in omvang toenemen plus de ambities en doelstellingen uit het PWR niet worden behaald. (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand spaarvoorziening riolering 1- | 8.136 | 5.113 | 5.113 | 5.113 1 Toevoegingen | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen | -3.023 | 0 | 0 | 0 Stand spaarvoorziening riolering | 5.113 | 5.113 | 5.113 | 5.113 31-12 (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand beklemde middelen riolering | 1.079 | 1.800 | 3.150 | 4.532 1-1 Toevoegingen | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen | 721 | 1.350 | 1.382 | 1.446 Stand beklemde middelen riolering | 1.800 | 3.150 | 4.532 | 5.978 31-12 Vastgoed Beleid / beheer Onderhoud en verduurzaming In 2026 en navolgende jaren geven we verder uitvoering aan het verduurzamen, het functioneel, het veilig en voor iedereen toegankelijk (in stand) houden van onze (openbare) gebouwen. Voorgaande is gebaseerd op het Duurzaam Meerjaren Onderhouds Plan (DMOP) en de Routeplanner CO2. Het DMOP wordt jaarlijks geïndexeerd met een gemiddelde prijsinflatie van 2,55%. Volgens het DMOP wordt op natuurlijke momenten verduurzaamd. Voor zover technisch en financieel, respectievelijk haalbaar en renderend, worden er aanvullende verduurzamingsmaatregelen getroffen volgens de CO2-routekaart.
Er worden zoveel als mogelijk gesprekken aangegaan met besturen van maatschappelijke organisaties (gebruikers van ons vastgoed) en gezocht naar verduurzamingsoplossingen die budgetneutraal zijn (recht van opstal vestigen of maandelijkse bijdrage in de verduurzamingsinvestering). Gezien de hoge energielasten en de financiële positie van de gebruikers wordt er doorgaans voor een maandelijkse bijdrage gekozen. Exploitatie Door het vastgoedinformatiesysteem Axxerion | is er meer inzicht in de vastgoedportefeuille. De object- en relatiegegevens zijn gecentraliseerd in één pakket. Contracten worden binnen het vastgoedinformatiesysteem opgeslagen voor meer inzicht in gemaakte afspraken met gebruikers. Verder verloopt de facturering gestructureerder door de inrichting van de applicatie en is er na de zomer van 2026 een koppeling met het gemeentebrede financiële pakket ERPx beschikbaar. Daarnaast gaat strategisch vastgoedmanagement een steeds grotere rol spelen. De eerste stappen hierin zijn gezet en krijgt het komende halfjaar een steeds prominentere rol. Binnen het strategisch 86 vastgoedmanagement wordt meer gestuurd op kostendekkendheid, het financieel en maatschappelijke rendement en het toekomstperspectief van de gemeentelijke vastgoedportefeuille op individueel niveau.
Door een meer efficiënte en effectieve inzet van de gebouwen ten behoeve van het realiseren van de beleidsdoelen, worden de werkateliers naar de toekomst toe steeds beter gefaciliteerd (onderwijs, sport, welzijn, kunst en cultuur). (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand Gebouwen 1-1 | 6.385 | 6.831 | 7.135 | 7.829 Toevoegingen | 4.253 | 4.253 | 4.221 | 4.221 Onttrekkingen | -3.807 | -3.948 | -3.527 | -1.883 Stand Gebouwen 31-12 | 6.831 | 7.135 | 7.829 | 10.167 Speelterreinen Beleid / beheer De komende jaren wordt gestreefd naar centrale buurtspeelplekken en meer natuurlijke speelplekken (Speelvisie 2019). In het actuelebeheerplan is het beschikbare budget en de te maken keuzes voor locaties, vervangingen en onderhoud verder uitgewerkt. Bij aanleg, beheer en onderhoud van speelplekken wordt uitgegaan van het Warenwetbesluit Attractie- | en Speeltoestellen 2023 (WAS 2023). Hierin is vastgelegd dat de gemeente verantwoordelijk is voor het veilig houden van de speeltoestellen in de openbare ruimte. Kwaliteit Het beheer en onderhoud van de speeltoestellen wordt zowel door eigen personeel als door derden uitgevoerd. Indien uit een | inspectie naar voren komt dat toestellen niet meer veilig zijn reageren we hierop door deze te repareren en als dit niet mogelijk is verwijderen we het toestel. Speeltoestellen worden vervolgens één op één vervangen.