Presentatie Meierijstad Regenbestendig BVA 21-12-2023

BEELDVORMENDE AVOND 21 december 2023

Meierijstad Regenbestendig: DE AFKOPPELTOER Presentatie BVA 21-12-23 Lanny Olie & Anne Grashof In opdracht van gemeente Meierijstad, Peter van der Haar (Atelier Openbaar gebied)

Even voorstellen.. Adviseurs Hemelwater

Lanny Olie Oprichter Nlgaat.nu • (Praktijk)ervaren afkoppelcoach • Advies gemeentelijke rioleringsprojecten • Behandeling subsidieaanvragen

Anne Grashof MSc Environment & Resource Management • Regionale Energie Strategie • Beleid provincies en gemeenten

Klimaatverandering, het riool en de urgentie: De cruciale rol van de betrokkenheid van bewoners bij het toekomstbestendig maken van onze gemeente -Bestaande bouw-

1. De huidige situatie: wat is er aan de hand? Wat wordt er allemaal ingezet? Waarom werkt het niet? Hoe zorgen we ervoor dat het wel werkt? De drie speerpunten Kosten en (meer) baten Samenwerking en draagvlak Kers op de taart Ruimte voor vragen

De huidige situatie: wat is er aan de hand? 2. Wat wordt er allemaal ingezet? 3. Waarom werkt het niet? 4. Hoe zorgen we ervoor dat het wel werkt? De drie speerpunten Kosten en (meer) baten Samenwerking en draagvlak Kers op de taart Ruimte voor vragen

De huidige situatie: wat is er aan de hand? Wat wordt er allemaal ingezet? Waarom werkt het niet? Hoe zorgen we ervoor dat het wel werkt? 5. De drie speerpunten 6. Kosten en (meer) baten 7. Samenwerking en draagvlak Kers op de taart Ruimte voor vragen

De huidige situatie: wat is er aan de hand? Wat wordt er allemaal ingezet? Waarom werkt het niet? Hoe zorgen we ervoor dat het wel werkt? De drie speerpunten Kosten en (meer) baten Samenwerking en draagvlak 8. Kers op de taart 9. Ruimte voor vragen

De huidige situatie Opwarming: klimaat wordt extremer

De huidige situatie Landelijk doel 2050

De huidige situatie Verantwoordelijkheden

Bedrijven

Openbare ruimte

watersysteem

Particulier

Waterwet, Wet milieubeheer, Omgevingswet, Zorgplicht hemelwater Op particulier terrein is primair de eigenaar van het terrein verantwoordelijk voor de verwerking van het hemelwater tenzij dit niet redelijkerwijs van hem/haar verwacht kan worden.

De huidige situatie Rioolsysteem in een notendop

Zoet water is een schaarse grondstof. Het is de bron van ons drinkwater en van onze ecosystemen.

De huidige situatie Regenbui van < 10-20 mm/uur

Waterzuivering

Perceelgrens

Vuil Water

• Kanalen • Meren • Rivieren

Hevige regenval/ piekbui > 30 mm/uur Waterzuivering

Perceelgrens

Vuil Water

Overstort Bergbezinkbassin

• Kanalen • Meren • Rivieren

Vuilwateroverstorten l Mariaheide

Schijndel l l Wijbosch

l Veghel

l Eerde

l Erp l Zijtaart

Keldonk l l Olland

Sint- Oedenrode l

l Boerdonk

Boskant l

l Nijnsel

De huidige situatie Hevige piekbuien: de cijfers voor Meierijstad Toename overstorten: • In Nederland is de afgelopen 100 jaar het aantal piekbuien met 85% toegenomen. • In Meierijstad ± 10 x per jaar overstorten. • Riool is gedimensioneerd op 20 mm per uur. • Bui 30 mm in 1 uur: 28.000 m³ past niet in de riolering.

De huidige situatie Droogte

De opdracht:

-Geen druppel regenwater meer naar het vuilwaterriool(bestaande woningbouw: 2 miljoen m² dakoppervlak) Nationaal Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie 2021 en PWR Meierijstad (Programma Water en Riolering) 2022-2026: "Water zoveel mogelijk vasthouden waar het valt“ Definitie van het regenwater afkoppelen: Een perceel is afgekoppeld indien er van het perceel geen hemelwater direct of indirect ter nadere verwerking wordt aangeboden bij het vuilwaterriool en gemengd riool.

Onderdeel van een groter geheel Verordening Fysieke Leefomgeving Hemelwaterstructuurplan Grote Oogst

Wat wordt er allemaal ingezet?

Resultaten tot nu toe

Losse acties

Wat wordt er allemaal ingezet? Regentonacties Resultaten 442 regentonnen 0,02% adressen hebben meegedaan met de actie 0,0 m² dakoppervlak afgekoppeld

Wat wordt er allemaal ingezet? Subsidie Resultaten 2022: 60 aanvragen 0,2% adressen hebben meegedaan met de ac e 2.000 m² dakoppervlak afgekoppeld (groene daken, it-krat, wadi’s)

Wat wordt er allemaal ingezet? Afkoppelcoaches

-bij herinrichting rioleringResultaten Gemiddelde: ±10% positieve respons

1. Prikkel

Waarom werkt het niet?

2. Uitvoering

3. Structuur

Hoe zorgen we ervoor dat het wel werkt? Meierijstad Regenbestendig:

-De Afkoppeltoer-

Drie speerpunten

1. Prikkel

2. Ontzorging

3. Structuur

Drie speerpunten 1. Prikkel Maatschappelijk Klimaatschade voorkomen Verdroging bodem tegengaan Financieel Riool- en waterzorgheffing VNG Afgekoppeld? >50 korting “De vervuiler betaalt”

Drie speerpunten 2. Ontzorging Huiseigenaren (grondgebonden) Ontzorging Afkoppelteam óf afkoppelkit + voucher Huiseigenaren (hoogbouw) In gesprek met VvE's Ontzorging Afkoppelteam Woningcorporaties Training technische dienst

Drie speerpunten 3. Structuur Wijk voor wijk Meerjarenplan Route door de gemeente

Geplande werkzaamheden Technische potentie GIS-inventarisatie

GIS-inventarisatie Woonbestand (35.000 -> 20.000) Landschapscondities Grondwaterstand Bodemtype Leemlagen

Resultaat per wijk ↘ coördinator afkoppelteam Waterladder Afkoppelmethoden Voorkeursvolgorde PWR

Waterladder hemelwater inzamelen, bergen en filtreren Vasthouden voor benutten

Een onder- of bovengrondse opslagtank van beton of kunststof wordt gebruikt om opgevangen regenwater te benutten voor tuin of grijswater gebruik huishouden (toilet en/of wasmachine).

Bovengrondse infiltratie

Het water wordt boven de grond naar een plek de tuin in geleid waar het kan infiltreren. Dit is de meest robuuste en natuurlijke methode.

Ondergrondse infiltratie

Het water wordt (via buffering met vertraagd afvoeren) naar een zinkput, grindkoffer of watertegel geleid.

Verplaatsen naar oppervlaktewa ter Verticale infiltratie Verplaatsen naar perceelgrens

Het water wordt (via buffering met vertraagd afvoeren) naar oppervlaktewater gebracht.

Een verticale boring bestaat uit een kolom in de bodem dat wordt opgevuld met een infiltratiefilter. Via openingen in de buis sijpelt het regenwater langzaam in de omliggende bodem. Het infiltratiefilter heeft een doorsnede van ca. 40 cm en een diepte van 3 meter. Een of meer regenpijpen van de woning worden ondergronds aangesloten op de verticale boring. Het water wordt boven- of ondergronds (via buffering en vertraagd afvoeren) richting de perceelgrens geleid.

Communicatie Gemeente-brede campagne: Meierijstad Regenbestendig • Webpagina: o Informatie over het afkoppelen, waarom en hoe? o Ervaringen uit de Afkoppeltoer delen • Contentkalender sociale media

Wijkmatig: Het Afkoppelteam komt naar uw wijk!

1. Menukaart met keuze uit afkoppelproducten (op basis van GIS-inventarisatie) 2. Bewonersavond 3. Afspraak maken met het Afkoppelteam

Financiën

(Maatschappelijke) kosten-baten analyse Kosten – indicatie €16.000.000,-

Inventarisatie techniek gehele woonbestand Afkoppelteam gedurende 10 jaar Uitrusting en materialen Projectcoördinatie

Baten –

Besparing RWZI: €28,6 miljoen in 2050 Voorkomen klimaatschade door wateroverlast en overstorten Verbetering waterkwaliteit Aanvulling grondwater (15%) 1,5 miljoen m² dakoppervlak afgekoppeld ....

Planning 2024 Q1/Q2: Voorbereiding

Q3: Besluitvorming

Q4: Uitvoering

In 6 deelprojecten

26-09

Werving Training GIS-inventarisatie

2025-2035

• Uitvoering voor alle potentiële woningen met Afkoppelteam van 10 Fte zou 10 jaar in beslag nemen. • Daarnaast zou een aannemer met de verticale boringen over een periode van 9-10 jaar aan het werk zijn, uitgaande van 200 woningen die een afspraak maken.

Voorbereiding in deelprojecten Tools & team

Communicatie

Juridisch

GIS & Route

Corporaties,VvE

Financiën

Samenwerking

MEIERIJSTAD REGENBESTENDIG

Reacties

Bronvermelding Foto’s droogte en wateroverlast – Marcel van de Bergh Figuur rioolsysteem – Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden Figuur regenton – Amsterdam Rainproof Foto afkoppeling – Milieu Centraal Rioolsysteem – STOWA Video – Waterschap de Dommel Afbeelding klusteam – Buurtwerkplaats Noorderhof Bouwkeet – Zelfbouwcontainer.nl

BEELDVORMENDE AVOND 21 december 2023