Presentatie informatieveiligheid, privacy & ethiek BVA 7-2-2024

PRIVACY ETHIEK INFORMATIEVEILIGHEID

VOORSTELLEN, AGENDA EN DOEL

Samenhang & privacy

• Thirza Scholten • Adviseur gegevensbescherming Informatieveiligheid

Ethiek

• Mariëlle Hulsegge • Kwartiermaker datagedreven werken

• Koen van der Burgt • Strategisch adviseur I&A / CISO a.i.

Rol van de FG

• Jos Baan • Functionaris Gegevensbescherming

Doel beeldvormende avond: Dialoog over afwegingen die gemaakt worden. Niet gericht op politieke uitspraken of verantwoording van huidige status. Interactie op onderwerp, algemene vragen achteraf. Dia 2

SAMENHANG

INFORMATIE, DIGITALISERING EN DE GEMEENTE - Informatie en gegevens zijn essentieel in de gemeente -

Om alle diensten goed te kunnen leveren en alle taken uit te voeren, zijn informatie en gegevens noodzakelijk

- Kansen benutten: informatisering & automatisering -

Betere dienstverlening, effectievere samenwerking, efficiëntere bedrijfsvoering

- Risico's en afwegingen -

Inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van een individu voorkomen

-

Informatie is alleen bereikbaar voor wie dit mag zien en moet gebruiken, en moet kloppen

-

Als iets kan en wettelijk mag, betekent dat niet automatisch dat we het moeten willen doen

Informatiegestuurd werken - inspiratie en visie Dia 4

RANDVOORWAARDEN EN UITGANGSPUNTEN • We gaan zorgvuldig om met de (digitale) persoonsgegevens van mensen

Privacy • We zorgen dat informatie beschikbaar, integer en vertrouwelijk is

Informatieveiligheid • We wegen af of we het juiste (willen) doen met de gegevens en informatie

Ethiek Informatiegestuurd werken - inspiratie en visie Dia 5

INFORMATIEVEILIGHEID

WAT IS INFORMATIEVEILIGHEID Uitgangspunt: We zorgen dat informatie beschikbaar, integer en vertrouwelijk is Hoe doen we dat: Beschermen van gegevens en informatie tegen bewuste en onbewuste acties die ongewenst zijn

Informatiegestuurd werken - inspiratie en visie Dia 7

HOE OMGAAN MET INFORMATIEVEILIGHEID Duivels dilemma: •

Productiviteit, kosten

•

Er-omheen-werken

Oefenen van incidenten

• •

Alleen technisch vaardige mensen in dienst

•

Bewust risico’s nemen Incidenten die waarschijnlijk niet gebeuren Iedereen moet mee kunnen doen

Waarborgen van vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid 100% garantie

Dia 8

VOORBEELD 1 CEO fraude Meierijstad:

•

Financiële schade

Oorzaken:

• Onvoldoende bewustwording • Tekortkoming processen Dia 9

VOORBEELD 2 Paspoortfraude Den Haag:

•

Hulp aan zware criminelen

Oorzaken:

• Naleving processen • Fysieke beveiliging Dia 10

PRIVACY / GEGEVENSBESCHERMING

KADER VAN GEGEVENSBESCHERMING • Privacy is een grondrecht • De AVG is inbreukmakend o Generiek (bv rechten aan betrokkenen) o ‘Hoe’ privacy gebruiken bij maatwerk o Uitgangspunten

• Risicobeheersing: afwegen belangen & maatregelen nemen • Snel veranderende digitale wereld heeft een steeds grotere impact Informatiegestuurd werken - inspiratie en visie Dia 12

GEGEVENSBESCHERMING IN MEIERIJSTAD • Gemeente heeft verantwoordelijkheid richting inwoners en dient publieke waarden • Privacy is één van de aspecten om mee te wegen in de breedte • Onderbouwing en verantwoording besluitvorming • Het Informatieveiligheid en Privacyteam (IV&P) adviseert alle niveaus binnen organisatie over privacy-afwegingen en maatregelen

Informatiegestuurd werken - inspiratie en visie Dia 13

ROL GEMEENTERAAD De gemeenteraad heeft drie belangrijke rollen:

Informatiegestuurd werken - inspiratie en visie Dia 14

•

Vertegenwoordigende rol: raadsleden treden op namens de inwoners

•

Kaderstellende rol: raadsleden bepalen de hoofdlijnen van het beleid van de gemeente. Vaak gaat het over onderwerpen die veel bewoners aangaan zoals wonen en werken, fietspaden en wegen en sociale zaken.

•

Controlerende rol: de gemeenteraad controleert of het college van burgemeester en wethouders het afgesproken beleid goed uitvoert.

CASUS: HULP AAN 65+ T.B.V. MOBILITEIT Functionele voordelen

Casusgegevens: - benaderen inwoners - hulp aanbieden rondom mobiliteit

?

Privacy

CASUS: CAMERATOEZICHT OP DEELAUTO’S

Functionele voordelen

?

Casusgegevens: - gemeente faciliteert leenauto’s - burgers kunnen deze ’lenen’ - registratie op basis van biometrie (gezichtsherkenning) - toezicht schade/misbruik d.m.v. camerabeelden in auto

Privacy

AVG EN ETHIEK

Daarbij moet niet de vraag ‘kan of mag dit wel’, maar de vraag ‘moet je dit wel willen’ steeds meer centraal komen te staan

Informatiegestuurd werken - inspiratie en visie Dia 17

ETHIEK

ETHIEK - STELLINGEN

Informatiegestuurd werken - inspiratie en visie Dia 19

ETHIEK - STELLINGEN

Informatiegestuurd werken - inspiratie en visie Dia 20

ETHIEK - VOORBEELD

Informatiegestuurd werken - inspiratie en visie Dia 21

WAAROM VINDEN WE ETHIEK BELANGRIJK? • De gemeente moet het maatschappelijke belang dienen o Hierbij worden de maatschappelijke en ethische thema’s uit het rapport ‘Opwaarderen’ van het Rathenau instituut bewaakt

• Inwoner/ondernemen moet op gemeente kunnen vertrouwen, ze hebben immers geen keuze in gemeente • De gemeente vervult een voorbeeldfunctie voor de maatschappij • Als het mis gaat, kan het grote impact voor de inwoner/ ondernemer en de gemeente zelf hebben

Dia 22

WAT VINDEN WE BELANGRIJK? • Uitlegbaarheid en toetsbaarheid van (datagedreven) besluiten o Uitlegbaar op B1-niveau o Besluiten zijn te controleren op o.a. betrouwbaarheid en omkeerbaarheid

• Menselijke maat in (datagedreven) besluiten o Menselijke blik voordat een besluit genomen wordt o Inwoner/ondernemer moet altijd met gemeente in gesprek kunnen over een besluit

• Ethiek van de hele organisatie laten zijn o Ethiek leeft bij alle medewerkers o Open cultuur, het is mogelijk om ethische dilemma’s bespreekbaar te maken

• Meenemen en borgen van de verschillende standpunten in het proces o Gesprekken met inwoners, ondernemers en collega’s voeren en verschillende standpunten opzoeken

• Wel besluiten durven nemen o Documenteren hoe tot besluit gekomen is en wat afwegingen waren Dia 23

FUNCTIONARIS GEGEVENSBESCHERMING

FUNCTIONARIS GEGEVENSBESCHERMING

Informatiegestuurd werken - inspiratie en visie Dia 25

-

Sinds de invoering van de AVG en de Wpg, is de Functionaris Gegevensbescherming (FG) voor gemeenten de interne adviseur en toezichthouder op de naleving van de AVG/Wpg, gerelateerde wetgeving en beleidsafspraken.

-

De FG adviseert de gemeente en brengt rechtstreeks verslag uit aan het directieteam en het college met als uitgangspunt: Voorkomen is beter dan genezen.

-

Onafhankelijke positie binnen de organisatie (onderdeel van het Atelier Auditing, Processen & Kwaliteit (APK))

-

Ombudsfunctie richting betrokkenen (inwoners en medewerkers) en contactpersoon voor de Autoriteit Persoonsgegevens (AP)

-

Als gemeente Meierijstad moeten we zorgvuldig, rechtmatig en behoorlijk met de (digitale) persoonsgegevens van onze inwoners en medewerkers omgaan en daarover dienen wij transparant te zijn.

VRAGEN?