Presentatie IBOR BVA 9-2-23.pptx

BEELDVORMENDE AVOND IBOR Beeldvorming beheerkwaliteit openbare ruimte 10 februari 2023

ONDERWERPEN IN DEZE PRESENTATIE 1. Korte inleiding wethouder. 2. Korte terugblik. 3. Stand van zaken. 4. Dillema’s/gedachtewisseling. 5. Vervolgtraject. 6. Afsluiting.

10 februari 2023 Dia 2

KORTE TERUGBLIK Wat is er gebeurd sinds de start van Meierijstad?

• Vaststelling Integrale Visie Openbare Ruimte (IVOR) en Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) in 2018 • Raadsbesluit december 2018: basisniveau voor beheer is beeldkwaliteit B (C.R.O.W.) • Constatering in 2019 dat het budget ontoereikend is voor beeldkwaliteit B als basisniveau en op plekken ongewenst • Opzet van het beheer op basis van meerdere aspecten zoals beeldkwaliteit, functies, risico’s of regelgeving • Opname in de begroting van 2020 • Op 27 januari 2022 is een notitie met voorstellen van het college behandeld in de raad

Dia 3

KORTE TERUGBLIK Raadsbesluit 27 januari 2022

1. De huidige werkwijzen voor beheer en onderhoud aan te passen, inhoudende: a. b.

Jaarlijks snoeien van randen op recreatieve paden bij overdadige houtgroei; Jaarlijks maaien van bermsloten en afvoeren van maaisel, conform het beleid van de voormalige gemeente Veghel;

2. Het college opdragen in overleg te gaan relevante organisaties waaronder het POM, Waterschap en ZLTO en eventueel dorps-en wijkraden om de uitvoering van de werkzaamheden onder punt I te bespreken; af te stemmen wat de mogelijkheden zijn om de kosten voor deze uitvoering te beperken; 3. De kosten van aanpassing van de huidige werkwijzen, genoemd in punt 1, voor 2022 ten laste te brengen van de algemene reserve; 4. Voor 2023 en verdere jaren alsnog het amendement van 2018 IBOR niveau B uitvoeren en opnemen in de begroting of met voorstel komen dat niveau B evenaart na overleg met de bovengenoemde partijen onder punt 2. Dia 4

PROBLEEMSTELLING Wat is het problem? Het raadsbesluit om minimaal beeldkwaliteitsniveau B te realiseren als basisniveau voor beheer is niet overal uit te voeren vanwege: 1. 2. 3. 4.

Praktische problemen zoals uitvoerbaarheid en geschiktheid van de beeldsystematiek Financiële problemen: het extra benodigde budget is fors Beleidsmatige problemen: wat doen we met biodiversiteit of klimaatadaptatie? Regelgeving en zorgplicht: past niet in de systematiek van beeldkwaliteit.

Deze avond is bedoeld om deze aandachtspunten te bespreken en de beeldvorming voor voorstellen ter verhoging van de beheerkwaliteit.

Dia 5

PROCES TOT HEDEN Wat is er gebeurd na 27 januari 2022? Wat is er gebeurd?

• De werkwijze voor slootonderhoud is aangepast a.g.v. het raadsbesluit (punt 1a) • De werkwijze randensnoei recreatieve paden is aangepast a.g.v. het raadsbesluit (punt 1b) • Het POM is geconsulteerd over de werkwijzen Wat is er nog niet gebeurd?

• Vervolgoverleg met ZLTO over mogelijkheden slootbeheer vanwege de noodzakelijke toestemming voor een Bokashi pilot die eind 2022 pas is gegeven door de provincie.

• Overleg met de dorps- en wijkraden (m.u.v. de pilot integrale gebiedsbeheerplannen)

Dia 6

BEHEERMETHODES: BEELDSYSTEMATIEK Basiskenmerken van de beeldsystematiek •

Cyclisch onderhoud op basis van een vooraf bepaalde beeldkwaliteit, A+, A, B, C of D

•

De regie van de uitvoering is in handen van de opdrachtnemer

•

De gemeente toetst alleen of de gevraagde beeldkwaliteit wordt geleverd

•

De jaarlijkse kosten liggen vast

•

Vooral geschikt voor netheids onderhoud met een hoge frequentie

Dia 7

BEHEERMETHODES: BEELDSYSTEMATIEK Voorbeelden van nadelen van de beeldsystematiek Knippen van hagen (B)

Dia 8

BEHEERMETHODES: BEELDSYSTEMATIEK Voorbeelden van nadelen van de beeldsystematiek Knippen van hagen (B)

Alternatieve werkwijze: 2 kniprondes per groeiseizoen in juni en september

Dia 9

BEHEERMETHODES: FREQUENTIESYSTEMATIEK Hoe werkt de werkwijze obv uitvoeringsfrequenties?

• De gemeente heeft de regie over het aantal onderhoudsbeurten en de uitvoeringskalender • De opdrachtnemer krijgt opdracht en voert uit binnen de afgesproken periode • De kosten per onderhoudsronde liggen vast, het aantal rondes kan variëren Gevolgen

• Meer taken voor de gemeente • Minder risico’s voor de opdrachtnemer Voorbeelden:

• Maaien van sloten en bermen in verband met de schouwdatum of de verkeersveiligheid Dia 10

BEHEERMETHODES: FREQUENTIESYSTEMATIEK Voorbeelden van nadelen van deze werkwijze Onkruidbeheersing, 6, 7 of 8 keer per jaar

• De gemeente bepaalt wanneer een schoffelronde wordt uitgevoerd • De opdrachtnemer voert uit waarvoor hij opdracht krijgt • De gemeente toetst de correcte uitvoering door toezicht • Na oplevering volgt de betaling • Relatief veel verantwoordelijkheid en werk voor een gemeente Dia 11

BEHEERMETHODES: FREQUENTIESYSTEMATIEK Voorbeelden van nadelen van deze werkwijze Alternatief: onkruidbeheersing beeldkwaliteit B

• De gemeente stuurt op beeld • De gemeente controleert regelmatig de gerealiseerde beeldkwaliteit • De opdrachtnemer heeft de regie over de uitvoering • De jaarlijkse kosten zijn vooraf vastgelegd • De uitbetaling is per week dat het gewenste beeld in stand is gehouden Voor de gemeente minder verantwoordelijkheid over de uitvoering Voor opdrachtnemers meer regie over de uitvoering Dia 12

BEHEERMETHODES: ONDERHOUD NAV INSPECTIE Werken op basis van cyclische inspecties

• Het werk wordt uitgevoerd op basis van cyclische inspecties van te onderhouden objecten • Vaak gekoppeld aan regelgeving of wettelijke zorgplicht • Duidelijke kaders en methodiek als basis voor de inspectie • Uitvoering van maatregelen vaak niet vrijblijvend Enkele voorbeelden:

• Boomonderhoud op basis van boomveiligheidsinspecties • Onderhoud van speeltoestellen op basis van inspecties • Rationeel wegbeheer • Rioolonderhoud op basis van camera inspecties • Vervanging of groot onderhoud Dia 13

BEHEERMETHODES: ONDERHOUD NAV INSPECTIE Voorbeelden van nadelen van deze werkwijze Alternatieven voor het werken op basis van inspecties: Werken met vaste uitvoeringsfrequenties

• Nadeel is dat er soms geen echte noodzaak is, het is alles of niets • Voordeel is dat het minder tijd kost om het onderhoud te organiseren Werken op basis van meldingen

• Nadeel is dat het onderhoud ad-hoc gebeurt: geen melding = geen onderhoud. Je hebt geen goed beeld van de staat van het areaal • Voordeel is dat de organisatie voor beheerders weinig tijd kost, je doet niks tot er een melding wordt ontvangen Dia 14

AANDACHTSPUNTEN EN RISICO’S Wat zijn de uitdagingen van deze tijd?

De gevolgen van de klimaatsveranderingen De afname van de biodiversiteit Forse inflatie Krappe arbeidsmarkt

Dia 15

GEVOLGEN KLIMAATVERANDERING Voorbeeld: beplantingsvakken met forsere bomen

Dia 16

BIODIVERSITEIT Stand van zaken

Dia 17

GEVOLGEN VOOR HET BEHEER Wat moet er veranderen? Belangrijke eigenschappen soortkeuze:

•

Hittebestendigheid (versteende omgeving)

•

Droogte tolerantie

•

Tolerantie voor tijdelijke overstromingen (wadi’s)

•

Waarde voor de flora en fauna

•

Kwetsbaarheid voor ziekten

Ander beheer:

•

Mulchen van beplantingsvakken tegen uitdrogen en voor organische stof in de bodem

•

Blad niet afvoeren maar hergebruiken (Bokashi)

•

Minder fors snoeien i.v.m. beschaduwing van de bodem tegen uitdrogen

•

Maaibeheer aanpassen: gefaseerd, juiste tijdstip, niet alles tegelijk

Dia 18

INFLATIE De beheerkosten stijgen fors Indexering van onderhoudscontracten 2022-2023:

• Prijsstijgingen die variëren van 7 tot 20% in 1 jaar tijd • Kosten van werkzaamheden met machines stijgen het meest • Loonkosten stijgen wat minder fors

€€€

Enkele voorbeelden:

• Onderhoud van bermen, ruw gras, sloten, stadswateren en landschapselementen: +19,96% • Snoeien van bomen: +14,3% • Kappen van bomen: +14,9% De Algemene Uitkering van de Rijksoverheid stijgt momenteel minder snel dan de indexeringen. Dia 19

ONTWIKKELING VAN DE BEHEERKOSTEN De beheerkosten stijgen fors Verhoging van de beeldkwaliteit vraagt om intensiever onderhoud. Dit veroorzaakt hogere beheerkosten Een raming in 2020 voorspelde een maximale structurele kostenverhoging van 1.42 miljoen euro bij het scenario beeldkwaliteit B als basisniveau. Met het huidige prijspeil gaat het om een bedrag van 1,63 tot 1,75 miljoen euro structureel. Daarnaast zal er sprake zijn van incidentele kosten, afhankelijk van de keuzen. Dit vraagt om een goede afweging van de plekken en de beheeraspecten waar een hogere beeldkwaliteit de extra kosten waard is. Dia 20

€

PILOT INTEGRALE GEBIEDSBEHEERPLANNEN Pilot in de deelgebieden kom Schijndel en bedrijventerreinen Uitvoering van het IBOR De pilot heeft niet opgeleverd wat we hebben verwacht:

• Er was te weinig budget beschikbaar om keuzes te maken bovenop het basisbeheer • Weinig animo voor zelfwerkzaamheid. Ondernemers zijn bijv. vooral bezig met hun kernactiviteiten • Gebrek aan communicatie als gevolg van personeelswisselingen

Dia 21

WAT MOETEN WE NOG REGELEN? Welke onderwerpen moeten nog worden uitgewerkt? Hondenvoorzieningen in de openbare ruimte

• Uitlaatroutes of andere hulpmiddelen • Uitrenveldjes in openbaar gebied • De bedoeling was om dit mee te nemen met het opstellen van integrale gebiedsbeheerplannen

Dia 22

KEUZEN VOOR DE TOEKOMST Wat vindt u belangrijk? U heeft gevraagd om voorstellen ter verbetering van de beheerkwaliteit Hiervoor gaan we eerst een aantal richtinggevende vragen aan u stellen via de mentimeter

www.menti.com

Dia 23

VRAAG 1 Belangrijkste beheerdoelen in de grote winkelcentra?

1. Beeldkwaliteit 2. Biodiversiteit 3. Functionele kwaliteit 4. Verkeersveiligheid Keuzen op volgorde van prioriteit

Dia 24

VRAAG 2 Belangrijkste beheerdoelen in woonwijken en kleine kernen?

1. Beeldkwaliteit 2. Biodiversiteit 3. Functionele kwaliteit 4. Verkeersveiligheid Keuzen op volgorde van prioriteit

Dia 25

VRAAG 3 Belangrijkste beheerdoelen op bedrijventerreinen?

1. Beeldkwaliteit 2. Biodiversiteit 3. Functionele kwaliteit 4. Verkeersveiligheid Keuzen op volgorde van prioriteit

Dia 26

VRAAG 4 Belangrijkste beheerdoelen in het landelijk gebied?

1. Beeldkwaliteit 2. Biodiversiteit 3. Functionele kwaliteit 4. Verkeersveiligheid Keuzen op volgorde van prioriteit

Dia 27

VRAAG 5 Gaan we beheerdoelen en werkwijzen aanpassen aan gebiedseigenschappen? Mogelijke gebiedstyperingen:

• Grote winkelcentra • Woonwijken of kleine kernen • Bedrijventerreinen • Landelijk gebied Keuze: ja of nee

Dia 28

VRAAG 6 Is beeldkwaliteit de enige meetlat voor de gewenste beheerkwaliteit? In principe zijn de volgende werkwijzen mogelijk:

1. Werkwijze met beeldkwaliteit 2. Werkwijze met uitvoeringsfrequenties 3. Werkwijze op basis van cyclische inspecties 4. Werkwijze op basis van regie (budget + afgekaderd doel) Keuze: ja of nee

Dia 29

VRAAG 7 Hondenvoorzieningen: wat moet de gemeente bieden? Welke voorzieningen moet de gemeente in principe kunnen bieden aan hondenbezitters:

1. Hondenuitlaatvoorzieningen: de gemeente ruimt de hondenpoep op bepaalde plekken 2. Mogelijkheden en ondersteuning opruimen hondenpoep door eigenaar (zakjes en afvalbakken) 3. Uitrenveldjes en andere plekken waar honden los kunnen lopen Alle combinaties zijn mogelijk

Dia 30

VRAAG 8 Hondenvoorzieningen: wat mag dat kosten? Het huidige budget laat niet toe dat we overal binnen de kom uitgebreide voorzieningen bieden. Er wordt geen hondenbelasting geheven Het huidige budget is niet toereikend om overal goede voorzieningen te bieden

1. Het huidige budget is taakstellend 2. Met een goede onderbouwing is verhoging van het budget mogelijk 1 keuze is mogelijk

Dia 31

VERVOLGTRAJECT De verdere planning 2023: • Beeldvormende avond: kaders en speerpunten voor de voorstellen door het college • Evaluatie van de leefbaarheidsmonitor van eind 2022: wat vinden de burgers van de openbare ruimte? • Overleg met de stakeholders over de aandachtspunten in de huidige situatie • Uitwerken van voorstellen voor de wensen van de raad • Beeldvormende avond met uitleg over de voorstellen • Besluitvorming over de voorstellen • Opname financiële gevolgen in de meerjarenbegroting • Aanbesteding van nieuwe onderhoudscontracten o.b.v. de aangepaste werkwijzen 2024: • Invoeren van het nieuwe beheer Dia 32

AFSLUITING

Heeft u nog vragen of opmerkingen?

Dia 33