Jaarverslag en jaarrekening 2024
Tekst van het document
Dit zijn de jaarstukken 2024 van de gemeente Meierijstad. Hierin blikken we terug naar de behaalde resultaten en financiën van het afgelopen jaar. De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. In de jaarstukken legt het college verantwoording af aan de gemeenteraad. Bij de programma's staat aangegeven wat we wilden bereiken, wat we daarvoor hebben gedaan en wat het gekost heeft.
2
Jaarstukken 2024 .....................................................................................................................................1 Inhoudsopgave .....................................................................................................................................3 Aanbiedingsbrief ...................................................................................................................................9 Financiën in één oogopslag ............................................................................................................... 10 Samenvatting ..................................................................................................................................... 12 Leeswijzer ...................................................................................................................................... 13 Resultaat........................................................................................................................................ 14 Van begroting naar rekening ......................................................................................................... 14 Investeringen en eenmalige budgetten .........................................................................................
16 Resultaatbestemming .................................................................................................................... 18 Programmalijnen ................................................................................................................................... 22 Participatie & Polarisatie .................................................................................................................... 22 Ambitie ....................................................................................................................................... 22 Bestuursdoelen .......................................................................................................................... 22 Inclusie............................................................................................................................................... 24 Ambitie ....................................................................................................................................... 24 Bestuursdoelen .......................................................................................................................... 24 Programma's .........................................................................................................................................
25 0 Bestuur, dienstverlening en vastgoed ............................................................................................ 26 Wat willen we bereiken? ................................................................................................................ 26 Ambitie ....................................................................................................................................... 26 Wat hebben we daarvoor gedaan? ............................................................................................... 29 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................... 31 Toelichting afwijkingen .............................................................................................................. 31 Investeringen ................................................................................................................................. 34 Verbonden partijen ........................................................................................................................ 36 1 Veiligheid ........................................................................................................................................
37 Wat willen we bereiken? ................................................................................................................ 37 Ambitie ....................................................................................................................................... 37 Wat hebben we daarvoor gedaan? ............................................................................................... 38 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................... 40 Toelichting afwijkingen .............................................................................................................. 40 Investeringen ................................................................................................................................. 43 Verbonden partijen ........................................................................................................................ 45 2 Verkeer, vervoer en openbare ruimte ............................................................................................. 46 Wat willen we bereiken? ................................................................................................................
46 Ambitie ....................................................................................................................................... 46 Wat hebben we daarvoor gedaan? ............................................................................................... 46 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................... 48 Toelichting afwijkingen .............................................................................................................. 49 Investeringen ................................................................................................................................. 54
3
3 Economie ........................................................................................................................................ 68 Wat willen we bereiken? ................................................................................................................ 68 Ambitie ....................................................................................................................................... 68 Wat hebben we daarvoor gedaan? ............................................................................................... 69 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................... 71 Toelichting afwijkingen .............................................................................................................. 71 Investeringen ................................................................................................................................. 74 Verbonden partijen ........................................................................................................................ 74 4 Onderwijs ........................................................................................................................................
75 Wat willen we bereiken? ................................................................................................................ 75 Ambitie ....................................................................................................................................... 75 Wat hebben we daarvoor gedaan? ............................................................................................... 76 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................... 78 Toelichting afwijkingen .............................................................................................................. 78 Investeringen ................................................................................................................................. 82 Verbonden partijen ........................................................................................................................ 87 5 Sport, Kunst en cultuur, Recreatie en Toerisme ............................................................................ 88 Wat willen we bereiken? ................................................................................................................
88 Ambitie ....................................................................................................................................... 88 Wat hebben we daarvoor gedaan? ............................................................................................... 89 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................... 92 Toelichting afwijkingen .............................................................................................................. 92 Investeringen ................................................................................................................................. 96 Verbonden partijen ...................................................................................................................... 101 6 Sociaal Domein ............................................................................................................................ 102 Wat willen we bereiken? .............................................................................................................. 102 Ambitie .....................................................................................................................................
102 Wat hebben we daarvoor gedaan? ............................................................................................. 104 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................. 106 Toelichting afwijkingen ............................................................................................................ 107 Investeringen ............................................................................................................................... 114 Verbonden partijen ...................................................................................................................... 121 7 Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid .................................................................................. 122 Wat willen we bereiken? .............................................................................................................. 122 Ambitie ..................................................................................................................................... 122 Wat hebben we daarvoor gedaan? ............................................................................................. 123 Wat heeft het gekost? ..................................................................................................................
125 Toelichting afwijkingen ............................................................................................................ 125 Investeringen ............................................................................................................................... 129 Verbonden partijen ...................................................................................................................... 132 8 Ruimtelijke ontwikkeling en wonen ............................................................................................... 133 Wat willen we bereiken? .............................................................................................................. 133
4
Ambitie ..................................................................................................................................... 133 Wat hebben we daarvoor gedaan? ............................................................................................. 134 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................. 136 Toelichting afwijkingen ............................................................................................................ 137 Investeringen ............................................................................................................................... 140 Verbonden partijen ...................................................................................................................... 145 9 Financiële informatie programmaplan .......................................................................................... 146 Toelichting Financiële informatie programmaplan........................................................................... 147 Wat heeft het gekost .................................................................................................................... 147 Toelichting afwijkingen ............................................................................................................
148 Investeringen ............................................................................................................................... 155 Paragrafen ........................................................................................................................................... 157 Lokale heffingen .............................................................................................................................. 158 Beleid en ontwikkelingen ............................................................................................................. 159 Opbrengsten ................................................................................................................................ 159 Overzicht heffingen (hoofdlijnen) ................................................................................................. 161 Baatbelasting ........................................................................................................................... 161 Bedrijven Investeringszone (BIZ) ............................................................................................ 161 Begraafplaatsrechten ..............................................................................................................
161 Leges ....................................................................................................................................... 162 Marktgelden ............................................................................................................................. 162 OZB ......................................................................................................................................... 162 Reclamebelasting .................................................................................................................... 162 Reinigingsheffing ..................................................................................................................... 163 Rioolheffing .............................................................................................................................. 163 Scheepvaartrechten ................................................................................................................ 164 Toeristenbelasting ................................................................................................................... 164 Lokale belastingdruk ....................................................................................................................
164 Kwijtschelding .............................................................................................................................. 165 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................................................... 166 Beleid en ontwikkelingen ............................................................................................................. 167 Weerstandscapaciteit &-vermogen ............................................................................................. 167 Risico's......................................................................................................................................... 168 Financiële kengetallen ................................................................................................................. 172 Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................................................... 175 Beleid en ontwikkelingen ............................................................................................................. 176 Beheer openbare ruimte .............................................................................................................. 178 Civieltechnische kunstwerken .................................................................................................
178 Wegen ..................................................................................................................................... 179 Openbare verlichting ............................................................................................................... 179 Openbaar groen ...................................................................................................................... 180 Riolering....................................................................................................................................... 181
5
Vastgoed...................................................................................................................................... 183 Speelterreinen ............................................................................................................................. 184 Financiering ..................................................................................................................................... 185 Beleid en ontwikkelingen ............................................................................................................. 186 Rente ........................................................................................................................................... 186 Vermogenspositie ........................................................................................................................ 188 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................. 189 Ambitie ......................................................................................................................................... 190 HRM .............................................................................................................................................
190 Informatie en gegevensbescherming .......................................................................................... 190 Control & rechtmatigheidsverantwoording .................................................................................. 191 Maatschappelijk verantwoord ondernemen ................................................................................. 193 Duurzaamheid ............................................................................................................................. 193 Dienstverlening ............................................................................................................................ 194 Fraude en integriteit ..................................................................................................................... 194 Verbonden partijen .......................................................................................................................... 195 Beleid en ontwikkelingen ............................................................................................................. 196 Overzicht van Verbonden partijen ............................................................................................... 197 Gemeenschappelijke regelingen .................................................................................................
197 Regionaal Bureau Leerplicht ................................................................................................... 197 Veiligheidregio Brabant-Noord ................................................................................................ 198 Werkvoorzieningsschap De Dommel (WSD) .......................................................................... 199 Kleinschalig Collectief Vervoer ................................................................................................ 201 Stadsgewest 's-Hertogenbosch (alleen stortplaats) ................................................................ 202 Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord ............................................ 204 Werkvoorzieningsschap Noordoost Brabant ........................................................................... 206 Omgevingsdienst Brabant-Noord ............................................................................................ 207 Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Hart voor Brabant ................................................ 209 Brabants Historisch Informatiecentrum (BHIC) ....................................................................... 211 Vennootschappen en coörperaties .............................................................................................. 212 N.V.
Bank voor Nederlandse Gemeenten ............................................................................... 212 N.V. Brabant Water ................................................................................................................. 214 Accommodatiebeheer Schijndel B.V. ...................................................................................... 215 N.V. Monumenten Beheer Brabant ......................................................................................... 216 Scheifelaar II Beheer B.V. ....................................................................................................... 217 Scheifelaar II C.V. .................................................................................................................... 217 Exploitatie Park De Molenheide .............................................................................................. 218 Stichtingen en Verenigingen........................................................................................................ 219 Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Noordoost ........................................................................... 219 Stichting Agrifood Capital ........................................................................................................
220 Stichting tot beheer van het Paulusgasthuis in Sint-Oedenrode ............................................. 221 Smederijmuseum in Sint-Oedenrode ...................................................................................... 221
6
Stichting museum Henkenshage ............................................................................................. 221 Overige verbonden partijen ......................................................................................................... 222 Regio Noordoost Brabant ........................................................................................................ 222 Centrumregeling Jeugdhulp Noordoost Brabant ..................................................................... 224 Centrumregeling ter uitvoering Wmo ....................................................................................... 225 Samenwerkingsovereenkomst beschermd wonen en maatschappelijke opvang ................... 226 Grondbeleid ..................................................................................................................................... 227 Beleid en ontwikkelingen ............................................................................................................. 228 Resultaten.................................................................................................................................... 229 Winstnemingen ............................................................................................................................
232 Risicobeheersing ......................................................................................................................... 233 Wet open overheid .......................................................................................................................... 235 Financiën ............................................................................................................................................. 236 Exploitatieresultaat .................................................................................................................. 237 Overzicht van baten en lasten ..................................................................................................... 238 Structurele reservemutaties ......................................................................................................... 240 Incidentele baten en lasten .......................................................................................................... 241 Informatie in het kader van de WNT ............................................................................................ 256 Gerealiseerde baten en lasten per taakveld ............................................................................ 259 Eenmalige budgetten ...................................................................................................................
262 Investeringen ............................................................................................................................... 267 Balans .............................................................................................................................................. 272 Toelichting op de balans .............................................................................................................. 275 Toelichting activa ..................................................................................................................... 276 Immateriële vaste activa ...................................................................................................... 276 Materiële vaste activa .......................................................................................................... 276 Financiële vaste activa ........................................................................................................ 278 Voorraden ............................................................................................................................ 278 Uitzettingen .......................................................................................................................... 280 Liquide middelen .................................................................................................................
281 Overlopende activa .............................................................................................................. 282 Toelichting passiva .................................................................................................................. 284 Eigen vermogen .................................................................................................................. 284 Voorzieningen ...................................................................................................................... 287 Langlopende schulden ........................................................................................................ 289 Kortlopende schulden .......................................................................................................... 289 Overlopende passiva ........................................................................................................... 290 Niet uit de balans blijkende verplichtingen .............................................................................. 293 Grondslagen .................................................................................................................................... 295 Balans ..........................................................................................................................................
296 Baten en lasten ............................................................................................................................ 301 Rechtmatigheidsverantwoording ................................................................................................. 302
7
Verantwoording specifieke uitkeringen ............................................................................................ 303 Rechtmatigheidsverantwoording ..................................................................................................... 365
8
Geachte raadsleden, Hierbij bieden wij u de jaarstukken over 2024 aan. Jaarlijks stellen wij het jaarverslag en de jaarrekening op en leggen met deze stukken verantwoording af over het gevoerde beleid en de financiën. We kijken terug op het vorig jaar. Hebben we onze (hoofd)doelen en ambities bereikt? Hoe is het geld uit de begroting van het vorig jaar besteed? Zijn we binnen de budgetten gebleven? De speerpunten van beleid en de ambities voor het jaar 2024 zijn opgenomen in de 'Thuis in Meierijstad Mijlpalen'. In het jaarverslag hebben wij per programma een verantwoording opgenomen per bestuursdoel. Financieel sluiten we het jaar af met een positief resultaat. In het jaarverslag zijn per programma de afwijkingen ten opzichte van de bijgestelde begroting toegelicht. Burgemeester en wethouders van de gemeente Meierijstad. De secretaris, Drs. M.J.M. Meertens
De burgemeester, ir. C.H.C. van Rooij
9
10
11
12
De jaarstukken bestaan uit een jaarverslag en een jaarrekening. Het jaarverslag bestaat uit de 9 programma’s, het financiële informatie programmaplan en de (verplichte) paragrafen. Bij elk programma gaan we in op de drie W-vragen: 'Wat willen we bereiken?', 'Wat hebben we daarvoor gedaan?' en 'Wat heeft het gekost?'. Ook zijn hier de lopende investeringen opgenomen en de relatie met verbonden partijen voor het programma. Wat willen we bereiken? De doelstellingen bij 'Wat willen we bereiken?' zijn overgenomen uit 'Thuis in Meierijstad Mijlpalen'. Op deze plek staan ook de verplichte beleidsindicatoren uit het besluit begroten en verantwoorden (BBV). De laatst bekende gegevens van waarstaatjegemeente.nl. zijn in de tabellen vermeld. Als in de tabel bijvoorbeeld 2023 staat, dan betekent dit dat hierna geen meting meer heeft plaatsgevonden. Als referentiemeting voor de gemeente Meierijstad vermelden we het gemiddelde van gemeenten in de klasse > 50.000 en < 100.000 inwoners. Wat hebben we daarvoor gedaan? De verantwoording van de voorgenomen beleidsdoelstellingen maken we zichtbaar met een zogenaamde stoplichtenrapportage.
De betekenis van de symbolen is als volgt: groene vink (de activiteit is gerealiseerd of loopt volgens planning), oranje vink (de activiteit is deels gerealiseerd of loopt iets achter op de planning), een rood kruis (de activiteit is niet gerealiseerd of loopt ver achter op de planning) en drie grijze punten (de activiteit is niet gestart). De doelstellingen zijn voorzien van een korte toelichting. Wat heeft het gekost? Bij het onderdeel “Wat heeft het gekost?” staan de geraamde en gerealiseerde lasten en baten inclusief de mutaties in de reserves. Bij een afwijking van groter dan € 50.000 per beleidsveld is een toelichting opgenomen. Ook staan hier de eenmalige budgetten, waarvan het voorstel is ze over te hevelen naar 2025. Als het restant budget groter dan € 50.000 betreft, zijn ze apart opgenomen met een toelichting. De overige eenmalige budgetten zijn in één totaalbedrag vermeld per programma. Investeringen Bij dit onderdeel staan de lopende investeringen, die overgaan naar 2025, waarvan het totaal beschikbaar gestelde krediet groter is dan € 500.000. Het zijn de zogenaamde investeringen van de 'lange route'. Paragrafen De verplichte paragrafen gaan over lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, verbonden partijen, grondbeleid en de Wet open overheid.
We verantwoorden hier de uitvoering van de geplande activiteiten uit de paragrafen van de programmabegroting 2024. Jaarrekening De jaarrekening (onderdeel Financiën) bestaat uit informatie over de exploitatie, de balans, de verantwoording over specifieke uitkeringen, de rechtmatigheidsverantwoording en de grondslagen van balans en exploitatie. Naast de verplichte onderdelen zijn bij het onderdeel exploitatieoverzichten opgenomen die gaan over de investeringen en eenmalige budgetten die we afsluiten.
13
We sluiten het jaar 2024 financieel af met een positief resultaat van afgerond € 11,5 miljoen. Dat is € 3,9 miljoen hoger dan het geraamde resultaat van de begroting 2024 na wijziging.
De programmabegroting 2024 is op 2 november 2023 door de raad vastgesteld met een positief geraamd resultaat van € 3.686.000. Het geraamd resultaat is in de loop van 2024 bijgesteld met begrotingswijzigingen van de 1e en 2e bestuursrapportage 2024 en afzonderlijke raadsbesluiten. Het geraamd resultaat 2024 na wijziging was positief € 7.596.000. Het gerealiseerd resultaat bedraagt € 11.475.000. In de tabel hieronder staat het verloop van de cijfers. We verklaren In de jaarstukken het verschil tussen geraamd en gerealiseerd resultaat, dus € 3.879.000. Een toelichting op hoofdlijnen is opgenomen na de tabel. Van begroting naar rekening (bedragen x € 1.000)
2024
Primitieve begroting
3.686
Oktober 2023 tot en met mei 2024
-142
1e bestuursrapportage 2024
3.990
Juni 2024
-14
2e bestuursrapportage 2024
76
Geraamd resultaat begroting 2024 na wijziging
7.596
Gerealiseerd jaarrekeningresultaat 2024
11.475
Verschil t.o.v. geraamd rekeningresultaat
3.879
In de volgende tabel staan de grootste budgettaire afwijkingen tussen geraamd en gerealiseerd resultaat. Tussen haakjes staat het nummer van het begrotingsprogramma. Bij de begrotingsprogramma's, onderdeel 'Wat heeft het gekost?', zijn de financiële verschillen per programma toegelicht. 2024 Exploitatieresultaat (bedragen x € 1.000) Pensioenvoorziening politieke ambtsdragers (0) -1.149 Grondverkopen diversen (0) 306 Subsidie opruiming drugsafval en inkomsten dwangsommen 142 (1) Laaggeletterdheid (4) Sport algemeen (5) Groot onderhoud sportaccommodaties (5) Inburgering (6) Schuldhulpverlening (6) Toeslagenaffaire (6) WMO (6) Jeugd (6) Dienstverleningsovereenkomst Boekel-Bernheze (6) Omgevingsdienst Brabant Noord Oost (7) Invoering van de Omgevingswet (8) Leges omgevingsvergunningen (8) Facilitaire projecten Veghel Scheifelaar II (8) Actualisering voorziening verlofsparen (9) Algemene baten en lasten (9)
247 133 960 176 155 -296 263 -917 628 691 327 140 211 -1.115 940
14
Algemene uitkering (9) Post voor onvoorziene uitgaven (9) Overige personeelskosten Overige per saldo
1.701 250 226 -140
Totaal verschillen
3.879
Geraamd resultaat begroting 2024 na wijziging Werkelijk gerealiseerd resultaat 2024 Verschil t.o.v. geraamd resultaat
7.596 11.475 3.879
15
Investeringen Bij het samenstellen van de jaarstukken sluiten we investeringskredieten administratief af of gaan ze over naar een volgend jaar. De investeringskredieten die we afsluiten bij deze jaarstukken zijn opgenomen bij het onderdeel 'Financiën'. Bij deze kredieten is in totaal € 2,2 miljoen minder uitgegeven. Dit leidt in de begroting tot structureel lagere kapitaallasten en/of lagere incidentele onttrekkingen uit voorzieningen. Voor de investeringskredieten waarvan de activiteiten nog niet zijn afgerond stellen we voor deze over te hevelen naar 2025. Het gaat om restant geraamde uitgaven van € 108,0 miljoen. Ook eventuele inkomsten geraamd bij deze investeringskredieten gaan over naar 2025. In de volgende tabel staan de beschikbaar gestelde investeringskredieten met hun gerealiseerde uitgaven tot en met 2024. Bij de begrotingsprogramma's hebben we de over te hevelen investeringen toegelicht, waarvan de geraamde uitgaven € 500.000 zijn of meer. De gemeenteraad heeft deze investeringskredieten beschikbaar gesteld met een apart inhoudelijk raadsvoorstel, de zogenaamde 'investeringen met lange route'. Investeringsbedragen in duizenden € Af te sluiten kredieten Geraamde Uitgaven Uitgaven Restant uitgaven tot en met 2024 geraamde 2023 uitgaven Af te sluiten investeringen 0 Bestuur, dienstverlening en vastgoed
3.585
0
3.597
-12
1 Veiligheid
1.433
0
1.436
-3
2 Verkeer, vervoer en openbare ruimte
10.666
6.077
3.036
1.553
4 Onderwijs
5.249
5.318
59
-128
5 Sport, Kunst en cultuur, Recreatie en Toerisme
16.668
26.751
-10.753
669
6 Sociaal Domein
464
166
146
153
7 Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid
75
0
70
5
8 Ruimtelijke ontwikkeling en wonen
19
19
0
0
9 Financiële informatie programmaplan
519
3
549
-34
38.677
38.335
-1.861
2.204
0 Bestuur, dienstverlening en vastgoed
1.252
142
68
1.042
1 Veiligheid
1.310
586
110
615
2 Verkeer, vervoer en openbare ruimte
104.442
19.266
18.476
66.699
4 Onderwijs
27.513
10.728
10.163
6.622
5 Sport, Kunst en cultuur, Recreatie en Toerisme
22.241
3.753
4.140
14.348
6 Sociaal Domein
25.174
12.831
6.106
6.237
7 Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid
1.574
141
47
1.386
8 Ruimtelijke ontwikkeling en wonen
15.771
2.338
2.388
11.046
9 Financiële informatie programmaplan
746
608
149
-11
Over te hevelen investeringen
200.023
50.392
41.647
107.984
Totaal
238.701
88.727
39.786
110.188
Af te sluiten investeringen Over te hevelen investeringen
16
Eenmalige budgetten Bij deze jaarrekening sluiten we eenmalige budgetten af met een geraamd budget in 2024 van € 27,0 miljoen. Meer informatie over deze eenmalige budgetten kunt u lezen bij het onderdeel 'Financiën Exploitatieresultaat'. Daarnaast stellen wij voor eenmalige budgetten over te hevelen naar 2025 voor een restantbudget van € 24,0 miljoen. Met deze overheveling is het mogelijk de projecten c.q. activiteiten in 2025 uit te voeren. De dekking van deze eenmalige budgetten komt uit reserves of inkomsten die we ook overhevelen. Bij de begrotingsprogramma's - onderdeel 'Wat heeft het gekost?' zijn toelichtingen opgenomen voor deze over te hevelen eenmalige budgetten wanneer deze € 50.000 of meer bedragen.
17
De jaarrekening 2024 sluit met een positief rekeningresultaat van afgerond € 9,2 miljoen. Ten opzichte van het verwachte rekeningresultaat (overschot € 7,6 miljoen) is dit een positieve ontwikkeling van € 1,6 miljoen. We stellen voor een bedrag van € 3,6 miljoen te bestemmen. Van dit bedrag wordt € 2,7 miljoen ten laste van het positief rekeningresultaat gebracht en is € 0,9 miljoen nog aanwezig binnen reserves. Het overige resultaat voegen we toe aan de algemene reserve. De bestemming van het rekeningresultaat vindt plaats als de jaarrekening is vastgesteld. Bedrag Resultaatbestemming (bedragen x € 1.000) Rekeningresultaat 11.475 Voorstellen tot bestemming Budget organisatieontwikkeling 60 Budget eerdere vervanging medewerkers i.v.m. pensionering * 355 Budget trainees * Rijksinkomsten verwerkt in de september- en decembercirculaire Pilot steunouder * Groot onderhoud buitensport conform MOP Implementatie Omgevingswet Sport algemeen, ZLM-tour * Ontwikkeling en aanleg van een pumptrackbaan in Kienehoefpark in Sint Oedenrode Budget inburgering * Budget laaggeletterdheid * Actualisering van het IHP en actualisering kwaliteitskader Schuldhulpverlening Realiseren van een voorziening voor de vervanging van de theatertechniek en inventaris van Theater De Blauwe Kei Centrum Uniek Sporten
Totaal bestemmingen
204 124 55 951 327 43 119 176 53 80 151 862 50
3.610
Beschikbare dekkingen Algemene risicoreserve *
886
Totaal over te hevelen dekkingen
886
Ten laste van resultaat jaarrekening 2024 Toevoeging algemene (risico)reserve Totaal bestemming
2.724 8.751 11.475
Toelichting voorgestelde bestemmingen Budget organisatieontwikkeling Organisatieontwikkeling is een organisch proces, dat niet gelijk loopt met een begrotingsjaar. Er resteert eind 2024 een bedrag van € 60.000. Voor 2025 zijn veel trajecten door de leidinggevenden aangemeld. We zien in de praktijk dat de uitvoering van de plannen wat achterloopt bij de voornemens. Veelal is het gevolg van het voorrang geven aan de dagelijkse werkzaamheden boven expliciet tijd vrijmaken voor nieuwe ontwikkelingen. Budget eerdere vervanging medewerkers i.v.m. pensionering
18
In de jaren 2024, 2025, 2026 is er per kalenderjaar een budget vervanging vooruitlopend op pensioenen beschikbaar. In 2024 is dit budget niet volledig besteed. De inschatting is dat het overschot in 2024 benodigd is om tekorten in 2025 en 2026 te bekostigen. Budget trainees We gaan voor een uitbreiding in de lichting 2025-2027 van 2 trainees en in de periode 2026-2028. We zien dat bepaalde functies zeer lastig in te vullen zijn. Daarom willen we extra op inzetten van de trainees. Er is bij de jaarrekening 2024 € 471.367 niet gebruikt van het budget van de trainees in 2024.Voorgesteld wordt om hiervan een deel te bestemmen voor 2027 (€ 136.000) en 2028 (€ 68.000). Binnen de algemene reserve zijn deze middelen gereserveerd. Rijksinkomsten verwerkt in de september- en decembercirculaire 2024 Bij de september- en decembercirculaire zijn diverse extra middelen beschikbaar gesteld waarvan de uitgaven (deels) pas vanaf 2025 verantwoord kunnen worden. We stellen voor deze middelen over te hevelen naar 2025. Het betreft middelen voor startbanen statushouders (€ 27.777) en Work in Nederland (€ 96.000). In de raadinformatiebrief van de decembercirculaire heeft u kennis kunnen nemen van de inhoud van deze budgetten.
Pilot steunouder Het budget ad € 54.668 (inclusief dekking tlv AR) wat resteert in 2024 op FCL 6992 kan worden overgeheveld naar 2025, conform eerdere besluitvorming bij de Kaderbrief. Groot onderhoud buitensport conform MOP In het MJOP-buitensport is voor 2024 budget opgenomen voor de vervanging van de kunstgrasmat van veld 1 alsmede veld 2 van SMHC de Hopbel (Schijndel). Voor 2025 is budget opgenomen voor de vervanging van de kunstgrasmat van veld 1 van VMHC Geel Zwart (Veghel). De voorbereidingen voor genoemde vervangingen zijn gebundeld en nagenoeg afgerond. In 2024 zijn ook andere groot onderhoudswerkzaamheden voorbereid die door de te natte omstandigheden niet in 2024 konden worden uitgevoerd. Voorgesteld wordt om het restant budget 2024 als resultaatbestemming over te zetten naar 2025. Zowel lasten € 1.117.830 als baten € 166.560. In 2024 zijn ook andere groot onderhoudswerkzaamheden voorbereid die door de te natte omstandigheden niet in 2024 konden worden uitgevoerd. Implementatie Omgevingswet In het jaar 2024 hebben we het budget implementatie Omgevingswet niet geheel gebruikt. Dit heeft te maken met dat we onder andere voor het onderwerp voldoen aan de kwaliteitscriteria 3.0 nog geen plan van aanpak gereed hadden en dus geen aanbesteding konden doen.
Aan het eind van 2024 zijn deze twee stappen wel gerealiseerd en worden in 2025 tot uitvoer gebracht als onderdeel van het uitvoeringsprogramma 2025. De kosten hiervoor worden dus in 2025 gemaakt. Het is dan ook logisch de eerder hiervoor bestemde gelden over te hevelen naar het budget voor 2025. Daarnaast zijn we nog steeds bezig met de implementatie van de regels uit de Omgevingswet, dit gaat stapsgewijs en loopt gelijk op met de realisering van het omgevingsplan wat eind 2027 gereed moet zijn. Tot die tijd zullen we dit budget ook nodig hebben voor bijvoorbeeld het organiseren van kwartaaldagen en andere momenten waarin we de collega's van VTH en GOeP meenemen in nieuwe ontwikkelingen en verdere procesoptimalisaties mede gericht op het aanstaande omgevingsplan. Budget sport algemeen, ZLM-tour In december 2024 heeft de raad een krediet beschikbaar gesteld voor de realisatie van de ‘Vlagheideberg’ als sportief en recreatief gebied. Dit proces heeft enige vertraging opgelopen waar de geplande opening van de fiets- en wandelroutes niet in 2025 kan plaatsvinden maar medio 2026. De opening willen we kracht bijzetten in de vorm van het NK-jeugdwielrennen en start en aankomst van de vrijdagetappe van de ZLM Tour op de Vlagheideberg.
In aanloop daar naar toe is in 2023 de start van een etappe georganiseerd en worden in 2024 de aankomst en zou in 2025 de aankomst en de start van een etappe worden georganiseerd. Door de NAVO-top gaat de ZLM-tour zo goed als zeker niet door in 2025 en wordt dit [programma doorgeschoven naar 2026. De licentiekosten voor de ZLM Tour (voor beide jaren 76.000) en de organisatiekosten van het programma daaromheen betalen we uit het budget Sport Algemeen van de jaren 2023 tot en met 2025. In deze raming is een onder ander een jaarlijks bedrag voor de organisatie van evenementen beschikbaar. In genoemde jaren worden bewust minder activiteiten georganiseerd om het beoogde programma te kunnen uitvoeren. Verzocht
19
wordt om het al gereserveerde bedrag van € 43.000 als resultaatbestemming over te zetten naar 2025 zodat eind 2025 ZLM Tour kunnen worden betaald. Ontwikkeling en aanleg van een pumptrackbaan in het Kienehoefpark in Sint-Oedenrode In 2024 hebben we van het Rijk middelen ontvangen voor het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Voor het onderdeel Leefomgeving, hebben we veel kosten kunnen verantwoorden die op een andere manier al gedekt waren binnen de begroting. Ook hebben we gebruik kunnen maken van de mogelijkheid om te schuiven met budgetten binnen GALA waardoor we voor Leefomgeving € 118.600 meer hebben kunnen verantwoorden. Dit bedrag willen we graag reserveren om alsnog in 2025 in te zetten voor de ontwikkeling en aanleg van een pumptrackbaan in het Kienehoefpark in SintOedenrode. Inburgering Voor inburgering hebben we de afgelopen jaren vanuit het Rijk incidentele middelen ontvangen voor de voorbereiding en uitvoering van de nieuwe Wet Inburgering. Omdat de besteding hiervan plaats vindt over meerdere jaren, hebben we de afgelopen jaren de niet uitgegeven gelden steeds via saldobestemming overgeheveld naar een volgend jaar. Dit jaar is het restant van de middelen € 176.242. Het restant wordt bestemd voor uitvoeringskosten 2025.
Budget laaggeletterdheid In de totale begroting voor laaggeletterdheid 2024 was voor de kosten van de financiering van een taalcoördinator en een extra financiering van de vacature van de projectmedewerker digitaal burgerschap. Deze projecten/vacatures zijn in 2024 ook daadwerkelijk gerealiseerd/ingevuld. De kosten hiervan zijn uiteindelijk uit andere middelen gedekt (bijdrage Den Bosch was éénmalig hoger dan verwacht). De geraamde beschikking over de AR heeft daarom in 2024 ook niet plaatsgevonden. Voorgesteld wordt om een bedrag van € 53.000 over te hevelen naar 2025 voor: 1. Taalcoördinator: De decentralisatiemiddelen vanuit de centrumgemeente Den Bosch dalen drastisch (€40.000 in 2023, €20.000 in 2024, en slechts €10.000 in 2025). Dit veroorzaakt een tekort van €30.000 voor de financiering van de taalcoördinator. 2. Pilot Gezinsaanpak: Voor de pilot gezinsaanpak is €23.000 nodig. Het doel hiervan is om via gerichte interventies laaggeletterdheid te doorbreken, zodat kinderen betere maatschappelijke kansen krijgen. Vanaf 2025 heeft de gemeente wettelijke regie op deze aanpak. Het overhevelen van €53.000 (inclusief de beschikking over de AR) is cruciaal om de continuïteit en kwaliteit van beide projecten te waarborgen en de wettelijke taken per 2025 goed uit te voeren.
Actualisering van het IHP en actualisering kwaliteitskader In de begroting 2024 (CWP) was een bedrag van € 70.000 opgenomen voor actualisering van het IHP en € 10.000 voor actualisering kwaliteitskader. In 2024 zijn geen uitgaven gedaan in dit kader. Schuldhulpverlening In ons collegewerkprogramma is het vroegtijdig signaleren van schulden opgenomen. Vanuit het Kabinet is toegezegd dat zij structureel € 20 miljoen gaan reserveren voor gemeentes voor betere vroegsignalering en in Q2 2025 komt een verbeterplan vroegsignalering. Om vooruit te lopen op de structurele middelen en alvast aan de slag te kunnen met het verbeterplan, willen we dit budget inzetten op extra formatie voor de vroegtijdige signalering van schulden. Daarnaast willen we de overstap maken naar een beter vroegsignaleringssysteem. Deze overstap brengt ook extra kosten met zich mee. Het realiseren van een voorziening voor de vervanging van de theatertechniek en - inventaris van Theater De Blauwe Kei voor de periode 2026 - 2032 In januari 2018 is Theater De Blauwe Kei verplaatst van het Stadhuisplein naar de Noordkade in Veghel. Dit is mede gerealiseerd door een investering van de gemeente in de theatertechniek- en de theaterinventaris.
Het gebruik van theatertechniek en -inventaris is intensief, onderhoudsgevoelig en vraagt om tijdige vervanging met het doel continuïteit van de bedrijfsvoering en programmering te behouden. Voor de periode 2026 tot en met 2032 is hiervoor een bedrag van in totaal € 862.384, nodig. Dit bedrag wordt gestort in een voorziening met als doel tijdig tot vervanging van theatertechniek en -inventaris over te kunnen gaan. Hiermee is destijds geen rekening gehouden in de gemeentebegroting. Geadviseerd wordt een voorziening voor de vervangingsinvesteringen die nodig
20
zijn voor de theatertechniek en -inventaris van De Blauwe Kei voor de periode 2026 – 2032 te realiseren. Centrum Uniek sporten In het kader van de Subsidieregeling Levendig Brabant hebben we van de provincie Noord-Brabant een subsidie van € 50.000 ontvangen voor de coördinatie, uitvoering en communicatie van een sportaanbod, clinics en events voor unieke sporters. Deze subsidie gaan we met ingang van april 2025 inzetten voor het inhuren van een sportcoach via Sportservice Noord-Brabant. Om het subsidiebedrag in te kunnen zetten voor het doel waarvoor het bedoeld is wordt verzocht om € 50.000 als een resultaatbestemming over te zetten naar 2025.
21
Complexe veranderopgaves Sinds de start van Meierijstad hebben we gewerkt aan complexe veranderopgaves. Deze opgaves pakken we volgens de methode van programmatisch werken in programmalijnen op. Programmatisch werken is in onze organisatiefilosofie verankerd. Enkele van de programmalijnen uit de vorige collegeperiode lopen door in de huidige collegeperiode. Programmalijnen criteria Bij de keuze voor de programmalijnen wordt rekening gehouden met de volgende vier criteria: 1. Er is een duidelijke verander- en versnellingsopgave; 2. Er is sprake van een grote mate van complexiteit; 3. De werkwijze om de (bestuurlijke) ambities te realiseren, heeft een tijdelijk karakter; 4. Er is een samenwerking nodig tussen meerdere interne werkateliers en/of met externe partijen. Op basis van deze criteria werken we programmatisch aan de volgende opgaven: • Participatie & polarisatie • Inclusie
Inwoners hebben profijt van een wendbare organisatie die op elkaar is ingespeeld en de kaders van participatie kent. De medewerkers weten wat er in de samenleving speelt en onderhouden een actieve relatie met inwoners, organisaties, belanghebbenden en collega's. Participatie op maat is gemeengoed en uit zich in diverse vormen die een meerwaarde opleveren. “We investeren in de kracht van de samenleving en hebben oog voor de menselijke maat”. De programmalijn Participatie & Polarisatie gaat in feite over alle begrotingsprogramma's heen. Ook in 2024 geven we vanuit de programmalijn verder vorm aan het traject "Participeren en leren". Dit gebeurt via de pijlers Cultuur maken, Versterken van wat er is en het onderdeel Samen leren. Vanuit de programmalijn richten we ons gedurende de programmaperiode op de volgende strategische doelen: • We werken toe naar een meer participerende & lerende organisatie die wendbaar en flexibel handelt • Meer participatie ruimte geven aan inwoners binnen gestelde kaders • Meer nabije, benaderbare, transparante en toegankelijke overheid zijn • Betere verbinding met inwoners waarbij vertrouwen in de (lokale) overheid kan versterken • Meer bewustzijn van polarisatie creëren bij bestuur en de organisatie • Meer aandacht voor en (indien gewenst) betrokkenheid van het meerstemmig midden in de samenleving.
Bestuur Initiatieven ontstaan op basis van het uitdaagrecht (right to challenge). Participatie op maat voor onze inwoners en belanghebbenden, door ze vroegtijdig te betrekken (beginspraak), samen te leren, en te versterken wat er al is. Meer bewustzijn over polarisatie en dit bespreekbaar maken in Meierijstad. De burgemeester is daarbij de gemeentelijke ambassadeur in de strijd tegen polarisatie in Meierijstad.
Toelichting Jaarrekening Het afgelopen jaar is onder andere met de volgende inspanningen gewerkt aan het doelbereik van de strategische doelen:
22
• • • • • • • • •
Participatietraject doorlopen voor het opstellen van de participatienota, deze is op 26 september 2024 vastgesteld Experimenteren met initiatieven uitdaag recht Interne activiteiten gericht op weten, leren & ontwikkelen Uitbreiding buurtadviseurs waardoor een dekkend netwerk in Meierijstad aanwezig is Vervolg gegeven aan de Lerende wijkaanpakken in Veghel en Schijndel Inwoners initiatieven opgepakt volgens proces maatschappelijke initiatieven Ondersteuning dorps- en wijkvisies van 4 dorpen Start gemaakt met duurzaam jongerenparticipatie Start met aanpak sleutelpersonen Meierijstad t.b.v. tegengaan maatschappelijke onrust
23
Meierijstad wil een inclusieve gemeente zijn waarin iedereen kan meedoen. Daaraan werken we proactief en vanuit een lerende houding. We verankeren inclusie in ons werk en leveren zo een meerwaarde voor onze inwoners. In 2024 werken we vanuit de programmalijn inclusie o.a. aan: • de herijking van de lokale inclusie agenda: Vanuit samenwerking met ervaringsdeskundigen, inwoners en partnerorganisaties gaan we in deze agenda de gezamenlijke richting bouwen waar vanuit we met elkaar aan de slag gaan. • een inclusieve organisatie: we organiseren bewustwordingsactiviteiten en scholen medewerkers. • de bewustwording en uitvoering van digitale toegankelijkheid. • de toegankelijkheid van de openbare gebouwen en openbare ruimtes in onze gemeente. Dit doen we in samenwerking met Stichting Toegankelijk Meierijstad.
Sociaal domein algemeen We geven uitvoering aan activiteiten uit de nieuwe lokale inclusie agenda.
Toelichting Jaarrekening Het afgelopen jaar hebben we vanuit de programmalijn inclusie o.a. gewerkt aan: • De herijking van de lokale inclusie agenda (LIA). Na een participatief traject met ervaringsdeskundigen, inwoners en samenwerkingspartners is onze LIA gereed en werken we aan vier thema's: 1. Ontmoeten en dagbesteding 2. Ondersteuning (Wet maatschappelijke ondersteuning en Mantelzorg) 3. Wonen 4. Onderwijs Uw raad is hierover op 12 december 2024 geïnformeerd per brief. •
Inclusieve organisatie: naast het toegankelijker maken van ons gemeentehuis voor medewerkers hebben we verschillende bewustwordings- en scholingsactiviteiten gedaan en een checklist ontwikkeld voor het organiseren van inclusieve bijeenkomsten.
•
Digitale toegankelijkheid: Onze werkateliers zijn afzonderlijk geïnformeerd over digitale toegankelijkheid en ons toegankelijkheidsregister is up to date gemaakt.
•
Toegankelijkheid openbare ruimte: I.s.m. het kennisplatform CROW hebben we een lerende werksessie georganiseerd voor een brede groep collega's. Daarnaast worden bij diverse projecten Stichting Toegankelijk Meierijstad (STM) aan de voorkant betrokken. We hebben de Hoge Nood app aangeschaft en zijn zelf gestart met een inventarisatie van alle openbare toiletten in onze gemeente.
24
25
Meierijstad is een bestuurskrachtige gemeente. In de regio stellen we ons op als een gemeente met 100.000+ inwoners. De gemeente werkt informatiegestuurd, hanteert burger- en overheidsparticipatie op maat en kent een dienstverlening dicht bij de inwoner, waarover de inwoners meer dan tevreden zijn. Met participatie geven we inwoners een stem. Daarbij zetten we niet alleen in op de rol van bruggenbouwer tussen voor- en tegenstanders. We vinden het ook belangrijk om juist het stille midden te versterken. In Meierijstad voelt iedereen zich thuis. De gemeente heeft een voorbeeldfunctie. Afspraak is afspraak. Werken aan vertrouwen van inwoners in de overheid en voorkomen of doorbreken van polarisatie in de samenleving, vinden wij belangrijk. Verbindende participatie en een laagdrempelige gemeente past daarbij. De bestuurders en ambtenaren van Meierijstad bieden ruimte aan inwoners, zijn herkenbaar, betrokken, en benaderbaar. De gemeente is een aantrekkelijke werkgever. De ambtelijke organisatie is divers en inclusief. De maatschappelijke opgaven houden niet op bij de gemeentegrens. In samenwerkingsrelaties zijn we een (pro-)actieve partner en soms een trekker. Het bestuur behartigt als ambassadeur en lobbyist de belangen van de gemeente met de professionaliteit van een 100.000+ gemeente.
Wat willen we bereiken 2023-2026? Bestuur Een strategische visie 2040 op Meierijstad, geïnspireerd door de producten van de Raad van Verbeelding. Initiatieven ontstaan op basis van het uitdaagrecht (right to challenge). Participatie op maat voor onze inwoners en belanghebbenden, door ze vroegtijdig te betrekken (beginspraak), samen te leren, en te versterken wat er al is. Meer bewustzijn over polarisatie en dit bespreekbaar maken in Meierijstad. De burgemeester is daarbij de gemeentelijke ambassadeur in de strijd tegen polarisatie in Meierijstad. Een toekomstbestendig bestuurscentrum in Sint-Oedenrode met behoud van een raadzaal. Een sterke positie op regionaal, provinciaal en (inter-)nationaal niveau. Het behouden en zo mogelijk uitbreiden van bestuurlijke posities in de regio, de provincie en landelijk past daarbij. Dienstverlening Een dienstverlening die klantvriendelijk, laagdrempelig, servicegericht en dichtbij is, waarbij we klare taal gebruiken. Waarbij we overbodige regels schrappen en procedures versnellen waar mogelijk. Vastgoed Een informatie gestuurde exploitatie van ons vastgoed.
Beleidsindicatoren In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren weer voor programma 0. In tegenstelling tot de indicatoren bij de overige programma's zijn deze indicatoren gegevens uit de eigen begroting. Een vergelijking met referentiegemeenten is bij het opstellen van de begroting niet te maken.
26
Indicator
Begroting 2024
Jaarrekening 2024
Jaar Meierijstad
Jaar
Meierijstad
Formatie, Fte per 1.000 inwoners.
2024
8,3
2024
8,6
Bezetting, Fte per 1.000 inwoners.
2024
6,9
2024
7,8
Apparaatskosten per inwoner in €.
2024
843,9
2024
708,7
Externe inhuur. Kosten als % van totale loonsom
2024
7,1
2024
31,6
Totale kosten externe inhuur (* € 1.000)
2024
4.507,0
2024
17.001,0
Overhead, % van totale lasten.
2024
10,2
2024
9,3
Formatie en bezetting De formatie is de maximale fte-ruimte. Het verschil tussen formatie en bezetting wordt veroorzaakt door de aanwezige vacatureruimte. De formatie en bezetting is gestegen ten opzichte van de conceptbegroting; dat komt doordat pas na vaststelling van de begroting de daarin goedgekeurde formatie-uitbreiding wordt toegevoegd. Dit komt in het rekeningcijfer naar voren. Ter vergelijk: uit de benchmark Vensters voor Bedrijfsvoering over 2023 (de meest recente cijfers) komt naar voren dat bij de gemeenten tussen de 50.000 en 100.000 inwoners de formatie 8,4 fte per 1.000 inwoners was, tegen 7,6 fte in onze gemeente. Apparaatskosten Apparaatskosten zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken afgezet tegen het aantal inwoners. Apparaatskosten zijn dus alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur. Externe inhuur In de tabel staat het totaalbedrag aan inhuur. Op basis van de wettelijk verplichte indicatoren wordt dat afgezet tegen de werkelijk uitgegeven loonsom. In de gemeentelijke praktijk wordt een onderscheid gemaakt tussen inhuur ten laste van het personeelskostenbudget en overige budgetten.