C5b Bijlage - Mogelijke oplossingen voor het stikstofprobleem (Geanonimiseerd)
Tekst van het document
(geanonimiseerd) Mogelijke
oplossingen
voor
©
het
stikstofprobleem.
e
concentratie
Pd
OA
BES °°
v depositie
depositie (depositie neerslag) bestaat uit verschillende stikstoftypen (Ammoniak: NH3, Salpeterzuur: HNO3, Stikstofoxiden: NO, en organisch stikstof: Ureum). De
totale stikstof
=
Natuurbescherming is de Nederlandse wet (1 januari 2017), die de bescherming van natuurgebieden, soorten en bos regelt, waarbij de natuurbeschermingsinspanningen van de rijksoverheid zich beperken tot datgene wat de Europese regelgeving verplicht stelt. Op het moment van ingang van deze wet voldeed Nederland al niet aan de normen van deze wet en zou er al een beperking van vergunningen moeten plaatsvinden. Nederland zag voortijdig de bui al aankomen en ging in 2015 met de PAS-wet van start (Programma Aanpak Stikstof): Vergunningen werden verleend op grond van corrigerende maatregelen, die in de toekomst gerealiseerd konden worden. Maar die aanpak voldoet niet, zo oordeelde de Raad van State, de hoogste De
Wet
bestuursrechter van het land. Eind 2018 tikte het Europees
Hof
van
Justitie
Nederland
al op
de
vingers. In
mei
2019
is de
PAS-wet door de Raad van State naar de prullenbak verwezen en vanaf dat moment kunnen er geen bouwvergunningen meer worden verleend voor projecten, die de stikstofuitstoot verhogen in de buurt van Natura 2000-gebieden en lopen zelfs voorlopige vergunningen de kans om ingetrokken te worden. Het stilleggen van 18.000 projecten, waarvan het merendeel bouwprojecten zijn, zal leiden tot een economische ramp, faillissementen, ontslagen en onrust bij mensen die op een woning wachten. Rechter geeft Greenpeace gelijk in stikstofzaak: overheid moet hard ingrijpen om natuur te beschermen. (22 januari 2025) De
Nederlandse
staat
moet
vóór eind 2030
het stikstofoverschot
in
Pagina
1 van
6
(geanonimiseerd) de helft van de Nederlandse natuur hebben opgelost. Lukt dat niet, dan zal de overheid een boete van 10 miljoen euro aan Greenpeace moeten betalen. Het kabinet kreeg een behoorlijke veeg uit de pan. “De maatregelen van het vorige kabinet waren al ruim onvoldoende om de doelen te halen”, benadrukte de rechtbankvoorzitter. minstens
Op 23 januari 2025 meldt de directeur
van
het Economisch
Instituut
de Bouw, MN de bouw (geanonimiseerd) "pe vergunningen aanvraag 10.000 woningen kunnen door de uitspraak van de hoogste bestuursrechter dit jaar al vertragingen geven” voor
De
belastingbetaler draait
weer
voor
op,
De
Nederlandse Stikstofwet: stikstofoverschot in de natuur
moet
in 2025
voor van
woningzoekenden hebben geen dak boven hun hoofd en de verantwoordelijken ontspringen de fatale dans. Kosten van herstel: 10 tot 15 miljard Euro.
Het
er
de
op 40%
van
het
natuuroppervlak zijn opgelost. In 2030 moet dat percentage naar 50% stijgen. Die doelen zijn nu niet in zicht, ondanks de harde wettelijke plicht.
Als je
oog voor hebt zijn de effecten van stikstof overal te zien in Nederland. In de duinen groeien veel stikstof minnende grassen en bomen. Op grasvelden is de
er
rijkdom
aan
bloemen
afgenomen. Heidegebieden
zijn minder vlinders dan vroeger. In bossen is meer
raken bedekt met gras. Er ondergroei van planten die
gedijen bij stikstof: Uit
blijkt dat schimmelpopulaties in landbouwgebieden afnemen als er stikstof bij komt. De ondergrondse draden, die meterslang kunnen zijn, wisselen signalen uit tussen planten en wisselen voedingsstoffen uit tussen planten, de bodem en bacteriën. Schimmels hebben een nuttige functie. Die verdwijnen onder invloed van stikstof. Door de grote verscheidenheid aan bronnen van stikstof is de neerslag overal anders. Daardoor lijken het lokale problemen. Bij elkaar genomen vormen al die lokale bronnen een van de grootste bedreigingen voor het natuurlijk recent
onderzoek
van
de universiteit
van
Leuven
evenwicht op aarde.
Bronnen
van
N-emissie
A.
Vuurwerk
> B.
Uitlaatgassen door fossiele brandstoffen zoals auto’s, Pagina 2 van 6
(geanonimiseerd) schepen, vliegtuigen, fabrieken en centrales; bC. Mest van koeien, varkens en kippen.
Emissie
stikstofoxiden
van
(NOx) naar bron, 2022 2,1%
2,3% 20
33,9 %
3,6 % 10,1 % 13,4 %
14,1 %
17,9 %
B
Wegverkeer
EN
Overige mobiele bronnen
BEB
Industrie en afval
B
Binnenvaart
B
Energiesector
ER
Particulier huishouden
EEE
Landbouw
B
Overige stationaire bronnen
BN
Luchtvaart
ch
5 Emissie
van
ammoniak
(NH3)
naar
bron, 2022
2,8 %
3,5 %
90,8 %
a
Landbouw Industrie en
afval
BR
Particulier huishouden
Be
Wegverkeer
BER
Diensten, wateren
EB
Overige
bouw
bronnen
0e Pagina 3 van 6
(geanonimiseerd) Ad
A.
Vuurwerk.
Nitraat
(KNO3)
vuurwerk
verantwoordelijk
is
dat heeft te maken
en
de lichtflitsen
voor
dat
KNO3
zuurstof
bij
het afsteken
levert
voor
van
een
verbranding. Als verbrandingsrest zal er KNO2 (nitriet) overblijven en dit is een zeer agressieve stof bij inademen. Maar daarmee is de zaak niet afgedaan: Bij de ontbranding van vuurwerk ontstaan temperaturen van 1000 tot 1600LIC, soms zelfs 2000LIC, en bij deze temperaturen verbrandt de aanwezige stikstof (N2) uit de lucht tot NO en NO2. Ad
Uitlaatgassen door fossiele brandstoffen schepen, vliegtuigen, fabrieken en centrales. B.
zoals
auto’s,
Overigens vindt oxidatie (verbranding) van stikstof ook plaats bij het verstoken van gas, olie en kolen. Bij hoge verbrandingstemperaturen een
benzine-
Met
een
dieselmotor ontstaan
en
in de
gemonteerde
auto
onschadelijke
gassen
Ik
heb
van
idee
geen
90%
en
stikstofoxiden!
katalysator kan
men
NO2
in de
omzetten
zuurstof.
hierbij haalbaar zijn. De werkelijke NO2-uitstoot van diesels blijkt veel hoger dan verwacht (en zit zomaar een factor 5 tot 10-maal hoger dan de normen) terwijl benzine in de praktijk ver onder de normstelling blijkt te zitten. Een
rendement
stikstof
ook
in
om
moet
welke
hoeveelheden
het
gaat,
maar
dat de
bovengenoemde processen enorme hoeveelheden stikstofmonoxide stikstofdioxide vrijkomen moge duidelijk zijn.
Ad
C. Mest
van
Ammoniak
speelt
de bodem
op
koeien, varkens
het
milieu
Ammoniak
milieu
kippen.
Enerzijds is ammoniak (NH) opgelost in water basisch en wordt het in de lucht in regendruppels of mist omgezet in ammoniumionen (NH,+). Een deel van het salpeterzuur dat in de lucht aanwezig is wordt op deze wijze door ammoniak geneutraliseerd. Anderzijds kan ammoniak, eenmaal neergeslagen op de bodem, door bacteriën worden omgezet in salpeterzuur dat aan de verzuring juist weer bijdraagt. Het nettoresultaat van deze twee processen blijkt verzuring van van
in het
en
en
te leveren. een
leidt ook
In
gevolg tot
een
dubbelrol.
Nederland van
is ongeveer
30%
van
de verzuring
ammoniak.
vermesting
en
kan
net
als door het lozen
van
Pagina
4
van
6
(geanonimiseerd) afvalwater
met
een
teveel
aan
nitraat
en
fosfaat,
in het
oppervlaktewater
voedingsstoffen veroorzaken. De algengroei in het water kan explosief toenemen. Deze vermesting vindt ook plaats op het land. Planten die goed gedijen op mestrijke gronden, zoals brandnetels, krijgen de overhand terwijl planten die op schrale gronden groeien verdwijnen. Tot slot kan het uit ammoniak ontstane nitraat het grondwater vervuilen. De ammoniak ontsnapt uit de stallen of komt in de lucht terecht na bemesting van het land (emissie). Via regenwater komt de ammoniak in de bodem of het water terecht (depositie). een
overmaat
Om
de
aan
uitstoot
van
stikstofoxiden
te
verminderen
dus
en
uit de
impasse van de stikstofproblematiek te komen heb ik de volgende suggesties: bp Stoppen met vuurwerk. b Vrachtverkeer, evenals in Duitsland, op zondag verbieden. B Eens per maand een autovrije zondag. B Vrachtauto's, tankwagens en bussen: motoren omzetten op waterstof of elektrische aandrijving. B Vrachtwagens op diesel in steden verbieden. B Woningbouw: prefab fabricage. De werkzaamheden vinden plaats in fabriekshal met elektrische apparatuur. Aanschaf van grote auto’s ontmoedigen. Aanschaf een
B
vv
kleinere
auto’s
(bijv. door belastingvermindering). Op alle snelwegen door natuurgebied een max. snelheid van 100 km/h. Woon-werkverkeer bij voorkeur met de (elektrische) fiets (vergoeding). Op de snelwegen één rijstrook voor vrachtverkeer en dus voor voor
woon-werkverkeer
van
promoten
vrachtverkeer een inhaalverbod tussen 7 en 10 uur en tussen uur. Het inhalen door vrachtwagens leidt tot oponthoud en is het
begin
B
Het
vervoer
B
Ervoor
van
16
en
19
dikwijls
files. vracht
van
voor
grote afstanden
per trein
of
schip
(grotere lading!) promoten. zorgen,
verstrekken PB
B
B
dat
van
bij hun werk gaan wonen door het verhuiskostenvergoeding en de reiskosten 20 km te beperken.
mensen
een
dichter
vergoeding tot max. Openbaar vervoer sterk uitbreiden en zorgen dat meer mensen er meer gebruik van gaan maken. Invoering van een vierdaagse werkweek van 9 uur per dag. Uiteraard geldt dit alleen voor bedrijven, die zich dit qua productie en werkzaamheden
kunnen
Een
ontwikkelen
programma
grote zeeschepen
om
permitteren. om
te zetten
Dat
leidt tot minder
de brandstof “zware naar
brandstofcellen
autoverkeer.
stookolie” met
voor
waterstof of
Pagina 5 van 6
(geanonimiseerd) kernenergie. Het
zijn bepaald
geen
prettige maatregelen,
maar
van
ammoniak
te
het is
nu
kiezen
of
delen! Om
de
uitstoot
(en CO2)
verminderen
het
volgende voorstel: Met
gebruikmaking van vrij gekomen CO2 (in plaats van ondergrondse opslag) lanceer ik het volgende voorstel waar overigens nog geen ervaring mee is opgedaan: We maken gebruik van het proces met een gaswasser. Maar nu gebruiken we geen zwavelzuur maar afgevangen CO2. Chemisch is het mogelijk dat NH3 en CO2 met elkaar reageren:
2NH, 30 ton We
+
CO, 44
hebben
+
ton
H,O
(NH), CO,
18 ton
hierbij
een
92 ton proces,
dat zowel
voor
de emissies
ammoniak
van
oplossing is: Het is geen totaaloplossing, maar draagt wel bij aan een gedeeltelijke oplossing van het stikstofprobleem. De reagentia zijn in ieder geval in grote hoeveelheden beschikbaar. en
kooldioxide
—
een
Bovendien
zijn de toe te passen
Er ontstaat
bij deze
technieken
bekend
en
ook
niet
kostbaar.
reactie
dus ammoniumcarbonaat, ook wel vlugzout de hoeveelheden bij gezet welke in verhouding
genoemd. Ik heb er ook nodig zijn. Ammoniumcarbonaat is een goede meststof en kan dus nuttig ingezet of geëxporteerd worden. Het is verstandig om hiervoor een centrale fabriek te bouwen waar boerderijen hun ammoniak oplossing naar toe kunnen brengen.
Pagina 6 van 6