C5 Taskforce Aziatische hoornaar - Informatiebulletin over de Aziatische hoornaar voor gemeenten in Noord-Brabant (geanonimiseerd)

IMKERSOVERLEG

Informatiebulletin

over

iatische t

_

de Aziatische

hoornaar

gemeenten

voor

in Noord-Brabant!

aan invaci

De Aziatische

hoornaar (Vespa velutina is een invasieve exotische wesp die nigrithorax) afkomstig is uit Zuidoost-Azië. De soort is per ongeluk in Europa geïntroduceerd, waarschijnlijk via een zending aardewerk uit China, in 2004 (geanonimiseerd) et al, 2006). Sindsdien heeft de Aziatische hoornaar zich snel verspreid over verschillende Europese landen, waaronder

Distribution of veltina in Europe (05/01/2024)

Vespa

«

8

Districts colonised betore 2023

ST

WB Failed to acclimate / Eradicated Without data

Koninkrijk (zie Figuur 1). In 2017

Exotenverordening (EU-verordening 1143/2014) van kracht. Dit betekent dat Nederland verplicht is om doeltreffende maatregelen te nemen om de soort op eigen grondgebied te beheersen. De provincies in Nederland dragen hiervoor de verantwoordelijkheid.

(2004)

We Districts colonised in 2023

Frankrijk, Spanje, Portugal, Italië, België, Nederland, Duitsland, Zwitserland en het Verenigd werd het eerste nest in Nederland op Schouwen-Duiveland aangetroffen (Smit et al, 2017). In de jaren daarna hebben ze zich steeds verder kunnen verspreiden richting het noorden van Nederland. Op de Aziatische hoornaar (een Unilijst-soort sinds 2016) is Artikel 19 van de Europese Invasieve

First nest record

1000

100 200

/ Probably

Schande

absent

ortegai

m

mm

en BO

ne Parhat(oe

Figuur

Ewog aties

{

(OFB, 4

Meet

weinT

«

‘er

(ding

de Aziatische hoornaar in /MNHN, 2024). Rode stip: eerste gebieden gekoloniseerd in 2023; Groen: van

2024 (/ (geanonimiseerd) nest; Oranje: gebieden gekoloniseerd voor 2023; Bruin: gebieden waarin niet langer aanwezig; Wit: gebieden waarin nog niet waargenomen.

hade door de Aziatische } De Aziatische

hoornaar kan

ruitteelt, imkerij van

en

mogelijk schade veroorzaken aan ecosystemen en de biodiversiteit, de volksgezondheid. In Tabel 1 is dit geïllustreerd aan de hand van een aantal effecten

de soort.

Tabel 1. Potentieel schadelijke eigenschappen

Biodiversiteit Eén nest Aziatische &

van

de Aziatische hoornaar

1

bekende

effecten

van

deze.

Volksgezondheid hoornaars

consumeert

gemiddeld 11,32 kg insecten, bijna 100.000, beestjes per seizoen. Waarvan gemiddeld o 38,1% honingbijen, o 29,9% vliegen, o 19,7% sociale wespen en de overige o 12,3% legio verschillende soorten (Rome et al, 2021). Nestdichtheden kunnen oplopen tot wel 14 á 17 nesten per km? (Gabín-García et al, 2021) Mogelijke voedselconcurrentie met inheemse

en

insecteneters

&

Aziatische

hoornaars vertonen een reactie binnen een straal van 3 meter vanaf het nest (Choi, 2021); dit kan problemen veroorzaken bij nesten in de publieke ruimte en voor groenwerkers nesten in het groen kunnen aantreffen tijdens hun werk Het gif van de Aziatische hoornaar werkt tevens als alarmferomoon, wat kan leiden tot talrijke steken (Cheng et al, 2016). Anafylactische schok door steken wordt gezien als een groeiend probleem in Spanje (Vidal, 2021; Vidal et al, 2021).

bijzonder defensieve

Dit informatiebulletin wordt u aangeboden door de Taskforce Aziatische hoornaar, de samenwerkende bijenhoudersverenigingen in Nederland

een

werkgroep

die

ingesteld

is door het

ImkersOverleg,

1

&

Aanwezigheid van Aziatische hoornaars verstoort gedrag van bestuivers met minder goede bestuiving als gevolg (Rojas-Nossa & Calvifio-Cancela, 2020b)

&

Pruitschade

vooral druiven,

aan

appels

en

peren & &

Mogelijke verstoring bij de oogst Minder goede bestuiving (Nave et al, 2024)

kenni

projecteert de Aziatische vloeistof richting de ogen

hoornaar

een

waarvan

bekend is dat deze

voor

irritatie

en

langdurige pijnklachten kan zorgen. Imkerij Stress en verzwakking van bijenvolken & (Réquier et al., 2018) & Mogelijk jaarlijks tot 29,2% landelijk verlies van bijenvolken (Réquier et al., 2023b) & Mogelijk verminderde honingopbrengsten

Fruitteelt &

Naast steken

Je Aziatische |

De Aziatische

hoornaar is opvallend groter dan een limonadewesp en meet tussen de 1,7 en 3,2 cm. Ze is aan haar volledig zwarte borststuk, zwart poten met geel uiteinde en geeloranje duidelijk band achter op haar overwegend zwarte achterlijf. te herkennen

De Aziatische

hoornaar wordt veel verward

stadsreus

met de

inheemse Europese hoornaar (Vespa crabro) en de hoornaar heeft een roodzwart borststuk, rode poten en een

(Volucella zonaria). Europese overwegend geel achterlijf. De Aziatische hoornaar is gemiddeld iets kleiner dan de Europese hoornaar die tussen de 1,8 en 3,5 cm meet. De stadsreus is de grootste zweefvlieg die in Nederland voorkomt en meet tussen de 1,8 en 2,2 em. Deze vlieg lijkt in kleurpatroon veel lijkt op de Europese hoornaar en wordt ook wel de hoornaarzweefvlieg genoemd. In tegenstelling tot hoornaars heeft de stadreus piepkleine De

antennes.

roodzwart

borststuk

piepkleine antennes

zwart borststuk

geel uiteinde

rode

BN

(geanonimiseerd) Ancere

Europese

hoornaar

hoornaar

foto's:

(geanonimiseerd) MN

en

geel

achterlijf

poot

Aziatische Figuur 2. De Aziatische hoornaar, Europese hoornaar euromunt:

vooral

oranje band

——

Stadsreus

stadsreus. Een euromunt is NEN.

voor

schaal weergegeven.

Foto

gemeente Wat kunt u als doen? Hoewel

de

bestrijding van

de Aziatische hoornaar een verantwoordelijkheid is van de provincies, kunnen te maken krijgen met de Aziatische hoornaar als een nest gesignaleerd wordt. Denk hier bijvoorbeeld aan een laag gesitueerd nest dat door groenwerkers ontdekt wordt.

gemeenten in specifieke situaties

Het is dan -__

-__

op de volgende zaken te letten: Aziatische hoornaarnesten; wanneer een persoon binnen drie meter van het Blijf nest opgemerkt wordt, zal hij/zij direct aangevallen worden (Choi, 2021). De bestrijding van de nesten is de verantwoordelijkheid van de provincie. Ga niet als gemeente zelf het verwijderen van het nest organiseren Het is daarbij van belang om bewust te zijn van het van

belang

uit de buurt

van

volgende: o

o

Wat -__

weghalen van een nest kan alleen gedaan worden door een gespecialiseerde ongediertebestrijder in een speciaal pak dat de juiste bescherming biedt. Aziatische hoornaars hebben een bijzonder lange angel van rond de 3 mm waardoor standaard bestrijderspakken ongeschikt zijn. Het verwijderen van een nest moet altijd op een milieuvriendelijke manier uitgevoerd worden, het gebruik van pesticiden dient vermeden te worden. Een mechanische bestrijdingsmethode is gangbaar bij specialisten en veroorzaakt geen schade aan het ecosysteem. Het

kunt u verder doen als gemeente om bij te dragen aan de Informeer uw inwoners over de aanwezigheid, kenmerken

beheersing en

van

de gevaren

de Aziatische hoornaar? de Aziatische hoornaar.

van

uw inwoners om alert te zijn op de aanwezigheid van de Aziatische hoornaar en mogelijke waarnemingen van Aziatische hoornaars te melden bij het landelijk meldpunt: https://waarneming.nl/go/vespa-velutina/. -__U kunt contact opnemen met uw lokale bijenhoudersvereniging, zie voor contactgegevens of https://www.imkersnederland.nl voor samenwerking, voorlichting en ondersteuning in de lokalisatie van Aziatische hoornaarnesten. Het kan ook zijn dat de lokale imkersvereniging contact met u opneemt. De Taskforce Aziatische Hoornaar heeft alle bijenhoudersverenigingen in Nederland -__

Vraag

opgeroepen contact op te nemen met de gemeente en de lokalisatie van nesten te ondersteunen ten einde deze spoedig te kunnen laten verwijderen door professionals. Ondersteun preventieve maatregelen in het voorjaar om grote zomernesten te voorkomen, zoals:

-_

o o

het uitkijken naar en weghalen van embryonesten het plaatsen van selectieve vallen; vooral als er in uw gemeente meldingen van Aziatische hoornaars zijn en/ of vorige jaar nesten niet tijdig zijn verwijderd. Het plaatsen van selectieve vallen kan effectief zijn

-__

om

het aantal nesten te verminderen

Verspreid informatie over de Aziatische hoornaar bijvoorbeeld op uw volgende informatie flyers zijn beschikbaar? en vrij om te gebruiken: o o o

Meer

Herkennen Aziatische

Opsporen Opsporen

informatie

website

van

uw

gemeente.

De

hoornaar

van

nestbeginsels van

van

zomernesten

de Aziatische

over

(Brouard, 2024)

van

de Aziatische hoornaar: de Aziatisch hoornaar

hoornaar kunt

u

Kijk eens

in uw

nestkastje

in onderstaande bronnen vinden:

 _hitps:/fwww.nvwa.nl/onderwerpen/aziatische-hoornaar A _ https://www.bijenhouders.nl/themas/aziatische-hoornaar/

Bij vragen

over

dit informatiebulletin kunt hotmail.com

u contact

(geanonimiseerd)

(geanonimiseerd) Impact

opnemen

met

(geanonimiseerd)

'entomofaune d'un piégeage de printemps « responsable » de fondatrices ‘Abeille de France et l'Apicuteur Poison and alarm: the Asian hornet Vespa venom volatiles as an alarm sting pheromone. Journal of Experimental sur

(geanonimiseerd) velutina uses

0(4), 645-651.

(geanonimiseerd) Defensive behavior of thei invasive alien hornet Vespa velutina nigrithorax against (geanonimiseerd) Identification of

pathogens in the invasive hornet Vespa velutina and (Apidae, Vespidae) from SW-Europe. Scientific Reports, 11(1).

in native Hymenoptera

(geanonimiseerd)

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)

affects foraging activity and survival probability Predation of the invasive Asian hornet f Pest Science, 92(2), 567-578. (geanonimiseerd) The invasive hornet vespa velutina affects pollination of

a wild

plant

through

changes

in abundance

and

behaviour of floral visitors.

Biological Invasions,

Not just (geanonimiseerd) habits Annales de La

ofVespa

France. oneybees: predatory velutina(Hymenoptera: Vespidae) In SociActAc Entomologique de France: International Journal Of Entomology, 57(1), 1-11. vondst van de Aziatische hoornaar (geanonimiseerd) Vespa velutina nigrithorax in Nederland (Hymenoptera: Vespidae). Nederlandse Faunistische

nn

-

ingen

49: 1-10.

(geanonimiseerd) The Asian wasp Vespa velutina nigrithoraxt: Entomological and allergological (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) Anaphylaxis to Vespa velutina nigrithorax: Pattern of Sensitization for an Emerging Problem in Western Countries. Journal of investigational allergology & clinical immunology, 31(3), 228-235. 2

https://www.bijenhouders.nl/themas/aziatische-hoornaar/#F lyer%20Aziatische%20hoornaar

(geanonimiseerd) rance

(Hymenoptera,

Vespidae).

Premier bilan de invasion de Vespa velutina lepeletier en Bulletin de la Société entomologique de France, 111(4): 535.