C37 Wespenstichting - Beleidsnotitie Verantwoord omgaan met de Aziatische hoornaar in Nederland (geanonimiseerd)
Tekst van het document
Beleidsnotitie Wespenstichting Verantwoord omgaan met de Aziatische hoornaar in Nederland – geen zinloze bestrijding maar proportioneel beheer
November 2025
Peen
STICHTING
Sinds de eerste waarneming van de Aziatische hoornaar in Zeeland in 2017 heeft deze invasieve exoot zich verder verspreid naar de rest van het land. Omdat deze
wespensoort zich zorgen van
graag
maakt
de Aziatische
In november
op en
honingbijen jaagt, is er een grote groep bijenhouders die op allerlei manieren probeert om de impact van de komst
hoornaar te verminderen.
2025
verscheen
NN
(geanonimiseerd) waarin
het
rapport
van
de
risico’s
van
bijenhouder deze
en
oud-hoogleraar
invasieve
soort benadrukt en hij pleit voor intensieve bestrijding. De Nederlandse Bijenhoudersvereniging (NBV) heeft dit rapport omarmd, wat begrijpelijk is vanuit hun rol als belangenorganisatie voor imkers en hun zorg om honingbijen. De
Wespenstichting ziet echter een noodzaak om de angel uit deze discussie te halen. Het debat dreigt te verzanden in angstbeelden en oproepen tot grootschalige bestrijding, terwijl de feiten laten zien dat uitroeiing onmogelijk is, dat kosten en baten uit de pas lopen, en dat bestrijdingsmethoden juist negatieve effecten
hebben
op
inheemse
soorten
en
biodiversiteit.
Wij pleiten daarom voor een nuchtere, proportionele benadering: geen landelijke bestrijdingscampagnes die leiden tot een hetze en onnodige zorgen, maar beleid dat aansluit bij de Europese en nationale wettelijke kaders. Volgens EU-verordening 1143/2014 (Artikel 19) zijn provincies verplicht tot beheer van invasieve
soorten,
niet tot
kosten-batenanalyse
en
uitroeiing. Dat beheer moet gebaseerd zijn proportioneel zijn aan de werkelijke risico’s.
op
een
Peen
STICHTING
AANLEIDING Voordat
EN
KANTTEKENINGEN
uiteenzetten, is het belangrijk stil te staan bij het rapport dat de discussie heeft aangezwengeld. Het stuk van NN (geanonimiseerd) wordt als maar gepresenteerd wetenschappelijk onderbouwd, blijkt bij nadere beschouwing vooral een belangenbetoog. Hieronder leggen we in het kort uit waarom de aannames en conclusies uit dat rapport niet geschikt zijn als fundament voor beleid, en waarom een bredere, onafhankelijke blik noodzakelijk we
eigen
KRITISCHE
onze
visie
is. is een vooraanstaand figuur binnen de onafhankelijk: (geanonimiseerd) BEN imkerij, en de NBV is een belangenvereniging voor imkers. De NBV heeft het rapport ten onrechte! gepresenteerd als een uitgave door het onafhankelijke Naturalis Biodiversity Center. Nadat zij hierop zijn aangesproken hebben ze dit gerectificeerd. Het rapport moet daarom worden gezien als een belangenstuk, niet als een neutraal beleidsadvies.
e
Niet
e
Niet
e
Onjuiste extrapolatie: Cijfers
wetenschappelijk: Hoewel de suggestie wordt gewekt dat het een wetenschappelijk werk betreft, gaat het om niets meer dan een betoog. Alleen artikelen die het eigen standpunt ondersteunen worden aangehaald, of ze worden ten onrechte aangehaald om beweringen te onderbouwen. Literatuur die niet van pas komt wordt genegeerd.
worden
kritiekloos
dichtheden zonder
meer
Onwerkzame
e
toegepast
context
en
incidenten
en
op
de
verschillen
uit
Zuid-Europese
Nederlandse
wezenlijk,
situatie.
waardoor
de
studies
Klimaat, conclusies
niet
overdraagbaar zijn. oplossingen:
waarvan
uit internationale
komt
dat
Het
rapport
stelt
bestrijdingsmethoden
voor
ervaring bekend is dat ze niet effectief zijn. Daar bij uitroeiing onmogelijk is. Grootschalige bestrijding heeft de populatiegroei elders in Europa niet gestopt. Geen
e
dat
de
aannemelijke kans van slagen: Het rapport voorgestelde aanpak daadwerkelijk kans
ontbreekt
inschatting
ONZE
een van
onderbouwde de
maakt van
kosten-batenanalyse
en
nergens aannemelijk slagen heeft. Er een
realistische
effectiviteit.
ZORGEN
De
aanwezigheid van de Aziatische hoornaar vraagt om beleid, maar niet om paniek. Er zijn verschillende punten die ons zorgen baren: de scheve verhouding tussen kosten en baten, de ecologische schade van bestrijdingsmethoden, de maatschappelijke onrust die oproepen aan het algemeen publiek veroorzaken en 1
Zie
het statement
van
Naturalis
Biodiversity
verhalen/statement-aziatische-hoornaar
Center:
https://www.naturalis.nl/volg-onze-
de beperkte effectiviteit van de huidige aanpak. We plaatsen daarom ook gezondheidsrisico’s en nestdichtheden in perspectief zodat duidelijk wordt dat de hoornaar weliswaar een nieuwe speler is maar niet de enige of grootste bedreiging. ,
,
•
Kosten-baten uit balans: bestrijding kost miljoenen per jaar terwijl bewezen schade in Nederland beperkt is.
•
Technologische oplossingen: nieuwe technieken zoals zenders en aangepaste apparatuur zijn relatief duur tijdsintensief en leunen sterk op vrijwilligers. Dit is geen houdbare situatie en vertekent de kostenbatenanalyse.
,
,
•
Publieksonrust: oproepen tot meldingen en bestrijding leiden tot een hetze en onnodige zorgen. Het idee om “iedere Nederlander” in te zetten heeft al geleid tot ongewenste effecten: angst verkeerde meldingen en ecologische schade. ,
•
Ecologische schade: vallen en lokstoffen veroorzaken massale bijvangst van inheemse insecten waaronder zeldzame soorten. Dit is ecologisch schadelijk en wordt momenteel nader onderzocht. ,
•
Geen effectiviteit: de populatie blijft groeien ondanks bestrijding; beheersing is alleen haalbaar als minimaal 90% van de nesten wordt onderschept hetgeen onrealistisch is. Dichtheden van de Aziatische hoornaar zijn lager dan die van inheemse wespensoorten wat perspectief biedt: de soort is een nieuwe predator maar niet de enige. ,
,
,
•
Volksgezondheid in context: het gif van de Aziatische hoornaar kan ernstige effecten hebben zoals nierfalen maar vergelijkend onderzoek met inheemse soorten ontbreekt. Het is niet aangetoond dat de Aziatische hoornaar een groter gevaar vormt dan inheemse wespen waaronder Europese hoornaars. ,
,
,
•
Wettelijke context: provincies zijn verplicht tot beheer maar dat betekent proportionele maatregelen niet grootschalige uitroeiing. ,
,
Aanbevelingen
van
de Wespenstichting
De Wespenstichting zoekt naar praktische en haalbare stappen die recht doen aan de wettelijke verplichtingen maar die ook proportioneel zijn en de ecologische balans respecteren. Onze nadruk ligt op monitoring kennisopbouw en voorlichting zonder alarmisme. Daarnaast pleiten we voor een beheerstrategie die zich richt op concrete risico’s en die niet vervalt in dure en ineffectieve bestrijdingscampagnes gefinancierd uit publieke middelen. ,
,
4
Peen
STICHTING
1.
Stop landelijke bestrijdingscampagnes. Doe geen oproepen algemeen publiek die leiden tot angst en bijvangst.
2.
Investeer
3.
Voorlichting
aan
het
in
monitoring en kennisopbouw. Gebruik waarneming.nl (met de nodige voorzichtigheid) en professionele netwerken om verspreiding te volgen.
Aziatische
zonder
alarmisme.
hoornaar
is
Informeer
burgers
blijvend aanwezig,
maar
imkers
en
vormt
geen
eerlijk: de disproportionele
bedreiging. 4.
Beperk beheer tot proportionele maatregelen. Alleen waar concrete risico’s zijn (bijvoorbeeld nesten op risicovolle locaties) kan gerichte verwijdering zinvol zijn.
5.
Respecteer EU-verplichtingen. Voer Artikel 19 van de EU-verordening door evenredige beheersmaatregelen te nemen, gebaseerd op kosten-batenanalyse.
6.
Onderzoek
alternatieven.
Stimuleer
natuurlijke regulatie en wering, mechanische bestrijding.
in
onderzoek
plaats
van
naar
dure
en
biologische
uit
bestrijding,
ineffectieve
CONCLUSIE blijvende soort in Nederland. Uitroeiing is onmogelijk en grootschalige bestrijding is ineffectief, kostbaar en ecologisch schadelijk. De Wespenstichting roept provincies en rijksoverheid op om hun wettelijke taak uit te voeren in lijn met EU-verordening 1143/2014: evenredig en De
Aziatische
proportioneel
hoornaar
is
beheer, gebaseerd
ecologische
nevenschade.
Alleen
monitoring,
door
een
op
kosten-batenanalyse,
zonder
hetze
en
zonder
kennisopbouw en proportioneel beheer kan Nederland omgaan met de aanwezigheid van de Aziatische hoornaar, zonder onnodige maatschappelijke onrust en zonder schade aan de inheemse verantwoord
biodiversiteit.
Dit advies
is
opgesteld
door
de
Wespenstichting:
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (n.
(geanonimiseerd) en MN. (geanonimiseerd) net steun van MM (geanonimiseerd) (Naturalis en Biodiversity Center) (geanonimiseerd) (Naturalis Biodiversity Center) BN
WESPEN
Wespenstichting
(geanonimiseerd) nn (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) |
E-mail:
info@wespenstichting.nl
KVK: RSIN
82282684 862409950
IBAN:
(geanonimiseerd)
Het
(ANBI):
doel
van
behartigen inheemse aan
wesp
de
de
van
Wespenstichting is belangen van de
sociale wespensoorten.
verbetering en
we
het
de
van
ontwikkelen
het en
diervriendelijke oplossingen wespenproblemen.
imago
We
werken
van
de
promoten voor