C10b Stichting Nederlandse Haarden- en kachelbranche - Houtstook-dossier (geanonimiseerd)
Tekst van het document
NHK Stichting Nederlandse Haarden-
College
Ede,
B en
van
W en
18 november
Kachelbranche
en
gemeenteraad
2024
Ref: Houtstook-dossier
(geanonimiseerd) Het houtstook-dossier
verhevigd. lokale
De
u
naar
alleen
luchtkwaliteit
bereikt worden
door
de
fijnstofemissies van (RIGHT 2024) blijkt dat
de
consument
laatste
vier
bezig en dat heeft zich de laatste maanden nog (NHK) spreekt al jaren met zowel de landelijke als de
Kachelbranche
en
beperken van de fijnstofemissies van houtstook door hout- en pelletgestookte gebruik binnenshuis, het werkterrein van onze brancheorganisatie. De NHK streeft net zoals
betere
laatste 6
al decennialang
het
over
voor
een
gemoederen
Nederlandse Haarden-
politiek
toestellen
houdt de
een
gezondheidswinst voor alle Nederlanders. Naar onze mening kan kwalitatieve aanpak van het houtstook-dossier, dat ervoor kan zorgen
houtstook het
dat
en
van
huidige
haarden
beleid
kachels
en
niet werkt.
met
85% dalen. Uit
aantal
Het
en
gebruik
van
een
marktonderzoek
recent
openhaarden
jaar toegenomen, gelukkig vooral door de aanschaf en inzet van moderne zich niet leiden door negatieve campagnes, maar wel door de kosten jaar explosief zijn gestegen en de laatste weken opnieuw records breken.
en
kachels
stooktoestellen.
laat
dat
energie
van
is De
die de
Conclusies 1.
Houtstook kent
strijd
met
de
elektronisch 2.
Het thema
discussie
breed spectrum.
een
houtstook
is sterk
gepolariseerd,
onderbuik
plaats
dat
de
wordt
in
van
binnenshuis) zijn De enige aanpak die echt die
enige
differentiatie verbieden
of
beperken,
proportionaliteit en zorgvuldigheid. Tussen een vuurkorf of openhaard enerzijds gestuurde hout- of pelletkachel anderzijds, ligt een wereld van verschil. naar
geen nationaal
3.
Houtstook zonder
gestoeld openhaarden,
is
op:
werkt
probleem en
handhaving
vervangen
van
feiten
is in
en
een
gevoelens en oneigenlijke doelen domineren de gekeken. Emissies door houtstook (voor gebruik
ook
hoogstens een lokaal probleem. op draagvlak kan rekenen bij de burger, is een
uniforme
van
reeds
of
maar
bestaande
oude toestellen door
wetgeving, Ecodesign toestellen
het
uitfaseren
en
regulier onderhoud.
aanpak
saneren
van
Achtergrond Houtstook
kent
energieopwekking, buitenshuis verbranden van houtafval, vreugdevuren, vuurkorven, BBQ’s, etc. De NHK beperkt zich tot het stoken van haardhout en houtpellets in daarvoor speciaal ontworpen toestellen ten behoeve van woningverwarming binnenshuis. Binnenshuis onderscheiden wij de volgende productgroepen: 1. de zogenaamde openhaarden (open stookplaatsen) en 2. CE typegekeurde haarden en kachels (toestellen). een
breed
spectrum.
Ten
behoeve
houtskool
van
in
Stichting Nederlandse Haarden-
en
Kachelbranche
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd)
NHK Stichting Nederlandse Haarden-
1.
en
Kachelbranche
Openhaarden (open stookplaatsen)
Openhaarden zijn individueel gemetselde stookplaatsen tot
1980
Het
is
in
de
die vooral in de
jaren 1950
luxere
koopwoningen door aannemers werden ingebouwd. De laatste 25 jaar worden er vrijwel geen openhaarden meer geplaatst. Openhaarden zijn zeer vervuilend omdat er geen enkele verbrandingstechniek gebruikt wordt. “gat in de muur”. Het rendement van een openhaard is negatief (de lucht verdwijnt door de schoorsteen). Openhaarden zijn niet meer van deze
een
warme
tijd en zouden moeten verdwijnen of omgebouwd kan gesaneerd worden door daar een inzethaard rendement direct
circa 80%
naar
en
verlaagt de
worden. Een
openhaard plaatsen. Dat verhoogt het
moeten
in te
emissies
van
fijnstof met
85%
(bron
emissieregistratie).
RIVM
2. Haarden
Haarden
en
en
onder de NEN
kachels
kachels
zijn speciaal ontworpen verbrandingstoestellen en vallen EN geharmoniseerde normen. Onlangs is de norm vernieuwd (NEN
EN16510). Ook Ecodesign-eisen voorzien
moeten
deze
toestellen
verhoogd
voor
verplicht voldoen aan de wettelijke en verlaagde emissies, alsmede
rendement
zijn energielabel. Voor een houtkachel mag de maximale stofemissie 40mg/m3 bedragen en voor pelletkachels de helft. Dat betekent dat van
een
dergelijk apparaat veel techniek in zich heeft om het verbrandingsproces zo schoon en efficiënt mogelijk te laten verlopen. Hoewel de Ecodesign-eisen pas een
in 2022
zijn ingevoerd, worden er al sinds 2018 vrijwel alleen maar Ecodesign-toestellen geïnstalleerd. Dat komt omdat de meeste EU landen al 4 jaar eerder deze eisen ingevoerd en fabrikanten voor alle landen gelijksoortige toestellen produceren. De Inspectie Leefomgeving en
in Nederland
hebben
Transport (ILT) controleert actief op de naleving van alle eisen.
Fijnstofemissies discussie
in Nederland
spitst zich toe op de fijnstofemissie achtergrondconcentratie van fijnstof in Nederland De
van
door
(RIVM). 96% komt dus van andere bronnen. Van afvalverbranding, ed.) hebben wij geen cijfers. Waar wij
openhaarden en toestellen. De gemiddelde openhaarden en houtkachels (binnenshuis) is 4% buitenstook
wel
recente
(vreugdevuren, BBQ, vuurkorven, cijfers van hebben is van binnenstook
heeft onderzoeksbureau RIGHT uit Zwolle eerder openhaarden en hout- en pelletkachels. dit jaar opdracht gegeven de markt in kaart te brengen (hetzelfde onderzoek is ook in 2018 uitgevoerd). en
wel
deze
De NHK
van
Vanwege
de
energiecrises en de nog altijd zeer hoge prijzen van gas en elektriciteit, is het aantal toestellen toegenomen. Opvallend is de stijging in het aantal pelletkachels (+285%). Dit is vooral veroorzaakt door de subsidie op de pelletkachels die gedurende 4 jaar door RVO is toegekend. Ook is het gebruik gestegen. Wat verder niet
opvalt, is dat met name openhaarden meer worden gebruikt en de daling van het aantal openhaarden verder heeft doorgezet. Van de cijfers is een nieuwe emissieberekening (conform berekening RIVM Stichting Nederlandse Haarden-
en
Kachelbranche
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd)
NHK Stichting Nederlandse Haarden-
emissieregistratie) gemaakt. Hieruit blijkt dat volledig voor rekening van de openhaarden. Polarisatie Cijfers
fijnstofemissie
20%
met
is toegenomen.
Dit
Kachelbranche
komt
vrijwel
de discussie
van
worden
de
en
gemakkelijk
vorig jaar genoemde 23% fijnstofuitstoot die haarden en kachels zouden uitmaken van het totaal aan fijnstof in Nederland. Wie destijds het persbericht van het RIVM goed heeft gelezen, vond direct daaronder het commentaar dat fijnstof van haarden en kachels maar 4% van de achtergrondconcentratie uitmaakt. Als je veel factoren weglaat (buitenland, vliegverkeer, het
percentage
de
van
genoemde 23%. Ook de fijnstof zou vrijkomen.
uit
hun
verband
industriële
uitstoot
van
groot deel
Een
Voorbeeld
hiervan
is de
schoorstenen, e.d.) blijft er automatisch steeds minder over en wordt kachels en haarden steeds hoger. Zo kom je uiteindelijk wel op die
van
campagne
getrokken.
Milieu Centraal van
het
met
verhaal
het bekende potje
van
Milieu
Centraal
waarbij er in vier uur 28 gram is gebaseerd op één enkele
waarneming bij één consument thuis, waarin ook nog eens veel fouten zijn gemaakt (oud toestel, verkeerde installatie, verkeerd gebruik, verkeerde brandstof). Daarnaast is de gemiddelde 28 gram bepaald op basis geeft zelf toe geen echt wetenschappelijk onderzoek te hebben gedaan. Hoe dus dit stof vergaard is, blijft een mysterie. Het is heel kwalijk dat een organisatie zoals Milieu Centraal een hele campagne ophangt aan een amateuristische waarneming. Feiten doen er van
tabel met
een
onjuiste
aantallen.
Milieu Centraal
blijkbaar niet meer toe. Alles wordt opgehangen aan gezondheidsschade en vroegtijdig overlijden. Ook daar is niet veel meer bewijs voor, anders dan dat fijnstof in het algemeen niet goed is voor de gezondheid. In landen
zoals Duitsland
Frankrijk
en
Nederland of in Oostenrijk net zo
lang
indicator
waar
als in Nederland.
voor
de
in
Factoren
van
jaar oud stoot aan Ecodesign
tweemaal
zoals
zoveel
gestookt,
alcoholgebruik, voeding
houtkachels leven de
en
gebruikt als in mensen gemiddeld minimaal
welvaart
zijn
worden
een
veel
belangrijkere
lager
cijfers blijkt dat 52%
gebruik zijn en 48%
opgenomen
gemiddeld
levensverwachting.
Stofemissie kan 85% Uit de nieuwe
waar
viermaal zoveel hout wordt
van
de totale
fijnstof vracht afkomstig
is van de 250.000
openhaarden
die
overige toestellen (850.000 stuks). Binnen de toestelcategorieën is een weging de verschillende leeftijden van toestellen zoals landelijk onderzocht (een houtkachel van 25
meer zou
van
de
uit dan
dat
een
een
daling
Ecodesignkachel betekenen
van
van
twee
jaar oud).
de totale stofemissie
Indien alle eenheden zouden van
85%
(berekening
voldoen
conform
model
RIVM
emissieregistratie). Het klopt dat ook de Ecodesign toestellen nog een geringe hoeveelheid fijnstof uitstoten maar de ontwikkelingen staan niet stil. De nieuwe Ecodesign regeling vanuit Brussel staat al in de steigers en begin volgend jaar komen de eerste toestellen op de markt die vrijwel geen fijnstof meer uitstoten (< 1mg/m3). filter.
De
Deze toestellen
prijs
is wel
werken
volledig automatisch en zijn voorzien van een ingebouwd elektrostatisch behoorlijk veel hoger maar wij rekenen erop dat deze snel daalt als de aantallen stijgen.
Stichting Nederlandse Haarden-
en
Kachelbranche
(geanonimiseerd)
(geanonimiseerd)
NHK Stichting Nederlandse Haarden-
Het e
belang van Biomassa
haarden
en
en
Kachelbranche
kachels
is nog
altijd de belangrijkste bron van hernieuwbare energie in ons land (en ook in Europa). Dat wil je niet kwijt want wij bungelen nog steeds onderaan in de EU. Volgens de website 2023 862 MW energie opgewekt vanuit particuliere houtstook. Dat is meer energieopwek.nl werd in dan de bijdrage van respectievelijk zonnepanelen en warmtepompen. Aandeel hernieuwbare
energie in eindverbruik energie
2023* 2022** 2021 2020 2019 2018 2017 2016 2015
e
EE
Biomassa
EE
Windenergie
WE
Zonne-energie
BE
Warmtepompen
EE
Overig
ME
Statistische overdracht
lijkt niet zinvol. De consument zal op zoek gaan naar ‘niet-houtige’ alternatieven om toch te kunnen verwarmen. Bijvoorbeeld in de haard een gasbrander laten inbouwen, een bio ethanol brander of geperste blokken uit plantenresten of afval gaan stoken. Dit lijkt ons zeer ongewenst veiligheid
luchtkwaliteit.
en
_Energie-armoede. elektriciteit
De inval in Oekraïne
enorm
recordhoogte. pelletkachel aan Netbeheerder
hoge
prijzen zijn
de
daaropvolgende energiecrises heeft de prijzen van gas en stonden de gas- en elektriciteitsprijzen weer op
weken
reden
Haardhout
belangrijke blijft nog altijd
is veel efficiënter dan
je CV aanzetten
of de warmtepomp
te schaffen.
(lokaal) verwarmen
en
opgedreven. Afgelopen
Deze
e
Tennet
waarschuwt
voorbereiden op, het uitvallen
van
een
openlijk
dat
de
wij rekening
het elektriciteitsnetwerk.
e
voor
consumenten
om
een
goedkoopste energiebron. moeten
hout-
één
En
of
kamer
laten draaien.
houden
Dat betekent ook
je warmtepomp of cv-ketel doet het niet meer. Het kan mensen om in noodgevallen te beschikken over een alternatief? e
CBS
_Houtstook verbieden
voor e
Bron
oe
met, geen
en
ons
moeten
verwarming,
toch niet onmogelijk worden
want
gemaakt
_Energie-onafhankelijkheid. Haardhout komt voor 98% uit eigen land en zelfs voor 50% uit de directe omgeving van de gebruiker. Brandstof naast de deur en niet uit landen zoals Qatar, Oman of Rusland. Een
Ecodesign haard of kachel geïnstalleerd en gebruikt.
hoeft niemand tot last te
zijn, en
kan
zeer
schoon
branden
mits correct
Stichting Nederlandse Haarden-
en
Kachelbranche
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd)
NHK Stichting Nederlandse Haarden-
Dé
oplossing om Handhaving
1.
basis
de
bestaande
Stilleggen
3.
(nu Bb!)
hier niet of
overlast door hout-
van
ze
regelgeving:
Bouwbesluit
van
omdat gemeenten
2.
fijnstofemissie sterk terug
niet
meer
Vervanging
gebruikt oude,
van
is 50%
op handhaven.
pelletkachels. openhaarden: Uiterlijk
of saneren
Toch
normen.
nauwelijks
dringen
hebben al jaren de
Gemeenten
en NEN
te
Kachelbranche
en
mogelijkheid om
niet geplaatst Het
volgens
niet handhaven
de
te handhaven
op
wettelijke eisen,
is de grootste
oorzaak
en
2030
openhaarden gesaneerd zijn anders
moeten
mogen
worden. vervuilende
toestellen: Toestellen
vervangen worden door toestellen die
aan
Ecodesign
van
voor
het
jaar 2000
moeten
2030
voor
voldoen.
Stooktrainingen: Training van de gebruiker is belangrijk om het meest optimale resultaat te behalen. Regulier onderhoud: ledere drie jaar dient de installatie geïnspecteerd te worden en onderhouden
5.
door
Wat
DE-erkend
een
bedrijf.**
doet de NHK?
-__Trainen
handhavers
van
m.b.t. reeds bestaande
wetgeving (de NHK heeft dit reeds
in diverse gemeenten
gedaan). -___DE-erkende
bedrijven instrueren over uitvoering van het beleid, met name over de vervanging oude gericht campagnes daarop voeren. -__In samenwerking met de ASPB (Algemene Schoorsteenvegers Patroons Bond) openhaarden en oude toestellen in kaart te brengen en saneren (zij bezoeken jaarlijks 400.000 consumenten). Het jaarlijks geven van een honderdtal stooktrainingen door het hele land (een online cursus is inmiddels ook beschikbaar). Het opleiden van DE-installateurs voor de 3-jaarlijkse inspecties/onderhoud en inrichting van het inspectieprogramma. Jaarlijks een resultaat analyse en iedere 2 jaar een extern uitgevoerd marktonderzoek ten einde de resultaten te kunnen meten en zo nodig bijstellen. toestellen
en
-__
-
-_
Wat verwachten
-__
-__
Verbale-
wij van de
(lokale)overheid?
en
communicatieve
Bereidheid
de bestaande
-__Het
om
invoeren
ondersteuning van deze aanpak. wetgeving te (gaan) handhaven.
van:
gebruik van openhaarden in 2030; _vervanging/stilleggen oude toestellen (van voor 2000); Ecodesign direct verplichten voor alle nieuw te installeren toestellen (dus ook een verplichte 3-jaarlijkse inspectie/onderhoud.
o
verbod op het
een
o o o
voor
2° hands)
een
grote diversiteit.
en
Samenvatting Houtstook Daarom
jaren
is
een
containerbegrip geworden.
is proportionaliteit
voor
een
kwalitatieve
Dat
is
onterecht,
want
houtstook
kent
belangrijk. Een pelletkachel is geen vuurkorf of vreugdevuur. De NHK pleit al vele aanpak van het houtstook-dossier die de emissies met 85% omlaag kan brengen. 5)
Stichting Nederlandse Haarden-
en
Kachelbranche
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd)
NHK Stichting Nederlandse Haarden-
Beleid
moet
binnenshuis
op feiten
gebaseerd zijn en een geringe bijdrage
niet op
maar
heeft
en
Kachelbranche
onderbuikgevoelens of op framing. Feit is dat houtstook op het totaal aan fijnstof in de lucht. Lokaal kan dit wel
problematisch zijn. Van alle haarden en kachels veroorzaken openhaarden (het gat in de muur) 52% van de fijnstofuitstoot. Het aanpakken van de openhaarden zou dan ook prioriteit moeten hebben. Daarnaast kan handhaving van de bestaande wetgeving, het vervangen van oude toestellen, beter onderhoud en voorlichting zorgen voor een nog verdere reductie van fijnstof. Zo kan het aandeel van fijnstof afkomstig houtgestookte toestellen (voor gebruik binnenshuis) dalen naar <1% van de totale uitstootbelasting in Nederland.
fijnstof op juridische
bezwaren stoten. De
verbeteren
van
de luchtkwaliteit
resultaten
evalueren.
snellere reductie
Wij
Een
van
gaan graag met
u
generieke beperking kan
en
samen
met
NHK en
Wij zijn van mening
op houtstook zal veel consumenten wil
rol
actieve
een
spelen
in het reduceren
dat de
in deze
een
wildgroei aan
allerlei lokale
regelingen
in gesprek
om
bovenstaande
gezamenlijk te
en
en
meer
draagvlak bij de burger.
realiseren.
(geano im se rd)
(geanonimiseerd)
(geanonimiseerd)
voorzitter NHK
vicevoorzitter
RIGHT oktober 2024 Stad
**De Europese
Unie
heeft in haar
(RES) bepaald,
dat
apparaten
voor
hernieuwbare
toestellen
zoals hout-
en
Bedrijven
die
met
werken
emissies
ook
gericht plannen maken, deze uitvoeren en de brief gepresenteerde aanpak zal leiden tot een
(geanonimiseerd) er
van
van
de overheid
fijnstof dan
*Bron: Marktonderzoek
ernstig duperen
en
van
in de
wetgeving
energie regelt.
pelletkachels
en
gekwalificeerde
moet
Naast
-haarden
komen
bedrijvenregister opgenomen. bijgehouden.
u
die
de
zogenaamde Renewable Energy Sources opleiding en certificering van installateurs van
warmtepompen onder.
installateurs
Dat register wordt
Het register vind
Utrecht.
Richtlijn 2018/2001 (voorheen 2009/28)
lidstaten
NHK
namens
en
De
de
zonnepanelen
en
Richtlijn gaat uit van
lid zijn
van
de
NHK,
of
hier ook
zijn als DE-erkend
de overheid, in samenwerking
bij het Centraal Register Techniek (CRT)
vallen
het certificeren
met
van
de
bedrijf
de branches,
biomassa
installateurs. in het
DE
ingericht
en
bij de Stichting-EVIS.
Stichting Nederlandse Haarden-
en
Kachelbranche
(geanonimiseerd)
(geanonimiseerd)
NHK Stichting Nederlandse Haarden-
De
Stichting
de
kwaliteit
Nederlandse Haardeninstallatie
en
verwarming
met
Vakopleiding
Installateur
daarvoor
een
als
van
hout-,
uitgangspunt Haarden,
belangrijk fundament.
(installatie)
techniek
gemeenten,
PBL,
brancheorganisatie
en
Kachelbranche
en
pellet-,
(NHK)
elektrisch-
maatschappelijke Kachels Ook
en
zijn wij kennispartner
voor
CBS,
NEN,
RIVM,
voor
lokale
verwarmingsproducten)
bedrijven zijn aangesloten bij de
NHK.
etc.
en
brancheorganisatie met als doel, het bevorderen van (bio)gas- gestookte haarden en kachels voor lokale
verantwoordelijkheid. wij
en
bezig
ons
en
is
de
De
door
de
certificeringsregelingen onderzoek
met
diverse stakeholders,
Internationaal
Kachelbranche
is een
Rookkanalen
houden
en
NHK
benchmarken
zoals
de
ondermeer
naar
overheid voor
vormen
marktomstandigheden
ministeries lid
geaccrediteerde
installateurs
van
de
van
EZK,
CEFACD
BZK,
en
lenW,
(Europese
wij met zusterorganisaties in Europa. Ruim 130
Wij zijn lid van ONL (Ondernemend Nederland).
Stichting Nederlandse Haarden- en
Kachelbranche
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd)