C10 Artikel PFAS vergiftiging (geanonimiseerd)
Tekst van het document
9
september
2025
(geanonimise rd)
(geanonimiseerd)
(geanonimiseerd) “Hyperventilatie bij EN hoeveelheid
PFAS
Elsevier
10
magazine
de
minste
is onterecht”
oktober 2024
geeft niet duidelijk aan om welk medium het gaat: de atmosfeer of de bodem, voedsel en drinkwater. Tussen de regels door kun je er uit opmaken dat hij de atmosfeer bedoelt. Als het gaat om PFAS en haar restproducten in de atmosfeer (lucht) dan heeft hij gelijk. Niettemin sommige reststoffen zijn sterke broeikasgassen! Het
artikel
Pagina
1
van
11
9
september
2025
artikel heeft
Het
veel
aan
mensen
totaal verkeerd
een
beeld
mogelijke gezondheidseffecten van PFAS gegeven! De aanwezigheid van PFAS componenten in de bodem, drinkwater is een totaal ander chapiter. https://www.perplexity.ai/ zegt hierover: PFAS
in de
bodem
volksgezondheid.
vormt
bewezen
een
aanzienlijk
en
over
de
gewassen
en
gevaar
voor
de
De
wetenschappelijke literatuur toont duidelijk aan dat bodemcontaminatie leidt tot meetbare blootstelling van de bevolking via voedsel, water en directe aanraking. Voor het toenemende probleem met vervuiling van drinkwater en voedselgewassen is urgent handelen nodig om verdere volksgezondheidsschade te voorkomen.
Belgen leggen
de
vinger op de
zere
plek:
Belgische NIEUWSBLAD van 2 septemberjl. opent met de kop: 27.000 Belgen eisen totaalverbod op gebruik van PFAS-stoffen: Het
“PFAS-kraan
moet
dicht”
Belgen dringen in een petitie van Bond Beter Leefmilieu, Canopea (duurzame consumptie), de ziekenfondsen en 90 andere organisaties aan op een totaalverbod voor het gebruik van PFAS-stoffen in België en Europa: De brede steun voor de petitie toont aan dat burgers bezorgd zijn en daadkrachtig beleid willen. De chemische sector kan en moet inzetten op veiligere en duurzamere alternatieven. “Ik begrijp heel goed de bezorgdheden van burgers en organisaties over PFAS. We moeten hier dus dringend en ernstig mee omgaan”, aldus klimaatminister (geanonimiseerd) GM Ruim
27.000
Natuurlijk De “
weten
Volkskrant
Het
van
demissionaire
gebruik of het lozen afname
van
de
Nederlandse
15.08.2025
“experts” het beter: bericht als volgt:
kabinet ziet niets in van
PFAS.
deze chemische
Geen
stoffen
een
nationaal
beide
van
in het
verbod op het opties leidt snel tot een
milieu.
Dat schreven
minister
(geanonimiseerd) en staatssecretaris BEN (geanonimiseerd) (infrastructuur en NN Waterstaat) vorige
week
aan
de Tweede
Kamer.”
Pagina
2 van
11
9
september
2025
Reacties
vanuit
de
e
Op 25 augustus jl.
e
Ministerie
e
Alle
150
e
Alle
leden
van
de Eerste
e
Alle
leden
van
alle
Tot
nu
Al vele
van
leden
toe
geen
overheid
is deel
de
en
1
van
dit artikel
Infrastructuur
en
Waterstaat;
de Tweede
van
toegezonden
aan:
Kamer;
Kamer;
Provinciale
enkel
politiek
Staten.
commentaar!!
jaren deze identieke antwoorden
ingezonden artikelen: Hartelijk dank voor uw e-mail. Als Kamerlid krijg ik dagelijks een grote hoeveelheid e-mailberichten. Dat stel ik erg op prijs, dat geeft inspiratie en informatie die wij kunnen gebruiken om ons zo goed mogelijk in te op
de vele
zetten. Die
grote hoeveelheid
reageren.
betekent
Als de inhoud
medewerkers
wel dat
ik niet op alle
e-mail daarom
van
uw
de fractie
uw
stemt
volledig
vraagt, zal
persoonlijk kan een
van
de
spoedig mogelijk beantwoorden. Alle mail wordt in elk geval gelezen en betrokken bij ons werk in en buiten de Kamer. Daarna een ijzige stilte: nooit een inhoudelijke reactie. van
Bovenvermelde
ervaring
RTL-nieuwspanel
27
van
augustus
zo
overeen
met
het
bericht op
2025:
afgelopen week, is bijna iedereen het vertrouwen in de landelijke politiek verloren. Dat was in de afgelopen maanden al gezakt naar een dieptepunt (19%) maar zelfs na de val van het WN (geanonimiseerd) ín juni was het vertrouwen nog een stuk hoger dan het “Na
de chaos in Den
Haag
nu
is:
En
ook
toezending
aan:
Alle
Nederlandse
EU
e
Tot
4%,”
nu
toe
B&W
en
geen
enkel
parlementsleden. commentaar!!
gemeenteraadsleden van alle Nederlandse gemeenten. Consequent wordt een ontvangstbevestiging gestuurd: zo hoort het ! Artikel wordt op de agenda van de gemeenteraadsvergadering geplaatst. Dikwijls wordt er bij vermeld: “voor kennisgeving aannemen”. Het advies van de griffie om het artikel “voor kennisgeving aan te nemen” is toegestaan, maar het gemeenteraadslid heeft altijd de autonomie om zelf te bepalen of hij zal reageren of verdere actie zal ondernemen. Het advies geeft aan dat het stuk niet om een beleidsreactie vraagt en e
buiten
de directe
invloedssfeer vreemd
Tot
nu
toe
geen
enkel
de
van en
raad
valt:
onbegrijpelijk!
commentaar!!
Pagina
3 van
11
9 september 2025
PFAS komt
bij Lobith binnen
In de omgeving van de luchthaven Basel-Mulhouse-Freiburg is gebruikgemaakt van brandblus schuim met PFAS , wat heeft geleid tot ernstige verontreiniging van het grond- en drinkwater. De PFAS-concentraties in drinkwater overschreden daar tot 4 keer de toegestane limiet voor kwetsbare groepen zoals zwangere vrouwen en kinderen. The TimesThe GuardianWikipedia. Vanwege deze ernstige vervuiling geldt daar inmiddels een verbod op het drinken van kraanwater voor kwetsbare bevolkingsgroepen. In de HO-podcast van KNW d. d. 30 oktober 2024: 2
Duitse regering: geen beperking PFAS-lozingen in Rijn lezen we: “De Duitse minister van milieu zegt geen maatregelen te kunnen nemen voor inperking van lozingen van afvalwater met PFAS in de Rijn. Dat blijkt uit de beantwoording van de brief die de Nederlandse drinkwaterbedrijven in september stuurden naar de Duitse regering in Berlijn. Daarin deden ze het klemmende verzoek om grenzen te stellen aan de Duitse chemische industrie voor lozingen van industrieel afvalwater met PFAS in de Rijn. Een van de grootste PFAS-vervuilers van de Rijn is gevestigd op het chemiepark in Leverkusen. Gemiddeld kan een bedrijf daar volgens de vergunning 35 gram PFAS per dag lozen , maar er zijn gevallen bekend met uitschieters naar 400 gram. Meerdere bedrijven hebben geen grenswaarden in hun vergunning. Dat leidt ertoe dat via de Rijn op jaarbasis honderden kilo’s aan PFAS-stoffen ons land binnenstromen. ” De Duitse industrie vervuilt ons drinkwater met PFAS! Zij lozen het in de Rijn en wij moeten het er weer uithalen: De EU op zijn best!
Pagina 4 van 11
9
september
in
PFAS Het
2025
RIVM
grondwater
heeft
aanwezigheid overal
het
grondwater PFAS.
van
in Nederland
Dit onderzoek
in het
toont
onderzocht aan
op
dat PFAS
de
componenten
in meestal
grondwater, lage concentraties, kunnen worden aangetroffen. De hoogste concentraties worden gevonden in het zogenaamde freatisch grondwater. Dit is het bovenste, ondiepe grondwater. Het diepste grondwater in dit onderzoek bevond zich ongeveer 15 meter beneden het maaiveld. Op deze diepte zijn de concentraties PFAS lager. Het RIVM vermoedt dat bij lage concentraties in het grondwater verschillende factoren invloed hebben op de verhouding tussen PFAS in bodem en grondwater. Bijvoorbeeld de hoeveelheid regen en de stroomsnelheid van het grondwater. Niet elk grondwater is geschikt voor drinkwater vanwege de aanwezigheid van PFAS. Drinkwaterbedrijven in Nederland meten daarom nauwkeurig op PFAS in hun bronnen en het kraanwater dat uit grondwater wordt gewonnen. Het
RIVM
overweegt momenteel een strengere richtwaarde voor PFAS in drinkwater van 4,4 nq (nanogram) per liter, die in de toekomst in de wetgeving De
wordt opgenomen.
bepaald
op
100
lijst van 20 stoffen verplichte naleving vanaf 2026.
uit
de PFAS-familie:
de
EU-norm som
van
is sinds een
1 nanogram Een
=
nanogram
in
PFAS
2020
1.0 is
x
zo
10° gram zwaar
als
drinkwater
een
miljardste gram. miljoenste deel van
een
liter
per
voor
suikerkorrel.
uit rivierwater
(geanonimiseerd) een drinkwaterbedrijf B, 24
1
=
PFAS
nanogram
dat deels
actief is rondom
Rotterdam,
levert
dag, 365 dagen per jaar, veilig en schoon drinkwater: hun voornaamste bron is oppervlaktewater uit de Maas en het Haringvliet. Daarnaast is een klein deel afkomstig uit grondwater (winputten in Dordrecht en de Brabantse Wal). Het geleverde drinkwater voldoet aan alle
uur
per
zeer
Europese
drinkwaterrichtlijn:
20 stoffen
van
Maar De
strenge kwaliteitseisen
er
Maas
Nederland
uit de
zijn ook is
een
van
100
ng
de Nederlandse per
liter
voor
Drinkwaterwet
de
som
een
lijst
PFAS-familie.
zorgen:
essentiële
bron
van
drinkwater
voor
7
miljoen
België, voornamelijk in Zuid-Holland, Zeeland Ook industrie en landbouw zijn afhankelijk van de rivier. en
van
de
en
mensen
en
in
Limburg.
Pagina
5 van
11
9 september 2025
De leden van RIWA-Maas zijn drinkwaterbedrijven in Nederland en België die samen ongeveer 7 miljoen consumenten bedienen. Daartoe onttrekken zij op jaarbasis om en nabij 450 miljard liter water uit de rivier de Maas. Het uit Maaswater bereidde drinkwater wordt geleverd aan consumenten in onder andere de stedelijke gebieden rond Brussel , Antwerpen , Rotterdam en Den Haag en delen van de Nederlandse provincies Limburg en Zeeland en de Belgische provincie West-Vlaanderen. RIWA-Maas waarschuwt al jaren voor verslechterende waterkwaliteit door verontreinigingen zoals PFAS (en medicijnresten). Onderzoek toont aan dat meer dan de helft van de monsters van drinkwater uit rivierwater hoger is dan de nieuwe strenge RIVMrichtwaarde van 44, ng/l , terwijl dit bij drinkwater uit grondwater ongeveer 1 op de 10 metingen is. Er is dus nog het e. e. a. te doen , Maar er is hoop: Innovaties , zoals membraanfiltratie (bijvoorbeeld Oasen in NieuwLekkerland) halen PFAS vrijwel volledig uit het water. De gemeten concentraties waren zeer laag: ~07, ng per liter. De handel ziet er brood in. Het blijkt niet eenvoudig te zijn om het reeds behandelde drinkwater nog verder vrij te maken van PFAS. Met enige scepsis kijk ik dan ook naar de aangeboden PFAS drinkwaterfilters die PFAS verder uit het reeds gezuiverde drinkwater zouden moeten verwijderen.
Er zijn bij deze reclames geen analyses te vinden van het PFAS gehalte van
vóór
en na
filtratie.
PFAS verwijderen uit afvalwater PFAS is geen enkelvoudige stof met één chemische formule , maar een grote groep verbindingen. Het skelet van de molecuulstructuur (een amfifiel molecuul) van de vele PFAS soorten ziet er als volgt uit:
F =Fluor
Pagina 6 van 11
9 september 2025
Deze moleculen hebben zowel een hydrofiel deel als een hydrofoob deel. Hydrofiel = wordt door water aangetrokken; Hydrofoob = wordt door water afgestoten.
Dat betekent dat de hydrofiele wateraantrekkende kop in het water is ondergedompeld en de hydrofobe kop boven het water uitsteekt. De afmetingen van een molecuul zijn dermate klein dat het molecuul niet zichtbaar is. Boven de waterlaag wordt nu een laag schuim aangebracht. PFAS hecht zich aan het grensvlak lucht en water en belandt zo in schuim. Door het schuim gericht af te vangen , kan PFAS efficiënt uit afvalwater worden gehaald. Het Waterlaboratorium van de TU Delft verricht hier onderzoek naar en zij zijn van mening dat hiermee 60% van de PFAS uit het afvalwater verwijderd kan worden. Bron: https://deingenieur. nl/artikelen/delftse-wetenschappers-halen-pfas-
met-schuim-uit-afvalwater
Het verwijderen
van
PFAS uit rivierklei
Er is onderzoek gaande:
Pagina 7 van 11
9
september
2025
onderzoek
verwijderen samenwerking van diverse partijen: (https://cdn.prod.websiteHet
naar
het
van
PFAS
uit klei
is verricht
door
een
files.com/5fae8f885b232cd4f8900e91/682a445a62f97/4829d6a40/c
Broch
ure%20PFAS%20opruimen%20door%20bakstenen%20te%20bakken pdf)
dig.
Gemeente
Doetinchem
stelde
vervuilde
klei
beschikbaar.
leverde de techniek en leidde het project. (geanonimiseerd) NN (geanonimiseerd) maakte en leverde de kleimengsels. Caprice Baksteen bakte 50.000 bakstenen. Provincie
Gelderland
en
het
ministerie
van
Infrastructuur
en
Waterstaat
stelden
geld beschikbaar. Omgevingsdienst Regio Arnhem verleende de vergunning. Het onderzoek is gedaan met klei afkomstig uit Doetinchem. Ter plaatse was de grond sterk verontreinigd met grote hoeveelheden PFAS uit brandblusschuim en deze verontreinigde grond moet normaal worden gestort op een daarvoor bestemde stortplaats. De Gemeente Doetinchem heeft 20 m? van deze klei beschikbaar gesteld verder
voor
onderzoek.
Volgens een speciale receptuur is de klei gebakken tot bakstenen en de ongebakken en gebakken klei is geanalyseerd op 40 verschillende soorten PFAS-componenten. De ongebakken klei bevatte 100 tot 7500 Hg/kgds van 40 soorten PFAS. een microgram per kg droge stof ; micro (Hg/kgds miljoenste). De PFAS =
=
hoeveelheid aangetroffen üvde gebakken stenen (50.000 stuks) lag beneden de EU-normw varv O1
uefkgdw (-100ng).
De
stenen
Een
waanbeeld?
waren
dus
schoon.
haar rapport vermeldt (geanonimiseerd) Ook hebben we goed onderzocht of er PFAS In
verdampt of vervliegt tijdens de schoorsteen. Dit gebeurde gelukkig niet.
het proces,
bijvoorbeeld via Het productieproces is veilig voor mens en milieu. De PFAS wordt tijdens het bakproces vernietigd, zonder dat emissies via de schoorsteen vrijkomen. (geanonimiseerd) NN zegt ook: Bakstenen Deze
temperaturen zorgen
PFAS
bestaat,
kapot
worden
ervoor
gebakken
op
dat de chemische
er
schadelijke
hoge temperaturen. verbindingen waaruit
gaan.
Pagina
8 van
11
9
september
2025
(geanonimiseerd) geet NN
volledig
voorbij dat er zeer restproducten ontstaan, welke via de rookgassen er
kunnen
komen.
Zie
1 onder “Hoedt
deel
MAAR
HET
reactieve
aan
u
de
voor
in het
restproducten
GEVAARLIJKE
FLUOR
van
en
milieu
giftige
soms
terecht
PFAS”
etn
BLIJFT A
er
volgende hoofdstuk wordt duidelijk gemaakt, dat bij de thermische afbraak er giftige reststoffen ontstaan. Een analyse van de rookgassen op uitsluitend PFAS volstaat dus niet om te stellen dat het productieproces veilig is. In
het
Kostprijs In
de
van
de rapportage
Interessant
zou
gebakken
stenen
volgens het pilotproces.
wordt geen kostprijs zijn om de kosten van
genoemd. afgraven en beschermd
grond
met
van
de vervuilde
De
conclusie
“De
resultaten zijn
van
te
vergelijken
(geanonimiseerd) over MM
resultaten
van
van
het
de
pilot:
ontwikkelen. We zijn nu doorgaan dicht bij het moment dat we een productielijn kunnen opzetten. Dan kunnen we Nederland schoon bakken en duurzame, lokale bouwmaterialen maken. Dit kan ook een oplossing zijn voor slib dat overblijft als vervuild zo
goed, dat
de
de kosten
opslaan bakproces.
we
met
zand is gewassen. Net als klei belandt dat nu op de stort. De oer-Hollandse baksteen als een oplossing voor het PFAS-probleem, daar gaan Een
we
voor”.
project dat veel waardering
verdient!
Pagina
9 van
11
9 september 2025
Het verwijderen van giftige PFAS restproducten uit de rookgassen welke zijn ontstaan bij het bakken van rivierklei PFAS wordt afgebroken in bakovens bij temperaturen van 1000-1200°C , waardoor PFAS niet meer aantoonbaar is in de rookgassen. Dit geldt echter niet voor de componenten die bij de afbraak vrij komen. Bij verbranding bij temperaturen boven 1000°C worden PFAS-moleculen afgebroken tot CO2 , water , fluoriden en het glas aantastende HF. Na verbranding moet de rookgasstroom gereinigd worden door een gaswassing en stoffiltratie , maar let wel deze installaties verwijderen geen PFAS: het vernietigingsprocesproces vindt zoals reeds gezegd in de oven plaats. Met rookgaswassers kunnen dus fluorverbindingen zoals C₂F₆ , CF₄ en HF in het waswater opgevangen worden. Het waswater uit deze rookgaswassers moet een complexe behandelingsroute ondergaan waarbij neutralisatie , precipitatie en afscheiding centraal staan. Een zeer ingewikkeld proces!
Belangrijk is dus dat het bakken van rivierklei plaatsvindt bij een temperatuur van tenminste 1000⁰C: Een strikte temperatuur- en verblijftijdcontrole is een must! Deze industrie ontkomt niet aan een rookgaswassing met vervolgens een (externe) reiniging van het waswater. Er zijn diverse gespecialiseerde bedrijven in Nederland en Europa die PFAS-reststoffen uit het waswater van rookgaswassers kunnen verwijderen. Deze bedrijven bieden maatwerkoplossingen voor industriële installaties en afvalwaterzuivering en maken gebruik van verschillende industriële technologieën.
Nabeschouwing De nationale ambitie is de bouw van circa 100. 000 woningen per jaar. Dat betekent een enorme vraag naar bakstenen en dakpannen. Omzetindustrie baksteen De productie en afzet bereikte een historisch dieptepunt in 2024: de maximale consumptie daalde met 9% en de export met 4%. Strengere milieumaatregelen o. a. door PFAS werken kostenverhogend.
Pagina 10 van 11
9
september
2025
Omzetindustrie
dakpannen
De
binnenlandse
sector
voor
dakpannen
en
gezond in de basis, maar heeft te maken milieuregels, en grote transitie-opgaven. De
aanwezigheid
moeten
investeren
zijn geweest
Wordt In
PFAS
van
voor
in
klei
de PFAS
dalende
terwijl zij
is financieel
afzet, strengere industrieën
niet
meer
de veroorzaker
verontreinigingen.
met
deel
3
onderwerpen aan bod komen. Tevens is er gelegenheid om uw reactie op dit onderwerp te vermelden. Gaarne binnen 2 weken insturen: BM (geanonimiseerd) eomail-com Svp aangeven of uw naam gepubliceerd mag worden of dat u als “anoniem”
nog
vermeld
enkele
met
betekent dat deze
milieumaatregelen,
vervolgd
deel 3 zullen
in
in Nederland
aanvullende
wilt worden.
Pagina
11
van
11