CConstaterende datMeierijstad
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 9. Archeologisch onderzoek

Commissie Ruimte, Economie en Bedrijfsvoering 17 september 2026, gemeente MeierijstadBij agendapunt: Positief advies vergunningaanvraag woningbouwontwikkeling Elschotseweg - Hopstraat te Schijndel12.583 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Elschotseweg 72 Schijndel (gemeente Meierijstad) bureauonderzoek en verkennend booronderzoek Rapport 1635

Colofon titel: Elschotseweg 72, Schijndel, gemeente Meierijstad: bureauonderzoek en verkennend booronderzoek serie: Bureau voor Archeologie Rapport 1635 auteur(s): A. de Boer (KNA senior prospector) datum: 8 oktober 2025 ISSN: 2214-6687 © Bureau voor Archeologie Koningsweg 244 Utrecht T 030 245 1895 E info@bureauvoorarcheologie.nl I https:/ /www.bureauvoorarcheologie.nl Administratieve gegevens. Kenmerk | Waarde Projectnummer | 2024102201 Provincie | Noord-Brabant Gemeente | Meierijstad Plaats | Schijndel Toponiem | Elschotseweg 72 Centrum locatie (m RD) | 158.070; 404.110 (x; y) Omvang plangebied | 6.020 m2 Omvang onderzoeksgebied booronderzoek | 6.020 Kadastrale gegevens | kadastrale gemeentenaam: Schijndel, sectie: A, nummer(s): 5996, sectie: H, nummer(s): 2466, 4508, 4710, 6433, 6456, 6457 ARCHIS onderzoeksmeldingsnummer | 5840784001 (ABU); 5840808001 (ABO) Soort onderzoek | bureauonderzoek en verkennend booronderzoek Opdrachtgever | WEDO Uitvoerder | Bureau voor Archeologie Kaartblad | 45D (RO) kader onderzoek | Omgevingsvergunning / wijziging omgevingsplan Periode van uitvoering veldwerk | donderdag 2 oktober 2025 Bevoegde overheid | Gemeente Meierijstad Deskundige namens bevoegde overheid | Erfgoed Den Bosch Versie van het rapport | 1 Beheer en plaats van documentatie | Digitale documentatie: ARCHIS en Datastation Archeologie 4/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635

| Schijndel - Elschotseweg 72 Figuur 1: Ligging van het plangebied (blauwe lijn). 5/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635 Schijndel - Elschotseweg 72

Samenvatting Bureau voor Archeologie heeft een bureauonderzoek en een verkennend booronderzoek uitgevoerd voor een bouwplan ten westen van de Elschotseweg 72 te Schijndel. De vraagstelling van het onderzoek luidt: hoe kan rekening gehouden worden met eventuele archeologische resten bij de voorgenomen ontwikkeling? Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van een wijziging van het omgevingsplan en voldoet aan de landelijke archeologische kwaliteitsnormen (KNA 4.2, protocol 4002 en protocol 4003). Het doel van het onderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting en het toetsen daarvan door middel van boringen om zo advies te kunnen geven over hoe hiermee bij de ontwikkeling rekening gehouden kan worden. Er is gebruikgemaakt van kaarten, databanken, bodem- en historische informatie binnen een straal van 500 meter rond de locatie. Het plangebied ligt in een vlakte van ten dele verspoelde dekzanden. Op het dekzand is door bemesting met potstalmest vermengd met gras- of heideplaggen een hoge zwarte enkeergrond ontstaan. In het oosten hebben in de 19e en 20e eeuw bijgebouwen gestaan die inmiddels zijn gesloopt. Hier kan de bodem diep zijn vergraven. Andere verstoringen zijn niet bekend. In het plangebied zijn zes handboringen gezet tot maximaal 200 cm -mv. Hieruit blijkt dat de natuurlijke ondergrond bestaat uit dekzand op fluvioperiglaciale afzettingen.

In het midden en westen van het plangebied ligt hierop een bouwvoor van 30 tot 50 cm dik. Bij drie boorpunten ligt tussen de bouwvoor en het dekzand een 10 tot 40 cm dikke menglaag. In de bouwvoor bevinden zich fragmenten baksteen en steenkool. In de menglaag bij boorpunt 4 zat een fragment plastic. In de top van het dekzand is bij één boorpunt (3) een 10 cm dun restant van een B-horizont aanwezig. De top van het dekzand in het midden en westen van het plangebied is een potentieel archeologisch sporenniveau. De indruk is echter dat geen sprake is van een intact plaggendek en ook dat de top van het oorspronkelijke bodem enkele decimeters is onthoofd. De kans dat een archeologisch sporenniveau goed bewaard is gebleven wordt daarom als klein ingeschat. Er worden naar verwachting geen behoudenswaardige archeologische resten verstoord. Bureau voor Archeologie adviseert het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkeling. Dit onderzoek is met grote zorgvuldigheid uitgevoerd. Het is echter nooit uit te sluiten dat bij de graafwerkzaamheden toch archeologische resten worden aangetroffen op plaatsen en dieptes waar die niet worden verwacht. Eventuele archeologische resten is men verplicht te melden bij de Minister van OCW in overeenstemming met de Erfgoedwet. In dit geval wordt aangeraden om contact op te nemen met de gemeente Meierijstad.

6/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635 Schijndel - Elschotseweg 72 Inhoudsopgave Samenvatting........................................................................................................................ 6 1 Inleiding.............................................................................................................................. 10 1.1 Doelstelling en vraagstelling.................................................................................... 10 2 Bureauonderzoek.............................................................................................................. 12 2.1 Methode...................................................................................................................... 12 2.2 Onderzoeksgebied en toekomstig gebruik........................................................... 13 2.3 Huidige situatie.......................................................................................................... 14 2.4 Aardwetenschappelijke gegevens.......................................................................... 15 2.5 Historische situatie.................................................................................................... 16 2.6 Mogelijke verstoringen.............................................................................................

17 2.7 Archeologische en bouwhistorische waarden..................................................... 17 2.8 Gespecificeerde verwachting.................................................................................. 23 2.9 Advies voor eventuele vervolgstappen................................................................. 25 3 Booronderzoek.................................................................................................................. 26 3.1 Inleiding....................................................................................................................... 26 3.2 Methode...................................................................................................................... 26 3.3 Resultaten met bodemkundige en geologische interpretatie...........................27 3.4 Archeologische interpretatie................................................................................... 29 3.5 Waardering vindplaats(en)........................................................................................ 29 4 Conclusie............................................................................................................................ 30 4.1 Conclusie bureauonderzoek....................................................................................

30 4.2 Conclusie booronderzoek........................................................................................ 31 5 Advies.................................................................................................................................. 33 5.1 Status en inhoudelijke afstemming bevoegde overheid.................................... 33 6 Literatuur............................................................................................................................ 34 Figuren................................................................................................................................ 37 Bijlage 1: Boorbeschrijvingen......................................................................................... 63 7/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635 Schijndel - Elschotseweg 72 Lijst met Figuren 1: | Ligging van het plangebied (blauwe lijn). | 5 2: | Topografische kaart. | 37 3: | Onderzoeksgebied voor het bureauonderzoek, de onderbroken blauwe lijn. | 38 4: | Archeologische beleidskaart Gemeente Meierijstad (Gemeente Meierijstad 2023). | 39 5: | Boven bestaande situatie, onder nieuwe situatie (voorlopig ontwerp Woudstra Architecten, 24 april 2025). | 40 6: | Bouwjaren volgens basisadministratie adressen en gebouwen (Kadaster 2024). | 41 7: | Luchtfoto actueel met bouwjaar van panden (Nationaal Georegister; Kadaster 2024).

| 42 8: | Geologische overzichtskaart 2021 (TNO-GDN 2021). | 43 9: | Bodemkaart (Bles e.a. 1984). | 44 10: | Geomorfologische kaart uit 2023 (Wageningen Environmental Research 2023). | 45 11: | Kaart fysisch landschap en archeologisch landschap gemeente Schijndel (Berkvens 2012). | 46 12: | Hoogtekaart op basis van het AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland 2023). | 47 13: | Tiendkaart van Schijndel (Van de Weijer 1756). | 48 14: | Kadastrale minuut Schijndel, sectie A, blad 3 (Kadaster 1811-1832). | 49 15: | Bonneblad, 608-2076-ST. MICHIELSGESTEL-1900 (Kadaster). | 50 16: | Bonneblad, 608-2077-ST. MICHIELSGESTEL-1910 (Kadaster). | 51 17: | Bonneblad, 608-2079-ST. MICHIELSGESTEL-1928 (Kadaster). | 52 18: | Topografische kaart, 45D-1956-Boxtel / Schijndel / s-Hertogenbosch (Topografische Dienst). | 53 19: | Topografische kaart, 45D-1967-Boxtel / Schijndel / s-Hertogenbosch (Topografische Dienst). | 54 20: | Topografische kaart, 45D-1978-Boxtel / Schijndel / s-Hertogenbosch (Topografische Dienst). | 55 21: | Topografische kaart, 45D-1988-Boxtel / Schijndel / s-Hertogenbosch (Topografische Dienst). | 56 22: | Topografisch kaart 2012. | 57 23: | Resultaten booronderzoek Hopstraat16, boorprofielen in schematische doorsnede (De Boer 2023). | 58 24: | Archeologische terreinen, vondsten en onderzoeken uit ARCHIS (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 2025).

| 59 25: | Detail van de ARCHIS kaart, figuur 25. | 60 26: | Resultaten booronderzoek. | 61 27: | Getekende boorprofielen in schematische west-oost doorsnede. | 62 Lijst met Tabellen 1: | Aardwetenschappelijke gegevens. | 16 2: | Archeologische terreinen, onderzoeken en vondstlocaties tot ongeveer 500 m van het plangebied. | 18 8/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635 | Schijndel - Elschotseweg 72 3: Coördinaten van de boringen. 67 9/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635 Schijndel - Elschotseweg 72 1 Inleiding Bureau voor Archeologie heeft een archeologisch onderzoek uitgevoerd voor een bouwplan aan de Elschotseweg 72 te Schijndel. Het archeologisch onderzoek is uitgevoerd in het kader van een wijziging van het omgevingsplan. De ligging van het plangebied is weergegeven in figuur 1. Vanwege het gemeentelijke archeologische beleid moet voor de beoogde ontwikkeling een archeologisch onderzoek worden uitgevoerd. Het onderzoek is uitgevoerd onder certificaat BRL SIKB 4000,1 in overeenstemming met de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA versie 4.2). Het onderzoek bestaat uit een bureauonderzoek en een booronderzoek in de verkennende fase. Met de bevindingen wordt aan het einde van het rapport een advies gegeven hoe bij het project rekening kan worden gehouden met archeologische waarden.

1.1 Doelstelling en vraagstelling Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting. Het doel van inventariserend veldonderzoek (IVO landbodems) in het algemeen is het aanvullen en toetsen van de gespecificeerde archeologische verwachting, zoals geformuleerd in het bureauonderzoek. Het doel van dit veldonderzoek is in eerste instantie het controleren en verfijnen van de archeologische verwachting zodat een beslissing genomen kan worden over hoe met eventuele archeologische waarden rekening moet worden gehouden bij de voorgenomen werkzaamheden. Dit betreft de verkennende fase van het inventariserend veldonderzoek. Deze methode is toegepast omdat nog onvoldoende informatie over de bodemopbouw beschikbaar is om te kunnen beslissen of en welk type karterend onderzoek eventueel uitgevoerd kan worden. De volgende onderzoeksvragen zijn in dit onderzoek gebruikt: Bureauonderzoek: 1. Waaruit bestaan de voorgenomen bodemingrepen? 2. Wat is de landschappelijke ligging van het plangebied in termen van geomorfologie, geologie en bodemkunde? 3. Is sprake van bekende bodemverstoringen? 4. Wat is de historische ontwikkeling van het plangebied? 5.

Is sprake van bekende archeologische waarden (zoals AMK terreinen, vondstlocaties, historische kernen) in het plangebied en directe omgeving, en zo ja welke? 1 SIKB 2022 10/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635 Schijndel - Elschotseweg 72 6. Kunnen archeologische resten in het plangebied aanwezig zijn? Zo ja, wat is daarvan op hoofdlijnen de omvang, ligging, aard en datering? 7. Worden deze archeologische resten verstoord door de voorgenomen bodemingrepen? Zo ja, op welke wijze? 8. Welke vervolgstap(pen) kunnen worden genomen om rekening te houden met (mogelijke) archeologische resten? 9. Indien vervolgonderzoek wordt geadviseerd: Welke methode(n), techniek(en) en strategie(ën) van Inventariserend veldonderzoek zijn hiervoor geschikt? Booronderzoek verkennende fase: 10. Wat is de aard (geologisch en bodemkundig) en intactheid (verstoringen) van het bodemprofiel? 11. Zijn potentiële archeologische niveaus aanwezig, en zo ja, wat is de aard, diepteligging en verbreiding daarvan? Eindoordeel: 12. Indien (mogelijk) archeologische resten aanwezig zijn: a. Worden deze archeologische resten verstoord door de voorgenomen bodemingrepen? Zo ja, op welke wijze? b. Welke maatregelen kunnen worden genomen om voldoende rekening te houden met deze archeologische resten? 13.

Indien vervolgonderzoek nodig is: Welke methode(n), techniek(en) en strategie(ën) van Inventariserend veldonderzoek zijn hiervoor geschikt? 11/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635 Schijndel - Elschotseweg 72 2 Bureauonderzoek 2.1 Methode Het bureauonderzoek is uitgevoerd in overeenstemming met de richtlijnen van de KNA 4.2, protocol 4002.2 De vraag- en doelstellingen zijn in hoofdstuk 1.1 beschreven. Eerst wordt het plan- en onderzoeksgebied vastgesteld en het onderzoek gemeld bij ARCHIS. Daarna wordt achtereenvolgens de aardwetenschappelijke, archeologische en historische context van het te onderzoeken gebied bestudeerd om tot een gespecificeerde archeologische verwachting van het gebied te komen. Voor het bestuderen van de aardwetenschappelijke context zijn bodemkundige, geomorfologische, geologische, topografische en historische kaarten, gedetailleerde hoogtegegevens (AHN periode 1992 - heden), luchtfoto’s (WOII en tot heden), boorgegevens en geologische modellen uit het loket voor Data en Informatie van de Nederlandse Ondergrond (DINOloket) bestudeerd. Daarnaast is gebruikt gemaakt van geologische en bodemkundige resultaten van enkele archeologische onderzoeken in de omgeving van het plangebied.

Voor het bestuderen van de archeologische context zijn de Archeologische Monumenten Kaart (AMK) en ARCHIS (archeologisch informatie systeem de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed) geraadpleegd. In de AMK en ARCHIS zijn de gegevens uit het Centraal Monumenten Archief (CMA) en het Centraal Archeologisch Archief (CAA) verwerkt. Daarnaast zijn alle rapporten (voor zover beschikbaar) geraadpleegd van archeologische onderzoeken die in het onderzoeksgebied zijn uitgevoerd. 2 SIKB 2022 12/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635 Schijndel - Elschotseweg 72 Voor het bestuderen van de historische situatie is gebruikt gemaakt van de kadastrale minuut, Bonnebladen en topografische kaarten. Aanvullende bronnen over de historische situatie zijn gezocht in het nationaal archief in Den Haag via nationaalarchief.nl en in de regionale, gemeentelijke en streek archieven via archieven.nl. Deze gegevens worden besproken en geanalyseerd in navolgende paragrafen en de synthese leidt tot het opstellen van een gespecificeerde verwachting. In de gespecificeerde verwachting worden de mogelijk aanwezige archeologische resten beschreven in termen van onder meer diepteligging, omvang, ouderdom en conservering.

De genoemde stappen leiden tot onderhavig rapport en het openbaar maken van de resultaten bij Archis en het e-Depot voor de Nederlandse Archeologie.3 In de hierna volgende hoofdstukken worden de belangrijkste onderzoeksgegevens gepresenteerd. Van alle afgebeelde kaarten is het noorden boven, tenzij anders aangegeven. De topografische achtergronden betreffen de kaarten van de PDOK diensten,4 tenzij anders aangegeven. Alle kaarten zijn opgesteld door de auteur(s) van dit rapport, tenzij anders aan aangegeven. 2.2 Onderzoeksgebied en toekomstig gebruik Afbakening plan- en onderzoeksgebied De ligging van het plangebied staat afgebeeld in figuur 1. Het plangebied ligt in de gemeente Meierijstad in de plaats Schijndel. De locatie ligt ten westen van het perceel met adres Elschotseweg 72. Het plangebied is ongeveer 100 m (oost-west) bij 60 m (noord-zuid) en heeft een omvang van 6.020 m2. Het plangebied wordt begrensd door de Hopstraat in het noorden, het Hopstakenpad in het westen, het Hopveld in het zuiden en de Elschotseweg in het oosten (figuur 2). Om voldoende informatie over aardwetenschappelijke, historische en archeologische gegevens te verzamelen wordt een onderzoeksgebied gebruikt dat groter is dan het plangebied. Het onderzoeksgebied voor het bureauonderzoek is een zone met straal van circa 500 m om de ontwikkeling heen (figuur 3).

Overheidsbeleid In het gebied geldt een vastgesteld gemeentelijk archeologisch beleid.5 Op de gemeentelijke archeologische beleidskaart uit 2023 ligt het plangebied in categorieën 2 en 4, en in mogelijk verstoorde zones (ruit arcering; figuur 4). De aanduiding categorie 2 wordt gegeven aan percelen met historische erven zoals deze op de kadastrale minuutplan (vroeg 19e eeuw) staan. Aan deze erven is een 50 m bufferzone toegevoegd; het plangebied ligt grotendeels in deze bufferzones. De rest van het plangebied ligt op basis van de landschappelijke ligging in categorie 4. In de toelichting op de beleidskaart staat hierover: “De categorie bestaat uit de (geïntegreerde) gebieden waaraan op basis van de verschillende modellen een verwachting is 3 Data Archiving and Networked Services (DANS); Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 2025 4 Beheer PDOK; Kadaster 2025a; Kadaster 2025b 5 Gemeente Meierijstad 2023 13/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635 Schijndel - Elschotseweg 72 toegekend op het voorkomen van archeologische resten zoals weergegeven op alle vier inventarisatiekaarten.” Het beleid is dat bij ingrepen van meer dan 50 m2 (categorie 2) of meer dan 250 m2 (categorie 4) en waarbij dieper wordt gegraven dan 30 cm onder maaiveld rekening gehouden moet worden met archeologische resten.

Voor de verstoorde gebieden geldt: “de archeologisch relevante bodemlagen zijn mogelijk verstoord. Onderliggende categorie is leidend”. Ontwerp c.q. inrichtingsplan De beoogde ingreep bestaat uit de bouw van woningen (figuur 5). De ingreep is nog in ontwerp. Aard en omvang van de toekomstige verstoring Naar verwachting wordt voor aanleg van funderingen van woningen, wegen en ondergrondse infrastructuur tot circa een meter diep gegraven. Milieutechnische condities Op de bodemkwaliteitskaart van Noordoost Brabant ligt het plangebied in de zone Natuur-Landbouw.6 Dat betekent dat de kans klein is dat van één of meerdere stoffen de interventiewaarde wordt overschreden. Grondwaterpeil De actuele grondwaterstand in het plangebied is niet bekend. Informatie over de grondwaterstanden kan worden afgeleid uit de grondwatertrap op de bodemkaart. De grondwatertrap is VI. Dit betekent dat de gemiddeld hoogste grondwaterstand tussen 40 en 80 cm onder maaiveld staat en de gemiddeld laagste grondwaterstand dieper dan 120 cm onder maaiveld staat. De grondwaterstand zal door de beoogde ingrepen waarschijnlijk niet veranderen. Consequentie van de ingrepen Door het uitvoeren van graafwerkzaamheden kunnen archeologische resten worden vergraven. 2.3 Huidige situatie Bebouwing, functie en bodemgebruik In het oosten van plangebied staat een loods uit 1974 (figuur 6).

De rest van het plangebied is grasland (figuur 7). Omgevingsplan Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking en heeft iedere gemeente een omgevingsplan van rechtswege. Bestaande verordeningen en bestemmingsplannen gelden echter tot een nieuw Omgevingsplan wordt vastgesteld (Art. 4.6 lid 1 onder d 6 Spronk 2019 14/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635 Schijndel - Elschotseweg 72 en g Invoeringswet Omgevingswet). Deze plannen zijn onderdeel van het tijdelijke Omgevingsplan. De regels uit het paraplubestemmingsplan Archeologie van de gemeente Meierijstad (vastgesteld 10 april 2025) zijn op deze wijze onderdeel geworden van het tijdelijke deel van het omgevingsplan. Volgens deze regels gelden in het plangebied dubbelbestemming Waarde Archeologie 2 en Waarde Archeologie 4. Bij ingrepen met een omvang van meer dan 50 m2 (waarde 2) of 250 m2 (Waarde 4) waarbij de bodem dieper dan 30 cm onder maaiveld wordt verstoord een rapport moet worden overlegd waaruit blijkt dat de archeologische waarde van het plangebied voldoende is vastgesteld. Deze zones en regels komen overeen met die van de archeologisch beleidskaart van de gemeente. 2.4 Aardwetenschappelijke gegevens De aardwetenschappelijke gegevens staan samengevat in tabel 1.

Het plangebied ligt in het archeologisch landschap 'Roerdalslenk', in de landschapszone dekzandvlakten.7 In het Pleistoceen zijn in dit dalingsgebied rivierafzettingen gevormd. Op de rivierafzettingen is in het Saalien en Weichselien dekzand afgezet (Formatie van Boxtel).8 Hierdoor ligt ten zuidoosten van ‘s Hertogenbosch een uitgestrekt dekzandlandschap dat doorsneden wordt door enkele beekdalen (figuur 8). Tussen het beekdal van de Aa (in het oosten) en de Dommel (in het westen) ligt een lage langgerekte dekzandrug. Op deze rug zijn de dorpen Schijndel, Wijbosch en Eerde ontstaan. De kruin van deze rug ligt ongeveer tussen 8 en 11 m NAP, circa twee meter hoger dan de omgeving. De gronden op de flanken van deze rug zijn lang in gebruik (geweest) als bouwland. Omdat de gronden tot aan de uitvinding van de kunstmest alleen met potstalmest vermengd met gras- en heideplaggen konden worden bemest, is een dik humeus dek ontstaan, ook wel oud bouwlanddek genoemd. Deze gronden zijn op de bodemkaart aangegeven als hoge zwarte enkeerdgronden (figuur 9). Deze gronden zijn ontstaan in lemig fijn zand (het dekzand). Op de geomorfologische kaart ligt het plangebied in een relatief laaggelegen vlakte van ten dele verspoelde dekzanden (of löss; figuur 10). Het bebouwde deel van Schijndel is op deze kaart niet gekarteerd.

Op de kaart fysisch landschap en archeologie van de gemeente Schijndel is de het landschap vlakdekkend ingekleurd (figuur 11). Deze geeft aan dat het plangebied net naast de “hoge dekzandrug” van Schijndel ligt, in een gebied van lage zandruggen. In en vlak naast het plangebied zijn vindplaatsen geregistreerd (de roze cirkels); zie daarvoor paragraaf 2.7. In 2023 zijn op een noordelijk aangrenzend terrein archeologische boringen gezet.9 Een schematische weergave van de boorgegevens staat in figuur 23. Het booronderzoek bevestigde dat de natuurlijke ondergrond bestaat uit dekzand (matig fijn afgrond kalkloos zand). Hierop ligt een oud bouwlanddek bestaande uit sterk 7 Rensink e.a. 2015 8 De Mulder e.a. 2003 9 De Boer 2023 15/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635 Schijndel - Elschotseweg 72 humeus zand. De basis van het bouwlanddek was op dit perceel overal intact. Bij twee boorpunten is een restant van een podzol B-horizont aanwezig in de top van het dekzand, maar E-horizonten ontbreken. Vergelijkbare bodemprofielen kunnen in het plangebied worden verwacht. In 2024 is direct oostelijk van het plangebied ook een archeologisch booronderzoek geweest.10 De boorstaten van dat onderzoek zijn niet opgenomen in de rapportage. De auteur beschrijft dat bij een intact profiel sprake is van een bouwvoor op matig humeus zand (vermoedelijk het bouwlanddek) op grijsgeel zwak siltig zand.

Podzol E- en B-horizonten lijken daar dus te ontbreken. Het maaiveld in het plangebied ligt tussen 8,1 en 8,4 m NAP (figuur 12). Het terrein helt af van zuid naar noord; dit is vermoedelijk de flank van bovengenoemde dekzandrug van Schijndel. Het AHN geeft geen aanwijzingen voor grootschalige ophogingen of afgravingen in het plangebied. Tabel 1: Aardwetenschappelijke gegevens. Bron | Omschrijving Geologie (figuur 8) | Geologische overzichtskaart:11 • | BX4: Dekzand en overige periglaciale afzettingen (Laagpakket van Wierden en Formatie van Boxtel (ongedifferentieerd)) Bodemkunde (figuur 9) | Bodemkunde 1:50.000:12 • | Eerdgronden, Hoge zwarte enkeerdgronden; lemig fijn zand (zEZ23-VI) Geomorfologie (figuur 10 en | Geomorfologie 1:50.000:13 11) | • | Vlakte van ten dele verspoelde dekzanden of löss relatief laaggelegen (M53L) AHN (figuur 12) | Het maaiveld in het plangebied ligt tussen 8,1 en 8,4 m NAP. 2.5 | Historische situatie Het plangebied ligt vermoedelijk op of naast de noordoostelijke flank van een dekzandrug die waarschijnlijk tijdens de laatste ijstijd is ontstaan. Dit houdt in dat het plangebied vanaf het Paleolithicum bewoond kan zijn geweest. Het plangebied ligt ongeveer 700 meter ten noordoosten van de historische kern van Schijndel. De oudste historische vermelding van het dorp Schijndel stamt uit 1233. Het dorp heette toen Scinlre mere.

Bronnen uit de 14e eeuw geven de naam Skinle of Scijnle. De naam is een samenstelling van le, afgeleid van lo, wat licht, open bos betekent, en scin, waarvan de betekenis onbekend is. Mogelijk is het een afleiding van skîna (schijn/glans) of schin (schors/schilfers). De tweede betekenis lijkt het meest waarschijnlijk in verband met eikenschorswinning voor de leerlooierij.14 10 | Sommers 2024 11 | TNO-GDN 2021 12 | Bles e.a. 1984 13 | Maas e.a. 2021 14 | Van der Sijs 2010 16/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635 | Schijndel - Elschotseweg 72 De Hopstraat noordelijk van het plangebied verwijst naar de teelt van dit gewas dat voor het maken van bier een grondstof levert. De Schijndelse hopteelt zou al uit 1400 stammen.15 Het oudste nog bewaarde bericht over een verpachting van de tienden van Schijndel en omgeving dateert uit 1556.16 Philips van Doorn verpachtte in dat jaar zijn Schijndelse tiende in vier blokken of klampen. Deze tiend klampen vielen samen met de borgemeestershoeken (gehuchten) Wijbosch, Elschot, de Borne en het Lutteleind. Deze grote klampen waren weer onderverdeeld in afzonderlijke akkergebieden of 'braecken'. Universiteit van Leuven bezit sinds 1563 de tienden op dit gebied. In de 18e eeuw laat zij een kaart maken waarin de akkergebieden (opnieuw) worden genummerd en vastgelegd om zo het innen van de tienen makkelijker te maken.

De tiendkaart uit het midden van de 18e eeuw laat de structuur van wegen zien zoals die nog bestaat (figuur 13). Het plangebied ligt in akkergebied 14 “Tussen de Voort en de Elsisen weg”. Ten noordoosten van het plangebied ligt een open ruimte waar meerdere wegen samenkomen. Rondom deze open plek staan acht hoeven. Eén van deze staat naast het plangebied op wat nu adres Elschotseweg 72. Deze hoeve is onlangs (2024/2025) vernieuwd op exact dezelfde locatie. De kadastrale minuut staat in figuur 14. Het plangebied ligt grotendeels ter hoogte van bouwland van Paulus Jan Johannes Smits (perceel 1008). Smits woont in de boerderij ten oosten van het plangebied (perceel 1009). Rondom liggen zijn boomgaard (1011) en tuin (1010). In de boomgaard staat een klein gebouw, mogelijk een stookhuis, dat hoort bij zijn erf. T ot in de 2e helft van de 20e eeuw blijven het landgebruik en bebouwde situatie vrijwel hetzelfde (figuren 15 tot en met 21). Op kaart van 1967 staat op de plek van het (veronderstelde) stookhuis een groter gebouw, een voorganger van de huidige loods op deze plek (figuur 19). In 1978 en 1988 staat achter deze loods nog een gebouw. In 2012 is die weer gesloopt (figuur 22). 2.6 Mogelijke verstoringen In het oosten van het plangebied staat een loods uit 1974. Op deze plek en ten westen daarvan hebben in de 19e en 20e eeuw ook andere schuren gestaan.

Door bouw- en sloopwerkzaamheden kunnen archeologische resten op deze plek zijn vergraven. Verder zijn in het plangebied geen grootschalige bodemverstoringen bekend. 2.7 Archeologische en bouwhistorische waarden Archeologische terreinen, vondstlocaties en onderzoeken staan weergegeven in figuur 24 en staan toegelicht in tabel 2. De belangrijkste bevindingen worden in de lopende tekst samengevat. In het plangebied liggen geen archeologische waarnemingen en geen (delen van) archeologische terreinen. Het plangebied is niet eerder archeologisch onderzocht. 15 https:/ /www.bhic.nl/ontdekken/verhalen/de-hopteelt 16 https:/ /www.heemkundekringschijndel.nl/Heemkunde/Brabant%20Collectie/Schijndel%20- %20Historische%20verkenningen/103-Schijndelse%20hopbellen-3.hhtm 17/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635 Schijndel - Elschotseweg 72 In het onderzoeksgebied liggen meerdere archeologische waarnemingen, hoofdzakelijk vondsten die van akkers zijn geraapt (munten en laatmiddeleeuws aardewerk) en de registratie van hoeves die op de 18e eeuwse tiendkaart staan ingetekend en nu niet meer bestaan. Op grotere afstand zijn enkele bureauonderzoeken en booronderzoeken uitgevoerd. In de meeste gevallen is geconcludeerd dat het bodemprofiel te verstoord is en geen archeologie meer wordt verwacht (vrijgave).

Dit geldt ook voor het perceel direct ten oosten van het plangebied waar zich tot voor kort een 18e eeuwse boerderij bevond. Direct ten noorden van het plangebied (Hopstraat 16) is het potentiële archeologische sporenniveau nog aanwezig op 90 cm -mv en dieper (onderzoek 5323403100). Daar is aanbevolen om indien dieper dan 90 cm -mv wordt gegraven, een proefsleuvenonderzoek uit te laten voeren. In het plangebied zijn geen bekende militaire erfgoedwaarden aanwezig.17 Tabel 2: Archeologische terreinen, onderzoeken en vondstlocaties tot ongeveer 500 m van het plangebied. Archeologische terreinen 16858: Schijndel, T errein van hoge archeologische waarde Dit AMK terrein ligt 294 m richting het zuidwesten. T errein met de oude dorpskern van Schijndel. Middeleeuwse bewoning voor 1250. Binnen de contouren kunnen in de bodem resten van vroegmoderne en waarschijnlijk ook van Laat Middeleeuwse (vanaf circa 1300 AD) bewoning aangetroffen worden. Ook sporen van oudere bewoning kunnen aanwezig zijn. Bedacht dient echter te worden dat de bewoning in de Vroege en Volle Middeleeuwen (tot circa 1300 AD) een meer dynamisch karakter gehad kan hebben en dat de plaats en grens ervan niet per se hoeft samen te vallen met die van de latere bewoning. Onderzoeken met bijbehorende vondsten 2054940100: De Steeg, booronderzoek Onderzoek 430 m ten zuidoosten van het plangebied, uitgevoerd in 2004.

vindplaats 1077293 (Schijndel): Er zijn zevenendertig boringen gezet. De bovenste 20-50 cm (gemiddeld 30 cm) van de grond in het plangebied bestaat meestal uit opgebrachte grond. Onder deze opgebrachte laag bevindt zich de oorspronkelijke bodem. De bovenste 20-30 cm van deze bodem (met enkele uitschieters tot boven de 50 cm) bestaat uit zwak tot matig siltig en matig humeus zand. In dit humeuze dek bevonden zich meestal recente baksteen- en puinresten. Meestal ligt het humeuze dek direct op het schone zand van de C-horizont. De top van de C-horizont is meestal ijzerrijk en er zijn veel grijze reductievlekken aanwezig. Dit zijn typische kenmerken van een beekeerdgrond (laag gelegen en natte gronden). Onder het humeuze dek ligt in de boringen 1, 2 en 22 een begraven B-horizont van een oude podzolbodem. Deze boringen liggen aan de rand van het gebied op de overgang naar een hoger gelegen dekzandrug. De humeuze bovengrond (esdek) is in deze boringen (en ook in boring 21) ruim 55 cm dik, waardoor deze gronden tot de hoge zwarte enkeerdgronden kunnen worden gerekend. Als er sprake zou zijn van een enkeerdgrond, dan is te verwachten dat in de boringen die ten zuiden van bovengenoemde enkeerdgronden zijn uitgevoerd ook een enkeerdgrond wordt aangetroffen. In boring 30 is geen enkeerdgrond aangetroffen en de aanwezigheid van een enkeerdgrond in boring 29 is zeer twijfelachtig.

Mogelijk dat op de zuidelijke helft van het kerkhof ook een enkeerdgrond aanwezig is. Deze zal waarschijnlijk bij de aanleg van de graven sterk zijn verstoord, waardoor er van eventueel aanwezige archeologische sporen weinig bewaard zal zijn gebleven. In het noordwestelijke deel van het terrein, rondom het sociaal cultureel centrum, is veel puin in de bodem aanwezig. Het plangebied heeft een lage archeologische verwachting, gezien de lage ligging en het ontbreken van archeologisch indicatoren die op de aanwezigheid van een vindplaats duiden. Om deze redenen wordt voor het plangebied geen 17 Stichting RAAP 2017 18/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635 Schijndel - Elschotseweg 72 archeologisch vervolgonderzoek aanbevolen.18 2055531100: Boschweg, booronderzoek Onderzoek 360 m ten zuidwesten van het plangebied, uitgevoerd in 2004. Vanwege de aanwezigheid van een esdek heeft het gebied een hoge archeologische verwachting. Enkele waarnemingen uit de omgeving van het plangebied stammen uit het Neolithicum tot en met de Romeinse tijd. Tijdens het booronderzoek bleek dat de bodem verstoord is in het grootste deel van het plangebied. De bovenlaag bestaat uit (donker)bruingrijs, matig fijn, zwak siltig zand en is 60 tot 130 cm dik en bevat onder andere baksteen, puin en plastic. In drie van de twaalf boringen is een podzolprofiel deels bewaard gebleven.

Hier is een B-horizont van 10 tot 20 cm dik aanwezig. Er is geen vervolgonderzoek geadviseerd.19 2074786100: Heuvelstraat, booronderzoek Onderzoek 390 m ten noordoosten van het plangebied, uitgevoerd in 2005. Onderzoek op een terrein ongeveer 500 m oostelijk van de Hopstraat ten behoeve van de aanleg van een milieustraat.20 Uit het booronderzoek blijkt dat sprake is van een volledig verstoord bodemprofiel in verband met de (reeds bestaande) zuiveringsinstallatie die zal worden gesloopt. De kans op archeologische resten is klein. Het plangebied is vrijgegeven. 2087762100: Schijndel, Steeg, opgraving Onderzoek 440 m ten oosten van het plangebied, uitgevoerd in 2004. vindplaats 1093728 (Schijndel): Onderzoek door de AWN. Bij de aanleg van een rioolpersleiding zijn over een lengte van 150 meter(en breedte 5m) meer dan 150 sporen aangetroffen van veelal parallelle palen, waarvan sommige erg diep en andere erg breed. Het gaat hier om de sporen van hopkuilen op de hopakker, zoals het hier vroeger heette. In een aantal kuilen zat nog hout. twee paaltjes hebben een datering opgeleverd vanaf de 16e tot in de 18e eeuw. In één kuil werden 2 klingen en een afslag gevonden, waarschijnlijk secundair. Midden in het hopveld werd ook een rundergraf aangetroffen. Op deze locatie zijn onder andere fragmenten bot, slak, steengoed, pijpaardewerk en twee klingen verzameld.

2105905100: Schijndel, Hoofdstraat, booronderzoek Onderzoek 430 m ten zuiden van het plangebied, uitgevoerd in 2006. In het onderzoeksterrein kunnen archeologische sporen worden verwacht uit de Prehistorie tot en met de Nieuwe tijd. Tijdens het booronderzoek is een recent (19e en 20e eeuw) verstoord esdek aangetroffen op een natuurlijk pakket dekzand van de Formatie van Twente. Er zijn geen archeologische indicatoren van vóór de Nieuwe tijd aangetroffen. Op basis daarvan hebben de onderzoekers het plangebied vrijgegeven.21 2144064100: Hoofdstraat - Brouwhuisstraat, booronderzoek Onderzoek 250 m ten zuidwesten van het plangebied, uitgevoerd in 2007. Van het onderzoek zijn geen rapporten beschikbaar in DANS en ARCHIS. Bij het onderzoek is geen vondstmelding geregistreerd. 2312869100: Schijndel, Elschotseweg 54-56, booronderzoek Onderzoek 130 m ten zuiden van het plangebied, uitgevoerd in 2011. Uit het booronderzoek blijkt dat het plangebied globaal in twee delen opgesplitst kan worden: de nattere, westelijke helft en het drogere, oostelijk deel. De hoge archeologische verwachting voor vindplaatsen van landbouwers dient voor het westelijke deel van het plangebied echter naar omlaag bijgesteld te worden. Dit omwille van de minder droge bodemomstandigheden.

Wat betreft het drogere, oostelijke deel blijft de middelhoge archeologische verwachting gelden, maar moeten eveneens de gaafheid en ensemblewaarde in overweging genomen worden. Op basis van het onderzoek kunnen archeologische resten in het oostelijke deel van het plangebied niet uitgesloten worden. De geplande nieuwbouw vormt echter geen bedreiging voor eventueel aanwezige archeologische resten. Archeologisch vervolgonderzoek is daardoor nu niet nodig.22 2448439100: Schijndel, Vossenbergsesteeg 5, booronderzoek Onderzoek 470 m ten noorden van het plangebied, uitgevoerd in 2014. 18 | Schorn 2004 19 | Boer 2007 20 | Koopmanschap 2005 21 | Delporte en Ras 2006 22 | Senica 2011 19/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635 | Schijndel - Elschotseweg 72 In het plangebied zijn vijf boringen geplaatst tot maximaal 150 cm diep. Bij het booronderzoek is een bouwlanddek aangetroffen van 40 tot 75 cm dik. Op grond van bijmengingen en vlekken wordt verondersteld dat het dek is omgewerkt. Ook de top van de onderliggende natuurlijke bodem is omgewerkt. De verstoringsdiepte bedraagt 55 tot 85 cm. Er zijn geen aanwijzingen voor archeologische waarden aangetroffen.23 2471589100: Schijndel, Eekelhof 26, booronderzoek Onderzoek 290 m ten oosten van het plangebied, uitgevoerd in 2015. Het plangebied ligt in het Brabants Zandgebied in de bouwlanden buiten de historische kern van Schijndel.

Hier is vanaf de Late Middeleeuwen een ophogingspakket opgebracht waaronder archeologische sporen goed kunnen zijn bewaard. Nabij het plangebied is aardewerk uit de Late Middeleeuwen aangetroffen wat een aanwijzing is voor laatmiddeleeuwse bewoning van het gebied. Op de Tiendkaart uit 1756 is het plangebied in gebruik als bouwland. Nabij het plangebied bevindt zich bebouwing, waarschijnlijk ter plaatse van het huidige woonhuis op nr. 26. Het plangebied is tot heden in gebruik geweest als bouwland en tuin. In het plangebied zijn vijf boringen gezet tot maximaal 140 cm diep. Hierbij is een lemige natuurlijke ondergrond aangetroffen waaruit wordt geconcludeerd dat het plangebied van oorsprong een relatief nat gebied was en niet geschikt van landbouw. Hierboven bevindt zich een meestal aan de onderkant scherp begrenst ophogingspakket. Het betreft een waarschijnlijk in de Nieuwe tijd opgebracht ophogingspakket met als doel het landbouwareaal uit te breiden. Op basis van de relatief natte omstandigheden in het plangebied worden geen archeologische waarden verwacht in het plangebied.24 Bij deze zaak is vondstlocatie 1114736 geregistreerd. Bij deze vondstlocatie zijn geen vondsten geregistreerd. 4773771100: Kerkendijk 130, begeleiding Onderzoek 480 m ten zuidoosten van het plangebied, uitgevoerd in 2020.

vindplaats 1270152 (Schijndel): Opgraving variant begeleiding voor sloop en herbouw van een boerderij. De opgraving is uitgevoerd op 18 en 19 februari 2020. Er zijn sporen en vondsten van bewoning aangetroffen daterend vanaf de 12e eeuw. De oudste sporen betreffen paalkuilen behorende bij een plattegrond uit de 12e of 13e eeuw. Van deze plattegrond zijn enkele houten staanders aangetroffen. Veel sporen van de plattegrond zijn waarschijnlijk nog aanwezig onder de maximale onderzoeksdiepte.25 516052010 en 5160529100: Boschweg 14, bureauonderzoek en bureauonderzoek Onderzoek 360 m ten zuidwesten van het plangebied, uitgevoerd in 2022. Op de locatie zijn vijf boringen gezet tot in de natuurlijke ondergrond, tot minimaal 190 en maximaal 270 cm -mv. Het booronderzoek bevestigt dat de natuurlijke ondergrond bestaat uit dekzand (C-horizont). De top van deze natuurlijke ondergrond ligt tussen 125 en 160 cm -mv. Hierop ligt een humeus dek van matig grof zwak siltig zand. Het humeuze dek is 55 tot 125 cm dik. Het humeuze dek is van oorsprong waarschijnlijk een oud bouwland dek bestaande uit gras/heideplaggen vermengd met potstalmest. Maar de bijmengingen, laagondergrenzen en de structuur wijzen er op dat het dek niet meer intact is maar vergraven. Het is daarom geïnterpreteerd als een omgewerkte A-horizont. Hierop ligt ter plaatse van de tuin nog een maximaal 60 cm dikke ophooglaag.

Er zijn geen (resten) van podzolhorizonten, de A horizont heeft een heterogeen karakter met moderne bijmengingen en vaak een scherpe laagovergang naar de C-horizont. Er is waarschijnlijk gegraven tot in de natuurlijke ondergrond, mogelijk bij een ontzanding. Er is geen intact plaggendek waaronder nog een archeologisch sporenniveau bewaard zou kunnen zijn gebleven. Er worden waarschijnlijk geen archeologische waarden verstoord bij de beoogde ingreep.26 5205419100: CARE: Schijndel 2022, proefputten\proefsleuven Onderzoek verspreid door de kern van Schijndel in het kader van gemeenschapsarcheologisch onderzoek. Hierbij zijn zestien kleine putten gegraven. 190 m ten westen van het plangebied ligt proefput 7 van dit onderzoek. Het bodemprofiel bestaat uit een bouwvoor op een plaggendek op C-horizont. 27 Verslag van gemeenschapsarcheologisch onderzoek in Schijndel. Universiteit van Amsterdam 23 | De Boer 2014 24 | Hanemaaijer 2014 25 | Hos 2020 26 | De Boer 2022 27 | Verspay e.a. 2022 20/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635 | Schijndel - Elschotseweg 72 5249354100 en 5249362100: Hoofdstraat 54-66 en Toon Bolsiusstraat 14-18, bureauonderzoek en booronderzoek Onderzoek 470 m ten zuiden van het plangebied, uitgevoerd in 2022 voor sloop en nieuwbouw. In het plangebied zijn zeven boringen gezet tot in de ongeroerde C-horizont met einddieptes tussen 120 en 250 cm -mv.

De boringen bevestigen de aanwezigheid van een dik humeus dek, waarschijnlijk een restant van de hoge zwarte enkeerdgrond. De enkeerdgrond is omgewerkt bij sloop- en bouwwerkzaamheden in de 19e en 20e eeuw. Restanten van het oorspronkelijke podzolprofiel zijn afwezig. De top van de C-horizont ligt tussen 50 en 200 cm -mv (884 en 764 cm NAP). Het hoogteverschil van de top van de C-horizont is waarschijnlijk veroorzaakt door menselijk handelen, wat er op wijst dat de bodem in het plangebied diep is geroerd, vermoedelijk bij zandwinning. Het potentieel archeologisch niveau is waarschijnlijk (grotendeels) verstoord.28 5323396100 en 5323403100: Hopstraat 16, bureauonderzoek en booronderzoek Onderzoek uit 2023. Het onderzochte gebied grenst direct aan de noordwestzijde van het plangebied. In het plangebied zijn vijf handboringen gezet tot in de C-horizont om de aard en intactheid van het bodemprofiel te controleren. Het booronderzoek bevestigt dat de natuurlijke ondergrond bestaat uit dekzand waarop een oud bouwlanddek ligt. De top van het bouwlanddek is in drie van de vijf boorprofielen verstoord maar de basis van het bouwlanddek lijkt overal intact. Bij twee boorpunten is een restant van een podzol B-horizont aanwezig in de top van het dekzand. De top van de natuurlijke bodem (het dekzand) is een potentieel archeologisch sporenniveau.

De top van dit niveau ligt tussen 90 en 120 cm -mv (739 en 690 cm NAP). Aanbevolen wordt om graafwerkzaamheden dieper dan 769 cm NAP te vermijden. Dit betreft de top van het hoogst voorkomende potentiële archeologische sporenniveau met een buffer van plus 30 cm. Als dieper zal worden gegraven, dan wordt vervolgonderzoek aanbevolen.29 5470710100 en 5470727100: Vossenbergsesteeg 5 schuur, bureauonderzoek en booronderzoek Onderzoek 430 m ten noorden van het plangebied, uitgevoerd in 2023. In het plangebied zijn zes boringen gezet met einddieptes tussen 120 en 200 cm -mv. Hieruit blijkt dat een restant van een bouwlanddek aanwezig is met daaronder een B-horizont. De bodem in het plangebied is nog grotendeels intact. Bij graafwerkzaamheden dieper dan de top van de ongeroerde B-horizont (45 cm - mv) kunnen archeologische resten worden vergraven. Bureau voor Archeologie adviseert graafwerkzaamheden dieper dan 30 cm -mv te vermijden en anders een proefsleuvenonderzoek uit te laten voeren.30 5603607100 en 5603615100: Steeg 19, bureauonderzoek en booronderzoek Onderzoek 460 m ten zuidoosten van het plangebied, uitgevoerd in 2024. In het plangebied zijn vijf boringen gezet met einddieptes tussen 150 en 200 cm -mv. Hieruit blijkt dat de bodem in het plangebied bestaat uit leem en dekzand met daarop een donkere humeuze antropogene laag die gerelateerd is aan het historische erf.

Hierin bevinden zich onder andere baksteenresten en mortelbrokken en op één plaats zijn fosfaatvlekken aangeboord die wijzen op langdurige menselijke aanwezigheid. De kans bestaat dat archeologische resten van het historische erf bij graafwerkzaamheden zullen worden verstoord. Bureau voor Archeologie adviseert daarom ter hoogte van het historische erf, op plaatsen waar graafwerkzaamheden zijn gepland, een proefsleuvenonderzoek uit te voeren om de aanwezigheid, intactheid en waarde van eventuele archeologische resten vast te stellen.31 5607430100: Elschotseweg 72, booronderzoek Onderzoek uit 2024. Het onderzochte gebied ligt direct oostelijk van het plangebied. Onderzoek voor sloop en nieuwbouw van de historische boerderij. In het plangebied zijn vier handboringen gezet, waarvan twee ín en twee naast het vlak van de gesloopte bebouwing. De boorstaten zijn geen onderdeel van het rapport en zijn niet gedeponeerd. Ze zijn dus helaas niet raadpleegbaar. De onderzoeker concludeert dat de bodem verstoord is en verder onderzoek daarom niet nodig.32 5647834100: Steeg-Structuurweg, bureauonderzoek Onderzoek 430 m ten oosten van het plangebied, aangemeld in 2024, maar nog niet afgerond.

Vondsten overig 28 | Roodenburg en Durczak 2022 29 | De Boer 2023 30 | De Boer 2014 31 | Roodenburg 2024 32 | Sommers 2024 21/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635 | Schijndel - Elschotseweg 72 1079744: Structuurweg, niet-archeologisch: graafwerk (meldingsnummer: 3034270100) Vondstlocatie 250 m ten oosten van het plangebied. Vondst uit 1980. Gevonden bij het aanleggen van de rondweg om Schijndel. Één fragment van een steengoed beker (Siegburgs), Late Middeleeuwen B. 1079756: Eekelhof, niet-archeologisch (meldingsnummer: 3034335100) Vondstlocatie 280 m ten oosten van het plangebied. Vondst uit 1984. Vondst van een Elmpt kannetje uit 1200, gevonden in de bodem in achtertuin, Late Middeleeuwen B (1200-1400) 1079757: De Weerelt, verwervingswijze niet te bepalen (meldingsnummer: 3157212100) Vondstlocatie 110 m ten noorden van het plangebied. Vondst uit 1993. Vermoedelijk een oppervlakte vondst: één bronzen munt, Late Middeleeuwen - Nieuwe Tijd. 1079793: Hopstraat, verwervingswijze niet te bepalen (meldingsnummer: 3162786100) Vondstlocatie 30 m ten noordoosten van het plangebied. Vondst uit 1978. Vermoedelijk een oppervlakte vondst: één gouden dukaat uit 1742, Utrecht. 1079794: Hopveld, verwervingswijze niet te bepalen (meldingsnummer: 3162818100) Vondstlocatie ligt in het plangebied. Vondst uit 1967.

Vermoedelijk oppervlakte vondsten: • zilveren munt, Nieuwe Tijd Vroeg • Een halve gouden reaal van Philips II, Nieuwe Tijd Vroeg 1079807: Hopstraat, indirect: archief (meldingsnummer: 3162048100) Vondstlocatie 170 m ten westen van het plangebied. Vondst uit 2005. Verdwenen hoeve aan de Hopstraat. Plaats bepaald aan de hand van de tiendkaart uit 1757. 1079815: Vossenbergsesteeg, archeologisch: (veld)kartering (meldingsnummer: 3159984100) Vondstlocatie 300 m ten noordoosten van het plangebied. Vondst uit 1985. Divers aardewerk als grijs gedraaid, roodbakkend geglazuurd, een Romeinse rand van een kookpot en een versierde Raeren scherf. gevonden bij het aflopen van een paar akkers. 1079817: Hopstraat/Floralaan, archeologisch: (veld)kartering (meldingsnummer: 3161805100) Vondstlocatie 110 m ten noordwesten van het plangebied. Vondst uit 2002. Eén zilveren munt uit 1260, uit T ours, Late Middeleeuwen B. 1079818: Hopstraat/Floralaan, verwervingswijze niet te bepalen (meldingsnummer: 3161813100) Vondstlocatie 110 m ten noordwesten van het plangebied. Vondst uit 2005. Munt uit 1260 uit T ours. Materiaal niet geheel zeker (brons of zilver). 1079829: Hopstraat, indirect: archief (meldingsnummer: 3162031100) Vondstlocatie 260 m ten westen van het plangebied. Vondst uit 2005. Verdwenen hoeve aan de Hopstraat. Plaats bepaald aan de hand van de tiendkaart uit 1757.

1079833: Verkensstraatje, indirect: archief (meldingsnummer: 3161879100) Vondstlocatie 380 m ten noorden van het plangebied. Vondst uit 2005. Verdwenen hoeve aan het Verkensstraatje, gelegen op een dekzandkop. Plaats bepaald aan de hand van de 22/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635 Schijndel - Elschotseweg 72 tiendkaart uit 1757. 1091674: Kasteel Den Boogaard; Sleutjes Spook, indirect: archief (meldingsnummer: 3241866100) Vondstlocatie 500 m ten noordoosten van het plangebied. Vondst uit 2009. Melding van grondsporen die vermoedelijk toebehoren aan een voormalig kasteel. De locatie lijkt fout in ARCHIS te staan, aangezien deze locatie op de erfgoedkaart van Schijndel enkele kilometers noordelijker geregistreerd staat, aan de Kanaaldijk-Zuid (Erfgoedkaart Schijndel 22.1.002, Bijlage 7) 1112906: niet-archeologisch: metaaldetector (meldingsnummer: 3986443100) Vondstlocatie 100 m ten westen van het plangebied. Vondst uit 2015. Op 13 maart 2015 heeft een particuliere vinder/vondstmelder tijdens metaaldetectie op een tuinbouwperceel (met daarop coniferenteelt) aan de Hopstraat in Schijndel (in de Gemeente Schijndel) een grote hoeveelheid aardewerkfragmenten en metaalvondsten verzameld.

Deze vondsten kunnen wijzen op de aanwezigheid van een soort nederzetting (waarschijnlijk slechts één afzonderlijke huisplaats) op deze locatie tijdens de Late Middeleeuwen en de vroege Nieuwe tijd. De vondst van 'militaria' uit de Nieuwe tijd (loden musket- en pistoletkogels) op deze locatie hoeft geen grote verbazing te wekken, want het perceel lag in de 16e tot 18e eeuw buiten het dorp en leende zich mogelijk voor de jacht op kleinwild, voor tijdelijke bewoning door kamperende troepen en voor oefeningen met lichte vuurwapens. Bovendien heeft Schijndel in deze periode meerdere malen (in 1587, 1629, 1672 en 1794) op de marsroute van doortrekkende troepen gelegen. De vondsten betreffen vooral lood (36 loden kogels) en verder met name laatmiddeleeuws aardewerk. 1152766: Elschotseweg, niet-archeologisch (meldingsnummer: 4593181100) Vondstlocatie 280 m ten zuiden van het plangebied. Vondst uit 2018. Vondsten uit een tuin bij tuinieren. Van de vier vondsten werd aanvankelijk aangenomen dat het in alle gevallen om aardewerk ging, maar één vondst viel al snel af, aangezien het bij nadere beschouwing (met een vergrootglas) om een stuk (onbewerkte) natuursteen bleek te gaan. Het is niet duidelijk wat de andere vondsten zijn (niet in archis vermeld).

In het plangebied staan geen bekende (ondergrondse) bouwhistorische waarden geregistreerd.33 2.8 Gespecificeerde verwachting Het plangebied ligt in het archeologisch landschap 'Roerdalslenk', in de landschapszone dekzandvlakten. In het plangebied zijn enkeerdgronden aanwezig. Dit zijn gronden ontstaan door eeuwenlang gebruik van potstalmest vermengd met gras- of heideplaggen. De akkers zijn daardoor opgehoogd en nu vindt men daardoor op de akkers een 50 cm tot 80 cm dik humeus dek. Onder dit humeuze dek ligt de oorspronkelijke bodem. Het plangebied is in de 18e en 19e eeuw onbebouwd. Het is in die periode in gebruik als weiland. Op kaarten uit deze periode is bekend dat toen circa 100 m oostelijk een gebouw stond, vermoedelijk een woning of boerderij. Midden 19e eeuw wordt de huidige boerderij gerealiseerd en in de 20e eeuw worden bijgebouwen opgericht. In het plangebied is een bouwlanddek aanwezig. In dat geval is de top van het oorspronkelijke bodemprofiel door het ploegen waarschijnlijk niet meer intact en dan is de kans klein dat ondiepe sporen nog aanwezig zijn (periode Paleolithicum en Mesolithicum). 33 Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 2017 23/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635 Schijndel - Elschotseweg 72 De verwachting wordt als volgt gespecificeerd: 1.

Datering In het plangebied kunnen archeologische resten aanwezig zijn uit het Neolithicum tot en met de Nieuwe tijd. 2. Complextype Er moet rekening gehouden worden met archeologische resten uit de periode van landbouwsamenlevingen en staatssamenlevingen gerelateerd aan bewoning, economie, infrastructuur, rituelen en begravingen. In het bijzonder kunnen aan de oostkant van het plangebied resten van inrichting van een 18e eeuws erf en bijgebouw aanwezig zijn. Deze staan op de kadastrale minuutplan ingetekend. 3. Omvang Archeologische resten gerelateerd aan bewoning uit de periode van de landbouwsamenlevingen en staatssamenlevingen kunnen worden beschouwd als vlakelementen met variabele omvang (klein tot groot). Sommige complextypen kunnen zich ook als puntelementen manifesteren (begravingen, depots) of als lijnelementen (wegen, watergangen, percelering). 4. Diepteligging De top van het potentiële archeologische sporenniveau wordt verwacht onder de bouwvoor en plaggendek van zeker 50 cm dik. 5. Gaafheid en conservering (fysieke kwaliteit) De grondwatertrap is VI. Dit betekent dat het potentiële archeologische niveau (tussen circa 50 en 100 cm) elke zomer boven het grondwater ligt. De conservering van organische archeologische resten (zoals hout, textiel, leer en bot) in archeologische sporen is daardoor onzeker, en mogelijk slecht.

Over de gaafheid en conservering van eventuele sporen en artefacten zijn niet meer gegevens bekend. 6. Locatie In het hele plangebied kunnen archeologische resten aanwezig zijn. 7. Uiterlijke kenmerken (prospectie kenmerken): Uiterlijke kenmerken: Archeologische resten uit landbouwsamenlevingen kunnen bestaan uit sporen in de natuurlijke ondergrond zoals resten van beer- en/of waterputten of afvalkuilen, paalsporen en greppels. Daarnaast kunnen fragmenten aardewerk (urnen), crematieresten en inhumaties aanwezig zijn. Fragmenten hiervan kunnen door ploegwerkzaamheden ook in de bouwvoor of (als deze aanwezig is) bouwlanddek aanwezig zijn. Archeologische resten van staatssamenlevingen hebben vergelijkbare uiterlijke kenmerken. Daarnaast moet rekening gehouden worden met resten van steenbouw (fragmenten baksteen, uitbraaksleuven, metselwerk). Prospectiekenmerken: Archeologische resten kenmerken zich door de aanwezigheid van een archeologische sporenniveau. 24/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635 Schijndel - Elschotseweg 72 8. Mogelijke verstoringen In het oosten hebben in de 19e en 20e eeuw bijgebouwen gestaan die inmiddels zijn gesloopt. Hier kan de bodem diep zijn vergraven. Andere verstoringen zijn niet bekend. 2.9 Advies voor eventuele vervolgstappen Met de gegevens van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld.

Daaruit blijkt dat in het plangebied archeologische resten aanwezig kunnen zijn die bij de voorgenomen ingreep kunnen worden verstoord. Het toetsen van de archeologische verwachting in het plangebied kan het beste worden gedaan door het uitvoeren van een archeologisch proefsleuvenonderzoek. Echter, aanbevolen wordt eerst de archeologische verwachting te controleren en te verfijnen door het uitvoeren van een verkennend archeologisch booronderzoek. 25/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635 Schijndel - Elschotseweg 72 3 Booronderzoek 3.1 Inleiding De ligging van het plangebied staat afgebeeld in figuur 1. In het plangebied is een ontwikkeling met grondwerkzaamheden voorzien. Daardoor worden mogelijk archeologische resten verstoord. Voor de beoogde ontwikkeling is een bureauonderzoek uitgevoerd (zie hoofdstuk 2 van dit rapport) waarbij een gespecificeerde archeologische verwachting is opgesteld. Op basis daarvan is een Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van boringen uitgevoerd. Het veldonderzoek is uitgevoerd zoals voorgeschreven in de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie 4.2,34 in het bijzonder het hoofdstuk ”protocol 4003 inventariserend veldonderzoek overig”. Het veldonderzoek is uitgevoerd volgens specificatie “VS03 Uitvoeren booronderzoek”. Het onderzoek is gerapporteerd volgens specificatie “VS05 Opstellen standaardrapport IVO – O/P”.

De vraag- en doelstellingen van het booronderzoek zijn in hoofdstuk 1.1 beschreven. Het onderzoeksgebied voor het booronderzoek is hetzelfde als het plangebied. 3.2 Methode De werkwijze in het veld was als volgt: Boortype De boringen zijn gezet met een 7 cm Edelmanboor. Aantal Er zijn zes boringen gezet. 34 SIKB 2022 26/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635 Schijndel - Elschotseweg 72 Diepte De boringen zijn gezet tot in de schone C-horizont. De einddieptes van de boringen ligt tussen 120 en 200 cm -mv. Verspreiding De boringen zijn verspreid in het plangebied geplaatst. Waarnemingswijze Het sediment is met de hand bemonsterd en met het blote oog onderzocht door het te versnijden en te verbrokkelen. De opgeboorde grond is systematisch uitgelegd op een plastic zeil. Representatieve uitgelegde boorprofielen zijn gefotografeerd. De opgeboorde grond van relevante lagen is gezeefd over 4 mm om beter zicht te krijgen op eventuele archeologische indicatoren of recente verstoringen. Classificatie bodemtextuur en archeologische indicatoren De opgeboorde grond is beschreven op basis van de Archeologische Standaard Boorbeschrijvingsmethode versie 1.1 (ASB 1.1), dit omvat NEN 5104.35 Locatie bepaling De X en Y coördinaten van de boringen zijn bepaald met een GPS met een nauwkeurigheid van 2 m.

De Z coördinaat is na afloop van het veldwerk bepaald aan de hand het AHN.36 De gegevens zijn digitaal in het veld geregistreerd. Het veldwerk is uitgevoerd op donderdag 2 oktober 2025 door A. de Boer (KNA Senior Prospector) en A. Mommen (junior archeoloog). Plan van Aanpak Voorgaand aan het veldwerk is een plan van aanpak opgesteld. Het Plan van Aanpak is geregistreerd in ARCHIS. 3.3 Resultaten met bodemkundige en geologische interpretatie De locaties van de boringen zijn in figuur 26 weergegeven. De boorgegevens staan in Bijlage 1. Met de gegevens is een schematische doorsnede gemaakt. Deze is weergegeven in figuur 27. Er zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen die wijzen op een vindplaats. Er zijn geen vondsten verzameld. Het grondwater is bij het booronderzoek niet bereikt. Al het bodemmateriaal bestaat uit kalkloos zand. Op basis van de textuur, kleur en bijmengingen kunnen de volgende pakketten worden onderscheiden, van boven naar onder: 35 Bosch 2008 36 Actueel Hoogtebestand Nederland 2023 27/68 - Bureau voor Archeologie Rapport 1635 Schijndel - Elschotseweg 72 Pakket 1: bouwvoor Het bovenste pakket bestaat in vrijwel het hele plangebied uit zwak siltig sterk humeus zand. Dit is de regelmatig geploegde bovengrond.37 In deze laag bevinden zich ook fragmenten baksteen, plastic en steenkool. Het is donker- (bruin-) grijs. Het pakket is 30 tot 50 cm dik.

De top van het pakket ligt aan het maaiveld. Pakket 2: omgewerkte grond In het oosten van het plangebied ligt onder de bouwvoor (boorpunt 5) en tot aan het maaiveld (boorpunt 6) een heterogeen pakket met afwisselend schoon en humeus zand. De kleuren zijn: licht- geel en licht en donker (geel-) grijs. Het pakket is 90 tot 100 cm dik. In het pakket bevinden zich lagen met fragmenten baksteen en plastic. Dit pakket is is vermoedelijk ontstaan bij de bouw en sloop van schuren bij het toenmalige boerenbedrijf. De top van het pakket op 40 cm -mv (boorpunt 5) en aan het maaiveld (boorpunt 6). De onderzijde van de omgewerkte grondpakket ligt tussen 120 en 140 cm -mv (754 en 718 cm NAP). Pakket 3: menglaag In het westen ligt onder de bouwvoor een menglaag van 10 tot 40 cm dik, bij boorpunten 1, 2 en 4. Deze laag varieert in kleur en bestaat uit brokken van de bouwvoor en van de onderliggende schone grond. Bij boorpunt 2 zijn hierin resten van een B-horizont herkenbaar. De menglaag is soms roestig. De laagondergrens is geleidelijk. De top van het pakket ligt tussen 30 en 40 cm -mv (797 en 766 cm NAP). Pakket 4: dekzand De natuurlijke ondergrond bestaat uit zwak siltig goed gesorteerd fijn zand. Dit bodemmateriaal wordt op basis van de textuur en landschappelijke ligging geïnterpreteerd als dekzand (Laagpakket van Wierden). Het zand heeft overwegend een lichte tint.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://meierijstad.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/ce80ecff-3e90-4405-ac47-8e62bdb09c2b?agendaItemId=9505b985-3bff-4239-98be-0c6b18b7ea65