Bijlage 4 bij beleidsstuk - biodiversiteitmeting

Biodiversiteitsmeting Gemeente Meierijstad

COLOFON Biodiversiteitsmeting Gemeente Meierijstad OPDRACHTNEMER

idverde Advies Willemsplein 2-4 5211 AK ‘s-Hertogenbosch T 073 205 11 00 E advies@idverde.nl

OPGESTELD DOOR VRIJGEGEVEN DOOR

Matthias Koster (Adviseur Ecologie) Arjan Schoenmakers (Teamleider Ecologie)

OPDRACHTGEVER

Gemeente Meierijstad t.a.v. Mevr. van Heijst-van Voorst Stadhuisplein 1 5461KN Veghel Nederland

PROJECTNUMMER KENMERK

722210074 Biodiversiteitsmeting Gemeente Meierijstad

STATUS VERSIE DATUM

Definitief 1.0 23 juni 2021

Idverde advies bv is niet aansprakelijk voor vervolgschade, alsmede schade die voortvloeit uit toepassingen van de resultaten van de werkzaamheden, kaartmateriaal inclusief getoonde begrenzingen of andere gegevens verkregen van idverde Advies bv. De opdrachtgever vrijwaart idverde Advies bv voor aanspraken van derden in verband met deze toepassing. Idverde Advies bv is lid van het Netwerk Groene Bureaus, brancheorganisatie voor kwaliteitsbevordering en belangenbehartiging van ecologische adviesbureaus. Hierdoor zijn wij goed op de hoogte van de nieuwste ontwikkeling op het gebied van ecologie en wetgeving. Door de inzet van conform de wet ter zake kundige ecologen, waarborgen wij daarnaast onze onderzoekskwaliteit. Omdat ecologisch (veld)onderzoek een momentopname is, kan aanwezigheid van beschermde soorten soms niet worden uitgesloten of bevestigd. Daarnaast is de natuurwetgeving aan verandering en jurisprudentie onderhevig. Idverde Advies bv is niet aansprakelijk voor de gevolgen van onverwacht verschijnende of verdwijnende flora of fauna, noch voor de gevolgen van veranderende wetgeving of jurisprudentie. Copyright 2021 idverde. Alle rechten voorbehouden.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van idverde. idverde is niet aansprakelijk voor eventuele schade ontstaan bij gebruik van gegevens uit dit rapport.

Biodiversiteitsmeting – Gemeente Meierijstad

2

INHOUDSOPGAVE COLOFON

2

1.

4

INLEIDING 1.1 Aanleiding

2.

WERKWIJZE

5

3.

ONDERZOEKSRESULTATEN

6

3.1 Dorpskernen 3.1.1 Soorten behorend tot de Nationaal beschermde soorten 3.1.2 Soorten behorend tot de Habitatrichtlijn 3.1.3 Soorten behorend tot de Vogelrichtlijn 3.1.4 Soorten behorend tot de Rode Lijst (2021) 3.2 Natuurgebieden (Natuur Netwerk Nederland) 3.2.1 Soorten behorend tot de Nationaal beschermde soorten 3.2.2 Soorten behorend tot de Habitatrichtlijn 3.2.3 Soorten behorend tot de Vogelrichtlijn 3.2.4 Soorten behorend tot de Rode Lijst 3.3 Buitengebied 3.3.1 Soorten behorend tot de Nationaal beschermde soorten 3.3.2 Soorten behorend tot de Habitatrichtlijn 3.3.3 Soorten behorend tot de Vogelrichtlijn 3.3.4 Soorten behorend tot de Rode Lijst

4.

ANALYSE 4.1 Vergelijking van 2008-2010 met 2018-2020 4.2 Trend van de biodiversiteit over 10 jaar

5.

3

4

6 6 7 7 7 9 9 9 10 10 11 11 12 13 13

15 15 17

KANSEN EN ADVIES

19

5.1 Kansen 5.2 Advies voor biodiversiteitsplan

19 19

6.

LITERATUURLIJST

20

7.

BIJLAGEN

21

Biodiversiteitsmeting – Gemeente Meierijstad

1. Inleiding 1.1 Aanleiding De gemeente Meijerijstad is voornemens om een biodiversiteitsplan op te stellen voor haar gemeente. Echter heeft de gemeente geen huidig beeld van de actuele biodiversiteit binnen de grenzen van haar gemeente. Om een basis te hebben voor het biodiversiteitsplan wil de gemeente de huidige waarde van de biodiversiteit graag weten en hoe deze waarde is veranderd ten opzichte van enkele jaren geleden. Daarom heeft Gemeente Meijerijstad idverde Advies benaderd om een onderzoek uit te voeren naar de huidige biodiversiteit ten opzichte van de biodiversiteit van 10 jaar geleden.

Afbeelding 1.1. Het onderzoeksgebied, betreffende gemeente Meierijstad (zwarte rand), waarbinnen de biodiversiteitsmeting heeft plaatsgevonden.

Biodiversiteitsmeting – Gemeente Meierijstad

4

2. Werkwijze Om inzicht te krijgen in de biodiversiteit van de gemeente Meijerijstad zijn de volgende stappen ondernomen: Voor het beoordelen van de biodiversiteit is de gemeente als geheel en in deelgebieden onderzocht. Hierin is onderscheid gemaakt in dorpskernen, buitengebied en natuurgebieden. Het uiteindelijk doel is om op basis hiervan te kunnen stellen hoe het met de biodiversiteit op lokaal en gebiedsniveau is. De flora en faunagegevens van de periodes 2008-2010 en 2018-2020 zijn opgevraagd in de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF). Hierbij zijn alle soortgroepen opgehaald die zijn beschermd onder de Wet natuurbescherming en/of op de rode lijst staan. Naast gegevens van de NDFF zijn ook verspreidingsatlassen worden geraadpleegd. Alle gegevens zijn digitaal verwerkt in een GIS-bestand. Nadat alle data is vergaard, is deze data geordend. Er is een totaal overzicht gemaakt van de aanwezige soorten binnen de hele gemeente en op gebiedsniveau. Door de analyse is inzicht verkregen of er de afgelopen 10 jaar soorten zijn verdwenen en welke soorten mogelijk bij zijn gekomen. Daarbij is gezocht naar logische verklaringen als bijzondere soorten niet langer voorkomen, of zich juist gevestigd hebben.

Heeft dit te maken met de hoeveelheid data van 10 jaar geleden en nu, of hebben andere zaken invloed op de aanwezigheid en aantallen van soorten? Eveneens zijn de NNN-gebieden binnen de gemeente in kaart gebracht en is de verspreiding van relevante soorten of soortgroepen hierop geprojecteerd. Hieruit wordt inzichtelijk of het voorkomen van soorten gebonden is aan natuuren landschapselementen en of de huidige staat van de natuur en het landschap binnen de gemeente van invloed is op de ontwikkeling van de biodiversiteit. Eveneens wordt inzichtelijk hoe de biodiversiteit zich ontwikkeld heeft buiten de groengebieden. Zo kan de gemeente gericht sturen op de ontwikkeling van biodiversiteit op locaties binnen de dorpskernen, buitengebied en natuurgebieden . Na het vergaren van alle data is de data verwerkt tot overzichtelijke kaarten (zie bijlage) per soortgroep, zodat snel inzicht kan worden verkrijgen in de biodiversiteit van de gemeente Meierijstad. Deze data kan vervolgens dienen als basis van het biodiversiteitsplan van de Gemeente Meierijstad. De resultaten zijn per soortgroep op kaarten verwerkt waarmee u visueel snel inzicht krijgt in de waarnemingen in 2010 en 2020. In voorliggende rapportage zijn voor elke soort of soortgroep in een beknopte trendanalyse de verschillen tussen de data van 2010 en 2020 beschreven.

5

Biodiversiteitsmeting – Gemeente Meierijstad

3. Onderzoeksresultaten De basis van de onderzoeksresultaten wordt gevormd door het bronnenonderzoek, waarbij de flora en faunagegevens van de periodes 2008-2010 en 2018-2020 in drie verschillende deelgebieden (dorpskernen, buitengebied en natuurgebieden) centraal staan. Per deelgebied wordt ingegaan op verschillende onderzochte soortgroepen (amfibieën, reptielen, zoogdieren, insecten, vaatplanten, vogels, vissen) die binnen een bepaald beschermingsregime (Nationaal beschermd, Habitatrichtlijn, Vogelrichtlijn en Rode Lijst) vallen. Onderstaand wordt eerst ingegaan op de waargenomen soorten. Daarna worden de gegevens van 2008-2010 vergeleken met de gegevens uit 2018-2020 en worden eventuele zichtbare trends uitgelicht. 3.1 Dorpskernen 3.1.1

Soorten behorend tot de Nationaal beschermde soorten

Amfibieën Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn binnen de verschillende dorpskernen in de gemeente Meierijstad geen waarnemingen gedaan van amfibieën die nationaal beschermd zijn. Reptielen Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn binnen de verschillende dorpskernen in de gemeente Meierijstad geen waarnemingen gedaan van reptielen die nationaal beschermd zijn. Zoogdieren In de periode 2008-2010 zijn verschillende zoogdieren waargenomen die binnen het beschermingsregime van ‘Nationaal beschermd’ vallen. Het gaat hierbij om twee soorten, namelijk de bunzing en eekhoorn. Ook in de periode 2018-2020 zijn verschillende zoogdieren waargenomen die binnen het beschermingsregime van ‘Nationaal beschermd’ vallen. Ook in deze periode is de eekhoorn waargenomen. Het aantal waarnemingen van deze soort is in de periode 2018-2020 (163) beduidend hoger dan in de periode 2008-2010 (11). Daarnaast zijn marterachtigen als wezel en steenmarter meerdere keren waargenomen binnen de dorpskernen in de periode 2018-2020. Insecten In de periode 2008-2010 zijn geen insecten waargenomen die onder het beschermingsregime “Nationaal beschermd’ vallen. In de periode 2018-2020 zijn daarentegen wel insecten waargenomen die hieronder vallen. Het gaat hierbij om drie verschillende soorten. In alle gevallen gaat het om dagvlinders, namelijk de grote vos, iepenpage en kleine ijsvogelvlinder.

Vaatplanten Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn binnen de verschillende dorpskernen in de gemeente Meierijstad geen waarnemingen gedaan van vaatplanten die nationaal beschermd zijn. Vissen Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn binnen de verschillende dorpskernen in de gemeente Meierijstad geen waarnemingen gedaan van vissen die nationaal beschermd zijn.

Biodiversiteitsmeting – Gemeente Meierijstad

6

3.1.2

Soorten behorend tot de Habitatrichtlijn

Amfibieën Waar in de periode 2008-2010 geen waarnemingen bekend zijn van amfibieën die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn, is dat in de periode 2018-2020 wel het geval. Het gaat hierbij om een enkele waarneming van de kamsalamander. Reptielen Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn binnen de verschillende dorpskernen in de gemeente Meierijstad geen waarnemingen gedaan van reptielen die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn. Zoogdiersoorten Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn binnen de verschillende dorpskernen in de gemeente Meierijstad waarnemingen gedaan van zoogdieren die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn. Alle waarnemingen hebben betrekking op vleermuissoorten. Zo zijn in de periode 2008-2010 de gewone dwergvleermuis, laatvlieger, gewone grootoorvleermuis en twee verzamelsoorten namelijk, gewone/Kleine/Ruige dwergvleermuis en gewone/grijze grootoorvleermuis waargenomen binnen de dorpskernen. In de periode 2018-2020 zijn deze soorten (exclusief de verzamelsoort gewone/grijze grootoorvleermuis) weer waargenomen. Insecten Waar in de periode 2008-2010 geen waarnemingen bekend zijn van insecten die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn is dat in de periode 2018-2020 wel het geval. Het gaat hierbij om meerdere waarnemingen van de teunisbloempijlstaart, een nachtvlinder.

Planten Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn binnen de verschillende dorpskernen in de gemeente Meierijstad geen waarnemingen gedaan van vaatplanten die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn. Vissen Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn binnen de verschillende dorpskernen in de gemeente Meierijstad geen waarnemingen gedaan van vissen die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn.

3.1.3

Soorten behorend tot de Vogelrichtlijn

Vogels zijn één van de makkelijkere waar te nemen soortgroepen en dat is ook terug te zien in het aantal waarnemingen en waargenomen soorten. Zo zijn in de periode 2008-2010 in totaal 13 verschillende vogelsoorten waargenomen. Het gaat hierbij om zowel overvliegende vogels (dus minder gebied gebonden) als vogels die strikt gebonden zijn aan een gebied (nest- en territoriumgedrag). Overvliegende vogels zijn ook meegenomen in de aantallen vanwege het feit dat overvliegende exemplaren structuren in het landschap wel kunnen gebruiken als oriëntatie, rustplaats of als tijdelijk foerageergebied. Hierdoor geven ook deze soorten informatie over het landschap. In de periode 2018-2020 zijn in totaal 16 verschillende soorten waargenomen. Het gaat hierbij nagenoeg om dezelfde soorten.

3.1.4

Soorten behorend tot de Rode Lijst (2021)

Amfibieën Waar in de periode 2008-2010 geen waarnemingen bekend zijn van amfibieën die opgenomen zijn op de Rode Lijst is dat in de periode 2018-2020 wel het geval. Het gaat hierbij om een enkele waarneming van de kamsalamander. Reptielen Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn binnen de verschillende dorpskernen in de gemeente Meierijstad geen waarnemingen gedaan van reptielen die opgenomen zijn op de Rode Lijst. Zoogdiersoorten Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn binnen de verschillende dorpskernen in de gemeente Meierijstad waarnemingen gedaan van zoogdieren die opgenomen zijn op de Rode Lijst. In de periode 2008-2010 gaat het om soorten als de zwarte rat, konijn, haas, bunzing en laatvlieger. Nagenoeg dezelfde soorten zijn in de periode 2018-

7

Biodiversiteitsmeting – Gemeente Meierijstad

2020 waargenomen. Een uitzondering geldt voor de bunzing. Deze is in de periode 2018-2020 niet waargenomen. Daarentegen is in deze periode wel de wezel waargenomen. Insecten In de periode 2008-2010 zijn twee verschillende insectensoorten waargenomen die opgenomen zijn op de Rode Lijst. Het gaat hierbij om een dagvlinder (oranje zandoogje) en een krekel, namelijk de huiskrekel. In de periode 2018-2020 is het aantal insectensoorten die opgenomen zijn op de Rode Lijst en die waargenomen zijn in de gemeente Meierijstad sterk toegenomen. In totaal gaat het om 12 soorten. Het gaat hierbij om 4 soorten dagvlinders, 2 soorten solitaire bijen en 6 soorten vliegen. Planten In de periode 2008-2010 is één waarneming bekend van een vaatplant die is opgenomen op de Rode Lijst. Het gaat hierbij namelijk om krabbenscheer. In de periode 20018-2020 betrof dit 6 verschillende soorten vaatplanten. Het gaat hierbij om de soorten rapunzelklokje, wilde kievitsbloem, steenanjer, kamgras, gele kornoelje en knikkend nagelkruid. Krabbenscheer is in 2018-2020 niet meer waargenomen. Vissen Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn binnen de verschillende dorpskernen in de gemeente Meierijstad geen waarnemingen gedaan van vissen die opgenomen zijn op de Rode Lijst.

Overige soortgroepen Vanwege het feit dat er nog tal van verschillende soortgroepen zijn die wel opgenomen zijn op de Rode Lijst maar niet opgenomen zijn binnen beschermingsregimes worden deze alleen hier kort vermeld. In de periode 2008-2010 is 1 soort waargenomen die opgenomen is op de Rode Lijst, Het gaat hierbij om fors rijpmos. In de periode 2018-2020 betrof het 4 soorten paddenstoelen, namelijk anemonenbekerzwam, boomgaardvuurzwam, voorjaarskluifzwam en zijdeachtige beurszwam.

Afbeelding 3.1. Totaal aantal waargenomen beschermde en rode lijstsoorten per soortgroep van beide perioden (2008-2010 en 2018-2020) bij elkaar binnen de dorpskernen in de gemeente Meierijstad.

Biodiversiteitsmeting – Gemeente Meierijstad

8

3.2 Natuurgebieden (Natuur Netwerk Nederland) 3.2.1

Soorten behorend tot de Nationaal beschermde soorten

Amfibieën Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn binnen de verschillende natuurgebieden in de gemeente Meierijstad waarnemingen gedaan van amfibieën die nationaal beschermd zijn. In beide perioden heeft het betrekking op 1 soort, namelijk de alpenwatersalamander. Reptielen Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn binnen de verschillende natuurgebieden in de gemeente Meierijstad waarnemingen gedaan van reptielen die nationaal beschermd zijn. In beide perioden heeft het betrekking op 1 soort, namelijk de levendbarende hagedis. Zoogdiersoorten In de periode 2008-2010 zijn verschillende zoogdieren waargenomen die binnen het beschermingsregime van ‘Nationaal beschermd’ vallen. Het gaat hierbij om 4 soorten, namelijk de bunzing, das, hermelijn en eekhoorn. Ook in de periode 2018-2020 zijn verschillende zoogdieren waargenomen die binnen het beschermingsregime van ‘Nationaal beschermd’ vallen. Het gaat in de periode 2018-2020 om 6 verschillende soorten, namelijk wezel, bunzing, eekhoorn, damhert, waterspitsmuis en das. Insecten In de periode 2008-2010 is 1 insectensoort waargenomen die binnen het beschermingsregime van ‘Nationaal beschermd’ valt. Het gaat hierbij namelijk om een libel (speerwaterjuffer). In de periode 2018-2020 gaat om 6 verschillende soorten die binnen het beschermingsregime van ‘Nationaal beschermd’ vallen.

Het gaat hierbij om 2 libellensoorten (speerwaterjuffer en beekrombout) en 4 dagvlinders (kleine ijsvogelvlinder, grote vos, iepenpage en grote weerschijnvlinder). Planten Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn binnen de verschillende natuurgebieden in de gemeente Meierijstad geen waarnemingen gedaan van vaatplanten die nationaal beschermd zijn. Vissen In de periode 2008-2010 is 1 vissoort waargenomen die binnen het beschermingsregime van ‘Nationaal beschermd’ valt. Het gaat hierbij namelijk om de grote modderkruiper. In de periode 2018-2020 zijn geen waarnemingen bekend van vissoorten die binnen het beschermingsregime van ‘Nationaal beschermd’ vallen.

3.2.2

Soorten behorend tot de Habitatrichtlijn

Amfibieën Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn binnen de verschillende natuurgebieden in de gemeente Meierijstad waarnemingen gedaan van amfibieën die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn. In de periode 20082010 heeft het betrekking op 3 soorten, namelijk de heikikker, kamsalamander en poelkikker. In de periode 20182020 gaat het om 4 soorten, namelijk kamsalamander, knoflookpad, hei- en poelkikker. Reptielen Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn binnen de verschillende natuurgebieden in de gemeente Meierijstad geen waarnemingen gedaan van reptielen die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn. Zoogdiersoorten In de periode 2008-2010 is één soort behorend tot de zoogdieren waargenomen die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn. Het gaat hierbij om de gewone dwergvleermuis. In de periode 2018-2020 zijn 4 soorten behorend tot de zoogdieren waargenomen die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn. Het gaat hierbij de gewone dwergvleermuis, laatvlieger, bever en de verzamelsoort gewone/kleine/ruige dwergvleermuis. Insecten In de periode 2008-2010 is één soort behorend tot de insecten waargenomen die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn. Het gaat hierbij de gevlekte witsnuitlibel. In de periode 2018-2020 zijn 3 soorten behorend tot de

9

Biodiversiteitsmeting – Gemeente Meierijstad

insecten waargenomen die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn. Het gaat hierbij de gevlekte witsnuitlibel, vermiljoenkever en sierlijke witsnuitlibel. Planten In zowel de periode 2008-2010 als 2018-2020 is één soort behorend tot de vaatplanten waargenomen die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn. Het gaat hierbij om kruipend moerasscherm. Vissen Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn binnen de verschillende natuurgebieden in de gemeente Meierijstad geen waarnemingen gedaan van vissen die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn.

3.2.3

Soorten behorend tot de Vogelrichtlijn

Ook in de natuurgebieden is in het aantal waarnemingen en waargenomen soorten terug te zien dat vogels één van de makkelijkere waar te nemen soortgroepen zijn. Zo zijn in de periode 2008-2010 in totaal 13 verschillende vogelsoorten waargenomen. Het gaat hierbij om zowel overvliegende vogels (dus minder gebied gebonden) als vogels die strikt gebonden zijn aan een gebied (nest- en territoriumgedrag). Overvliegende vogels zijn ook meegenomen in de aantallen vanwege het feit dat overvliegende exemplaren structuren in het landschap wel kunnen gebruiken als oriëntatie, rustplaats of als tijdelijk foerageergebied. Hierdoor geven ook deze soorten informatie over het landschap.. In de periode 2018-2020 zijn in totaal 14 verschillende soorten waargenomen.

3.2.4

Soorten behorend tot de Rode Lijst

Amfibieën In de periode 2008-2010 zijn waarnemingen bekend van amfibieën die opgenomen zijn op de Rode Lijst. Het gaat hierbij om de kamsalamander. In de periode 2018-2020 gaat het om 2 soorten, namelijk de kamsalamander en knoflookpad. Reptielen In de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn binnen de verschillende natuurgebieden in de gemeente Meierijstad waarnemingen gedaan van reptielen die opgenomen zijn op de Rode Lijst. In beide perioden gaat het om de levendbarende hagedis. Zoogdiersoorten Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn binnen de verschillende natuurgebieden in de gemeente Meierijstad waarnemingen gedaan van zoogdieren die opgenomen zijn op de Rode Lijst. In de periode 2008-2010 gaat het om soorten als de konijn, haas, hermelijn en bunzing. Nagenoeg dezelfde soorten zijn in de periode 20182020 waargenomen. In de periode 2018-2020 zijn soorten als het konijn, haas, wezel, bunzing en laatvlieger waargenomen. Insecten In de periode 2008-2010 zijn zes verschillende insectensoorten waargenomen die opgenomen zijn op de Rode Lijst. Het gaat hierbij namelijk om de oranje zandoogje, bruin blauwtje, kleine parelmoervlinder, venwitsnuitlibel, gevlekte witsnuitlibel en de speerwaterjuffer. In de periode 2018-2020 is het aantal insectensoorten dat opgenomen is op de Rode Lijst en die waargenomen zijn in de gemeente Meierijstad sterk toegenomen.

In totaal gaat het om 13 soorten. Het gaat hierbij om 5 soorten dagvlinders, 4 libellensoorten, 1 soort vlieg en 3 sprinkhanen/krekelsoorten. Planten In de periode 2008-2010 zijn 32 soorten vaatplanten waargenomen die opgenomen zijn op de Rode Lijst. Het gaat hierbij om soorten als krabbenscheer, moeraskartelblad, spaanse ruiter, zwartblauwe rapunzel en oeverkruid. In de periode 20018-2020 betrof dit 34 verschillende soorten vaatplanten. Het gaat hierbij om soorten als rode ogentroost, moeraskartelblad, moerashertshooi, zwartblauwe rapunzel en parnassia. Vissen Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn binnen de verschillende natuurgebieden in de gemeente Meierijstad waarnemingen gedaan van vissen die opgenomen zijn op de Rode Lijst. In de periode 2008-2010 betrof het 2 soorten, namelijk de grote modderkruiper en alver. In de periode 2018-2020 betrof het 3 soorten, namelijk alver, kopvoorn en kroeskarper.

Biodiversiteitsmeting – Gemeente Meierijstad

10

Vogels In de periode 2008-2010 zijn 36 vogelsoorten waargenomen die opgenomen zijn op de Rode Lijst. Het gaat hierbij om soorten als zomertortel, ransuil, spotvogel, nachtegaal, huiszwaluw en graspieper. In de periode 20018-2020 gaat het om 40 verschillende soorten vogelsoorten. Het gaat hierbij om soorten als steenuil, boomvalk, boerenzwaluw, gele kwikstaart, koekoek en tapuit. Overige soortgroepen Vanwege het feit dat er nog tal van verschillende soortgroepen zijn die wel opgenomen zijn op de Rode Lijst maar niet opgenomen zijn binnen beschermingsregimes worden deze alleen hier kort vermeld. In de periode 2008-2010 zijn 31 soorten waargenomen die opgenomen zijn op de Rode Lijst. Het gaat hierbij om paddenstoelen en verschillende mossen en korstmossen. In de periode 2018-2020 zijn 59 soorten waargenomen die opgenomen zijn op de Rode Lijst. Het gaat hierbij om paddenstoelen en verschillende mossen en korstmossen.

Afbeelding 3.2. Totaal aantal waargenomen beschermde en rode lijstsoorten per soortgroep van beide perioden (2008-2010 en 2018-2020) bij elkaar binnen natuurgebieden behorend tot het Natuur Netwerk Nederland (NNN) in de gemeente Meierijstad.

3.3 Buitengebied 3.3.1

Soorten behorend tot de Nationaal beschermde soorten

Amfibieën Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn in het buitengebied in de gemeente Meierijstad waarnemingen gedaan van amfibieën die nationaal beschermd zijn. In beide perioden heeft het betrekking op 1 soort, namelijk de alpenwatersalamander. Reptielen Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn in het buitengebied in de gemeente Meierijstad waarnemingen gedaan van reptielen die nationaal beschermd zijn. In beide perioden heeft het betrekking op 1 soort, namelijk de levendbarende hagedis. Zoogdiersoorten In de periode 2008-2010 zijn verschillende zoogdieren waargenomen die binnen het beschermingsregime van ‘Nationaal beschermd’ vallen. Het gaat hierbij om 6 soorten, namelijk de bunzing, damhert, das, wezel, waterspitsmuis en eekhoorn. Ook in de periode 2018-2020 zijn verschillende zoogdieren waargenomen die binnen het beschermingsregime van ‘Nationaal beschermd’ vallen. Het gaat in de periode 2018-2020 om 6 verschillende soorten, namelijk damhert, bunzing, das eekhoorn, wezel en steenmarter.

11

Biodiversiteitsmeting – Gemeente Meierijstad

Insecten In de periode 2008-2010 is geen insectensoort waargenomen die binnen het beschermingsregime van ‘Nationaal beschermd’ valt. In de periode 2018-2020 gaat om 4 verschillende soorten die binnen het beschermingsregime van ‘Nationaal beschermd’ vallen. Het gaat hierbij om 1 libellensoort (beekrombout) en 3 dagvlinders (kleine ijsvogelvlinder, grote vos en iepenpage). Planten In de periode 2008-2010 zijn binnen het buitengebied in de gemeente Meierijstad geen waarnemingen gedaan van vaatplanten die nationaal beschermd zijn. Daarentegen zijn in de periode 2018-2020 in het buitengebied van de gemeente Meierijstad waarnemingen bekend van het ruw parelzaad. Vissen In zowel de periode 2008-2010 als 2018-2020 is 1 vissoort waargenomen die binnen het beschermingsregime van ‘Nationaal beschermd’ valt. Het gaat hierbij om de grote modderkruiper.

3.3.2

Soorten behorend tot de Habitatrichtlijn

Amfibieën Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn in het buitengebied van de gemeente Meierijstad waarnemingen gedaan van amfibieën die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn. In de periode 2008-2010 heeft het betrekking op 3 soorten, namelijk de rugstreeppad, kamsalamander en poelkikker. In de periode 2018-2020 gaat het eveneens om 3 soorten, namelijk kamsalamander, knoflookpad en poelkikker. Reptielen In de periode 2008-2010 zijn in het buitengebied van de gemeente Meierijstad geen waarnemingen gedaan van reptielen die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn. Daarentegen zijn in de periode 2018-2020 wel waarnemingen bekend van soorten die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn. Het gaat hier om de muurhagedis. Zoogdiersoorten In de periode 2008-2010 zijn 7 soorten behorend tot de zoogdieren waargenomen die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn. Het gaat hierbij de gewone dwergvleermuis, laatvlieger, rosse vleermuis, watervleermuis, gewone grootoorvleermuis, ruige dwergvleermuis en de verzamelsoort gewone/grijze grootoorvleermuis. In de periode 20182020 zijn 5 soorten behorend tot de zoogdieren waargenomen die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn. Het gaat hierbij de gewone dwergvleermuis, gewone grootoorvleermuis, bever en de verzamelsoort gewone/kleine/ruige dwergvleermuis.

Insecten In de periode 2008-2010 zijn in het buitengebied van de gemeente Meierijstad geen waarnemingen bekend van insecten die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn. In de periode 2018-2020 zijn 2 soorten behorend tot de insecten waargenomen die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn. Het gaat hierbij de gevlekte witsnuitlibel en teunisbloempijlstaart. Planten In de periode 2008-2010 zijn in het buitengebied van de gemeente Meierijstad geen waarnemingen bekend van vaatplanten die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn. In de periode 2018-2020 zijn daarentegen wel waarnemingen bekend van vaatplanten die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn. Het gaat hierbij om kruipend moerasscherm. Vissen Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn in het buitengebied van de gemeente Meierijstad geen waarnemingen gedaan van vissen die beschermd zijn onder de Habitatrichtlijn.

Biodiversiteitsmeting – Gemeente Meierijstad

12

3.3.3

Soorten behorend tot de Vogelrichtlijn

Vogels zijn één van de makkelijkere waar te nemen soortgroepen en dat is ook terug te zien in het aantal waarnemingen en waargenomen soorten. Zo zijn in de periode 2008-2010 in totaal 14 verschillende vogelsoorten waargenomen. Het gaat hierbij om zowel overvliegende vogels (dus minder gebied gebonden) als vogels die strikt gebonden zijn aan een gebied (nest- en territoriumgedrag). Overvliegende vogels zijn ook meegenomen in de aantallen vanwege het feit dat overvliegende exemplaren structuren in het landschap wel kunnen gebruiken als oriëntatie, rustplaats of als tijdelijk foerageergebied. Hierdoor geven ook deze soorten informatie over het landschap. In de periode 2018-2020 zijn in totaal 12 verschillende soorten waargenomen.

3.3.4

Soorten behorend tot de Rode Lijst

Amfibieën In de periode 2008-2010 zijn waarnemingen bekend van amfibieën die opgenomen zijn op de Rode Lijst. Het gaat hierbij om de kamsalamander en rugstreeppad. In de periode 2018-2020 gaat het om 2 soorten, namelijk de kamsalamander en knoflookpad. Reptielen In de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn binnen de verschillende natuurgebieden in de gemeente Meierijstad waarnemingen gedaan van reptielen die opgenomen zijn op de Rode Lijst. In de periode 2008-2010 heeft het betrekking op de levendbarende hagedis, in de periode 2018-2020 zijn naast de waarnemingen van de levendbarende hagedis ook waarnemingen bekend van de muurhagedis. Zoogdiersoorten Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn in het buitengebied van de gemeente Meierijstad waarnemingen gedaan van zoogdieren die opgenomen zijn op de Rode Lijst. In de periode 2008-2010 gaat het om soorten als de konijn, haas, zwarte rat, laatvlieger, wezel en bunzing. In de periode 2018-2020 zijn 4 soorten, namelijk wezel, konijn, haas en bunzing in het buitengebied waargenomen. Insecten In de periode 2008-2010 zijn zes verschillende insectensoorten waargenomen die opgenomen zijn op de Rode Lijst. Het gaat hierbij namelijk om het oranje zandoogje, bruin blauwtje, gele luzernevlinder, hagenella, kleine en gewone tubebij.

In de periode 2018-2020 is het aantal insectensoorten die opgenomen zijn op de Rode Lijst en die waargenomen zijn in de gemeente Meierijstad sterk toegenomen. In totaal gaat het om 14 soorten. Het gaat hierbij om 5 soorten dagvlinders, 2 libellensoorten, 4 soorten vliegen, 1 soort solitaire bij, 1 hommelsoort en 1 sprinkhanen/krekelsoorten. Planten In de periode 2008-2010 zijn 20 soorten vaatplanten waargenomen die opgenomen zijn op de Rode Lijst. Het gaat hierbij om soorten als steenanjer, gulden sleutelbloem, kattendoorn, dubbelloof en bevertjes. In de periode 20182020 betrof dit 23 verschillende soorten vaatplanten. Het gaat hierbij om soorten als kruipend moerasscherm, oosterse morgenster, vlottende bies, waterdrieblad en gewone agrimonie. Vissen Zowel in de periode 2008-2010 als 2018-2020 zijn in het buitengebied van de gemeente Meierijstad waarnemingen gedaan van vissen die opgenomen zijn op de Rode Lijst. In de periode 2008-2010 betrof het om 4 soorten, namelijk de grote modderkruiper, kroeskarper, rivierdonderpad en alver. In de periode 2018-2020 betrof het 2 soorten, namelijk alver en grote modderkruiper. Vogels In de periode 2008-2010 zijn 40 vogelsoorten waargenomen die opgenomen zijn op de Rode Lijst. Het gaat hierbij om soorten als zomertortel, ransuil, grutto, patrijs, gele kwikstaart en boerenzwaluw.

In de periode 20018-2020 gaat het om 51 verschillende soorten vogelsoorten. Het gaat hierbij om soorten als boomvalk, patrijs, graspieper, blauwe kiekendief, gele kwikstaart en huiszwaluw. Overige soortgroepen Vanwege het feit dat er nog tal van verschillende soortgroepen zijn die wel opgenomen zijn op de Rode Lijst maar niet opgenomen zijn binnen beschermingsregimes worden deze alleen hier kort vermeld.

13

Biodiversiteitsmeting – Gemeente Meierijstad

In de periode 2008-2010 zijn 28 soorten waargenomen die opgenomen zijn op de Rode Lijst. Het gaat hierbij om paddenstoelen en verschillende mossen en korstmossen. In de periode 2018-2020 zijn 14 soorten waargenomen die opgenomen zijn op de Rode Lijst. Het gaat hierbij om weekdieren en verschillende paddenstoelen.

Afbeelding 3.3. Totaal aantal waargenomen beschermde en rode lijstsoorten per soortgroep van beide perioden (2008-2010 en 2018-2020) bij elkaar in het buitengebied van de gemeente Meierijstad.

Biodiversiteitsmeting – Gemeente Meierijstad

14

4. Analyse 4.1 Vergelijking van 2008-2010 met 2018-2020 Door de flora en fauna gegevens van 2008-2010 en 2018-2020 met elkaar te vergelijken is een globaal overzicht van de verandering in biodiversiteit. Echter blijven het waarnemingen gebaseerd op wat is ingevoerd, als soorten niet zijn ingevoerd, betekent dat niet dat dergelijke soorten niet voorkomen. Een kanttekening bij de vergelijking tussen beide perioden is wel dat de mogelijkheden om natuurwaarnemingen digitaal in te voeren (telmee.nl, waarneming.nl) gedurende deze 10 jaar een vlucht hebben genomen. Hierdoor worden meer soorten gezien en doorgegeven. Dit is vooral te zien aan het sterk toegenomen aantal waargenomen soorten binnen de dorpskernen. In deze kernen hebben de afgelopen tien jaar niet zoveel grootschalige natuurontwikkelingen plaatsgevonden, die deze stijging kunnen verklaren. In de natuurgebieden en het buitengebied is ook een toename in het aantal waargenomen soorten te zien, maar verhoudingsgewijs minder groot. Daardoor lijkt het waarnemerseffect meer invloed te hebben op de dorpskernen dan op het buitengebied en natuurgebieden. Een duidelijk verschil is te zien in de soorten die een nationaal beschermde status onder de Wet natuurbescherming hebben. Waar in de periode 2008-2010 weinig insecten met deze beschermde status zijn aangetroffen, is dat in de periode 2018-2020 veranderd.

Zo zijn verschillende dagvlinders (kleine ijsvogelvlinder, grote vos, grote weerschijnvlinder en iepenpage) waargenomen binnen de gemeentegrenzen. Deels heeft dit met het ouder worden van bossen en klimaatsverandering te maken. Het effect van de klimaatsverandering is ook terug te zien bij een soort als de teunisbloempijlstaart. Door de opwarming van de aarde is de range van zijn leefgebied opgeschoven en valt hierdoor nu over Nederland. Het aantal waarnemingen van vleermuizen en het aantal verschillende soorten is toegenomen in de periode 20182020. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat meer mensen de middelen (batdetectors) hebben om vleermuizen waar te nemen. Een andere verklaring is dat verhoudingsgewijs veel onderzoek naar vleermuizen wordt uitgevoerd in het kader van ruimtelijke ontwikkelingen, waardoor meer gegevens over deze soortgroep beschikbaar komen. Een soort als kruipend moerasscherm was in beide perioden aanwezig. Het aantal waarnemingen en de grootte van de groeiplaatsen is in de periode 2018-2020 duidelijk toegenomen, deze groei is te verklaren door de natuurontwikkeling bij het Hurkske. Waarnemingen van de bever zijn in de periode 2008-2010 niet gedaan, in de periode 2018-2020 zijn deze op meerdere plekken gedaan. Dit valt samen met de landelijke opmars van de bever.

In het buitengebied van de gemeente Meierijstad zijn enkele waarnemingen bekend van de muurhagedis. Een soort die van oorsprong niet in de gemeente Meierijstad voorkwam en ook niet in deze regio zijn verspreidingsgebied. Veel van dit soort waarnemingen zijn afkomstig van exemplaren die meegelift zijn met voertuigen en op deze manier zich vestigen in een gebied. In 2012 heeft een herintroductieprogramma plaatsgevonden voor de knoflookpad in het Hurkske. Op deze manier kunnen eveneens nieuwe soorten hun intrede binnen de gemeentegrenzen van de gemeente Meierijstad plaatsvinden. Door de verscheidenheid aan graslanden, watergangen, stedelijk gebied, oude en jonge bospercelen is in de groot scala aan vogelsoorten binnen de gemeente grenzen waar te nemen. Vergeleken met de periode 2018-2020 zijn in de periode 2008-2010 beduidend minder vogels met jaarrond beschermde nesten (categorie 1-4 Wet natuurbescherming) waargenomen. Zo zijn soorten als steenuil, sperwer en ransuil niet waargenomen in de periode 2008-2010. Aannemelijk is dat het hier gaat om een waarnemerseffect, aangezien deze soorten sterk gebonden zijn aan een vast leefgebied/verblijfplaats. Een soort waar het aantal waarnemingen beduidend lager is in de periode 2018-2020 ten opzichte van de periode 2008-2010 betreft de zomertortel.

Europees gezien gaat deze soort sterk achteruit, door onder andere intensivering van de landbouw. Het aantal vastgestelde territoria in Nederland neemt jaarlijks sterk af. Dit is dus ook terug te zien in het aantal waarnemingen van de soort binnen de gemeente Meierijstad. Vanwege de akkers binnen de gemeentegrenzen worden van oudsher landelijk veel voorkomende akkervogels (maar die het tegenwoordig landelijk zwaar hebben) als gele kwikstaart, patrijs en veldleeuwerik nog veel waargenomen. Waar een soort als de spotvogel landelijk gezien afneemt, lijkt het aantal waarnemingen binnen de gemeentegrenzen toe te nemen. Mogelijk heeft dit te maken met een waarnemerseffect. Ook worden in de periode 2018-2020 enkele dwaalgasten (vogels die hun trekroute niet door Nederland hebben, maar toch hier verzeild raken) waargenomen. Zo is bijvoorbeeld een roodkopklauwier waargenomen in het

15

Biodiversiteitsmeting – Gemeente Meierijstad

buitengebied van de gemeente. De roodkopklauwier was in de vorige eeuw nog een zeldzame broedvogel in ons land, tegenwoordig dus een dwaalgast. Opvallend is dat in de periode 2018-2020 een toename van solitaire bijen en vliegen binnen de gemeente heeft plaatsgevonden, terwijl in dezelfde periode in Nederland sprake is van een neergaande trend . Mogelijk is hier sprake van een opmars aan het doorgeven van waarnemingen, als gevolg van de toegenomen aandacht die er voor bijen in Nederland is. De grootste groep waargenomen soorten is terug te zien bij de Rode-Lijstsoorten en vaatplanten. Bij de eerste periode gaat het vooral om paddenstoelen en mossen die zijn waargenomen. Deze soorten zijn in de tweede periode niet/minder waargenomen. Hier zit dus mogelijk ook een waarnemerseffect aan vast. Deze soortgroepen vooral in het buitengebied en binnen natuurgebieden waargenomen zijn.

Afbeelding 3.4. Vergelijking aantal waargenomen soorten in de perioden 2008-2010 en 2018-2020 per soortgroep in de dorpskernen van de gemeente Meierijstad.

Afbeelding 3.5. Vergelijking aantal waargenomen soorten in de perioden 2008-2010 en 2018-2020 per soortgroep in natuurgebieden behorend tot het Natuur Netwerk Nederland (NNN) binnen de gemeente Meierijstad.

Biodiversiteitsmeting – Gemeente Meierijstad

16

Afbeelding 3.6. Vergelijking aantal waargenomen soorten in de perioden 2008-2010 en 2018-2020 per soortgroep in het buitengebied van de gemeente Meierijstad.

4.2 Trend van de biodiversiteit over 10 jaar Bij de drie deelgebieden is een soortgelijke ontwikkeling te zien, namelijk een toename aan waargenomen soorten in de periode 2018-2020 ten opzichte van 2008-2010. Voorheen kritische soorten als bever, vermiljoenkever, kleine ijsvogelvlinder, grote vos worden steeds vaker gezien. Dit hangt samen met de landelijke trend van de bever, het ouder worden van bossen en de opwarming, waardoor grenzen van soorten naar het noorden opschuiven. De introductie van nieuwe soorten in het ecosysteem heeft zowel voor- als nadelen. Sommige soorten kunnen juist een waardevolle bijdrage leveren aan een ecosysteem, het meest bekende voorbeeld hiervan is de wolf. Sinds de intreding van deze soort op de Veluwe is het gedrag van grazers dermate aangepast (minder aanwezig op open vlaktes) dat pioniersvegetatie de kans krijgt om zich te ontwikkelen tot jong bos, zonder ingrijpen van de mens. Een voorbeeld over hoe het nadelig kan uitpakken is bijvoorbeeld de eikenprocessierups. Deze soort heeft zich door de zachte winters juist explosief vermenigvuldigd en heeft de afgelopen jaren voor veel overlast gezorgd. Op voorhand is het lastig in te schatten welke rol een bepaalde soort die bezig is aan een opmars gaat vervullen in het ecosysteem.

Maar over het algemeen kan wel gesteld worden dat ecosystemen met een hogere diversiteit aan soorten, een robuuster ecosysteem is. Robuuste ecosystemen zijn minder gevoelig voor ziekte en plagen en zijn ook weerbaarder tegen veranderende omstandigheden. Kwetsbare libellensoorten worden steeds meer gezien. Wat een indicatie kan zijn dat de waterkwaliteit in de natuurgebieden en in het buitengebied verbeterd. Doordat de waterkwaliteit verbetert, lijkt een soort als kruipend moerasscherm zich, weleens waar binnen hetzelfde natuurgebied, verder uit te breiden. Verschillende soortgroepen laten een stabiel waargenomen aantal zien over een periode van 10 jaar. Het gaat hierbij om de soortgroepen vaatplanten, reptielen, amfibieën en zoogdieren. Dit is binnen de drie verschillende deelgebieden terug te zien. Het aantal standvogels (dus vogels die zowel in de zomer als winterperiode aanwezig zijn) is stabiel gebleven. Overall is sprake van een lichte toename aan verschillende vogelsoorten binnen de gemeente Meierijstad. Dit wordt vooral veroorzaakt door trekvogels die waargenomen worden binnen de gemeentegrenzen. Een duidelijke toename is terug te zien in het aantal waargenomen insecten. In de periode 2018-2020 zijn beduidend meer verschillende soorten insecten waargenomen binnen de gemeente Meierijstad. Dit geldt voor alle deelgebieden.

Een mogelijke verklaring die hier ten grondslag aan ligt, is dat meer interesse is gekomen voor insecten. Enkele soorten die door klimaatsverandering nu ook in Nederland gezien worden, dragen ook bij aan deze toename. Een zeer wisselend beeld is terug te zien bij overige soortengroepen (mossen, paddenstoelen) . Dit heeft mogelijk te maken met een waarnemerseffect.

17

Biodiversiteitsmeting – Gemeente Meierijstad

Het blijft moeilijk om aan deze gegevens verschillende trends te koppelen. Dit heeft zoals al eerder vermeld te maken met het feit dat de mogelijkheden om natuurwaarnemingen digitaal in te voeren (telmee.nl, waarneming.nl) gedurende deze 10 jaar waarin de vergelijking gemaakt wordt een enorme vlucht hebben genomen. Hierdoor worden meer soorten gezien en doorgegeven.

Biodiversiteitsmeting – Gemeente Meierijstad

18

5. Kansen en advies In dit hoofdstuk is aan de hand van het aantal soorten een analyse gemaakt van de huidige kansen en knelpunten voor de biodiversiteit in de gemeente Meierijstad. Daarop aansluitend is een advies opgesteld voor het opstellen van een biodiversiteitsplan. 5.1 Kansen Door de verscheidenheid aan verschillende biotopen binnen de gemeentegrenzen van de gemeente Meierijstad wordt een groot scala aan soorten waargenomen. Dit zorgt al voor een goede basis waarin verder gewerkt kan worden om de biodiversiteit te vergroten. Door deze verschillende biotopen verder te ontwikkelen en waar mogelijk met elkaar te verbinden, ontstaan robuustere ecologische verbindingen, waarbinnen soorten zich kunnen verplaatsen. Op deze manier ontstaat genetische uitwisseling, waardoor soorten minder snel door ziekten etc. verdwijnen. De biodiversiteit aan insecten in het stedelijk gebied (gebaseerd op de eerdere resultaten) is vrij laag. Leefgebied van insecten (waardplanten, groenstructuren) zijn niet of nauwelijks aanwezig. Zijn deze wel aanwezig dan bevinden zich voor soorten op een te grote afstand om naar deze gebieden te migreren.

Door het vergroenen van het stedelijk gebied door bijvoorbeeld het aanleggen van groene daken op bedrijfspanden en het aanleggen van groene tuinen en parken ontstaan ecologische stapstenen voor deze soorten waardoor de soorten ook weer in stedelijk gebied de mogelijkheid krijgen om zich

5.2 Advies voor biodiversiteitsplan De biodiversiteit staat landelijk onder druk en dus ook binnen de gemeente Meierijstad. Een integraal beleid voor het behoud en verbeteren van de biodiversiteit in de gemeente Meierijstad is noodzakelijk om tot concrete plannen te komen voor de regionale biodiversiteit. Zo zullen door de klimaatdoelstellingen (verduurzamen huizen) verblijfplaatsen voor vleermuizen, huismus en gierzwaluw de aankomende jaren veranderen en mogelijk afnemen. Eén van de redenen van de landelijke achteruitgang van de biodiversiteit is de versnippering van natuur. Een doel die voor ons ligt is om deze barrières op te heffen. Dit kan gerealiseerd worden door de realisatie van robuuste groenblauwe verbindingen. Dergelijke verbindingen zorgen voor de verbinding en dynamiek tussen natuurgebieden. Goede voorlichting vanuit de gemeente Meierijstad naar haar bewoners dat mitigatie voor deze soorten noodzakelijk is wanneer zij uit eigen initiatief hun woning/bedrijf gaan verduurzamen is een pre. Procedureel kan dit makkelijker worden gemaakt door een integraal soortenmanagementplan op te laten stellen voor deze soorten. Het aanpassen van het bermbeheer, door gefaseerd maaibeheer toe te passen, kan al leiden tot het verhogen van de biodiversiteit. Dit kan zowel toegepast worden in het buitengebied als in het stedelijk gebied.

Hierbij kunnen gebieden aangewezen worden waarbinnen dit beheer toegepast wordt. Monitoring van het aantal bloeiende waardplanten en aangetroffen insecten is dan noodzakelijk om te monitoren of de maatregelen aanslaan en hierdoor de biodiversiteit een impuls krijgt. Ook kunnen parken extensiever worden beheerd. Binnen de gemeente Meierijstad zijn in het buitengebied nog tal van agrarische vogelsoorten aanwezig. Deze worden nog in hoge aantallen aangetroffen. Om deze te behouden in het buitengebied kunnen kruidenrijke graslanden aangelegd worden. Doordat veel van deze gebieden in eigendom zijn van particuliere boeren dient voorafgaand een inventarisatie gemaakt te worden hoe deze ondernemers tegenover het realiseren van deze kruidenranden staan. Wel dienen dit dan kruidenrijke grasmengsels te zijn die bestaan uit regionale soorten. Naast insecten zullen soorten als patrijs, paapje, veldleeuwerik, gele kwikstaart, kerkuil en steenuil, maar ook kleine marterachtigen en de das profiteren van deze nieuwe landschapselementen. Monitoring van het gebruik en dus functioneren van deze kruidenrijke akkerranden is noodzakelijk om bij te sturen binnen het opgestelde biodiversiteitsplan. Een middel om de biodiversiteit rondom de agrarische percelen te stimuleren is de Stimuleringsregeling Landschap (STILA).

Deze regeling heeft als doel om landschapsontwikkeling door boeren en burgers in het buitengebied van Brabant te stimuleren.

19

Biodiversiteitsmeting – Gemeente Meierijstad

6. Literatuurlijst Geraadpleegde literatuur NDFF. (2021). https://ndff-ecogrid.nl/uitvoerportaal/secure/index.zul. https://www.rd.nl/artikel/455710-knoflookpad-terug-in-natuurgebied-het-hurkske-fotoserie-

Biodiversiteitsmeting – Gemeente Meierijstad

20

7. Bijlagen Bijlage 1: Waargenomen Habitatrichtlijnsoorten periode 2008-2010 Gemeente Meierijstad Bijlage 2: Waargenomen Nationaal beschermde soorten periode 2008-2010 Gemeente Meierijstad Bijlage 3: Waargenomen Rode-Lijstsoorten periode 2008-2010 Gemeente Meierijstad Bijlage 4: Waargenomen vogels met jaarrond beschermde nesten periode 2008-2010 Gemeente Meierijstad Bijlage 5: Waargenomen Habitatrichtlijnsoorten periode 2018-2020 Gemeente Meierijstad Bijlage 6: Waargenomen Nationaal beschermde soorten periode 2018-2020 Gemeente Meierijstad Bijlage 7: Waargenomen Rode-Lijstsoorten periode 2018-2020 Gemeente Meierijstad Bijlage 8: Waargenomen vogels met jaarrond beschermde nesten periode 2018-2020 Gemeente Meierijstad

21

Biodiversiteitsmeting – Gemeente Meierijstad