Bijlage 2 Leerplichtjaarverslag 2022-2023
Tekst van het document
Jaarverslag RBL BNO 2022-2023 Regionaal Bureau Leerplicht en voortijdig schoolverlaten Brabant Noordoost
Inhoud Voorwoord
3
1.
4
2.
Inleiding Ontwikkelingen
5
2.1. Nieuwe wetten
5
2.1.1.
Van school naar duurzaam werk
5
2.1.2.
Wetsvoorstel terugdringen verzuim.
5
2.1.3.
Wetsvoorstel Leerwet
5
2.1.4.
Wetsvoorstel verlengde kwalificatieplicht
5
2.1.5.
Wetsvoorstel doorbraakaanpak onderwijs en jeugdhulp
6
2.1.6.
Samenwerking praktijkonderwijs en mbo-entree
6
2.2. WEL in ontwikkeling
6
2.3. Samenwerking Onderwijsinspectie en gemeenten bij Schoolonderzoeken
6
2.4. Jongerenaanpak Onderwijs-Arbeidsmarkt 2021-2024
6
2.5. Audit op basis van de Wet Politie Gegevens
6
2.6. Opleiding en training medewerkers RBL BNO
6
2.6.1.
Permanent her- en bijscholen buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA)
6
2.6.2.
Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS)
7
2.6.3.
Bijscholing Doorstroomcoaches
7
2.7. Klachtaf handeling 3.
7
Cijfers leer- en kwalificatieplicht
8
3.1. Aantal leer- en kwalificatieplichtigen
8
3.2. Verzuimmeldingen
8
3.2.1.
Absoluut verzuim.
3.2.2.
Relatief verzuim
8 9
3.2.2.1. Thuiszitters 3.2.3.
4.
10
Luxe verzuim
11
3.3. Vrijstelling van inschrijving
12
3.4. Vrijstelling van geregeld schoolbezoek
12
3.5. Jongeren in een kwetsbare positie: de aantallen
13
Cijfers voortijdig schoolverlaten
15
4.1. Stijging van het aantal VSV’ers landelijk
15
4.2. VSV op basis van DUO definitie
16
4.3. Cijfers en kenmerken nieuwe VSV’ers op basis van DUO-definitie
17
4.4. Begeleiding VSV’ers door het RBL BNO
18
4.5. Inzet educatiemeter
18
4.6. Verzuim 18+
18
Jaarverslag RBL BNO 2021 - 2022 | 2
Voorwoord Kenmerkend voor schooljaar 2022-2023 waren: zorgen om het welzijn van leerlingen en studenten, niet alleen door de coronaperiode maar ook door bijvoorbeeld stress om huiswerk of gepest worden. 21% van de MBO-studenten ervaarde in 2022 een slechte mentale gezondheid1. Een lichtpuntje is dat de inzet van scholen om leervertraging en -achterstanden te verminderen zijn vruchten begint af te werpen in het basisonderwijs.2 De krapte op de arbeidsmarkt geeft druk in het onderwijs, jeugdzorg, de GGD. Daarnaast is sprake van zwaardere casuïstiek, blijvende wachtlijsten en een stijging van het aantal voortijdig schoolverlaters. Het blijft noodzakelijk dat partners schouder aan schouder samenwerken. Leerplichtambtenaren blijven in nauw contact staan met de scholen, doorstroomcoaches monitoren jongeren in een kwetsbare positie en bieden jongeren die uitvallen hulp. En dat blijft het RBL BNO doen.
Kees van Geffen Voorzitter bestuur RBL BNO
1 OCW, Nationaal Programma Onderwijs, 3e voortgangsrapportage, 2022 2 Hoofdlijnen – De Staat van het Onderwijs 2023 – Het stelsel
Jaarverslag RBL BNO 2021 - 2022 | 3
1. Inleiding Dit jaarverslag beschrijft hoe het RBL BNO in het schooljaar
Kwalificatieplicht:
2022-2023 invulling heeft gegeven aan de taken op het
Als de jongere nog geen startkwalificatie heeft als de
terrein van leerplicht en voortijdig schoolverlaten (VSV).
leerplicht eindigt, blijft de jongere verplicht om ingeschre-
Na een beschrijving van de belangrijkste ontwikkelingen
ven te staan bij een school of instelling en deze geregeld
voor het RBL BNO (hoofdstuk 2) ziet u de cijfers die be-
te bezoeken. Dit noemen we de kwalificatieplicht. De
trekking hebben op de leer- en kwalificatieplicht (hoofdstuk
kwalificatieplicht stopt zodra de jongere 18 jaar wordt of een
3) en de cijfers met betrekking tot de bestrijding van VSV
startkwalificatie heeft.
(hoofdstuk 4). De Leerplichtwet schrijft voor dat burgemeester en wethou-
Voorkomen voortijdig schoolverlaten en aanpak jongeren
ders jaarlijks verslag uitbrengen aan de gemeenteraad . In
in een kwetsbare positie:
overleg met de gemeenten die deelnemen aan het RBL BNO
Jongeren met een startkwalificatie zijn beter voorbereid op
wordt het jaarverslag tegelijk met de kadernota 2025 aange-
de maatschappij en de arbeidsmarkt. De gemeente werkt
boden aan de gemeenteraad.
nauw samen met het onderwijs om te voorkomen dat
3
jongeren voor hun 23ste het onderwijs zonder startkwalificaHet college van Burgemeester en Wethouders is verantwoor-
tie verlaten. Deze taak moet regionaal worden uitgevoerd en
delijk voor toezicht en naleving van de leer- en kwalifica-
heet het Doorstroompunt. Voor een deel van de jongeren,
tieplicht en stelt hiervoor leerplichtambtenaren aan. Het
de jongeren in een kwetsbare positie is het behalen van een
RBL BNO voert deze taak uit in de regio Brabant Noordoost.
startkwalificatie niet haalbaar omdat het hoogst haalbare
Ook het Doorstroompunt (voorheen Regionale Meld- en Co-
binnen onderwijs is bereikt. In dat geval is begeleiding naar
ördinatiefunctie, RMC) is bij het RBL BNO belegd. Grofweg
de arbeidsmarkt het doel.
zijn de wettelijke taken onder te verdelen in 3 onderdelen. Leerplicht: Alle kinderen en jongeren van 5 tot 16 jaar worden door de Leerplichtwet in staat gesteld zich optimaal te ontwikkelen en te ontplooien door middel van onderwijs. Alle kinderen en jongeren: ongeacht afkomst, religie of financiële positie.
3 Artikel 25 Leerplichtwet 1969
Jaarverslag RBL BNO 2021 - 2022 | 4
2. Ontwikkelingen 2.1. Nieuwe wetten
of psychische grond (artikel 5 onder a van de Leerplicht-
Op het gebied van onderwijs worden veel wetsvoorstellen
wet). Dit moet ervoor zorgen dat een vrijstelling alleen
verwacht. Het is afwachten hoe de kabinetsformatie verloopt
afgegeven wordt als dit het beste aansluit bij het kind.
en welke plannen dan verder worden gebracht.
Daarnaast vervalt de keuze voor een vrijstelling voor een jaar of voor de hele schoolse periode. De termijn wordt
2.1.1. Van school naar duurzaam werk
voortaan bepaald op basis van het ontwikkelingsperspec-
De wet beoogt dat meer jongeren duurzaam aan het werk
tief van het kind. Het RBL BNO hanteert overigens al een
komen of naar een vervolgopleiding gaan. Daarvoor is een
termijn die de GGD-arts het best passend vindt bij het
sluitende en integrale aanpak nodig van school naar werk
kind. Leerplicht krijgt hiermee een grotere rol bij deze
waarbij scholen, gemeenten en Doorstroompunten verplicht samenwerken met een regionaal plan. Niets nieuws voor de
vrijstellingen. De werkwijze zal hierop aangepast worden. Het wetsvoorstel ligt voor advies bij de Raad van State.
partijen in regio Brabant Noordoost Werkt die al jaren op eigen initiatief op deze manier samenwerken in ‘Jongerenaanpak Onderwijs-Arbeidsmarkt 2021-2024’.
4
Het eerdere wetsvoorstel voor meer toezicht op het thuisonderwijs van jongeren met vrijstelling vanwege richtings-
In de afgelopen jaren hebben partijen zich ingezet om met
bezwaren (artikel 5 onder b) lijkt voorlopig niet verder in
de Aanpak Jeugdwerkloosheid jongeren te ondersteunen
procedure te worden gebracht.
naar vervolgonderwijs of werk. Hiervoor waren in het kader van het corona steun- en herstelpakket en het Nationaal
2.1.3. Wetsvoorstel Leerwet
Programma onderwijs tijdelijk extra middelen beschikbaar.
Het recht op leren wordt expliciet opgenomen in de Leer-
Voor de opdracht in het wetsvoorstel worden middelen
plichtwet die veranderd wordt in de Leerwet. Diverse onder-
beschikbaar gesteld: voor een deel betreft het tijdelijke
wijswetten worden aangepast om het recht op onderwijs en
middelen tot 1.1.2025 en gedeeltelijk structureel.
ontwikkeling van het kind centraal te stellen. Door aanpassing
De kern van de aanpak van school naar werk is het volgende:
van de wetten wordt het mogelijk om flexibele oplossingen
• De Doorstroomfunctie wordt opgehoogd van 23 naar 27
te bieden wat betreft de onderwijstijd, de locatie en het pro-
jaar. Het Doorstroompunt monitort of jongeren zonder
gramma zodat een kind passend bij de eigen mogelijkheden
startkwalificatie tot 27 naar school gaan of werk hebben.
onderwijs kan volgen en zich kan ontwikkelen.
Als het nodig is begeleidt het Doorstroompunt ze terug
Deze wet maakt het mogelijk dat kinderen die fysiek niet
naar onderwijs of werk.
(volledig) naar school kunnen meer digitaal onderwijs
• Het MBO bereidt jongeren (entree en MBO2) voor op de
kunnen volgen. Voor een deel is dat al mogelijk maar in de
overstap naar vervolgonderwijs of werk en biedt een half
huidige wet- en regelgeving wordt afstandsonderwijs niet
jaar nazorg.
gezien als onderwijstijd. Volledig digitaal onderwijs is voor-
• Gemeenten ondersteunen vanaf het laatste schooljaar kwetsbare jongeren naar werk samen met school en het
lopig nog niet aan de orde. Het wachten is op het advies van de Raad van State.
Doorstroompunt. De wetswijziging treedt 1 augustus 2025 in werking.
2.1.4. Wetsvoorstel verlengde kwalificatieplicht Met dit wetsvoorstel wordt het voor gemeenten mogelijk
2.1.2. Wetsvoorstel terugdringen verzuim.
om de verlengde kwalificatieplicht op aanvraag in te zetten.
Het wetsvoorstel terugdringen verzuim bevordert een goed
Hiermee worden jongeren van 18 tot 21 jaar verplicht om
zicht op aanwezigheid op school:
naar school te gaan totdat zij 21 jaar worden of tot aan het
• de wijze van het registreren van alle soorten van verzuim
behalen van een startkwalificatie. Indien de jongere zich
wordt eenduidig;
niet houdt aan de verlengde kwalificatieplicht, dan kan de
• samenwerkingsverbanden passend onderwijs worden beter uitgerust om verzuim tegen te gaan en
gemeente een boete opleggen. De Raad van State heeft in juni 2021 advies uitgebracht over
• het onderwijskundig perspectief wordt verplicht betrok-
dit voorstel. Zij vragen zich net als het RBL BNO af of een
ken bij de afgifte van een vrijstelling op medische en/
dwangmaatregel de oplossing biedt voor schooluitval omdat
4 Zie 2.4
Jaarverslag RBL BNO 2021 - 2022 | 5
daar vele oorzaken voor zijn. Het is niet bekend wanneer en
basis ontbrak. Inmiddels is deze er wel. Het RBL BNO
of dit wetsvoorstel verder wordt behandeld.
neemt deze taak op zich zodra dat mogelijk is. De Onderwijsinspectie bereidt dit nu voor samen met onder
2.1.5. Wetsvoorstel doorbraakaanpak onderwijs en jeugdhulp
meer het RBL BNO, gemeenten Amsterdam, Den Haag, ’s-Hertogenbosch en Apeldoorn.
Voorkomen dat leerlingen thuis komen te zitten omdat er dat is het doel van dit wetsvoorstel. Samenwerkingsver-
2.4. Jongerenaanpak Onderwijs-Arbeidsmarkt 2021-2024
banden moeten zorgen voor een dekkend aanbod. Het
De Jongerenaanpak Onderwijs-Arbeidsmarkt 2021-2024 is
wetsvoorstel regelt dat deze taak explicieter in de wet komt.
vastgesteld door de regio Brabant Noordoost Werkt. Het
Gemeenten en samenwerkingsverbanden worden verplicht
RBL BNO neemt als partner deel aan de stuur- en werkgroe-
om een gezamenlijke doorbraakaanpak met casusregie
pen ‘VSV en kwetsbare jongeren’ om een bijdrage aan de
vast te leggen om te komen tot een aanbod bij vastgelopen
opgave te leveren en om te waarborgen dat deze opdracht
casuïstiek. Of deze aanpak gaat werken is de vraag. Meestal
onder de aandacht blijft. De werkwijze van het RBL BNO
weten de partijen elkaar goed te vinden en worden er
sluit aan op de brede jongerenaanpak waarin extra aandacht
oplossingen gezocht en ook gevonden. De grootste zorg is
is voor de jeugdwerkloosheid.
wanneer het probleem aanhoudt en partijen er gezamenlijk
Samen met het onderwijs kijkt het RBL BNO welke maatre-
niet uitkomen: voor die situatie blijft de vraag of de voorge-
gelen genomen moeten worden die inspelen op de krapte
stelde aanpak werkt.5 In 2021 was de internetconsultatie van
op de arbeidsmarkt in relatie tot schooluitval.
geen passend aanbod komt vanuit onderwijs en jeugdhulp:
dit wetsvoorstel maar nog niet verder in procedure gebracht.
2.1.6. Samenwerking praktijkonderwijs en mbo-entree
2.5. Audit op basis van de Wet Politie Gegevens
De Minister van OCW wil de samenwerking tussen het
De gegevensverwerking door BOA’s valt sinds 1 januari 2019
praktijkonderwijs en mbo-entree wettelijk verankeren.
onder de Wet politiegegevens (Wpg). Elke 4 jaar laat de ver-
Het vorige kabinet had het voornemen om een wetstraject
werkingsverantwoordelijke een externe audit plaatsvinden. In
te starten dat het mogelijk maakt dat leerlingen in het
de tussenliggende jaren wordt een interne controle houden.
praktijkonderwijs, voor wie de overstap naar het mbo (nog)
Centrumgemeente Oss is de verwerkingsverantwoordelijke
te groot is, binnen hun opleiding ook de entreeopleiding
voor het RBL BNO. De 1e externe audit vond in 2022 plaats.
geheel of gedeeltelijk kunnen volgen en afronden.
De hercontrole daarop is in 2023 geweest die tevens als interne controle fungeerde.
2.2. WEL in ontwikkeling De subsidieregeling van het Nationaal Programma Onder-
Het leerlingvolgsysteem is zodanig ingericht dat alleen
wijs-project WEL in ontwikkeling is voor niet-ingeschreven
BOA’s en ondersteunende medewerkers toegang hebben
kinderen. Samenwerkingsverbanden ontvangen subsidie om
tot de Halt verwijzingen en Processen verbaal. Dat zijn de
kinderen zonder inschrijving zich weer te laten ontwikkelen
werkprocessen die onder de Wpg vallen.
en om bij te dragen aan de terug geleiding naar onderwijs. De subsidie mag vrij ingezet worden als het maar bijdraagt aan de ontwikkeling van het kind.
2.6. Opleiding en training medewerkers RBL BNO
banden om te onderzoeken hoe en bij welke casussen de
2.6.1. Permanent her- en bijscholen buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA)
middelen het beste ingezet kunnen worden.
Alle leerplichtambtenaren van het RBL BNO beschikken over
Het RBL BNO werkt samen met de Samenwerkingsver-
een BOA bevoegdheid in het domein “onderwijs“ of zijn
2.3. Samenwerking Onderwijsinspectie en gemeenten bij Schoolonderzoeken
hiervoor in opleiding. Om deze bevoegdheid te behouden
Aanwezigheid op school start met een goede verzuimregis-
te laten her- en bijscholen. Op deze manier blijven de
tratie. De Onderwijsinspectie houdt daar toezicht op. In het
kennis en vaardigheden van de leerplichtambtenaren op een
verleden voerden gemeentes, die immers dicht bij school
goed niveau en door middel van een examen wordt dit ook
staan, deze onderzoeken uit. Dit stopte omdat de juridische
objectief vastgesteld.
zijn de leerplichtambtenaren verplicht om zich permanent
5 NB: De doorbraakaanpak in dit wetsvoorstel moet niet verward worden met de doorbraakteams bedoeld in de notitie ‘Naar een stabiele toekomst voor alle jongeren’ die op in december 2021 is besproken op diverse overlegtafels in de regio.
Jaarverslag RBL BNO 2021 - 2022 | 6
De eisen aan de modules van de her- en bijscholing zijn
Op de meeste onderdelen is duidelijk wat de doorwerking
per 1.1.2023 veranderd. Dit is verwerkt in de opleidingen die
van de MAS is in het strafrecht maar niet altijd. Om dit
gevolgd worden.
duidelijk te krijgen stemmen we regelmatig af met het Openbaar Ministerie en één keer per jaar komen we bijeen
2.6.2. Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS)
met het OM en Leerplicht uit de regio.
Het RBL BNO werkt met de MAS. Bij de aanpak van schoolverzuim is het belangrijk dat snel stappen worden
2.6.3. Bijscholing Doorstroomcoaches
gezet om (langdurige) schooluitval te voorkomen. Een
Alle Doorstroomcoaches werken met de Educatiemeter
methodische aanpak en duidelijkheid over wie wat doet in
van Dilemmamanager. Om deze test af te mogen nemen
welke fase helpt daarbij. De Methodische Aanpak School-
moeten zij zich elk jaar bijscholen en de training succes-
verzuim (MAS) beschrijft in een stappenplan vier routes bij
vol afronden. Met dit online instrument achterhaalt de
meldingen van ongeoorloofd verzuim: vrijwillige jeugd-
Doorstroomcoach samen met de jongere waarom hij/zij
hulp, Halt-straf, dwang in civielrechtelijk kader en dwang
uitgevallen is. Daarnaast kijken zij wat er nodig is om een
in strafrechtelijk kader. Bij verzuim met achterliggende
jongere terug te laten keren naar school. Hiermee wordt op
problematiek staat de inzet van jeugdhulp voorop. Kern van
objectieve wijze vastgesteld welke problematiek(en) er ten
de aanpak is het volgende:
grondslag liggen aan het uitvallen. Op basis van deze infor-
terug- of toeleiding naar een passend onderwijs programma
matie worden de vervolgstappen in de begeleiding bepaald.
is het doel; • • •
vroegtijdige inzet van (jeugd)hulp bij verzuim staat
2.7. Klachtafhandeling
voorop;
Het RBL BNO ontving dit schooljaar twee klachten. Iemand
ketensamenwerking draagt bij aan een effectieve
kan een klacht indienen als hij/zij onheus bejegend is door
aanpak van schoolverzuim;
een medewerker. Eén klacht was niet ontvankelijk en de
de aanpak is licht waar het kan en zwaarder waar het
andere niet gegrond.
moet, maatwerk dus.
Jaarverslag RBL BNO 2021 - 2022 | 7
3. Cijfers leer- en kwalificatieplicht In dit hoofdstuk staan de cijfers die betrekking hebben op
(vaak ten behoeve van een vakantie) van ouder(s)/verzor-
de leer- en kwalificatieplicht, namelijk het aantal jongeren,
ger(s) of jongere prevaleert op dat van het schoolbezoek6.
het verzuim en de vrijstellingen. In de volgende paragrafen wordt het aantal verzuimmel-
3.1. Aantal leer- en kwalificatieplichtigen
dingen in het schooljaar 2022-2023 per categorie getoond.
Al jaren daalt het aantal leer- en kwalificatieplichtige kinde-
Vervolgens wordt ingegaan op de wijze waarop deze
ren met ongeveer 1000 per jaar. Vorig jaar daalde de groep
meldingen zijn afgehandeld.
met slechts 316 en nu zien we een kleine stijging.
3.2.1. Absoluut verzuim. Vaak start een onderzoek naar absoluut verzuim na vestiging
Tabel 1: leer- en kwalificatieplichtigen
okt-23 Verschil
en inschrijving van een leerplichtige in de BRP (Basisregistratie
Gemeente
okt-20
okt-21
okt-22
Bernheze
4492
4387
4335
4357
22
luut verzuim proactief en start direct een onderzoek. Uit het on-
Boekel
1603
1556
1547
1556
9
derzoek blijkt vaak dat administratieve oorzaken ten grondslag
Land van Cuijk
11730
11494
11348
11349
1
liggen aan het absoluut verzuim en dat er geen sprake is van
Maashorst
8103
7926
7861
7881
20
Meierijstad
11312
11091
11086
11107
21
Oss
12373
12087
12048
12116
68
Totaal
49613
48541
48225
48366
141
personen). Het RBL BNO handelt op iedere melding van abso-
een thuiszittende leerling in afwachting van een onderwijsplek. Wanneer er wel sprake is van thuiszittende leerlingen is er geen tijd te verliezen en wordt er direct actie ondernomen. Dit jaarverslag rapporteert over de werkprocessen absoluut verzuim. Doordat het RBL BNO sinds 1 juni 2021 met een
3.2. Verzuimmeldingen
nieuw softwaresysteem werkt is het moeilijk om absoluut
We onderscheiden drie categorieën van verzuim met elk hun
verzuim te vergelijken met de jaren daarvoor. Het nieuwe
eigen definitie en wijze van afhandeling:
systeem maakt de werkprocessen voor Absoluut verzuim automatisch aan waardoor aantallen niet te vergelijken zijn
Meldingen van absoluut verzuim
met eerdere schooljaren. De cijfers van de komende jaren
Het leerplichtig kind heeft geen schoolinschrijving en volgt
maken een meerjarig vergelijk weer beter mogelijk.
dus geen onderwijs. De ouders/verzorgers zijn verantwoordelijk voor aanmelding van hun leerplichtige kind bij een
Dit schooljaar waren er 1059 werkprocessen absoluut ver-
school of onderwijsinstelling.
zuim een stijging met 236. Deze toename is toe te schrijven aan 208 overstappers naar een andere school. Zij gingen
Meldingen van relatief verzuim
wel naar school maar door een administratieve oorzaak was
De leerling bezoekt de school of instelling waar zij staan
de inschrijving op de nieuwe school niet zichtbaar.
ingeschreven niet geregeld. Het grote verschil met absoluut verzuim is dat deze leerlingen wel staan ingeschreven op
Tabel 2: Aantal meldingen absoluut verzuim per schooljaar
Gemeente
20192020
20202021
20212022
Bernheze
30
22
49
92
43
Boekel
5
15
23
21
-2
Meldingen van luxe verzuim
Land van Cuijk
76
160
314
236
-78
Dit is een vorm van relatief verzuim waarbij zonder toestem-
Maashorst
29
59
99
155
56
Meierijstad
67
122
165
252
87
(bij elf dagen of meer) buiten de vastgestelde schoolvakanties
Oss
81
132
183
303
120
om van school wordt verzuimd, waarbij het eigen belang
Totaal
288
510
833
1059
226
een school of instelling. De ouders/verzorgers en ook de leerling zelf als deze 12 jaar of ouder is zijn verantwoordelijk voor geregeld schoolbezoek.
ming van het hoofd van de school (bij tien schooldagen of minder) of zonder toestemming van de leerplichtambtenaar
6 Definitie uit de handleiding Methodische Aanpak Schoolverzuim
Jaarverslag RBL BNO 2021 - 2022 | 8
2022Verschil 2023
Hoe komt een melding van absoluut verzuim tot stand?
afdoening is bij absoluut verzuim slechts een enkele keer
In de BRP staan alle leer- en kwalificatieplichtigen ingeschre-
noodzakelijk. In dit schooljaar is één keer proces verbaal
ven. Bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) zijn alle
opgemaakt. Dit ligt in de lijn van de MAS waarbij het accent
inschrijvingen op door het Rijk bekostigd onderwijs bekend.
nog meer van dwang naar zorg is verschoven.
Het leerlingvolgsysteem van het RBL BNO (JVS) is gekop-
Tabel 3: specificering van de afhandeling van absoluut verzuim
peld met de BRP en de DUO en vergelijkt beide bestanden. Wanneer een leer- of kwalificatieplichtige niet staat ingeschreven, volgt er een melding van absoluut verzuim in JVS.
Schooljaar
AdministraActieve tief bemiddeling
Proces Verbaal
Totaal
2019-2020
155(54%)
133(46%)
0
288
2020-2021
285(56%)
224(44%)
1(0%)
510
2021-2022
480(58%)
353(42%)
0 (0%)
833
2022-2023
490(46%)
568(54%)
1 (0%)
1059
3.2.2. Relatief verzuim Het RBL BNO onderzocht dit schooljaar 2225 meldingen van relatief verzuim van 1635 leerlingen terwijl in het jaar daarvoor het 1812 meldingen van 1347 leerlingen betrof (zie tabel 4 en tabel 5 voor een nadere specificering van de Af handeling van een melding van absoluut verzuim (zie
afhandeling). Niet alleen is het aantal meldingen gestegen
tabel 3)
maar 300 kinderen meer zijn gemeld.
Afhankelijk van de achtergronden van het absoluut verzuim
Het is dus ook een stijging ten opzichte van de periode vóór
wordt de melding als volgt afgehandeld:
corona. Vanaf maart 2020 daalde het aantal verzuimmeldingen na sluiting van de scholen en ook de motie die bepaalde
Administratief 46%--> veelal berust een melding van
dat niet handhavend opgetreden mocht worden bij verzuim
absoluut verzuim op een administratieve onvolkomenheid
had zeker invloed op het aantal verzuimmeldingen. Ook het
en blijkt er na nader onderzoek door de administratie geen
schooljaar 2020-2021 stond nog voor een groot deel in het
sprake te zijn van verzuim. De administratief medewerker
kader van corona en het Nationaal Programma Onderwijs
handelt deze zaken zelf af in contact met DUO, de afdeling
om achterstanden in te halen.
burgerzaken van de betreffende gemeente, de school en soms ouders.
Tabel 4: meldingen van relatief verzuim
Gemeente
20192020
20202021
20212022
20222023
Verschil
meldingen wordt door middel van actieve bemiddeling door
Bernheze
97
95
126
163
37
een leerplichtambtenaar beëindigd. Achter het absoluut
Boekel Land van Cuijk Maashorst
35
24
36
29
-7
438
342
427
584
157
241
190
301
348
47
er in een dergelijke situatie voor kiezen om het verzuim
Meierijstad
196
255
348
410
62
niet af te doen met een proces-verbaal. Voorwaarde is dat
Oss
499
513
574
691
117
ouders meewerken aan een oplossing en zorgen voor een
Totaal
1506
1419
1812
2225
413
Actieve bemiddeling 54%--> iets meer dan de helft van de
verzuim kan een diversiteit aan problemen bij leerling en/ of gezin schuilen en/of de mogelijkheid dat scholen een leerling niet willen plaatsen. De leerplichtambtenaar kan
schoolinschrijving. Het RBL BNO vindt het aantal verzuimmeldingen of Dit jaar is het aantal waarbij actieve bemiddeling nodig
een daling of stijging hiervan geen doel op zich. Dit zou
was gestegen met meer dan 200. Dit komt doordat een
onverstandig beleid zijn en getuigen van kortzichtigheid.
groter deel van de nieuwkomers is opgepakt door de leer-
Ter illustratie: een school die minder meldt is niet per
plichtambtenaar en niet door de administratie (dit jaar zijn
definitie een school waarop minder leerlingen verzuimen,
303 van 475 nieuwkomers opgepakt door de leerplichtamb-
het kan ook het gevolg zijn van falend verzuimbeleid. En
tenaar tegen 180 van de 455 vorig jaar).
juist wanneer een school werk maakt van de aanpak van ziekteverzuim zal dit waarschijnlijk leiden tot een toename
Proces-verbaal 0%--> Wanneer blijkt dat ouders weigeren
van het aantal meldingen.
mee te werken aan opheffing van het verzuim, kan de leer-
Wanneer een school ondanks haar inspanningen het
plichtambtenaar proces-verbaal opmaken. Deze vorm van
verzuim niet snel kan stoppen moet leerplicht onmiddellijk
Jaarverslag RBL BNO 2021 - 2022 | 9
worden ingezet om erger te voorkomen. Het RBL BNO
hulpverlenende instanties. Bemiddeling naar een alternatief
toetst bij het oppakken van een verzuimmelding altijd of
traject in samenwerking met het onderwijs behoort ook tot
de school de juiste stappen heeft gezet om het verzuim te
de mogelijkheden. In onderstaand overzicht zien we dat het
stoppen en geeft een terugkoppeling aan de school wanneer
aantal keren dat HALT of een Proces-Verbaal werd ingezet is
dit niet is gedaan.
toegenomen.
Het aantal relatief verzuimmeldingen op een school is voor het RBL BNO wel een waardevolle indicator maar de waarde
3.2.2.1.
moet in de volledige context worden bezien en gewogen.
Wanneer het relatief verzuim langer duurt dan 4 weken
Thuiszitters
Juist om deze reden is iedere leerplichtambtenaar nauw
aaneengesloten spreken we van een thuiszitter. De leer-
verbonden met de zorgstructuur op een school en voert het
plichtambtenaren geven altijd prioriteit aan het zo snel als
gesprek over het verzuimbeleid.
mogelijk stoppen van het schoolverzuim. Uitgangspunt hierbij is dat iedere dag er één te veel is; de definitie van
Af handeling van een melding van relatief verzuim (zie
thuiszitters (4 weken verzuim) is hierbij dus niet leidend.
tabel 5)
Ondanks diverse onderwijsopvangmogelijkheden en bijvoor-
Afhankelijk van de achtergronden van het relatief verzuim
beeld de inzet van een onderwijsconsulent of het basisteam
wordt de melding als volgt afgehandeld:
jeugd/CJG blijken oplossingen niet altijd direct voorhanden of is nader onderzoek noodzakelijk om tot een duurzame
Waarschuwing of overige afdoeningen 97%--> Door preventief
oplossing te komen. Om het verzuim te stoppen en in de
te werken en al in een vroeg stadium een interventie te
toekomst te voorkomen worden scholen door leerplicht
plegen kan veel van het verzuim worden afgedaan met een
aangesproken op hun zorgplicht en is er structureel overleg
gesprek eventueel gevolgd door een schriftelijke waarschu-
met de samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs.
wing. Ook bij een vroege interventie vanuit leerplicht om het verzuim te stoppen blijft het onderwijs verantwoordelijk
Tabel 6 geeft een overzicht van het aantal thuiszitters per
om ook zelf tegen het verzuim op te treden. Leerplicht werkt
gemeente en tabel 7 over de afhandeling daarvan. Het aan-
hier dus nauw samen met het onderwijs en de Leerplichtwet
tal is de laatste jaren minder dan 20 terwijl voorheen meer
dient voor het onderwijs als stok achter de deur.
dan 50 thuiszitters werden geteld. Dit is mede te danken aan de structurele inzet van het RBL BNO op preventie, en
Halt 1%--> Wanneer er geen sprake is van achterliggende
het onderwijs aanspreken op verantwoordelijkheden om
problematiek en het optreden van school en een waarschu-
verzuim en uitval te voorkomen.
wing van leerplicht niet leidt tot geregeld schoolbezoek wordt door de leerplichtambtenaar een Halt-straf opgelegd.
De daling van het aantal thuiszitters sinds 2016-2017 is een goede ontwikkeling, maar daarmee zijn we er nog niet. Niet
Proces verbaal 2%--> Wanneer sprake is van schoolverzuim
voor niets stelt het beleidsplan 2021-2024 van het RBL BNO
in combinatie met achterliggende problematiek of wanneer
als doel dat geen enkel leerplichtig kind langer dan 3 maan-
interventies zoals doorverwijzing naar hulpverlening of
den thuis zit zonder passend aanbod van onderwijs en/of
het opleggen van Halt straf niet leidt tot het stoppen van
zorg. Dat is een ambitieus streven maar in het belang van
het schoolverzuim maakt de leerplichtambtenaar Proces
onze kinderen kan en mag er geen ander doel zijn.
Verbaal op.
De groep thuiszittende kinderen heeft dan ook onze voortdurende aandacht. In overleg met de acht samenwerkingsverbanden passend onderwijs in onze regio blijven we
Tabel 5: specificering van de afhandeling van relatief verzuim
Schooljaar
Waarschuwing of overige afdoening
Halt
Proces Verbaal
Totaal
2019-2020
1460(97%)
28(2%)
18(1%)
1506
2020-2021
1347(95%)
35(2%)
37(3%)
1419
2021-2022
1754(97%)
31(2%)
27(1%)
1812
2022-2023
2151(97%)
28(1%)
46(2%)
2225
werken aan het verminderen van het aantal thuiszitters en de duur van het thuiszitten. In de afgelopen jaren hebben we daarom signalen over wachtlijsten en het uitblijven van een zorgmelding door de hulpverlening onder de aandacht gebracht bij de verantwoordelijke beleidsambtenaren. Het aantal thuiszitters gaat over kinderen met meer dan 4 weken ongeoorloofd verzuim. Daarnaast is er ook een groep kinderen die vanwege lichamelijke of psychologische
Parallel aan bovenstaande wijzen van afhandeling kan de
redenen geoorloofd thuis zitten (vrijstelling op grond van
leerplichtambtenaar verwijzen naar de basisteams of andere
artikel 5 sub a, zie 3.3).
Jaarverslag RBL BNO 2021 - 2022 | 10
Waarschuwing 31%--> Luxe verzuim wordt afgedaan met een
Tabel 6: Thuiszitters per gemeente
proces verbaal als school de ouders duidelijk daarover heeft
Gemeente
20192020
20202021
20212022
20222023
Verschil
Bernheze
0
0
0
1
1
1 schooldag, dan wordt het verzuim afgedaan met een
Boekel
0
0
0
0
0
waarschuwing. Voordat een Proces-Verbaal opgemaakt kan
Land van Cuijk
1
5
5
5
0
Maashorst
2
0
3
1
-2
Leerplichtambtenaren wijzen scholen erop dat zij de juiste
Meierijstad
2
6
2
3
1
informatie op de website te plaatsen.
Oss
7
5
6
6
0
Totaal
12
16
16
16
0
geïnformeerd. Als dat niet zo is en het verzuim is maximaal
worden voor 1 schooldag luxe verzuim moet er een waarschuwing aan ouders gegeven zijn door school of leerplicht.
Proces verbaal 29%--> Het luxe verzuim wordt door leerplicht afgedaan met een proces verbaal en het Openbaar Ministerie legt een boete op.
3.2.3. Luxe verzuim Het RBL BNO onderzocht dit schooljaar 141 meldingen van
Tabel 8: meldingen van luxe verzuim
Gemeente
20192020
20202021
20212022
20222023
Verschil
opzichte van het eerdere schooljaar en ook meer dan in de
Bernheze
2
1
0
8
8
periode vóór corona. Tijdens corona was het makkelijk om
Boekel
1
0
3
0
-3
onderwijs vanuit het vakantieadres te volgen. Misschien
Land van Cuijk
6
3
9
17
8
Maashorst
6
2
18
12
-6
Meierijstad
15
8
33
43
10
Oss
15
37
60
61
1
Totaal
45
51
123
141
18
luxe verzuim (zie tabel 8 en 9 voor een nadere specificering van de afhandeling). Dit is een toename met 15% ten
melden scholen nu meer om een duidelijk signaal af te geven dat het niet meer mogelijk is om de schoolvakantie met één of meer dagen te verlengen. Af handeling van een melding van luxe verzuim (zie tabel 9) Afhankelijk van de achtergronden van het luxe verzuim wordt de melding als volgt afgehandeld:
Tabel 9: specificering van de afhandeling van luxe verzuim
Schooljaar
Niet verwijtbaar
Waarschuwing
Proces verbaal
Totaal
school ook ziekteverzuim meldt op de dag voorafgaand
2019-2020
22(49%)
9(20%)
14(31%)
45
aan de vakantie komt het regelmatig voor dat meldingen bij
2020-2021
29(57%)
7(14%)
15(29%)
51
2021-2022
45(37%)
47(38%)
31(25%)
123
2022-2023
56(40%)
44(31%)
41(29%)
141
Niet verwijtbaar 40%--> Aangezien bij luxe verzuim een
nader inzien niet verwijtbaar zijn. Met andere woorden, de leerling was wel afwezig op de dag voor of na een vakantie maar had hiervoor een geldige reden of verklaring.
Tabel 7: Detailinformatie thuiszitters
Gemeente
Aantal thuiszitters 2022-2023
langer dan 3 maanden
Verhuisd en 18 jaar geworden
opgelost
Aantal thuiszitters bij einde schooljaar
Bernheze
1
1
0
1
0
Boekel
0
0
0
0
0
Land van Cuijk
5
2
0
5
0
Maashorst
1
1
1
0
0
Meierijstad
3
2
0
2
1
Oss
6
5
1
4
1
Totaal 2022-2023
16
11
2
12
2
Totaal 2021-2022
16
8
0
14
2
Verschil
0
3
2
-2
0
Jaarverslag RBL BNO 2021 - 2022 | 11
Tabel 10: verzoeken om vrijstelling van inschrijving
2022Verschil 2023
Het RBL BNO heeft zicht op het aantal vrijstellingen
Gemeente
20192020
20202021
20212022
Bernheze
18
11
15
19
4
Boekel
7
12
14
17
3
brengen en samen met het onderwijs ook meer zicht krijgen
Land van Cuijk
60
53
63
78
15
op het geoorloofde verzuim.
Maashorst
20
24
25
46
21
Meierijstad
35
29
45
44
-1
Oss
43
48
61
73
12
Totaal
183
177
223
277
54
vanwege medisch/psychische oorzaak maar niet op de onderwijstijdverkorting die de scholen kunnen toestaan. In de komende jaren wil het RBL BNO daar verandering in
Het RBL BNO en haar ketenpartners handelen met deze preventieve aanpak in lijn met voorgenomen wet- en regelgeving om de systemen van zorg en onderwijs aan te passen aan de ondersteuningsbehoefte van het kind7.
3.3. Vrijstelling van inschrijving
Vrijstelling van leerplicht op grond van overwegende
Het RBL BNO behandelde dit schooljaar 277 verzoeken
bedenkingen (artikel 5 sub b) is opgenomen in de huidige
om vrijstelling van inschrijving (zie tabel 10 en tabel 11).
Leerplichtwet. Een wetsvoorstel om meer toezicht op het
Wanneer vrijstelling van inschrijving wordt verleend, hoeft
thuisonderwijs te regelen ligt op de planken maar lijkt
de ouder of verzorger de jongere niet in te schrijven als
voorlopig niet verder in procedure te worden gebracht.
leerling of deelnemer bij een school of instelling.
In 2022-2023 werd 27 keer voor 20 kinderen in 10 gezinnen met succes een beroep op deze vrijstelling gedaan (tabel 11)
Het aantal vrijstellingen waarbij de jongere vrijgesteld
tegen 18 kinderen in 8 gezinnen het schooljaar daarvoor.
wordt van geregeld schoolbezoek vanwege lichamelijke of psychologische redenen (artikel 5 sub a) is gestegen van 75
3.4. Vrijstelling van geregeld schoolbezoek
naar 86 vrijstellingen terwijl het aantal thuiszitters hetzelfde
Het RBL BNO behandelde dit schooljaar 22 verzoeken om
is gebleven. Op de totale populatie leerlingen gaat het om
vrijstelling van geregeld schoolbezoek waarvan er 10 werden
kleine aantallen zodat daar geen conclusies aan verbonden
toegekend (zie tabel 12 en tabel 13 voor een nadere specifi-
kunnen worden.
cering van de afhandeling). Hiermee is het aantal verzoeken gestegen maar afgezet tegen de totale populatie is het nog
Het RBL BNO en haar partners gaan door met de preventie-
steeds heel weinig. De bevoegdheid om te beslissen over
ve aanpak: kinderen die verzuimen worden snel gezien. Het
vrijstelling van schoolbezoek ligt in bijna alle gevallen bij het
protocol ziekteverzuim dat al toegepast wordt in het
hoofd van de school. Alleen een verzoek om verlof op grond
voortgezet onderwijs wil de GGD Hart voor Brabant uit gaan
van gewichtige omstandigheden voor een periode van meer
rollen in het primair onderwijs.
dan 10 dagen wordt door het RBL BNO afgehandeld en is om die reden opgenomen in dit jaarverslag. Het RBL BNO controleert en adviseert het onderwijs door middel van een verlofprotocol, adviesgesprekken en schoolcontroles.
Tabel 11: specificering van de afhandeling van verzoeken om vrijstelling van inschrijving
Schooljaar
2019-2020
2020-2021
2021-2022
2022-2023
Verschil
Toekenning artikel 3a/3b
2
1
3
1
-2
Toekenning artikel 5 sub a
63
59
75
86
11
Toekenning artikel 5 sub b
21
21
23
27
4
Toekenning artikel 5 sub c
44
41
51
58
7
Toekenning artikel 5a
1
2
0
0
0
Toekenning artikel 15
6
14
14
39
25
Gedogen
25
17
18
15
-3
Ingetrokken
10
16
29
40
11
Afgewezen
11
6
10
11
1
Totaal
183
177
223
277
54
7 Experiment Onderwijszorgarrangementen 2023
Jaarverslag RBL BNO 2021 - 2022 | 12
Tabel 12: verzoeken vrijstelling van geregeld schoolbezoek
Gemeente
20192020
20202021
20212022
2022Verschil 2023
Bernheze
0
1
2
0
-2
Boekel
0
1
0
1
1
Land van Cuijk
2
2
2
7
5
Maashorst
1
1
0
5
5
Meierijstad
6
3
5
2
-3
Oss
1
1
5
7
2
Totaal
10
9
14
22
8
Tabel 13: specificering van afhandeling van verzoeken vrijstelling geregeld
Verlof toegekend Afgewezen of ingetrokken Totaal
grond voor vrijstelling mogelijk is maar waarbij de leerplichtambtenaar wel gebruik maakt van zijn discretionaire bevoegdheid om niet te handhaven. Gedogen wordt veelal toegepast bij kwalificatieplichtigen die na een verkeerde studiekeus op het MBO niet langer het volledige onderwijsprogramma volgen en deels werken) Vrijstelling van geregeld schoolbezoek is van toepassing wanneer: • de school onderscheidenlijk de instelling is gesloten of het onderwijs is geschorst;
schoolbezoek
Schooljaar
• Gedogen: Er zijn situaties waarbij geen wettelijke
• bij of op grond van algemeen verbindende voorschrif-
20192020
20202021
20212022
20222023
Verschil
7
3
3
10
7
3
6
11
12
1
10
9
14
22
8
ten het bezoeken van de school onderscheidenlijk de instelling is verboden. • de jongere bij wijze van tuchtmaatregel tijdelijk de toegang tot de school onderscheidenlijk instelling is ontzegd. • de jongere wegens ziekte verhinderd is de school onderscheidenlijk instelling te bezoeken.
Vrijstelling van inschrijving is van toepassing wanneer:
• de jongere wegens vervulling van plichten voortvloei-
• Artikel 3a/3b: bij bijzondere omstandigheden kan
end uit godsdienst of levensovertuiging verhinderd is
aan 14 of 15 jarigen worden toegestaan dat aangepast
de school of instelling te bezoeken.
onderwijs wordt gevolgd. Daarnaast bestaat er bij
• de jongere vanwege de specifieke aard van het beroep
bijzondere omstandigheden de mogelijkheid om 15
van de ouders/verzorgers slechts buiten de schoolva-
jarigen toestemming te verlenen onderwijs te volgen
kanties met hen op vakantie kan gaan. • de jongere door andere gewichtige omstandigheden
aan een MBO-instelling • Artikel 5 sub a: de jongere op lichamelijke of psychologische gronden niet geschikt is om tot een school of instelling te worden toegelaten. Deze vrijstelling
verhinderd is de school onderscheidenlijk instelling te bezoeken. • De jongere die nog niet de leeftijd van zes jaar heeft
ontstaat van rechtswege wanneer ouders/verzorgers
bereikt, voor ten hoogste vijf uren per week vrijgesteld
een verklaring van de aangewezen GGD jeugdarts
van de verplichting tot geregeld schoolbezoek.
kunnen overleggen van het onderwijs op alle binnen redelijke afstand van de
3.5. Jongeren in een kwetsbare positie: de aantallen
woning - of, indien zij geen vaste verblijfplaats hebben,
Tabel 14 en 15 geven meer beeld bij de grootte van de groep
op alle binnen Nederland - gelegen scholen onderschei-
jongeren in een kwetsbare positie (JIKP) in onze regio, welke
denlijk instellingen waarop de jongere geplaatst zou
onderwijsvormen zij volgen of hebben gevolgd en wat hun
kunnen worden, overwegende bedenkingen hebben.
bestemming is na het onderwijs. Sinds 2021 gebruiken we
• Artikel 5 sub c: de jongere als leerling van een inrich-
hiervoor niet meer de data uit het leerlingvolgsysteem van
ting van onderwijs buiten Nederland staat ingeschre-
het RBL BNO maar de dataset8 die DUO jaarlijks aanreikt.
ven en deze inrichting geregeld bezoekt..
Hierdoor kunnen de gegevens meerjarig vergeleken worden
• Artikel 5 sub b: de ouders/verzorgers tegen de richting
• Artikel 5a: de ouders of verzorgers een trekkend
met andere gemeenten.
bestaan leiden, waarbij de jongere hen vergezelt. De leeftijd van de jongere en de bereikbaarheid van
Alle jongeren in een kwetsbare positie zijn in beeld. In onze
scholen worden hierbij meegewogen.
regio werken gemeenten en het onderwijs nauw samen om
• Artikel 15: bij bijzondere omstandigheden kan een
al in het laatste jaar van het onderwijs voor te sorteren op
vrijstelling worden gegeven aan kwalificatieplichtigen,
een overstap naar de arbeidsmarkt. Dit gebeurt onder ande-
indien wordt aangetoond dat de jongere op andere
re in het operationeel overleg arbeidstoeleiding jongeren in
wijze voldoende onderwijs geniet.
een kwetsbare positie.
8 Deze rapportage verschijnt in november op basis van de actuele gegevens bij DUO en is de startset van jongeren in een kwetsbare positie
Jaarverslag RBL BNO 2021 - 2022 | 13
Het RBL BNO bracht als pionier in 2016-2017 voor het eerst
en het schooljaar daarvoor nog wel ingeschreven waren op het
en als voorloper op andere gemeenten jongeren in een kwets-
PRO, VSO, VMBO (basisberoepsgerichte leerweg) of Entree
bare positie in beeld en gaf overzichtsinformatie over deze
met daarbij hun inkomenssituatie. 37 van deze jongeren
groep uit de eigen data. Hiermee liep het RBL BNO vooruit
hebben geen burgerservicenummer en wonen op het AZC
op nieuwe wetgeving gesteund door de portefeuillehouders.
in Boxmeer of Grave. Deze jongeren horen bij de doelgroep
Pas later, nadat de wet daarvoor was aangepast, reikte DUO
omdat ze één jaar geleden in een taalklas zaten die geregis-
jaarlijks een dataset aan om overzicht te krijgen over de
treerd wordt als basisberoepsgerichte leerweg van het VMBO.
groep. In februari 2021 werd de wet voor het laatst aange-
Niemand van deze jongeren heeft een inkomen. Deze jongeren
past zodat ook jongeren uit het VSO met uitstroomprofiel
laten we in tabel 15a buiten beschouwing om een beter beeld te
‘dagbesteding’ bij de doelgroep horen. Deze jongeren werden
krijgen van de jongeren in een kwetsbare positie.
al gemonitord maar nu is dat ook wettelijk zo geregeld. In tabel 14 staan:
Het merendeel van de jongeren met BSN (62%) beschikt
• de jongeren tot 23 jaar die op 1 oktober 2023:
over een inkomen uit werk of uitkering. Het deel dat niet
– ingeschreven staan bij een entree-opleiding of
over een inkomen uit uitkering of inkomen beschikt is in
– ingeschreven zijn op MBO2 of geen schoolinschrijving
beeld bij het RBL BNO die bekijkt of dienstverlening van het
hebben én die eerder een schoolinschrijving hadden
domein zorg of inkomen noodzakelijk en gewenst is.
op het VSO, het Praktijkonderwijs, de beroepsgericht leerweg van het VMBO of de entree opleiding.
Tabel 14. Jongeren in een kwetsbare positie per gemeente in de afgelopen 3 jaren.
Gemeente
2020
2021
2022
2023
Verschil
door een aanpassing van de definitie: leerlingen die één jaar
Bernheze
58
78
87
94
7
eerder (T-1) de entreeopleiding volgden, en op de peildatum
Boekel
15
18
22
26
4
(T=0) uitstromen, of doorstromen naar een basisberoeps-
Land van Cuijk
282
252
254
223
-31
Maashorst
161
188
176
152
-24
Meierijstad
173
204
255
243
-12
meegerekend werden.
Oss
228
303
278
293
15
In tabel 15 staan de jongeren van 16 tot 23 jaar zonder startkwa-
Eindtotaal
917
1043
1072
1031
-41
In 2021 steeg de doelgroep ten opzichte van 2020 met 126
opleiding, worden sinds die tijd wel meegenomen. In 2021 waren er 125 jongeren op MBO2 niveau die één jaar eerder entree volgden terwijl deze jongeren in 2020 nog niet
lificatie die op 1 oktober 2023 geen schoolinschrijving hadden Tabel 15. Jongeren van 16-23 jaar in een kwetsbare positie die in 2022 school hebben verlaten met hun inkomenssituatie ( jongeren met en zonder bsn)
Gemeente
Inkomen uit werk Inkomen uit werk > €300 < €300
Uitkering UWV/ GSD en werk
Wajong
Geen gegevens
Eindtotaal
Bernheze
6
2
1
4
9
22
Boekel
0
0
0
0
3
3
Land van Cuijk
12
6
3
10
63
94
Maashorst
13
1
1
8
15
38
Meierijstad
29
4
4
6
19
62
Oss
42
6
8
7
32
95
Eindtotaal
102
19
17
35
141
314
Tabel 15a. Jongeren van 16-23 jaar in een kwetsbare positie die in 2022 school hebben verlaten met hun inkomenssituatie ( jongeren met bsn).
Gemeente (alleen JIKP mét bsn)
Inkomen uit werk Inkomen uit werk > €300 < €300
Uitkering UWV/ GSD uit werk
Wajong
Geen gegevens
Eindtotaal
Bernheze
6
2
1
4
9
22
Boekel
0
0
0
0
3
3
Land van Cuijk
12
6
3
10
26
57
Maashorst
13
1
1
8
15
38
Meierijstad
29
4
4
6
19
62
Oss
42
6
8
7
32
95
Eindtotaal
102
19
17
35
104
277
Jaarverslag RBL BNO 2021 - 2022 | 14
4. Cijfers voortijdig schoolverlaten De inspanningen van het RBL BNO zijn gericht op het
De landelijke vervolgaanpak voortijdig schoolverlaten
voorkomen van Voortijdig schoolverlaten (VSV). Wanneer
2020-2024 streeft naar het verder terugdringen van het
jongeren toch het onderwijs verlaten zonder startkwalificatie
aantal VSV’ers naar 20.0009 in 2024 en nog verder naar
registreert het RBL BNO deze jongeren, benadert hen en
18.000 in 202610. Gelet op de ontwikkeling van het aantal
probeert de jongeren via een passend traject (onderwijs,
VSV’ers de laatste jaren lijkt dit vrij ambitieus.11 Natuurlijk
baan of een combinatie daarvan) alsnog te begeleiden naar
wil RBL BNO net als de vakvereniging Ingrado dat zoveel
een startkwalificatie.
mogelijk jongeren een startkwalificatie halen. Onderzoek wijst uit dat je daarmee meer kans hebt op de arbeidsmarkt,
In dit hoofdstuk worden de cijfers ten aanzien van VSV
zowel om werk te vinden als om werk te behouden in tijden
getoond. Om een goed beeld te krijgen is gebruik gemaakt
van krapte op de arbeidsmarkt. Maar voor veel jongeren is
van de cijfers van DUO en de cijfers van het RBL BNO.
dit niet de weg die bij ze past. Bovendien worden er door het Doorstroompunt, onderwijs en sociale partners steeds
4.1. Stijging van het aantal VSV’ers landelijk
meer mooie trajecten gerealiseerd waar jongeren volledig tot
Na een jarenlange daling van het aantal VSV’ers zien we
hun recht komen en zich kunnen ontwikkelen. Helaas tellen
sinds 2016-2017 zowel landelijk als regionaal een stijging
plaatsingen van jongeren op deze trajecten niet mee in de
van het aantal VSV’ers behalve in 2019-2020. In 2021-2022
cijfers voortijdig schoolverlaten, terwijl ze hiermee een vak
waren er 30.617 nieuwe vsv’ers wat sinds tien jaar het
leren en maatschappelijke uitval voorkomen wordt.
hoogste aantal is. Daarmee stijgt het landelijk percentage VSV’ers van 1,9% naar 2,4%. In regio 36b, de 6 gemeenten
Ieder Doorstroompunt heeft regionale programma’s
van RBL BNO stijgt het percentage van 1,5% naar 2,1%.
opgesteld waarin acties worden geformuleerd om regionaal
Aantal VSV landelijk
nieuwe vsvers
het aantal VSV’ers verder terug te dringen. In onze regio is het convenant Jongerenaanpak onderwijs-arbeidsmarkt en jongeren in kwetsbare positie. De voorzitter van het bestuurlijk overleg en het afdelingshoofd van het RBL BNO zijn lid van deze stuurgroep naast de wethouder van ’s-Hertogenbosch, vertegenwoordigers van het MBO en VO,
24480
22766
25666
27067
30617
2021-2024 vastgesteld door de regionale stuurgroep VSV
het ministerie van onderwijs, de Doorstroom-coördinator en de programmamanager VSV van het Koning Willem1 College en sinds juni 2023 één vertegenwoordiger namens IBN,
2017/2018
2018/2019 2019/2020 2020/2021 2021/2022
WSD en Weener XL. De monitoring van de plannen ligt bij deze partners.
% VSV vergeleken met landelijk
toren van de jongeren zonder startkwalificatie vanaf het behalen van hun diploma op het VO naar een geschikte
2,12%
1,88%
1,72%
Voor onze regio blijft er inzet plaatsvinden op het moni-
vervolgopleiding in het MBO. Het Doorstroompunt pakt alle verzuimmeldingen van 18+ leerlingen op en biedt passende ondersteuning. Ook alle jongeren van 16 tot 23 jaar zonder startkwalificatie en zonder onderwijs heeft het
1,54%
1,51%
1,64%
1,48%
2,37%
Landelijk
2,02%
Regio 36b
Doorstroompunt in beeld en biedt passende ondersteuning. Het Doorstroompunt werkt hierbij samen met onder andere
2017/2018
2018/2019 2019/2020 2020/2021 2021/2022
Werk en Inkomen en zorg.
9 Brief ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, ‘Vervolgaanpak voortijdig schoolverlaten 2020-2024’, oktober 2019. 10 Motie 31524/ nr 518 Motie El Yassini over een aanvalsplan om het aantal voortijdige schoolverlaters te verlagen tot onder de 18.000 in 2026- Beroepsonderwijs en Volwassenen Educatie 11 Brief Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, Aanpak voortijdig schoolverlaten, 4 maart 2020
Jaarverslag RBL BNO 2021 - 2022 | 15
Tabel 16: Aantal Vsv’ers per gemeente
4.2. VSV op basis van DUO definitie Om landelijk goed te kunnen vergelijken maakt DUO bij
Gemeente
20182019
20192020
2020/ 2021
het bepalen van het aantal nieuwe VSV`ers per schooljaar
Bernheze
37
33
29
49
1,9%
20
Boekel
12
7
10
17
1,8%
7
Definitie DUO
LandvanCuijk
109
100
122
148
2,1%
26
Wanneer een leerling van 12 tot 23 jaar gedurende een
Maashorst
82
71
65
86
2,0%
21
Meierijstad
104
100
84
115
1,9%
31
deze leerling gerekend tot VSV’er. Jaarlijks wordt er op 1
Oss
154
136
130
175
2,6%
45
oktober (T) gekeken welke leerlingen het voorgaande jaar (T-
Totaal
498
447
440
590
2,1%
150
1) stonden ingeschreven. Wanneer een leerling op 1 oktober
Tabel 17: vergelijking vsv-percentage 2020-2021 RMC regio’s
gebruik van een definitie en aanvullende rekenregels.
schooljaar het onderwijs verlaat zonder startkwalificatie (diploma op havo, vwo of mbo 2, 3 of 4 niveau ), dan wordt
(T) niet meer ingeschreven staat en nog niet in het bezit is van een startkwalificatie, dan is dit volgens de definitie een
Doorstroompunt
2021/ %VSV Verschil 2022
t0 startpopulatie
t1 nieuwe vsvers
t1 nieuwe vsvers %
VSV’er. Leerlingen die gedurende het schooljaar uitvallen,
05-Zuid-West Friesland
12064
216
1,8
maar op 1 oktober ook weer zijn ingeschreven worden niet
13-Achterhoek
24926
445
1,8
beschouwd als VSV’er.
15-Rivierenland
20344
379
1,9
Op basis van deze definitie ontstaat het volgende beeld
07-Noord- en Midden Drenthe
15493
291
1,9
(tabel 16 en 17) waarbij regio 36b met 2,1% een gedeelde 4e
10-IJssel-Vecht
38314
747
2,0
27-Zuid-Holland-Oost
29805
601
2,0
19-Utrecht
71593
1462
2,0
12-Twente
51844
1062
2,1
De Minister heeft onderzocht wat de hoofdoorzaken zijn
16-Eem en Vallei
54272
1115
2,1
van de stijging in 2020-2021 en 2021-2022:
20-Gooi en Vechtstreek
18782
391
2,1
36-Noord-Oost-Brabant
49492
1038
2,1
06-Friesland-Oost (‘de Friese Wouden’)
20518
440
2,1
26-Zuid-Holland-Noord
30397
655
2,2
31-Oosterschelde Regio
12813
278
2,2
studenten overgegaan dan andere jaren. Veel van deze
17-Noordwest-Veluwe
16775
366
2,2
studenten vallen alsnog uit.
34-West-Brabant
51715
1163
2,3
38-Gewest Limburg-Noord
34498
778
2,3
Een structurele oorzaak van voortijdig schoolverlaten is dat
09-Zuid-West Drenthe
11025
251
2,3
jongeren niet altijd goed op de hoogte van de inhoud van de opleiding en het toekomstige werkveld zijn. Tijdens corona
25-Zuid-Kennemerland en IJmond
27258
624
2,3
is dit nog versterkt doordat de mogelijkheden voor begelei-
30-Zuid-Holland-Zuid
36331
845
2,3
ding en hulp bij loopbaanoriëntatie minder waren.
40-Rijk van Nijmegen
21955
515
2,4
11-Stedendriehoek
34778
826
2,4
24-Noord-Kennemerland
22817
542
2,4
37-Zuidoost-Brabant
55051
1317
2,4
41-Arnhem
31654
757
2,4
28-Haaglanden/Westland
77689
1862
2,4
22-West-Friesland
16864
413
2,5
plaats bezet. De regio’s liggen steeds dichter bij elkaar wat betreft het percentage schooluitval; elke regio ligt tussen de 1,8% en 3,1%. 12
1. Door sluiten van het mbo-onderwijs vanwege Covid-19 in de winter van studiejaar 2021-2022 en het online onderwijs verloren veel studenten hun motivatie. 2. In de studiejaren 2019-2020 en 2020-2021 zijn door coronamaatregelen zoals de duimregeling, terughoudendheid om negatieve bindende studie adviezen af te geven meer
3. De krappe arbeidsmarkt verleidde veel studenten om werk boven school te verkiezen.
13
12 Brief aan de Tweede Kamer, Hoofdlijnen aanvalsplan voorkomen voortijdig schoolverlaten en begeleiden naar een kansrijke toekomst, 3 april 2023 13 Kamerstukken 26 695 nr. 140
Jaarverslag RBL BNO 2021 - 2022 | 16
t0 startpopulatie
t1 nieuwe vsvers
t1 nieuwe vsvers %
bezoek is dan ook vast onderdeel van de outreachende
23-Kop van Noord-Holland
12535
311
2,5
• Aanbod groepsgewijze training. Het RBL BNO benadert
35-Midden-Brabant
29993
755
2,5
elke voortijdig schoolverlater individueel en de Door-
04-Friesland Noord
20790
529
2,5
32-Walcheren
8204
219
2,7
105429
2840
2,7
7372
201
2,7
naar school. In het 1e pilotjaar heeft de training gedraaid
01-Oost-Groningen
9993
283
2,8
in regio Oss met 5 deelnemers en in regio Meierijstad
33-Zeeuws-Vlaanderen
6270
179
2,9
29-Rijnmond
95543
2778
2,9
08-Zuid-Oost Drenthe
12971
381
2,9
Aan de hand van de evaluatie is de training aangepast:
03-Centraal en Westelijk Groningen
23447
693
3,0
inhoudelijk, op andere tijdstippen (ook in de avond) en
18-Flevoland
35590
1054
3,0
Deze training heeft alleen in Land van Cuijk gedraaid met
39-Gewest Zuid-Limburg
32693
1015
3,1
6 deelnemers. In de regio’s Oss en Meierijstad waren
Doorstroompunt
21-Agglomeratie Amsterdam 02-Noord-Groningen-Eemsmond
werkwijze van het Doorstroompunt.
stroomcoach houdt contact en begeleidt de jongeren individueel. Voor het 2e jaar is bij wijze van pilot een meerdaagse groepstraining aangeboden waarin jongeren inzicht krijgen in hun proces en motivatie, bewust worden van hun talenten en mogelijk weer terug gaan
met 6 deelnemers. De meeste deelnemers wilden daarna naar school, 2 hebben zich ook daadwerkelijk ingeschreven. In Land van Cuijk was onvoldoende animo.
meer tijd ingeruimd om jongeren persoonlijk te werven.
onvoldoende aanmeldingen. Dit aanbod sluit blijkbaar
4.3. Cijfers en kenmerken nieuwe VSV’ers op basis van DUO-definitie
niet aan bij de vraag van de jongeren en geeft onvoldoende rendement.
Het RBL BNO legt de nadruk niet op aantallen maar op het in beeld hebben van alle VSV’ers tot ze weer ingeschreven
Suwi kenmerk van de nieuwe VSV’ers
zijn of 23 jaar zijn geworden. Tabel 18 laat per gemeente de
In onderstaande grafiek zijn de inkomensgegevens van de
uitkomst van de begeleiding zien.
nieuwe VSV’ers die nog in begeleiding zijn vergeleken met de nieuwe VSV’ers van vorig jaar. Het RBL BNO gebruikt
Tabel 18: uitkomst van de begeleiding van nieuwe vsv’ers op peildatum 12-2022
deze gegevens om de juiste keuzes te maken bij het stellen
Heeft Volgt nu Is nu Wajong/ GEMEENnu oplei23+ of Hoogst TE SK ding verhuisd haalbaar
van prioriteiten in de begeleiding. Hierbij wordt de hoogste
49
Boekel
0
4
1
0
12
17
Land van Cuijk
2
29
20
2
95
148
Maashorst
1
9
7
1
68
86
Meierijstad
2
21
8
0
84
115
Oss
2
27
22
2
122
175
Totaal
8
103
69
5
405
590
suwi-keten bekend is. VSV’ers met hun inkomenssituatie
• eerder op deurbezoek. Contact is belangrijk om jongeren
22
Het RBL BNO zoekt steeds naar nieuwe middelen om in contact te komen en te blijven met de jongere zoals:
2020/2021 Peildatum dec 2022 2021/2022 Peildatum dec 2023
Inkomen uit werk > €300
te bewegen om alsnog een startkwalificatie te behalen. Elkaar zien helpt daarbij. Zelfs als de jongere niet thuis is heeft een deurbezoek meerwaarde omdat het informatie kan geven over hoe het met de jongere gaat. Het deur-
Jaarverslag RBL BNO 2021 - 2022 | 17
Inkomen uit werk < €300
109
24
95
0
39
11
37
13
29
1
228
Bernheze
prioriteit gegeven aan jongeren waarvan geen inkomen in de
170
Nog in begelei- Totaal ding
Uitkering PW of WW
Geen inkomen
4.4. Begeleiding VSV’ers door het RBL BNO
4.6. Verzuim 18+
De medewerkers van het RBL BNO benaderen iedere
In het schooljaar 2022-2023 behandelde het RBL BNO 969
jongere tussen de 12 en 23 jaar die het onderwijs verlaat
verzuimmeldingen van 611 jongeren die 18 jaar of ouder
zonder startkwalificatie . Deze definitie is ruimer dan de
waren (18+). Vorig jaar waren dat 973 meldingen van 641
definitie van DUO zodat alle jongeren in onze regio in beeld
jongeren. Zowel het aantal jongeren als het aantal verzuim-
zijn en blijven. Tot 18 jaar worden deze jongeren opgepakt
meldingen is nagenoeg gelijk gebleven. In de 2 schooljaren
door leerplichtambtenaren en daarom niet meegenomen
daarvoor werd door de invloed van de corona-maatregelen
in dit hoofdstuk. Vanaf 18 tot 23 jaar worden deze jongeren
minder verzuim gemeld. Hiermee lijkt het aantal verzuim-
begeleid door Doorstroomcoaches. In het wetsvoorstel
meldingen weer terug op het niveau van voor corona.
14
van school naar duurzaam werk wordt de leeftijd van de doelgroep van het Doorstroompunt van 23 jaar opgehoogd
Van de 611 jongeren die in 2022-2023 zijn gemeld haalden
naar 27 jaar met ingang van 1.8.2025. De komende periode
90 jongeren (15%) voor 1-10-2023 een startkwalificatie en
gebruikt het RBL BNO om zich samen met de afdelingen
van de resterende groep hadden 324 jongeren (53%) een
participatie van de gemeenten zo goed mogelijk voor te
schoolinschrijving op 1-10-2023.
bereiden op de wetswijziging (zie ook 2.1.5).
Dus 68% (415 jongeren van de 611) haalde een startkwalificatie of bleef op school. Zij werden geen VSV’er en
VSV’ers tussen de 18 en 23 jaar zijn niet verplicht om een
vervolgden hun opleiding of stapten over naar een andere
startkwalificatie te behalen. De Doorstroomcoaches benade-
opleiding. Kortom: het oppakken van verzuim 18+ loont.
ren VSV’ers in deze leeftijdsgroep. In nauwe samenwerking met het onderwijs en de arbeidsmarkt onderzoeken zij op welke wijze alsnog een startkwalificatie kan worden behaald.
4.5. Inzet educatiemeter In het schooljaar 2022-2023 werd bij 52 jongeren de educatiemeter ingezet. Met dit online instrument wordt door de Doorstroomcoach samen met de jongere achterhaald waarom hij/zij uitgevallen is. Daarnaast wordt gekeken wat er voor nodig is om een jongere terug te begeleiden naar school. Hiermee wordt op objectieve wijze vastgesteld welke problemen er ten grondslag liggen aan de uitval. Op basis van deze diagnose wordt een plan van aanpak gemaakt om de jongere op een effectieve en methodische wijze te begeleiden.
14 Met uitzondering van jongeren die niet in staat worden geacht een startkwalificatie te behalen
Jaarverslag RBL BNO 2021 - 2022 | 18