Bijlage 2.3 boek fase 3 beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad.pdf

Bijlage boek fase 3

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Participatieproces bij het tot stand komen van het beleidskader

April 2023

Inhoudsopgave Bijlage 1 – Stakeholderanalyse fase 3 Bijlage 2 – Presentatie beeldvormende avond 13 oktober 2022 Bijlage 3 – Inloopavond ter inzage legging plan-MER 17 oktober 2022 • Posters • Publiekssamenvatting MER Bijlage 4 – Reflectiegroep 1 – 17 januari 2023 • Vooraf gezonden documenten • Presentatie • Verslag Bijlage 5 – Hand-out persgesprek 18 januari 2023 Bijlage 6 – Reflectiegroep 2 – 14 februari 2023 • Presentatie • Verslag Bijlage 7 – Digitale informatie avond – 28 februari 2023 • Presentatie • Vragen Bijlage 8 – Inwonerspanel 11 maart • Presentatie plenair • Posters techniek en tempo • Posters landschappelijke inpassing en meerwaarde • Invulposters deliberatieronde • Post-its • Verslag

2

4 6 18

30

60 64 88 109

Inhoudsopgave Bijlage 9 – Design challenge • Uitnodiging • Poster / flyer • Overzicht ophanglocaties posters • Design Post • Uitkomsten diverse focusgroepen • Onepager uitgangspunten • Foto’s afsluitende bijeenkomst Bijlage 10 – Presentatie beeldvormende avond – 16 maart 2023 Bijlage 11 – Reflectiegroep 3 – 28 maart 2023 • Opbrengsten post-its • Reactie reflectiegroep • Bijlage bij de reactie

3

155

197 219

Bijlage 1

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Stakeholderanalyse fase 3

April 2023

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Stakeholderanalyse fase 3

5

Bijlage 2

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie beeldvormende avond 13 oktober 2022

April 2023

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie beeldvormende avond 13 oktober 2022

7

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie beeldvormende avond 13 oktober 2022

8

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie beeldvormende avond 13 oktober 2022

9

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie beeldvormende avond 13 oktober 2022

10

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie beeldvormende avond 13 oktober 2022

11

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie beeldvormende avond 13 oktober 2022

12

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie beeldvormende avond 13 oktober 2022

13

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie beeldvormende avond 13 oktober 2022

14

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie beeldvormende avond 13 oktober 2022

15

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie beeldvormende avond 13 oktober 2022

16

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie beeldvormende avond 13 oktober 2022

17

Bijlage 3

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Inloopavond ter inzage legging plan-MER 17 oktober 2022 - Posters - Publiekssamenvatting MER

April 2023

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Posters inloopavond ter inzagelegging plan-MER

Posters 17 oktober 2022

19

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Posters inloopavond ter inzagelegging plan-MER

Posters 17 oktober 2022

20

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Posters inloopavond ter inzagelegging plan-MER

Posters 17 oktober 2022

21

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Posters inloopavond ter inzagelegging plan-MER

Posters 17 oktober 2022

22

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Posters inloopavond ter inzagelegging plan-MER

Posters 17 oktober 2022

23

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Publiekssamenvatting MER

24

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Publiekssamenvatting MER

25

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Publiekssamenvatting MER

26

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Publiekssamenvatting MER

27

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Publiekssamenvatting MER

28

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Publiekssamenvatting MER

29

Bijlage 4

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Reflectiegroep 1 – 17 januari 2023 - Vooraf gezonden documenten - Presentatie - Verslag

April 2023

30

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Reflectiegroep 1 – vooraf gezonden documenten

31

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Reflectiegroep 1 – vooraf gezonden documenten

32

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Reflectiegroep 1 – vooraf gezonden documenten

33

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Reflectiegroep 1 – vooraf gezonden documenten

34

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Reflectiegroep 1 – vooraf gezonden documenten

35

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

36

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

37

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

38

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

39

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

40

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

41

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

42

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

43

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

44

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

45

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

46

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

47

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

48

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

49

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

50

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

51

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

52

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Verslag reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

53

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Verslag reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

54

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Verslag reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

55

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Verslag reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

56

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Verslag reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

57

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Verslag reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

58

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Verslag reflectiegroep 1 – 17 januari 2023

59

Bijlage 5

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Hand-out persgesprek 18 januari 2022

April 2023

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Hand-out persgesprek 18 januari 2023

18 januari 2023

61

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Hand-out persgesprek 18 januari 2023

18 januari 2023

62

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Hand-out persgesprek 18 januari 2023

18 januari 2023

63

Bijlage 6

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Reflectiegroep 2 – 14 februari 2023 - Presentatie - Verslag

April 2023

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 2 – 44 februari 2023

65

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 2 – 44 februari 2023

66

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 2 – 44 februari 2023

67

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 2 – 44 februari 2023

68

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 2 – 44 februari 2023

69

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 2 – 44 februari 2023

70

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 2 – 44 februari 2023

71

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 2 – 44 februari 2023

72

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 2 – 44 februari 2023

73

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 2 – 44 februari 2023

74

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 2 – 44 februari 2023

75

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 2 – 44 februari 2023

76

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie reflectiegroep 2 – 44 februari 2023

77

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Verslag reflectiegroep 2 – 14 februari 2023

Verslag BIJEENKOMST LOCATIE DATUM AANWEZIG

Reflectiegroep Beleidskader Duurzame Energie Opwek, sessie 2 De Brink Eerde, Eerde 14 februari 2023 15 leden van de reflectiegroep Gemeente Meierijstad: Menno Roozendaal, wethouder gemeente Meierijstad Roel Wouters, Projectleider Duurzaamheid Janine van Abeelen, Projectleider Duurzaamheid Pondera: John van de Lagemaat, adviseur Duurzame energie Awareness: Eric Vink, gespreksleider Jannick Hulst, verslaglegger

Opening – Eric Vink  Eric Vink opent de avond en heet iedereen welkom.  Er zijn een paar afmeldingen, maar er is alsnog een goede opkomst.  Eric geeft hij het woord aan Menno Roozendaal, de wethouder. Menno heet iedereen welkom en blikt terug op de vorige thematafels, waarbij hij iedereen bedankt voor hun inzet. Hij benadrukt dat deze bijeenkomst anders is dan de vorige en dat het nu steeds concreter wordt. Binnenkort zal de gemeenteraad knopen doorhakken.  Menno wenst iedereen succes vanavond.  Eric legt uit dat het doel van de thematafel voor de zomer was om kennis te delen. Na de zomer vond er een reflectie plaats over wat de gemeente heeft gedaan met de inbreng van de aanwezigen.  Hij bespreekt de ruimtelijke randvoorwaarden en nodigt iedereen uit om hierover mee te denken en te reageren op de voorgestelde richting. Het zijn veel detailbeslissingen waarbij de gemeente haar eerste voorkeuren heeft aangegeven. Eric moedigt de aanwezigen aan om vrijelijk te reageren op de presentatie en als bepaalde punten tot meer discussie leiden, kunnen deze worden meegenomen naar een volgende bijeenkomst of kan er tussentijds contact worden opgenomen. Presentatie Opgave in 2030 om te komen tot 2050 – John van de Lagemaat  We hebben de energievraag van 2050 onderzocht op basis van de huidige energiecijfers van CBS.

Het was echter niet eenvoudig om een nauwkeurige voorspelling te doen, omdat er veel onzekerheden zijn en we aannames moesten doen. Zo hebben we onder andere gekeken naar verwachte prognoses over de toename van de bevolkingsgroei, de verwachte besparingen en de elektrificatie van de energievraag. Al deze factoren hebben invloed op de energievraag in 2050.  Het is niet mogelijk dat de volledige vraag in 2050 geëlektrificeerd zal zijn. Dit geldt met name voor industrieën die hoge energie warmteprocessen nodig hebben, evenals voor vrachtverkeer, dat niet op elektriciteit kan rijden. In plaats daarvan zullen alternatieve groene oplossingen, zoals waterstof, moeten worden overwogen.  De voorspelling is dat de totale groene energieopgave van de gemeente 4.557 TJ zal zijn in 2050.

78

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Verslag reflectiegroep 2 – 14 februari 2023 



Deze opgave hebben we opgeknipt, wat resulteert in een tussentijdse opgave in 2030. Dit doen we omdat het aan de ene kant lastig is om voorspellingen op lange termijn te doen, en daarnaast omdat het beleidskader ook voor korte termijn wordt gemaakt. Op deze manier zijn de doelstellingen voor de komende periode duidelijk. De gemeente onderscheidt twee scenario’s om de tussentijdse doelstelling te halen. Het eerste is het scenario waar de RES vanuit gaat. In dit scenario wordt de komende periode wat minder gerealiseerd, waarna het richting 2050 flink oploopt en we een stijgende lijn gaan zien in de gerealiseerde duurzaamheidsprojecten. Het tweede scenario is het lineaire scenario, waar we in een constante hoeveelheid gerealiseerde verduurzaming in een rechte lijn naar het doel in 2050 gaan. In dit tweede scenario verduurzamen we in de komende periode een stuk meer. Het RES-scenario gaat uit van een gerealiseerde oppervlakte zonnevelden van 66 hectare in 2030; het lineaire scenario gaat uit van 133 hectare. Hierin zijn de 4 windmolens meegenomen.

Vraag: Antwoord:

Hoeveel gas kost het om 4557 TJ (doelstelling van 2050) op te wekken? Die twee energiebronnen zijn niet te vergelijken. Om een beeld te schetsen; een monovergister wekt 5% van de 4557 TJ aan energie op. Vraag: Is er bekend hoeveel hectare aan zonneparken nodig is om evenveel energie op te wekken als een windmolen? Antwoord: Ja, dit is bekend, maar het hangt af van het type windmolen. Gemiddeld ligt het tussen 8 en 12 hectare zonneparken per windmolen. Vraag: Op het moment dat alle daken van het industrieterrein vol gelegd worden met zonnepanelen kom je ook aan de 133 van het lineaire traject. Waarom doen jullie dit niet? Antwoord: Er is eerder onderzoek gedaan naar het aandeel wat zonnepanelen op de daken in Meierijstad bijdragen aan de doelstelling, en als we alle daken in de gemeente vol leggen met zonnepanelen hebben we nog steeds ongeveer 800 hectare extra zonneparken nodig om aan de doelstelling te komen. De gemeente heeft ook als uitgangspunt om zo min mogelijk landschap te gebruiken voor zonne-energie, maar dit lijkt toch nodig in de huidige situatie. De berekeningen die hieraan voorafgaan noemen we ‘energiemix’, en in die berekeningen, die we elke 2 jaar opnieuw doen, kunnen we onze voorspellingen herijken en bijschaven. Op die manier kunnen we zeker zijn dat we ook in de toekomst zo min mogelijk van het buitengebied gebruiken voor energie-opwek.

Daarnaast is veel dakoppervlak niet geschikt; veel is op een verkeerde manier schuin, staat in een verkeerde hoek op de baan van de zon, of de constructie kan het niet aan. Zo zijn er veel panden op het industrieterrein niet sterk genoeg om zonnepanelen op te plaatsen. John: TNO doet ook nog onderzoek naar het plaatsen van zonnepanelen op gevels (verticale zon). De techniek is er, maar het is nog niet te implementeren in een bedrijfsmodel. Dit soort ontwikkelingen worden in de toekomst, wanneer uitvoerbaar, ook meegenomen in de energiemix. Vraag: Wij zijn van mening dat het buitengebied een hogere waarde heeft dan puur de economische waarde die het heeft, en dat het plaatsen van zonnepanelen in het buitengebied een laatste keuze zou moeten zijn. Moeten we dan niet eerste kijken naar het versterken van constructies zodat alle daken zonnepanelen kunnen dragen? Antwoord: De kosten van het verstevigen van die constructies zijn erg hoog. Vaak is het zelfs zo hoog dat het goedkoper is om het pand te slopen en een nieuw, sterker pand te plaatsen. Reactie: Dit kan ook als uitdaging gezien worden, niet als onoverkoombaar probleem. Antwoord: Vaak zien bedrijven het ook als een uitdaging, maar het is economisch niet haalbaar om een pand te slopen en opnieuw te bouwen. Op het moment is het nog niet mogelijk om met

79

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Verslag reflectiegroep 2 – 14 februari 2023 wetgeving te verplichten dat gebouwen sterk genoeg moeten zijn om zonnepanelen op te plaatsen, maar dit is wel iets wat wij willen. Dit leeft politiek gezien ook. Vraag: Als je een overkapping met zonnepanelen maakt, en waaronder geparkeerd kan worden, maak je veel winst. Antwoord: Dit zijn inderdaad precies de initiatieven waar wij als gemeente ook achter staan. We willen dubbel ruimtegebruik, bijvoorbeeld met parkeren, bevorderen, en we willen ook zorgen dat deze initiatieven voorrang krijgen boven anderen. Roel: Wij als gemeente hebben dezelfde opvatting dat we zo min mogelijk land moeten gebruiken voor de duurzaamheidsopgave. Ik wil daarnaast ook nog aan jullie vragen hoe jullie aankijken tegen de keuze tussen het RES-scenario en het lineaire scenario. Welke heeft jullie voorkeur? Vraag: Los van jouw vraag wilde ik nog een aspect toevoegen, namelijk dat er vanuit de landelijke politiek een groot belang wordt gegeven aan het rendabel zijn van duurzaamheidsprojecten. In die lijn is het rendabeler om zonneparken op land te bouwen dan om het te doen op parkeerplaatsen. Dit knelt. Roel: Dit ben ik met je eens, maar wij hebben het voordeel dat we werken met het investeringsplatform wat we in de eerste sessie besproken hebben. Daardoor zijn we onafhankelijk van de markt.

Als wij in de investeringsgroep accepteren dat we minder winst maken, maar wel op parkeerplaatsen willen bouwen dan kunnen we dit samen doen. Dat gezegd hebbende kunnen we de randvoorwaarden zo goed mogelijk neerzetten, maar kunnen we nu nog niks voor mensen verplichten. Reactie: Verplichten klinkt negatief, je kan het beter framen als zijnde een belangrijke uitdaging. Roel: Los van de bewoording moeten we rekening houden met mensen die hun grond niet willen inzetten voor zonneparken. We kunnen mensen niet dwingen om dit te doen, en we moeten hier op een realistische en professionele manier op reageren. Opmerking: Ik sta hier achter, en ben ook bereid om voor deze extra kosten op te draaien. Winst moet niet voorop staan bij deze initiatieven. Opmerking: We moeten ook zorgen dat er genoeg agrarische grond beschikbaar blijft voor onze voedselvoorziening. Opmerking: Agrarische grond valt ook onder een bestemmingsplan; hier kan je niet alles mee doen. Roel: De belangrijkste vraag is hier: hoeveel grond wil je gebruiken? Dit is ook intern bij de gemeente een belangrijke vraag. De realiteit is wel dat hier keuzes in gemaakt moeten worden; waar gaan we grond wel en niet voor gebruiken? De doelstellingen, zoals ze er nu staan, betekent dat er in 2050 niet 0 hectare grond wordt gebruikt voor duurzame opwek, maar het gaat waarschijnlijk ook geen 900 hectare zijn.

Dat zal hier ergens tussenin liggen. Nu moeten we ons focussen op de ruimtelijke voorwaarden. Wat kunnen we meegeven aan de mensen die straks de puzzel gaan leggen? Waar moeten ze aan voldoen? Wat is het eisenpakket? Opmerking: Om het landschap zo veel mogelijk te beschermen vind ik dat je moet kiezen voor het RESscenario. Het is zeer waarschijnlijk dat toekomstige technologische ontwikkelingen het mogelijk maken om veel minder grond te gebruiken. Laten we de tijd nemen om in de tussentijd veel zonnepanelen op gebouwen te leggen, om op deze manier het land vrij te houden voor nieuwe technologieën. Roel: Ik snap wat je zegt, maar het is nu te laat om daarop te wachten. 20 jaar geleden had ik je gelijk gegeven, nu is dat niet meer mogelijk. De doelstellingen komen daarvoor te snel dichterbij. Reactie: Ik zeg niet wachten, maar kies voor het RES-model in plaats van voor het lineaire model. Roel: Dank voor je inbreng. De reden dat we op deze keuze zijn gekomen is dat we als gemeente in 2030 minimaal 66 hectare moeten realiseren. Als dit niet lukt kan de provincie

80

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Verslag reflectiegroep 2 – 14 februari 2023 beslissingsbevoegdheid terug in eigen hand nemen en staan we machteloos. Maar op het moment doen we uitvragen voor het plaatsen van zonneparken en we zien dat veel projecten uitvallen. We kunnen niet onder die ondergrens uitkomen. Wat we mogelijk kunnen is dat we inzetten op 133 hectare, en als we 66 hectare hebben gerealiseerd we stoppen. Dan komen we in ieder geval niet onder de ondergrens. Maar we gaan in dit plan wel uit van dat er plannen gaan uitvallen Vraag: De doelstelling is 66 hectare in 2030. Je bent nu 3 à 4 jaar bezig, maar je hebt niks bereikt. Er is nog geen zonneweide gerealiseerd. Hoe reëel is het dan dat je de doelstelling haalt? Roel: Dit is een leertraject. Straks komt Janine ook terug op deze vraag, maar ik kan alvast een beeld geven. De landelijke eis is at er in 2025 vergunningen moeten zijn afgegeven voor de projecten die bijdragen aan de doelstelling. Ik vind dit veel te snel, mede door verschillende belemmeringen, waaronder dat Meierijstad is aangewezen als een congestiegebied. Als we hier alsnog geforceerd mee doorgaan krijg je gehaaste projecten, projecten met een hoog risicoprofiel, kortom, niet gewenste projecten. Dat willen we voorkomen door met een goed verhaal en zorgvuldig het vergunningsproces in te gaan.

Reactie: In het lineaire model is vrij weinig flexibiliteit mogelijk, terwijl je in het RES-model kan tussentijds aanpassingen kan maken aan de plannen, bijvoorbeeld op basis van nieuwe techniek. Vraag: De gemeente heeft zelf ook veel vastgoed in bezit; hoe staat het met het plaatsen van zonnepanelen op die gebouwen? Menno: Het plaatsen van zonnepanelen (en andere verduurzamingsmaatregelen) worden op natuurlijke momenten meegenomen, bijvoorbeeld wanneer er iets bouwkundigs/onderhoud moet gebeuren. De doelstelling is om in 2030 al het gemeentelijk vastgoed te verduurzamen. Reactie: Het zou goed zijn als dat nu direct wordt gedaan. Menno: Klopt, wij proberen het ook zo veel mogelijk te stimuleren. Presentatie Ruimtelijke Randvoorwaarden – Roel Wouters  Op het moment zijn er nog geen exacte gebieden aangewezen voor de projecten. We kijken nu vooral naar de randvoorwaardes waar de gebieden aan moeten voldoen.  Ten eerste kijken we naar de grootte van zonneparken. Wanneer je 20 hectare zonnepark moet realiseren, kan je dit op verschillende manieren doen. Je kan het in 20x 1 hectares doen, waarmee je het erg verspreidt. In dit geval heb je 8km randlengte. Wanneer je 20 hectare in een zonnepark realiseert heb je maar 1,8km randlengte.  Onze voorkeur gaat uit naar zonneparken tussen de 10 en 20 hectare in oppervlakte.

Kleinere zonneparken geven te veel randlengte en zorgt voor te veel spreiding in het buitengebied, en grotere zonneparken (bijvoorbeeld een zonnepark van 85 hectare in Biddinghuizen) zijn erg lastig te realiseren, en falen vaak (leert de ervaring).  Dat gezegd hebbende willen we ook niet per definitie nee zeggen tegen kleinere parken (2-3 hectare). Wanneer men een goed initiatief aandraagt willen we hier ook eerlijk naar kijken. Vraag:

Jullie zijn niet de enigen die aanspraak willen maken op de grote stukken land; de landbouw wil die ook (blijven) gebruiken. Ik geef de voorkeur aan landbouw. Roel: Dat begrijp ik, maar als we de plannen goed willen uitvoeren, en de doelstellingen willen halen is het een consequentie dat we dit formaat parken moeten gaan gebruiken. Reactie: Dan komen we bij deze op het probleem van draagvlak. Roel: Dit kunnen we ook meenemen in onze aanbeveling naar de raad. Onze huidige randvoorwaarden zijn dat wanneer het meerwaarde creëert (waarover straks meer) dan

81

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Verslag reflectiegroep 2 – 14 februari 2023 denken we eerder aan 10-20 hectare parken. De afweging is of je de doelstelling in een paar grotere stappen redt, of in veel kleine stapjes. Maar nogmaals, dit heeft een voorkeur. Vraag: Moeten we de zonneparken niet gaan zien als een standaard nutsvoorziening? Als we het zo benaderen mag het de omgeving ook wat geld kosten. De gemeenschap zou in dezen moeten zeggen dat de voorkeur uitgaat naar kleinere parken, in plaats van grote parken die worden gerealiseerd door grote economische spelers die enkel hier komen om winst te maken en weg te sluizen uit de gemeenschap. Roel: Laten we dit stuk heel even parkeren. Janines presentatie sluit hier beter op aan. Vraag: Waarom gaan jullie niet voor grote zonneparken (85 hectare)? Roel: De realiteit leert dat deze parken erg lastig te realiseren zijn. Alhoewel deze parken misschien wel de voorkeur hebben voor netbeheerder (omdat de doelstelling dan sneller en makkelijker bereikt is), zie ik geen logische locatie waar dit zorgvuldig en goed geplaatst kan worden. Vraag: Er zijn een aantal erg grote agrarische percelen met prei en fruit. Kunnen grote parken hier gerealiseerd worden met transparante panelen? Roel: Ja, hier kom ik over een paar sheets op terug. Ontwerpprincipes – Roel Wouters  Dit zijn de huidige ontwerpprincipes in de gemeente.

Wij willen het nu vooral hebben over (5) ‘Houdt afstand tot infrastructuur’. En (6) ‘Houd afstand tot woningen’. Op beide zijn nu uitzonderingen mogelijk, en wij willen dat er geen uitzonderingen op mogelijk zijn; ze moeten harder worden. Een uitzondering is bijvoorbeeld dat mensen zelf mogen bepalen of ze afstand houden tot hun eigen woning bij het plaatsen van zonnepanelen op eigen grond. Dit vinden we niet wenselijk; volgende bewoners kunnen namelijk helemaal niet blij zijn met die plaatsing van zonnepanelen.  Daarnaast hebben we moeite met (8) ‘Handhaaf openheid’ (van het gebied). Dit principe zou het lastig maken om zonnewallen te plaatsen. Wij snappen het principe als het gaat om erg open stukken land, maar op coulissegebied denken we dat ze veel beter ingepast kunnen worden. Er zijn erg veel unieke gebieden in Meierijstad, en we denken dat we ontwerpen in de toekomst beter op maat kunnen maken. Vraag: Roel: Reactie: Roel: Opmerking:

Roel: Reactie: Roel: Vraag:

82

Stel, wanneer mijn buurman vijf jaar na het plaatsen van zonnepanelen een verbouwing wil doen heeft hij te maken met hoogspanningseisen. Hoe zit dat met zonnepanelen? Dat dat zijn een ander soort eisen, namelijk harde veiligheidseisen. Wij moeten nog met juristen uitzoeken hoe dit in de praktijk werkt. Komt hier een onderzoek over? Over dit specifieke onderwerp komt geen echt onderzoek. Dit is een beleidskwestie, en komt uiteindelijk in een beleidsstuk wat we aan initiatiefnemers willen meegeven. Ik zou principe (8) ook meenemen in de omgevingsvisie en gesprekken met belanghebbenden om te peilen wat zij ervan denken. Daarnaast denk ik dat er met betrekking tot de afstand van zonneparken tot infrastructuur ten alle tijden genoeg afstand moet zijn. Ook moeten wallen gebouwd kunnen worden. Maar deze moeten niet naast de weg liggen. Ook moeten ze op een gelijke afstand langs de weg liggen. Het moet niet het geval zijn dat de ze op de ene plek 10 meter van de weg geplaatst zijn, en op de ander 20 meter. Rijkswaterstaat gaat kijken hoe rendabel zonnewallen zijn bij de A50. Het is dus ook belangrijk om te bekijken waar ze komen. Met betrekking tot openheid gaat er ook omgevingsdialoog plaatsvinden. Mensen die verder weg wonen vinden deze overwegingen ook belangrijk omdat ze de weg misschien vaak gebruiken. Die moeten ook betrokken worden.

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Verslag reflectiegroep 2 – 14 februari 2023 De procedure voor hoe we in gesprek gaan met de omgeving (en daarbuiten) is er een die nog ontwikkeld moet worden. Dit nemen we mee. Multifunctioneel ruimtegebruik/meerwaarde – Roel Wouters 



 

 

Dit onderwerp is al eerder ter sprake gekomen, en hier worstelen we een beetje mee. Wij zijn van mening dat meerwaarde vereist is voor initiatieven van zonneparken/energie. Deze termen willen we vaker dan nu het geval is laten terugkomen in beleidsstukken en benadrukken dat ze nodig zijn om dit project te realiseren. Maar, het is niet duidelijk wat meerwaarde precies is. Als je opschrijft wat meerwaarde is heb je 5% te pakken en 95% niet. De eisen die meerwaarde en multifunctioneel ruimtegebruik beschrijven kunnen we veel beter formuleren in het initiatief. De toetsingscommissie en gemeente bepalen of er aan de eisen van initiatieven wordt voldaan. Wij willen dat meerwaarde een veel zwaarder component krijgt in dit eisenpakket. Meerwaarde is op veel verschillende manieren te realiseren. Meerwaarde kan bijvoorbeeld teeltondersteunend zijn, en zo hoeft zonne-energie niet de primaire drager van de locatie waar het geplaatst wordt te zijn. Meerwaarde kan in de toekomst ook op andere manieren gerealiseerd worden bij de implementatie van nieuwe technologie. Afbeelding: dia 13. Meerdere mogelijkheden om meerwaarde te creëren; wat vinden jullie hiervan?

Opmerking:

Roel:

Vraag:

Roel:

Reactie: Roel:

Reactie: Roel:

83

Het plaatje met de schapen onder zonnepanelen zie je vaak langskomen, maar dit draagt niks bij aan de grond. Het gras op deze stukken grond is niks waard omdat er niet bemest kan worden, dus landbouw technisch wordt er geen meerwaarde gecreëerd. Precies, wij zijn het helemaal met je eens. Het is lastig om te beschrijven wat meerwaarde precies is, maar dit is precies een voorbeeld van hoe dubbel ruimtegebruik niet uitgevoerd moet worden. Wij willen het creëren van meerwaarde ook meenemen als eis voor zonneinitiatieven. meerwaarde is in de economie makkelijk te bepalen; meerwaarde is hier namelijk in kapitaal uit te drukken. Maar hoe moet ik dat hier zien? Hoe maak je de afweging tussen verschillende projecten als de meerwaarde abstract en vaag is? Ik denk dat op basis van grotere meerwaarde een afweging maken een luxeprobleem is. Als er drie projectvoorstellen komen doen we het al goed. In het geval dat er 40 tot 50 initiatieven komen denken we dat er 1/3e al niet de gewenste kwaliteit hebben. Die wijzen we dan al bij voorbaat af. Meerwaarde wordt bepaald door de producent. Er moet aan de voorkant juist aangegeven worden wat de meerwaarde van het project is. We willen in het beleidsstuk zo duidelijk mogelijk aangeven wat we bedoelen met meerwaarde, onder andere batterijsopslag en teeltondersteuning. Ik wil nu bij jullie toetsen wat jullie ervan vinden.

Hebben jullie nog andere goede ideeën hierover? Ik vind dat goede initiatieven ook in het bijzonder uit de omgeving moeten komen. Wij ook. Een voorbeeld van een locatie (in een andere gemeente waar ik eer voor werkte) die ik in eerste instantie niet geschikt vond: er was een voorstel voor een zonnepark op een stuk grond wat werd verpacht aan de initiatiefnemer. Die had daar een plukbos. Maar, het dorp stond erachter, want het was een lokaal initiatief en sluit ook aan bij wat er nu al werd gedaan. Dit zijn voorbeelden van initiatieven die wij nooit hadden kunnen bedenken, maar wel worden gedragen door de brede gemeenschap. Wij willen mensen de vrijheid geven om zulke initiatieven te ontwerpen en uit te voeren.

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Verslag reflectiegroep 2 – 14 februari 2023

kunnen inschrijven, kan je extra eisen stellen boven de andere standaard eisen, waaronder meerwaarde. Vraag: Als de inschrijvingen via tranches in 2024 boven de 25% uitkomt, worden ze dan per definitie afgewezen? Roel: Als er echt goede initiatieven in zitten die boven de tranche uitkomen van 66 hectare dan hebben we een buffer. Reactie: Als er meer initiatieven zijn dan kan via de verdeling die eerder werd aangegeven, worden ze dan afgewezen, los van de kwaliteit van de initiatieven? Roel: Als er kwalitatief hoge initiatieven bijzitten moeten we terug naar de raad die er dan over moet beslissen. Vraag: Ik ben huiverig over het verschil tussen het indienen van een initiatief binnen de tranche en buiten de tranche. In het ene traject schrijf je in en wacht je af, in de ander draag je een eigen initiatief aan. Gevoelsmatig ligt dit anders. Roel: De rede dat we de tweede manier van inschrijven hebben aangedragen is omdat er gevallen zijn geweest waarbij lokale initiatieven in werden gediend maar er geen tranche open stond. Zo is het huidige beleid opgesteld. Wij willen juist de extra mogelijkheid buiten de tranche invoeren zodat deze initiatieven serieus overwogen kunnen worden. Janine: De manier van binnenkomst is inderdaad anders, maar het vervolgtraject is gelijk waardoor ze alsnog gelijkmatig beoordeeld kunnen worden.

Vraag: Binnen het gebied van de gemeente kunnen mensen voorstellen aandragen. Kunnen mensen die buiten het gebied wonen dit ook doen voor binnen het gebied? Janine: We willen nog niet ingaan op specifieke gebiedsaanwijzing. Dat wordt overwogen in de omgevingsvisie. Vraag: Ik ben blij dat er in de presentatie staat dat er, na de eerste beoordeling van de gemeente, een brede omgevingsdialoog plaatsvindt onder leiding van de gemeente. Hier wil ik een kleine kanttekening aan toevoegen, die ik trouwens niet negatief bedoel. Ik denk dat deze dialoog geen drie maanden mag duren, maar dat er best wat vaart achter mag. Janine: Ik ben blij dat je dat aanstipt. Wij hebben uit de omgeving vernomen dat, wanneer een locatie voor een zonnepark vastligt, en er niks meer aan kan worden gedaan, dit als negatief wordt ervaren door de omgeving. We moeten de mogelijkheden dus open houden en zo mogelijk aanpassen op de wensen van omwonenden. Janine:

Er zijn ook een aantal dilemma’s binnengekomen. De juridische borging van deze dilemma’s moet nog onderzocht worden, maar we wilden deze vraagstukken alvast aan jullie voorleggen om een beeld te krijgen van jullie blik hierop. Vraag: Stel ik wil stoppen met mijn eigen bedrijf; hoeveel is mijn grond nog waard als er zonnepanelen voor liggen? Roel: Deze discussie moeten we nog hebben, maar in de kern is deze vraag niet anders dan wanneer er andere dingen voor je huis worden gebouwd. Het komt neer op dat er een schaarste is aan ruimte binnen de gemeente, en zulke vraagstukken moeten altijd voorgelegd worden aan de gemeenteraad. Dit speelt absoluut, en moet ook benoemd worden in het beleidsstuk, maar voor de discussie die we hier nu willen voeren willen we kijken naar vraagstukken die specifiek zijn voor zonneparken. Vraag: Als het zo doorgaat hebben we straks een beleid wat zegt dat we zonnepanelen gaan plaatsen, maar we hebben het helemaal niet gehad over wie de verantwoordelijkheid draagt in het geval van milieuschade bij een brand. Wanner zonneparken vlam vatten vliegen schadelijke deeltjes tot zes kilometer de omgeving in. Dit is schadelijk voor de grond. We

84

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Verslag reflectiegroep 2 – 14 februari 2023

 

Eric: Roel:

85

er een groter programma in de gemeente bedoeld om mensen te helpen zuiniger om te gaan met energie. Al deze dingen helpen met het halen van de huidige doelen. Tot slot ben ik trots op de hoeveelheid zonnepanelen die er nu al liggen in de gemeente. Dit is mede te danken aan de stimulerende werking van het rijk en de gemeente, maar ook aan initiatieven van bewoners. Dank voor het kritische meedenken van jullie. Tot ziens, hopelijk op 28 maart wanneer onze laatste bijeenkomst is. Jullie denken misschien: waarom op 28 maart? Daarvoor hebben we een beeldvormende avond met de gemeenteraad. De reactie die we uit de raad krijgen willen we op de 28e graag aan jullie voorleggen en horen wat jullie ervan vinden.

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Verslag reflectiegroep 2 – 14 februari 2023 moeten ons niet doodstaren op de doelstelling van 2050 en daarmee dit soort problemen onder de bank schuiven. Janine: Zonneparken zijn verzekerd, dit is een wettelijke eis. Reactie: Maar hierin is de gevolgschade voor de omgeving in het geval van een brand niet meegenomen. Het gaat enkel om de schade van de zonnepanelen zelf. Roel: Terechte punten, maar hier zijn ook landelijke wetgevingen over. Heb je zelf een beeld van wat wij als gemeente hierin kunnen betekenen? Reactie: Ik denk dat het zeker goed is om verzekeraars te betrekken in het gesprek. Er zijn nu een of twee specifieke milieuverzekeraars in Nederland. Die willen dit wel in hun dekking opnemen. Als men een normale brandverzekering heeft, maar geen milieuschadedekking, is hij niet voldoende gedekt. Men moet dus voorgelicht worden over de dekking die ze wel, en in het bijzonder niet, hebben. Roel: Dit nemen we mee. Roel: Een vraag die ik in de pauze kreeg en nog even ter verduidelijking plenair wilde beantwoorden is deze: gaan afspraken in het beleidskader straks bestaande wetgeving overrulen? Het antwoord hierop is nee. Keuzes die door de gemeenteraad zijn gemaakt zijn bindend en blijven gewoon staan.

Wat wij hier bespreken, en hoe het beleidskader verder vorm krijgt, gaat over extra kaders en voorwaarden die we naast de bestaande wetgeving willen gebruiken. Vraag: Wanneer gaat de opzet met tranches opstarten? Roel: Wanneer het door de raad is. We verwachten dat de tranche uiterlijk in 2024 kan starten. Vraag: Is het overleg over het eventueel kunnen afwijken van de initiële locatie niet een eindeloos gesprek? Janine: Het is het idee om bij gesprekken over initiatieven niet volledig af te wijken van het originele plan door, bijvoorbeeld, het initiatief in een volledig ander dorp uit te voeren. De kaders zijn smaller, waar wij eerder denken aan het openhouden van de mogelijkheid om een aantal honderd meter af te wijken van het originele initiatief. Wij denken dat deze kaders een goede basis voor gesprekken kan zijn. Eric: De tijd is om. Dank voor het aandragen van discussiepunten waar de gemeente kritisch naar moet kijken. Door dit te doen kan de gemeente de plannen aanscherpen en beter maken. De gemeente staat hier ook open voor. Herkennen jullie dat de gemeente zich zo open opstelt? Ik kan namelijk uit ervaring zeggen dat dit niet altijd het geval is. Afsluiting – Menno Roozendaal  Bedankt voor de betrokkenheid met de plannen allemaal. Fijn dat jullie allen zo vroeg in het proces betrokken willen zijn.

Uiteindelijk praten we hier over richtlijnen waar wij (ambtenaren en ik) over nadenken en over discussiëren. Geen van deze plannen is door het college geweest, wat ook aangeeft hoe vroeg het in het proces is.  Ik ben ook actief in de RES-regio om te kijken en horen hoe andere gemeenten het doen. Hierover willen we transparant zijn, en aan jullie terugkoppelen wat de tussenstand is bij andere gemeenten. Hierover hebben we de afgelopen periode stevig gediscussieerd. Een van de punten die van belang was is dat we niet achter kunnen gaan lopen op de huidige doelen. Wanneer dat gebeurt kan de provincie, het rijk of zelfs Europa ingrijpen, en raken we een hoop regie over het proces kwijt. Daarom is het extra belangrijk om de doelen in ieder geval te halen, en in mei ons plan voor te leggen aan de gemeenteraad. Aan de ene kant gaat het hier over verduurzamen van de energiebronnen, en aan de andere kant om zuiniger omgaan met energie. Voor het tweede maken we ook al goede stappen, waar ik blij mee ben. We hebben mensen in wijken rondlopen die mensen helpen om energie te besparen. Daarnaast komt

86

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Verslag reflectiegroep 2 – 14 februari 2023 Vraag: Vraag: Roel:

Vraag:

Roel:

Als de meerwaarde niet aantoonbaar is dan is zon op land ten dode opgeschreven. Onder de dichte panelen groeit niks van waarde, enkel onkruid. Als er niemand is die hier bezwaar tegen heeft, kan dit dan uitgevoerd worden? Nee. Een voorstel wat platgeslagen alleen zonnepanelen en een kabel ernaartoe is zal nooit uitgevoerd worden. Zulke simpele voorstellen komen niet door de selectie heen met deze voorwaarden. Aan de ene kant vinden jullie het belangrijk dat er meerwaarde gecreëerd wordt, aan de andere kant willen jullie zonneparken van tussen de 10 en 20 hectaren. Hoe doe je beide? Zorgboerderijen zijn geen 15 hectaren – parkeerplaatsen ook niet. Meerwaarde in combinatie met energieopslag wordt waarschijnlijk pas interessant vanaf 12 hectaren zonneweide. En de huidige situatie, netcongestie meegenomen, is dat er de komende zes tot acht jaar geen zonneparken kunnen worden aangesloten mits het in combinatie met energieopslag aangelegd wordt.

Pauze Locatieselectie en meerwaarde – Janine van Abeelen  De rol van de gemeente in het proces is al een aantal keer ter sprake gekomen. Wij onderscheiden op het moment vijf rollen voor de gemeente; een toetsende, faciliterende, stimulerende, samenwerkingsen eigenaarsrol. Over de laatste drie wil ik het nu vooral hebben. Jullie gaven aan dat jullie vonden dat de gemeente meer regie in het proces kan nemen. Hier willen we, en moeten we echt stappen in zetten. Wij werken nu ook aan manieren waarop wij een regierol kunnen innemen in de volledige procesparticipatie, waaronder ook het financiële model waar we het in de vorige bijeenkomst over hebben gehad. Vraag: Eric:

Valt communicatie onder een van die vijf rollen? Communicatie is geen rol, maar een middel waarmee je invulling geeft aan alle rollen. Het is dus een onderdeel van elke rol. Janine: We willen de mogelijkheid open houden om initiatieven in te dienen via tranches aan de ene kant, en op basis van open inschrijving aan de andere kant. Daarnaast willen we in 2024 een tranche open stellen waar we willen sturen op ontlasting van het netwerk, bijvoorbeeld door middel van batterijopslag of directe aansluiting met een industrieterrein. We willen 50% van de opgaaf via de tranches binnenhalen (25% in 2024 en 25% in 2025), en 50% via regie vanuit de gemeente. In 2025 is er een tussentijdse evaluatie over de procesparticipatie. In 2026 gaan we na evaluatie kijken of we de RES-stroken meer moeten inzetten, eventueel in combinatie met zon. We hebben het proces wat aangescherpt. Waar de verhouding eerder was dat initiatieven bij ons ingeleverd worden waarna wij ze konden beoordelen, willen we nu meer een activerende rol innemen en uitnodigen om samen in dialoog naar initiatieven te kijken en ze aan te scherpen. Vraag: Daar ben ik blij mee. Ik heb wel een vraag over het collegebesluit. Wanneer initiatieven boven de vijf hectaren uitkomen moeten ze door de raad goedgekeurd worden. Klopt dit? Janine: Wanneer het college een positief advies geeft moet de raad het inderdaad nog goedkeuren.

Roel: Het belangrijkste van het collegebesluit is dat het voor het omgevingstraject wordt gegeven. Dan volgt ook nog een juridisch traject. Wat we hier bespreken zijn de extra eisen die bovenop een standaard vergunningsverzoek plaatsvinden. In de constructie die wij aanbevelen, waar we een bepaalde hoeveelheid grond open stellen en waar mensen op

87

Bijlage 7

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Digitale informatie avond – 28 februari 2023 - Presentatie - Vragen

April 2023

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie digitale informatieavond – 28 februari 2023

89

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie digitale informatieavond – 28 februari 2023

90

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie digitale informatieavond – 28 februari 2023

91

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie digitale informatieavond – 28 februari 2023

92

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie digitale informatieavond – 28 februari 2023

93

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie digitale informatieavond – 28 februari 2023

94

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie digitale informatieavond – 28 februari 2023

95

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie digitale informatieavond – 28 februari 2023

96

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie digitale informatieavond – 28 februari 2023

97

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie digitale informatieavond – 28 februari 2023

98

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie digitale informatieavond – 28 februari 2023

99

Beleidskader duurzame energie opwek Meierijstad Presentatie digitale informatieavond – 28 februari 2023

100