Bijlage 1 UP duurzaamheid 2023-2026 definitief.pdf

Ambitie 2: Maatschappelijk vastgoed CO2-neutraal in 2030 Hoe meten we? Bij de routekaart en routeplanner ontwikkelen we een dashboard. Daarmee brengen we de voortgang in beeld. Ambitie 3: 30% reductie energieverbruik in 2030 Toevoeging van ondergrens (RES-doel): 11% besparing in 2030 ten opzichte van 2017 (21% tot 26% in 2050) In de Regionale Energiestrategie is een doelstelling van 11% energiebesparing in 2030 opgenomen. Dat is minder ambitieus dan de oorspronkelijke lokale doelstelling om 30% energie te besparen in 2030. We zien de laatste jaren dat 30% besparing erg ambitieus is, de praktijk is weerbarstig en de realisatie is niet alleen afhankelijk van de technische mogelijkheden. Anderzijds zien we ook dat energiebesparing door externe factoren ineens in de versnelling kan komen. De oorlog in Oekraïne en de energiecrisis leiden tot fors minder aardgasverbruik. Daarentegen kunnen hete zomers het verbruik van elektriciteit voor koeling weer doen toenemen. Dus externe factoren kunnen ook weer voor vertraging zorgen. We laten de oorspronkelijke doelstelling van 30% reductie in 2030 staan, maar maken de kanttekening deze doelstelling minder hard is dan voorheen. Oorzaak zijn de vele externe factoren waarop we geen invloed hebben. Om niet te stagneren, benoemen we de RES-

Zaaknummer 1948.2.334.728

Pagina 31 van 40

datum 9 mei 2023

doelstelling als ondergrens van wat we willen bereiken. Daarmee creëren we een bandbreedte voor het energiebesparingsdoel. Hoe meten we? Om de voortgang te meten gebruiken we de gegevens uit de Klimaatmonitor. Ambitie 4: MVO als standaard in 2030 Hoe meten we? Om de voortgang te monitoren, richten we ons op enkele indicatoren die aangeven hoeveel bedrijven bezig zijn met de energietransitie: -

Hoeveelheid zonnepanelen op grote bedrijfsdaken, via de open data van Enexis. Aantal bedrijven dat deelneemt aan DOE Meierijstad (Duurzaam Ondernemend Energiek)

Om eerlijke handel in beeld te brengen gebruiken we de cijfers van de Stichting Fairtrade Gemeente Meierijstad: - Aantal bedrijven en instanties die de titel ‘fairtrade’ en/of ‘MVO’ in het betreffende jaar ontvingen, gegevens van Stichting Fairtrade Gemeente Meierijstad. Het energieverbruik en de opwekking van duurzame energie van bedrijven zijn te vinden bij ambities 1 en 3. Ambitie 5: Zwerfafvalvrij in 2030 Hoe meten we? Jaarlijks voeren we één of twee beeldkwaliteitmetingen uit volgens de CROW-methodiek. Dit is verplicht, willen we in aanmerking komen voor de zwerfafvalvergoeding van Nederland Schoon. De eisen voor de meting zijn als volgt: - Jaarlijks minimaal 1 meetronde in het voorjaar (maart-juni) of najaar (septembernovember). - Minimaal 50 meetlocaties, verdeeld over gebiedstypen en wijken, met onderscheid tussen centrum en overige gebieden binnen de bebouwde kom. - Meting van fijn (kleiner dan 10 cm doorsnee) en grof (groter dan 10 cm doorsnee) zwerfafval met behulp van de CROW beeldmeetlatten voor groen (beplanting en gras) en verharding. Elke meetlocatie scoort een A+ (zeer schoon), A (schoon), B (matig schoon), C (vuil) of D (zeer vuil).

Ambitie 6: Circulair in 2050 Hoe meten we? We monitoren deze ambitie met verschillende losse indicatoren: - Kilogram huishoudelijk restafval per inwoner per jaar en scheidingspercentage - Kilogram voedselverspilling per hoofd van de bevolking per jaar (Monitor Voedselverspilling) Voor de provincie Noord-Brabant is een circulaire atlas gemaakt, die inzicht geeft in alle materiaalstromen in de provincie. We doen in 2022-2023 een soortgelijk onderzoek specifiek voor

Zaaknummer 1948.2.334.728

Pagina 32 van 40

datum 9 mei 2023

Meierijstad. Dan weten we waar de grootste kansen liggen om circulair te worden, en ook welke rol de gemeente daarin kan spelen. Uit het Brabantbrede onderzoek blijkt dat huishoudelijk afval een relatief kleine stroom is. Van oudsher ligt bij gemeenten daar de focus op, mede door de wettelijke taak om het afval in te zamelen. Als we kijken naar het grotere geheel van grondstofstromen is het wellicht verstandig de aandacht te verbreden of verleggen, om onze ambitie voor 2050 waar te maken. De Rijksoverheid werkt binnen het ‘Werkprogramma monitoring en sturing Circulaire Economie (Planbureau voor de Leefomgeving)’ aan monitoring van circulariteit als geheel. Ambitie 7: Schone en innovatieve mobiliteit in 2050 Wordt gewijzigd in: Mobiliteit in 2050 is schoon en anders Het woord ‘innovatie’ is vooral gericht op de technische kant van mobiliteit. Het beleid voor verduurzamen van mobiliteit is echter breder. We richten ons eerst op het voorkomen van verplaatsingen, daarna op het faciliteren schonere vervoermiddelen zoals de fiets en het OV, en pas tot slot op het schoner maken van (auto)mobiliteit. Bij deze aanpak past het woord ‘anders’ beter.

Hoe meten we? We gebruiken de Klimaatmonitor voor het meten van het energieverbruik door vervoer, en voor het meten van het aantal duurzame voertuigen in Meierijstad (Energieverbruik in TJ verkeersmodaliteiten en Aantal elektrische en waterstofvoertuigen). Ambitie 8: Schone bedrijvigheid in 2050 Hoe meten we? Het plan om een CO2 monitor te ontwikkelen met Platform Ondernemend Meierijstad heeft in 2022 een lagere prioriteit gekregen, door dat de focus op Grote Oogst ligt. In 2020 is de opgave voor CO2-reductie door het bedrijfsleven in Meierijstad in beeld gebracht. Uit onderzoek blijkt dat de industrie voor 37% bijdraagt aan de uitstoot van Meierijstad. De commerciële dienstverlening draagt voor 11% bij aan de uitstoot van Meierijstad. De benodigde CO2-reductie voor het bedrijfsleven bedraagt daarmee 161.000 ton (industrie) en 48.000 ton (commerciële dienstverlening) voor 2030. Ambitie 9: 25% meer groen in 2030 Hoe meten we? In de duurzaamheidsvisie is de ‘groenmonitor’ als instrument genoemd om te monitoren. De ambitie is ook gestoeld op dit instrument. In de praktijk blijken er haken en ogen te zitten aan het gebruik van dit instrument. Zo is het bijvoorbeeld lastig om seizoensinvloeden zoals droogte of bladval uit te sluiten. We beraden ons op het juiste monitoringinstrument.

Waarschijnlijk wordt dit onderdeel van een bredere aanpak voor klimaatbestendige inrichting van onze woonomgeving.

Zaaknummer 1948.2.334.728

Pagina 33 van 40

datum 9 mei 2023

Ambitie 10: Biodiversiteit gelijk of beter in 2030 Hoe meten we? In het nieuwe biodiversiteitsbeleid staat over monitoring het volgende opgenomen: “om een zo objectief mogelijk meetresultaat te krijgen maken we gebruik van verschillende monitorigsmethoden”. -

We gaan specifieke soorten monitoren met behulp van de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF). We gaan leefgebieden monitoren. Bepaalde soorten zijn indicatief voor de kwaliteit van een leefgebied. Ook gaan we concrete acties per speerpunt monitoren.

Deze monitoring is nog niet opgestart. Wel is in aanloop naar het nieuwe beleid een nulmeting uitgevoerd op basis van de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF). Dat is gebaseerd op waarnemingen. Dat is meteen ook een groot nadeel van deze monitor. We vergeleken voor de nulmeting de periode 2008-2010 met de periode 2018-2020. In die tijd is het doorgeven van (digitale) meldingen veel eenvoudiger geworden en daardoor ook toegenomen. Een toename van een soort kan dus ook het gevolg zijn van een groter aantal waarnemers. Dat is bij elke geconstateerde trend een belangrijke kanttekening. Ambitie 11: Bodem- en waterkwaliteit gelijk of beter in 2030 Hoe meten we? De ambitie in Meierijstad richt zich met name op activiteiten die mogelijk verandering in bodemen waterkwaliteit teweeg brengen. Bij ruimtelijke ontwikkelingen is het verplicht een watertoets en bodemtoets toe te voegen aan de ruimtelijke onderbouwing. De waterparagraaf wordt getoetst door en/of in samenspraak met de waterbeheerders uitgevoerd. De bodemtoets is vooral bedoeld om te bepalen of de bodem geschikt is voor de beoogde activiteit*. Deze watertoetsen en bodemtoetsen worden niet gebundeld om de totale impact op de bodem- en waterkwaliteit te monitoren. Bedrijven die impact hebben op de water- en bodemkwaliteit zijn aan wettelijke regels gebonden zoals de Wet Bodembeheer en de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW).

Deze zijn verwerkt in de vergunning of algemeen geldende regels. Daarmee is wettelijk geborgd dat de kwaliteit niet verslechtert door het drijven van een inrichting. Ambitie 12: Klimaatbestendig in 2050 Hoe meten we? Klimaatbestendigheid is lastig te monitoren. Het gaat om het inschatten van schade en risico’s in de toekomst, daarop anticiperen en vervolgens meten of het effect heeft. We zoeken nog naar de juiste manier om de voortgang te monitoren. We hebben al enkele instrumenten die ons meer inzicht geven: -

In 2020 is een flinke stap gezet in het inzichtelijk maken van de risico’s voor Meierijstad, met de oplevering van de Klimaatatlas As50+10. Deze atlas leent zich (nog) niet als monitoringinstrument, maar wel als leidraad waar we welke actie moeten ondernemen.

Zaaknummer 1948.2.334.728

Pagina 34 van 40

datum 9 mei 2023

-

In 2021 ontwikkelden we de klimaatonderlegger voor Meierijstad. Deze onderlegger is een belangrijk instrument bij het maken van klimaatbestendige ruimtelijke keuzes. Een landelijk instrument is de klimaatschadeschatter11. Dit instrument geeft een schatting van de schadekosten voor de volgende drie thema’s: hitte, droogte en wateroverlast. De tool maakt voor de periode 2018-2050 twee schattingen: de schadekosten als het huidige klimaat tot 2050 hetzelfde zou blijven en een schatting van de schadekosten als het klimaat sterk verandert.

Zaaknummer 1948.2.334.728

Pagina 35 van 40

datum 9 mei 2023

Samenvatting activiteiten Activiteiten 2023-2026 (programma 0 – Integrale ontwikkeling) 1.

Interne advisering (beleidsvorming en bij initiatieven en ontwikkelingen)

2.

Interne voorlichting en opleiding

3.

Monitoren onderdelen uitvoeringsprogramma die niet primair bij duurzaamheid liggen

4.

Externe communicatie over duurzaamheid algemeen

5.

Structurele samenwerking met stakeholders

6.

Kennisontwikkeling en innovatie

Activiteiten 2023-2026 (deelprogramma 1a – Energie-opwek) 1.

Opstellen en uitvoeren beleidskader duurzame opwek

2.

Inzetten op uitbreiding energienet en innovatieve snelle oplossingen voor opwek- en afnameschaarste

3.

Regionale Energie Strategie

4.

Uitvoeren van eerste tranche zonneparken

5.

Innovatieve opwekvromen ondersteunen indien kansrijk

Activiteiten 2023-2026 (deelprogramma 1b - Energiebesparing) 1.

Ontwikkelen programmatische aanpak op Energiebesparing breed 1.1 Aanpak (door)ontwikkelen op versnellen energiebesparing huurwoningen 1.2 Aanpak (door)ontwikkelen op versnellen energiebesparing koopwoningen 1.3 Voorzetten aanpak Energiebesparing Maatschappelijk vastgoed 1.4 Voortzetten Bedrijven/DOE 1.5 Ontwikkelen aanpak gericht op organisatie in directe invloedssfeer gemeente

2.

Uitvoeren actieplan energiebesparing

3.

Regionale Energiestrategie – Werkgroep Energiebesparing

4.

Monitoren, (door)ontwikkeling en innovatie

Activiteiten 2023-2026 (deelprogramma 1c - Warmte) 1.

Warmtetransitie algemeen

2.

Relatiebeheer

3.

Onderzoek naar warmtebronnen en -technieken

4.

Programma SIE2 Provincie Noord-Brabant

5.

Transitievisie Warmte herijken

6.

Opstellen eerste wijkuitvoeringsplan

7.

Opstellen overige wijkuitvoeringsplannen

Activiteiten 2023-2026 (deelprogramma 2 – Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen) 1.

Inzetten en door ontwikkelen duurzame bedrijfsvoering

2.

Activiteiten MVO bij organisaties in Meierijstad stimuleren en ondersteunen

3.

Voortzetten Fairtrade

Activiteiten 2023-2026 (deelprogramma 3 - Circulariteit) 1.

Overkoepelende aanpak voor circulariteit opzetten

2.

Uitvoering aanpak circulariteit

3.

Aanpak ontwikkelen voor duurzaam bouwen en renoveren

4.

Activiteiten circulariteit binnen het bedrijfsleven coördineren en ondersteunen

5.

Aanpak voedselverspilling voortzetten

6.

Transitie huishoudelijk afval voortzetten

7.

Circulariteit verankeren in inkoopproces

8.

Verduurzaming maatschappelijk vastgoed verbreden met thema circulariteit

Zaaknummer 1948.2.334.728

Pagina 36 van 40

datum 9 mei 2023

Activiteiten 2023-2026 (deelprogramma 4 – Schone Lucht) 1.

Uitvoeringsprogramma Schone Lucht Akkoord

2.

Opstellen beleidsregels laadpalen

3.

Uitvoering mobiliteitsbeleid

4.

Mobiliteitsaanpak A50 en A2

Activiteiten 2023-2026 (deelprogramma 5 - Klimaatbestendig) 1.

Beleid klimaatadaptatie opstellen

2.

Uitvoeringsagenda opstellen en implementeren (organisatiebreed)

3.

Programma Grote Oogst

4.

Implementatie in bestaande projecten

5.

Activiteiten vanuit het VGRP

Activiteiten 2023-2026 (deelprogramma 6 - Biodiversiteit) 1.

Coördinatie biodiversiteitsbeleid, incl. herijken, monitoring, politieke terugkoppeling etc.

2.

Toezicht en handhaving

3.

Monitoring

4.

Advisering bij interne en externe plannen (ecoloog)

5.

Uitvoeringsprogramma biodiversiteit uitvoeren

Zaaknummer 1948.2.334.728

Pagina 37 van 40

datum 9 mei 2023

Begroting Onderstaande tabel geeft de begroting voor het uitvoeringsprogramma duurzaamheid 2023-2026. De precieze dekking wordt verder uitgewerkt in de kadernota en begroting voor 2024.

Budget 0 2023

2024

2025

2026

Werkbudget voorlichting en opleiding

0

25

25

25

Onderzoek in concrete projecten

30

30

30

30

Verduurzamen evenementlocaties

12

11

11

11

Totaal

42

66

66

66

Budget 1a 2023

2024

2025

2026

Programma Grote Oogst

225

225

50

Externe advieskosten duurzaamheid

75

75

75

Lokaal investeringsplatform opzetten

15

15

15

Totaal

315

315

140

75 75

Budget 1b 2023 Ontwikkel actieplan besparing

2024

2025

2026

55

Uitvoering actieplan besparing

PM*

PM

PM

DOE (bedrijfsleven)

50

50

50

50

Brabant Woont Slim (energieloket)

50

50

50

50

Zakelijk Energieloket

10

10

10

10

Werkbudget communicatie (onderhoud

30

30

30

30

35

35

35

35

55

55

54

138

136

368

503

ecomobiel, gastlessen etc.) Energiecoaches Openbare verlichting versnelling 2023 Openbare verlichting versnelling 2024 Openbare verlichting versnelling 2025

138

230

Totaal

230

Budget 1c 2023

2024

2025

2026

Opstellen wijkuitvoeringsplan

100

200

200

200

Totaal

100

200

200

200

Budget 2 2023

2024

2025

2026

Ondersteuning Fairtrade

2

2

2

2

Opzetten MVO in de organisatie

0

50

25

0

Totaal

2

52

27

2

Budget 3 2023 Beleidsontwikkeling, externe advieskosten

2024

2025

2026

50

Uitvoeren beleid circulariteit

PM

PM

PM

Sterk ondernemerschap – tegengaan

100

100

75

voedselverspilling

Zaaknummer 1948.2.334.728

Pagina 38 van 40

datum 9 mei 2023

Transitie huishoudelijk afval, traject 2

150

150

150

150

Transitie huishoudelijk afval, traject 3

75

75

75

75

Totaal

225

325

325

300

Budget 4 2023

2024

UP Schone Luchtkwaliteit 2030

50

Opstellen parkeerbeleid (incl. beleid

100

2025 50

2026 50

50

87

128

laadpalen) Onderzoek haalbaarheid doorfietsroutes

100

Mobiliteitsaanpak A50

100

50

Uitvoeringsprogramma mobiliteit 2023

65

Uitvoeringsprogramma mobiliteit 2024 Totaal

350

165

65

64

217

215

419

457

Budget 5 2023 Externe advieskosten duurzaamheid

2024 120

2026

75

Uitvoeren beleid klimaatadaptatie Totaal

2025

120

PM

PM

PM

75

PM

PM

Budget 6 2023 Uitvoeringsprogramma biodiversiteit

2024

TOTAAL PROGRAMMA

2026

175

175 40

40

40

175

215

215

215

1.559

1.643

1.760

1.818

STILA Totaal

2025 175

175

Niet alle hierboven genoemde kosten drukken op het duurzaamheidsbudget. De groen gearceerde activiteiten worden (deels) vanuit andere budgetten gedekt: Ad. 1a) Het totale budget voor project Grote Oogst bedraagt 500.000 euro. Daarvan wordt de helft (250.000 euro) door provincie Noord Brabant gefinancierd. De andere helft wordt vanuit het duurzaamheidsbudget van de gemeente Meierijstad gefinancierd. Dit drukt in zijn geheel op de begroting van 2023. Ad. 1b) De investeringslasten voor het versneld vervangen van de openbare verlichting door LED zijn vanuit het collegewerkprogramma al opgenomen in de begroting. Deze drukken niet op de duurzaamheidsbudgetten. Ad. 1c) Het totale beschikbare budget voor het maken van een wijkuitvoeringsplan aardgasvrij is 700.000 euro voor een periode van vier jaar. In de begroting van 2023 is dit bedrag al volledig gedekt, uit twee verschillende posten. 480.000 euro wordt uit een andere post gedekt. Een resterend bedrag van 220.000 euro drukt op het duurzaamheidsbudget. Het budget wordt jaarlijks overgeheveld, zodat het in vier jaar kan worden uitgegeven aan het opstellen van een wijkuitvoeringsplan. Ad. 3) Het budget voor sterk ondernemerschap i.r.t. voedselverspilling is apart in de begroting opgenomen.

Zaaknummer 1948.2.334.728

Pagina 39 van 40

datum 9 mei 2023

Ad. 4) De budgetten voor het schone lucht akkoord en het volledige mobiliteitsbeleid zijn elders in de begroting opgevoerd en drukken niet op het duurzaamheidsbudget. Het mobiliteitsbeleid gaat ook over bereikbaarheid en veiligheid. Ad. 6) De budgetten voor STILA en voor het biodiversiteitsbeleid zijn al opgenomen in de begroting en drukken niet op het overige duurzaamheidsbudget.

Zaaknummer 1948.2.334.728

Pagina 40 van 40

datum 9 mei 2023