Bijlage 1 Heroriëntatiefase Brede belangenbenadering N279.pdf

Heroriëntatiefase Brede belangenbenadering N279 Veghel - Asten Plan van aanpak - 8 december 2022

Rapport | 8 december 2022

Partners in verbetering

Heroriëntatiefase Brede belangenbenadering N279 Veghel - Asten Plan van aanpak

Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

Inhoudsopgave H1 | Inzicht in de nieuwe opgave 1.1 N279 Veghel-Asten 1.2 Gewijzigde context

5 5 6

1.2.1 PIP vernietigd verklaard

6

1.2.2 MIRT-onderzoek Brainport Eindhoven 2020

6

1.2.3 Mobiliteitssysteem van de toekomst

7

1.2.4 Signalen dat verkeer meer groeit

8

1.2.5 Vrachtwagenheffing op de N279

8

1.3 Nieuwe contouren voor een gedragen plan van aanpak

8

1.4 Budget

9

H2 | De Brede belangenbenadering 2.1 Belangen centraal

10 10

2.2 Gezamenlijke benadering

11

H3 | Dansen tussen de schalen 3.1 Inzoomen en uitzoomen

12 12

3.2 Drie schaalniveaus

13

H4 | Doelen: leefbaarheid/bereikbaarheid/verkeersveiligheid 4.1 Ordening en eerste uitwerking doelen

15 15

4.2 Leefbaarheid

16

4.3 Bereikbaarheid

17

4.4 Verkeersveiligheid

18

4.5 Verschillende belangen

18

H5 | Belangen en opgaven

19

H6| Scope: in, aan of buiten project N279 6.1 In, aan of buiten het project N279

21 21

6.2 Specifieke vraagstukken

22

6.2.1 Passage Veghel en A50

22

6.2.2 Kruising N279 bij Erpsebrug bij Keldonk

23

6.2.3 De oversteek Beekse Brug bij Beek en Donk

23

6.2.4 Aansluitingen bij Gemert en Beek en Donk op de N272 en N615

24

6.2.5 Passage Helmond

24

6.2.6 Overige grote aansluitingen N279

25

6.2.7 Aansluitingen N279 op A50 en A67

25

6.2.8 Ontwikkelingen op het rijkswegennet (A50 en A67)

25

Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

6.3 Ordening in clusters van opgaven

27

6.4 Breed palet aan oplossingsrichtingen

28

H7 | Stappenplan 7.1 Stappen in de tijd 7.2 Stappen 2023 in procesboom H8 | Werkplan - Participatie 8.1 Brede belangenbenadering uitgewerkt 8.2 Participatieplan H9 | Onderzoeken 9.1 Leefbaarheid

30 30 35 37 37 38 40 40

9.2 Bereikbaarheid

41

9.3 Verkeersveiligheid

45

H10 | Sturing en organisatie 10.1 Sturing

47 47

10.2 Organisatie

48

10.3 Beslismomenten en betrokkenheid bestuur en politiek

49

Bijlage 1

51

Colofon

54

Dit document (inclusief eventuele bijlagen) is opgesteld door BMC en de (auteurs)rechten met betrekking tot de inhoud en het format van dit document berusten bij BMC. Dit document is uitsluitend bedoeld voor gebruik door de opdrachtgever en mag niet worden gepubliceerd of aan anderen ter beschikking worden gesteld zonder uitdrukkelijke voorafgaande toestemming van BMC.

Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

Voor u ligt het plan van aanpak met onze gezamenlijke strategie, organisatie en agendering voor de N279 Veghel-Asten. Wij – de initiërende partijen: de gemeenten Asten, Deurne, Gemert-Bakel, Helmond, Laarbeek en Meierijstad, waterschap Aa en Maas, Rijkswaterstaat en provincie Noord-Brabant – hebben ons georiënteerd op een nieuwe koers voor proces en inhoud, want als we doen wat er in het verleden is gedaan, komen we waarschijnlijk niet verder. Daarom hanteren we een Brede belangenbenadering, waarbij de belangen van alle partijen centraal staan en niet de oplossingen. We willen ook tempo maken. Strategische keuzes zijn: ● een brede scope waarbij bereikbaarheid via de N279 een van de doelen is, maar daarnaast zijn dat ook leefbaarheid en verkeersveiligheid; ● een continue afstemming tussen de schaalniveaus door in en uit te zoomen, omdat belangen, acties en ingrepen op een van de schaalniveaus invloed hebben op de andere. We noemen dit dansen tussen de schalen; ● een samenwerking waarbij we werken aan een door alle stuurgroepleden vastgesteld en gecommitteerd plan van aanpak. Deze gezamenlijkheid in aanpak en uitwerking vormt de basis. Uiteraard hebben de democratisch gekozen raden, staten en het algemeen bestuur uiteindelijk het laatste woord. Deze heroriëntatie is het begin van de Brede belangenbenadering, die in 2022 is gestart.

Dit plan van aanpak voor de N279 Veghel-Asten brengt tot uitdrukking dat we het proces gezamenlijk willen voortzetten en we ons hierbij gezamenlijk verantwoordelijk voelen. De Stuurgroep N279 heeft in het najaar van 2022 gewerkt aan dit plan van aanpak en kiest voor: 1.

Een brede belangenbenadering. We moeten bij de planvorming N279 continu balans zoeken tussen leefbaarheid, bereikbaarheid en verkeersveiligheid. Dit vraagt om een zorgvuldige belangenafweging met en tussen partijen. Bovendien verschillen de belangen, inzichten en voorkeuren van gebied tot gebied. Verschillen zijn ook heel verklaarbaar, want bijvoorbeeld het mobiliteitsaanbod hangt sterk samen met de ruimtelijke opbouw. In een stedelijke omgeving zijn de alternatieven voor verplaatsingen met de auto namelijk groter. Juist in dit gebied varieert de stedelijkheid sterk en we zien dat in dit gebied de auto-oriëntatie groot is en (voorlopig) ook zal blijven. Maatwerk is dus vereist.

2.

Behoud van de (boven)regionale functie van de N279. We zetten in op een N279 die de functie behoudt van een (boven)regionaal verbindende weg en de bereikbaarheid van de regio garandeert. Hiermee geven we aan dat de N279 niet de functie van een rijksweg krijgt en niet gelijkwaardig is of moet worden aan de A50/A2 en de A67. We kiezen hiervoor, omdat vergroting van de capaciteit op de N279 hoogstwaarschijnlijk zal resulteren in een toename van het autoverkeer op deze weg. Verbetering van de verkeersafwikkeling op de

| 1 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

N279 mag niet leiden tot het aantrekken van verkeer dat bedoeld is te rijden via genoemde rijkswegen. 3.

Inspelen op veranderend verplaatsingsgedrag en de mobiliteitstransitie. We zijn ons ervan bewust dat het verplaatsingsgedrag verandert. Provincie Noord-Brabant en de regio zetten primair in op een mobiliteitstransitie. Dit betekent naast het realiseren van stimulerend beleid: de inzet op een robuuste (H)OV-structuur, een (e-)fietsstructuur, en een netwerk van mobiliteitshubs die als schakel- en overstappunten functioneren. We vinden dat naast de maatregelen ten behoeve van de mobiliteitstransitie ook in de regio geïnvesteerd moet worden in het oplossen van knelpunten op onder meer de N279, waarbij de verwachting is dat naarmate de mobiliteitstransitie verder vordert, de bereikbaarheid verbetert.

4.

Ons gezamenlijk inzetten voor het hele gebied, want zo bereiken we meer dan de som der delen. We hebben het over één systeem waarbinnen maatwerkoplossingen gezocht moeten worden. Dit doen we zolang en wanneer dit meerwaarde heeft. Dit betekent dat we: ● een open proces volgen waarbij de variatie aan belangen centraal staat; ● de scope zullen verbreden als dit ons dichter bij een oplossing brengt. Rekening houden met en afstemmen op betekent ook binnen of buiten de scope van de opgave N279 oplossen, waar mogelijk in parallelle processen en procedures; ● het gezamenlijk belang van het gebied centraal stellen en zoeken naar ‘wederzijds’ of gezamenlijk voordeel; ● streven naar het maximaliseren van het totale resultaat, ook als hiervoor op locaties voor een ‘second best’-oplossing gekozen moet worden; ● ons richten op die issues die de meeste aandacht behoeven vanuit de doelen die we stellen: leefbaarheid, bereikbaarheid en veiligheid. Door deze focus is het mogelijk om tempo te maken.

5.

We sluiten op dit moment geen(infrastructurele) oplossingen uit en doen dit pas als uit onderzoek blijkt dat bepaalde mogelijkheden ongewenst zijn. We hanteren daarom in deze fase van heroriëntatie een brede band aan mogelijkheden, namelijk ‘van niets doen tot 2x2’. We gaan dus de volgende fase in met een brede scope van: 1. geen uitbreiding van configuratie en geen aanvullende maatregelen treffen; 2. verbetering van het bestaande 1x2 tracé; 3. grotere infrastructurele maatregelen in de vorm van bijvoorbeeld het aanleggen van omleidingen of uitbreiding van configuratie door 2x2 over het gehele tracé, al dan niet in combinatie met het oplossen van één of meer specifieke opgaven.

| 2 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

6.

We doen dit met aandacht voor een aantal specifieke vraagstukken, waar naast de belangen op het regionale schaalniveau ook lokale belangen heel nadrukkelijk een rol spelen. Op dit moment zijn dit: A. Passage Veghel en A50; B. Kruising N279 bij Erpsebrug bij Keldonk; C. De oversteek Beekse Brug bij Beek en Donk; D. Aansluitingen bij Gemert en Beek en Donk op de N272 en N615; E. Passage Helmond; F. Overige grote aansluitingen N279; G. aansluitingen N279 met A50 en A67; H. … (in het vervolgtraject kunnen hier opgaven bij komen).

7.

We hebben op basis van de specifieke opgaven die nu in beeld zijn een ordening gemaakt in drie clusters van opgaven die tezamen de totale N279 Veghel-Asten beslaan zijn. Dit zijn de deeltrajecten: 1. Veghel tot en met rotonde Gemert (N272) 2. Tracé- en inpassingskeuzes N279 vanaf rotonde Gemert tot en met Rochadeweg (in samenhang met herontwerp stedelijk verkeerssysteem Helmond) 3. Ten zuiden van Rochadeweg tot aansluiting A67 Asten

8.

We hanteren een systematiek waarbij we werken aan: ● Een strategie voor gehele N279 / overall visie ● Parallelle uitwerking van de drie clusters ● Korte-termijnmaatregelen in beeld per deeltraject. Deze systematiek heeft een meerwaarde wanneer we in staat zijn om de uitwerking van de deeltrajecten zodanig te doen dat zij passen binnen de strategie voor de gehele N279. Dit vergt een continue afstemming tussen de gehele opgave en de clusters qua programmering, aansturing en strategie, planning en tempo, en procedure.

9.

We volgen een planvormingsstrategie die loopt van grof naar fijn en die aansluit bij de integrale opgave met een Brede belangenbenadering. We starten in 2023 met een integrale parallelle aanpak van verkeers- en leefbaarheidsonderzoek op hoofdlijnen en doen dit volgens de werkwijze van de Brede belangenbenadering voor de gehele N279 van Veghel tot Asten. De resultaten van deze onderzoeken en de tijdens het proces ingebrachte belangen zijn noodzakelijk voor het vervolgproces. Eind 2023 volgen bestuurlijke richtinggevende keuzes over de uitgangspunten voor het vervolgproces. Daarna kunnen de mogelijk noodzakelijke formele planprocedures (bv Plan MER/-studie), conform de Omgevingswet starten en continueren we ingezette lijn ontwerpend onderzoek in de drie deeltrajecten. Gelet op de noodzaak om binnen afzienbare termijn keuzes te maken, is onze inzet om voor eind 2023 de principe-keuzes helder te hebben, de

| 3 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

korte-termijnmaatregelen te hebben uitgewerkt én daarmee dus eind 2023 ook een besluit te kunnen nemen over de korte-termijnmaatregelen. 10.

We passen inpassings- en compensatieopgaven toe die samenhangen met de gehele weg om de impact van geluid, veiligheid, water en natuur et cetera te beperken en compenseren.

11.

We werken als partijen onderling in co-creatie aan goede oplossingen voor het gebied, gericht op leefbaarheid, bereikbaarheid en veiligheid. In dit plan van aanpak is de basis gelegd, de komende periode blijven we gezamenlijk werken aan een integrale aanpak van de opgaven rond de N279.

12.

We hanteren een stevige participatie en heldere communicatie, omdat we hiervan veel verwachten. We streven er daarom naar om samen met anderen, rekening houdend met of voortbouwend op de belangen goede plannen te maken. We nodigen ondernemers, onderwijsinstellingen en de omgeving (burgers) graag uit om met ons mee te denken en werken.

| 4 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

H1 | Inzicht in de nieuwe opgave Een betere leefomgeving met een goede bereikbaarheid, en een veilige weg; dat is waar we, de samenwerkende partijen van de N279, ons voor inzetten. De N279 met zijn netwerk speelt een belangrijke rol in de afwikkeling van het regionale en lokale verkeer, nu en in de toekomst. Ook de sterk groeiende economie en verstedelijking zullen gevolgen hebben voor de mobiliteit in de oostelijke helft van Noord-Brabant.

1.1 N279 Veghel-Asten Aanvankelijk maakte dit tracédeel deel uit van het project De Ruit / Noordoostcorridor. Een motie in de Tweede Kamer leidde tot stopzetting van dit project. De toekomstige congestieproblemen lieten echter niet toe dat berust zou worden in de status quo, zodat het project N279 Veghel – Asten is geformuleerd. Dit project ging aanvankelijk uit van een tracéverbetering N279 Veghel – Asten en paste in de breed geformuleerde ambitie om de bereikbaarheid van de regio Zuidoost-Brabant te verhogen, met een focus op de A58/A67 en N279. De N279 is een noord-zuidverbinding door Noord-Brabant en heeft in totaal een lengte van ruim 70 kilometer. Deze provinciale weg verbindt de A2 bij 's-Hertogenbosch via de plaatsen Veghel, Helmond, Beek en Donk, Asten en Meijel, en met de Napoleonsbaan (N273) bij Horn in de provincie Limburg. De weg heeft een grote rol in het bereikbaar en leefbaar houden van de regio Zuidoost-Brabant. Door de toename van het autogebruik in het algemeen, de groei van de Brainportregio en groei van bestaande bedrijven, en nieuwe verstedelijking is er een verkeerstoename. De N279 is een drukke verkeersader, omdat deze de enige noord-zuidverbinding is tussen een aantal belangrijke grote plaatsen aan de oostkant van Brabant.

Het noordelijke traject, tussen ’s-Hertogenbosch en Veghel, is in 2016 opgewaardeerd tot een autoweg (80 km/uur) met 2x2 rijbanen en ongelijkvloerse kruisingen. Het zuidelijke deel tussen Veghel en Asten (A67) is uitgevoerd als 1x2 rijstroken met gelijkvloerse aansluitingen, uitgezonderd de aansluiting met de N270 bij Helmond. Afbeelding 1: Strategie Auto Bron: Bidbook, Bereikbaarheid Zuid-Nederland samen slim robuust, 3 november 2015

| 5 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

Wanneer we de regionale wegenstructuur bekijken, zien we dat de N279 Veghel-Asten onderdeel is van de driehoek ‘robuuste randenstructuur’ A50-A67-N279. Verkeer binnen deze driehoek wordt zoveel mogelijk gebundeld. In termen van het Beleidskader Mobiliteit van de provincie is de N279 een ‘bovenregionaal verbindende weg’. Smart mobilitymaatregelen maken deel uit van het bereikbaarheidsprogramma voor dit gebied. Tussen Veghel en Helmond volgt de N279 grotendeels de Zuid-Willemsvaart. De N279 scheidt de wijk Dierdonk van de rest van Helmond. Elders (oostzijde) ligt de N279 direct aan de rand van de stad. Hierna buigt de weg verder naar het oosten richting Asten. Verder verbindt de N279 Erp, Keldonk, Aarle-Rixtel, Gemert, Bakel en Deurne met 's-Hertogenbosch, en Venlo/Limburg. Deze provinciale weg loopt door een landelijk gebied met landschappelijke en natuurwaarden en kent vele doorsnijdingen van water, natuur, onderliggende fiets- en wandelroutes. De wegbeheerders zijn de provincie Noord-Brabant en de gemeente Helmond.

1.2 Gewijzigde context 1.2.1 PIP vernietigd verklaard De aanleiding om in 2015 het tracédeel van de N279 Veghel-Asten aan te gaan pakken kwam voort uit de huidige verkeerssituatie, de verwachte toename van het verkeer en de problemen die dit oplevert voor de verkeersafwikkeling en verkeersveiligheid en daarmee de leefbaarheid in de omliggende dorpen en kernen. Het plan daartoe (het Provinciaal Inpassingsplan ofwel PIP) is in december 2018 door Provinciale Staten (PS) vastgesteld. Dit PIP is destijds door de betrokken partijen gezamenlijk opgesteld en het voorkeursalternatief uit de planMER kon op instemming rekenen van nagenoeg alle partijen. Dat plan maakte een verbreding van de N279 mogelijk bij Veghel. Bij Helmond zou de weg om de wijk Dierdonk heen gelegd worden. Verder zouden de aansluitingen en kruisingen ongelijkvloers worden aangelegd, met uitzondering van de kruispunten in de kern Veghel. Naar het oordeel van de Raad van State is het PIP in strijd met de eisen van een goede ruimtelijke ordening en de rechtszekerheid: “Zo bevat het plan zeer ruime verkeersbestemmingen die het mogelijk maken om met de weg te “schuiven”. Daardoor kan de weg veel dichter bij woningen en bedrijven komen te liggen dan waar in de onderzoeken van uit is gegaan.

Ook is in de onderzoeken naar geluid-, licht,- en trillinghinder van de weg niet uitgegaan van de maximale mogelijkheden van het plan, waardoor deze hinder mogelijk onderschat is. Verder is in het verkeersonderzoek een verkeersmodel gebruikt dat “onvoldoende betrouwbare verkeersprognoses voor 2030” oplevert. De Raad van State heeft het PIP daarom vernietigd verklaard (Raad van State, dec 2021).

1.2.2 MIRT-onderzoek Brainport Eindhoven 2020 De N279 ligt in de snelgroeiende ‘Brainportregio Eindhoven’1. In 2020 is het Niet alle gemeenten aan de N279 vallen onder het formele verband van de Brainportregio, maar ze kennen wel de opgaven zoals hier beschreven. 1

| 6 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

MIRT-onderzoek ‘Verstedelijking en Bereikbaarheid Brainport’ afgerond. Binnen het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE) ligt tot 2040 een woningbouwopgave van circa 62.000 woningen en circa 72.000 potentiële werkplekken. Bepaald is dat het overgrote deel van de opgave voor wonen en werken in Eindhoven en Helmond door middel van verdichting plaatsvindt. Bij deze opgaven hoort, zo is geconcludeerd in het MIRT-onderzoek, een passend, veilig, slim, robuust, duurzaam en toekomstvast mobiliteitssysteem. De verstedelijkingsopgave uit het MIRT-onderzoek gaat uit van hogere woningaantallen en aantallen arbeidsplaatsen dan de referentie uit het verkeersmodel dat voor het PIP is gebruikt. Met de uitkomsten van dit MIRT-onderzoek wordt daarnaast duidelijk ingezet op een breed maatregelpakket voor de mobiliteits(transitie)opgaven naar meer OV, fiets, slimme mobiliteit, parkeerbeleid, en maatregelen op het wegennet.

1.2.3 Mobiliteitssysteem van de toekomst De afgelopen jaren is er veel veranderd in het gebied waar de N279 doorheen gaat. Brabant heeft forse economische groei-ambities in de Brainportregio als nationale mainport en in de omgeving van Veghel. Nieuwe verstedelijking gekoppeld aan locatie-kwaliteiten, leefbaarheid en passend bij het gebied zijn hierbij leidend. De focus ligt op de schaalsprong met betrekking tot wonen, werken én mobiliteit (een ‘mobiliteitstransitie’). In het verleden is gebleken dat toevoegen van asfalt niet altijd knelpunten oplost, maar vaak meer verkeer aantrekt. Dit betekent dat er anders wordt gekeken naar oplossingen voor bereikbaarheid (provincie Noord-Brabant, Beleidskader Mobiliteit) en dat het mobiliteitssysteem van de toekomst vraagt om een omslag in denken en handelen. Dat is nodig om de transitie naar een veilig, samenhangend, robuust en betrouwbaar, voor iedereen toegankelijk en schoon, stil en gezond mobiliteitssysteem te versnellen (Beleidskader Mobiliteit, zie afbeelding 2). We zien dat nu ook terug in het huidige beleid met een stevige inzet op OV-verbindingen en de intentieovereenkomsten tav snelfietspaden (oa Wilhelminakanaal, Gemert-Helmond en Gemert-Eindhoven). In het BO-MIRT van november 2022 zijn er concrete afspraken gemaakt over investeringen.

Het succes van de schaalsprong is – naast de economische groei – ook in sterke mate afhankelijk van de leefomgeving: landschap, natuur, recreatieve mogelijkheden, de (on)mogelijkheden vanwege klimaatadaptatie, de energietransitie en

| 7 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

stikstofproblematiek. Dit project N279 en de mogelijke oplossingsrichtingen moeten wel in het licht van deze veranderde context worden gezien.

1.2.4 Signalen dat verkeer meer groeit In opdracht van de provincie Noord-Brabant is een quickscan gedaan naar het toekomstige verkeer op de N279 (bureau Goudappel, 2022). Daarbij zijn meer recente gegevens gebruikt dan in de berekeningen voor het PIP, zoals de verstedelijkingsopgave en de vrachtwagenheffing. Daarnaast is tot 2040 gekeken. De quickscan laat zien dat het verkeer in de regio meer groeit dan volgens eerdere cijfers verwacht, als gevolg van hogere aantallen woningen en arbeidsplaatsen. Ook laat de quickscan zien dat de mobiliteitstransitie een gunstig effect heeft op leefbaarheid, milieu en verkeersafwikkeling in met name de stedelijke gebieden van Eindhoven en Helmond, en weinig effect heeft op het aantal motorvoertuigen op de N279. De grootste filekiemen/knelpunten op de N279 zijn bij de aansluitingen op de A50, A67, bij het kruispunt met de Amert (Veghel) en de rotonde bij Beek en Donk. De mobiliteitstransitie zou een gunstig effect kunnen hebben op de hoeveelheid verkeer op de rijkswegen. Dat zou kunnen leiden tot minder terugslag vanaf de snelwegen op de N279 bij de aansluitingen. Het doel van de quickscan was om te beoordelen of ‘reparatie’ van het PIP met actuele verkeerscijfers mogelijk is. De conclusie is dat repareren geen optie is en dat er een geheel nieuw planproces opgestart moet worden.

De quickscan zal niet de basis vormen voor de te maken keuzes voor het vervolg. Het verkeersonderzoek in de vervolgstappen zal worden gedaan met het BBMA2022-model. Dan moeten ook bovenstaande bevindingen opnieuw worden beschouwd.

1.2.5 Vrachtwagenheffing op de N279 In 2022 is het wetsvoorstel aangenomen dat per 2026 een kilometerheffing (vrachtwagenheffing) wordt ingevoerd voor het rijden met een vrachtwagen op rijkswegen en daarvoor aangewezen provinciale- en gemeentelijke wegen (zoals de N279 tussen A50 en A67). Dit heeft gevolgen voor routes die vrachtwagens zullen nemen.

1.3 Nieuwe contouren voor een gedragen plan van aanpak De aanleiding voor het starten van dit nieuwe ontwerpproces volgens de Brede belangenbenadering (zie H2) is ingegeven door het besef bij de partijen dat werken op de wijze waarop dat de vorige keer is gebeurd waarschijnlijk tot hetzelfde resultaat leidt. Dat is niet succesvol, dus ongewenst. Met dit plan van aanpak willen we de volgende, nieuwe stap zetten in de strategie voor de N279 Veghel-Asten. We kijken hierbij naar de opgaven binnen een context van verdere verstedelijking, andere soorten van mobiliteit (co-modaliteit en de mobiliteitstransitie) en rekening houdend

| 8 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

met de leefomgeving, natuur en landschappelijke kwaliteit. Verduurzaming en gezondheid stellen ons voor een uitdaging en tegelijkertijd moeten we de bereikbaarheid van de stad, dorpen en het landelijk gebied accommoderen. We hebben een andere manier nodig om naar de verschillende belangen van de partijen te kijken en stellen ons de vraag wat dat betekent voor de inrichting van de vervolgfase. We richten ons op een haalbaar, duurzaam, veilig en toekomstbestendig plan voor het vervolg; een vervolg waarin de regionale partners, het maatschappelijk middenveld en lokale partijen een rol spelen. In deze heroriëntatie op de N279 stellen we de reikwijdte en aanpak opnieuw vast, gebaseerd op de kennis van nu en onder meer in afwachting van de nieuwe verkeerscijfers. Dit betekent dus dat aanpassing en aanvulling van de hier beschreven informatie nodig is. Oplossingen en voorkeursalternatieven komen in deze fase niet aan de orde. Die volgen in volgende fasen. In deze fase staat draagvlak bij partijen onderling centraal.

1.4 Budget De N279 Veghel-Asten is onderdeel van het programma SmartwayZ.NL. Er is een bedrag van € 245 miljoen beschikbaar binnen het programma SmartwayZ.NL dat is gelabeld voor de aanpak van de N279 Veghel-Asten. Hiervan is circa 2,5% van dit budget beschikbaar gesteld voor de toepassing van smart maatregelen. Vanuit dit programma is heel nadrukkelijk het uitgangspunt dat geen extra middelen beschikbaar zijn voor de aanpak van N279 Veghel-Asten. We zijn ons ervan bewust dat dit vraagt om heldere keuzes, prioriteiten, en creativiteit. Door de inbreng van andere belangen en meekoppelkansen kunnen immers mogelijkheden ontstaan om extra dekkingsmiddelen te verwerven uit andere bronnen (andere programma’s van Rijk, provincie of de regio, lokale middelen). Uit de nadere uitwerking kan blijken dat een gefaseerde aanpak van de N279 wenselijk is. In dat geval zullen we, naast inhoudelijke overwegingen, ook de vraag moeten beantwoorden hoe de investering in onderdelen van het project zich verhoudt tot de nog beschikbare middelen in relatie tot de opgaven die nog resten.

| 9 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

H2 | De Brede belangenbenadering Dit plan van aanpak schetst de contouren van de aanpak, gebaseerd op gedeelde belangen. We kiezen hier een andere aanpak dan die van eerdere plannen voor de N279. Het is een aanpak die aansluit bij de genoemde maatschappelijke ontwikkelingen en nieuwe inzichten. Dit plan is dan ook gezamenlijk door de betrokken overheden opgesteld. Rekening houdend met de verschillende belangen van de verschillende samenwerkende partners en de stakeholders, stippelen we de weg uit voor het vervolgproces. De werkwijze volgt de principes van de Brede belangenbenadering.

2.1 Belangen centraal De samenwerkende partijen van de N279, de gemeenten Asten, Deurne, Gemert-Bakel, Helmond, Laarbeek en Meierijstad, waterschap Aa en Maas, Rijkswaterstaat en provincie Noord-Brabant, hanteren de werkwijze van ‘de Brede belangenbenadering’. De Brede belangenbenadering (‘Mutual Gains Approach’) is een door Harvard ontwikkelde methode van principieel onderhandelen op basis van wederzijdse belangen. Deze methode staat tegenover de gangbare onderhandeling waarin op basis van posities gekomen wordt tot (veelal suboptimale) compromissen. De Mutual Gains Approach is een aanpak voor onderhandelen die expliciet gericht is op het efficiënt en vriendschappelijk bereiken van verstandige resultaten. De aanpak kan worden samengevat in vier aandachtspunten. 1. 2.

3. 4.

Scheid de mensen van het probleem; scheid de relatie van de zaak zelf. Stel het inhoudelijke probleem centraal en maak het niet persoonlijk. Richt je op belangen, niet op posities; voor een verstandige oplossing moet je belangen, niet posities (standpunten), met elkaar verenigen. Het doel van onderhandelen is het dienen van je belangen. De kans dat dit lukt wordt groter als je open bent over wat je belangen zijn. Zoek naar oplossingen die een wederzijds belang dienen. Dring aan op objectieve criteria.

Concreet betekent dit een benadering waarbij we: 1. niet onderhandelen over oplossingen maar over belangen. Dat biedt immers veel meer zicht op win-win-situaties; 2. gezamenlijk uitgaan van de feitelijke informatie en objectieve criteria (Joint-Fact-Finding). Er zullen bijna altijd conflictpunten overblijven. Redelijkheid is hierbij het centrale begrip. We maken dus gebruik van redelijke normen en redelijke procedures; 3. het aantal oplossingsmogelijkheden vergroten als dit ons dichter bij een oplossing brengt. De eerste stap daartoe is om een scherp beeld te krijgen van wat het belang is. Daarna pas komt een waaier van mogelijke oplossingsstrategieën in beeld, waarna we moeten verkennen of deze strategieën in de praktijk zouden kunnen werken, en hoe deze zich verhouden tot de verschillende belangen;

| 10 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

4.

5.

6.

obstakels opheffen die het bedenken van verschillende oplossingsmogelijkheden verhinderen, zoals voorbarige oordelen, een zoektocht naar dat ene gewenste antwoord, het veronderstellen van een vooraf vaststaande onderhandelingsruimte en de houding dat ieder zijn eigen probleem moet oplossen. Dit betekent inzet op een open proces, waarbij alle oplossingsmogelijkheden (ook: niets doen) in principe denkbaar zijn; de gezamenlijkheid centraal stellen en daarbij zoeken naar ‘wederzijds’ of gezamenlijk voordeel. Ga vooraf niet uit van een vaststaande kwantiteit waarover onderhandeld moet worden. Deze veronderstelling is zelden of nooit juist. Hier ligt de basis voor het ‘vergroten van de koek’. Door eerst gezamenlijk belangen vast te stellen, kan gezocht worden naar mogelijkheden om belangen te vervlechten. Hierdoor doen we recht aan de belangen van de verschillende partijen. Dit betekent niet dat alle wensen/eisen van alle partijen volledig gehonoreerd worden. Dit betekent wel dat gezamenlijk naar de beste oplossing voor het totaal wordt gezocht, waardoor de keuzes voor alle partijen transparant en zo pijnloos mogelijk zijn; uitgaan van de kracht van maatwerk. Mensen, hun gedrag en mindset, de cultuur en identiteit van organisaties en gebieden bepalen wat passende oplossingen zijn. Waarden als vrijheid en inclusiviteit vergen maatwerkoplossingen en maatwerk-input.

In deze heroriëntatiefase is een begin gemaakt met het inventariseren van de belangen die in de context van de N279 bij de verschillende betrokken partijen spelen. In het vervolgproces wordt dit afgemaakt, uitgewerkt en geanalyseerd. De uitkomsten daarvan vormen de basis voor het samen bouwen aan het projectresultaat.

2.2 Gezamenlijke benadering We voelen de noodzaak om besluiten te nemen over de vervolgaanpak en in de fase daarna voortvarend verder te gaan omdat andere projecten zijn mee te koppelen of wachten op een beslissing over de N279 of er op onderdelen al snel realisatie denkbaar is, etc. We willen omwonenden en stakeholders ook zo snel mogelijk duidelijkheid geven. We constateren dat alle partijen van mening zijn dat er tempo gemaakt moet worden. Het verschilt waar men snelheid wil zien; van snel plannen maken, snel besluiten tot snel overgaan tot de uitvoering. Eensluidend is de opvatting dat het tempo niet ten koste mag gaan van de kwaliteit van het proces en onderzoek. Partijen zetten het belang van onderbouwde keuzes voorop, met als voorbeeld dat er onder meer goed en zorgvuldig verkeers- en leefbaarheidsonderzoek gedaan moet worden. We werkten in deze heroriëntatiefase samen en willen hieraan – waar mogelijk en nuttig – vervolg geven vanuit de principes van de Brede belangenbenadering.

| 11 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

H3 | Dansen tussen de schalen Dit plan van aanpak betreft een heroriëntatie op de N279, met de focus op leefbaarheid, bereikbaarheid en verkeersveiligheid. Niet alleen de weg als element staat centraal, maar we betrekken waar relevant ook de wijdere omgeving en afhankelijkheden met opgaven op nabijgelegen locaties. We doen dit, omdat keuzes op schaalniveau gevolgen kunnen hebben voor de situatie op de andere schaalniveaus. Dit domino-effect vereist een dansen tussen de schalen.

3.1 Inzoomen en uitzoomen De grotere omgeving, de weg en uitwerkingslocaties hangen onderling nauw samen en belangen zullen ook door de schalen heen bekeken moeten worden. Dit vraagt een continu inzoomen en uitzoomen (zie afbeelding 3). Dit doen we door telkens de vraag te beantwoorden: welke betekenis heeft een belang op welke schaal?

Afbeelding 3: Door schalen heen

| 12 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

3.2 Drie schaalniveaus We onderscheiden drie schaalniveaus, namelijk het plangebied van de weg N279, het hogere schaalniveau van het onderzoeksgebied en het lokale schaalniveau met uitwerkingslocaties of meekoppelkansen (zie afbeelding 4).

Afbeelding 4: Schalen 3.2.1 De weg de N279 - het plangebied De N279 heeft als (boven)regionale weg een functie voor het lokale en het interne regionale verkeer, maar ook voor het regionale verkeer van/naar bijvoorbeeld Den Bosch en Venlo. De N279 is van grote betekenis voor de bereikbaarheid van de dorpen en steden langs de weg. De verkeersafwikkeling bij met name de aansluitingen op de rijkswegen A50 en A67 en ter plaatse van de ‘inprikkers’ en andere aansluitingen verdienen aandacht en het zijn met name de knoop-/kruispunten waar de verkeersveiligheid aandacht vraagt. De weg met de inprikkers en aansluitingen is het primaire plangebied. 3.2.2 Grotere omgeving N279 - het onderzoeksgebied Dit gebied heeft de afgelopen jaren een forse groei van inwoners en arbeidsplaatsen doorgemaakt en ook de komende decennia zal deze groei zich versneld voortzetten. Uitgangspunt is één gezamenlijk en uitgebalanceerd ecosysteem, dat biedt wat nodig is om hier plezierig te kunnen wonen en werken; goed verbonden, passend bij de functies en bij de wensen van de gebruikers. Dit zijn voorwaarden voor de groei van de Brainport. Daarnaast houden we rekening met andere opgaven die een beslag leggen op de ruimte, zoals waterberging of grootschalige opwek van duurzame energie.

| 13 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

In het gebied tussen Eindhoven, Helmond en Veghel vindt de afwikkeling van het autoen vrachtverkeer bij voorkeur aan de randen plaats over de rijkswegen A67, A2/N2 en A50 en N279. Het concept van de N279 als ‘robuuste rand’ is ingestoken vanuit het doel om de leefbaarheid in het ‘middengebied’ te bevorderen. Daarbij is de gedachte dat de N279 regionaal verkeer opvangt en dat er geen of minder sluipverkeer door de kernen gaat. Het Bidboek (Regio MRE, Bereikbaarheid Zuid-Nederland, 2015) zegt hierover: ‘Het autonetwerk wordt zodanig opgezet dat verkeer tussen woonomgeving en bestemmingen (werklocaties, winkelcentra, culturele en sociale voorzieningen etc.) snel en efficiënt kan reizen via de wegen van de hoogste orde’. De N279 is ook voor diverse kernen, zoals Gemert, Bakel en Deurne, dé verbinding met de omgeving en borgt tegelijkertijd de (auto)bereikbaarheid van de Brainport. 3.2.3 Samenhangende lokale opgaven - uitwerkingslocaties/meekoppelkansen Er zijn diverse lokale opgaven die een relatie hebben met de N279. Dit betekent overigens niet dat zij alle per definitie binnen de scope van de N279 worden meegenomen. Bestuurders kunnen ook besluiten om meekoppelkansen op een andere tafel te leggen in plaats van ze vanuit de N279 op te pakken. Er kan ook een uitwerkingslocatie ontstaan door een ingreep aan de weg, bijvoorbeeld een compensatiemaatregel.

| 14 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

H4 | Doelen: leefbaarheid/bereikbaarheid/verkeersveiligheid De belangrijkste doelen zijn het verbeteren van leefbaarheid, bereikbaarheid en de verkeersveiligheid. Het wegen van deze doelen en daarbij behorende opgaven wordt onderdeel van de Brede belangenbenadering met alle actoren en is uiteindelijk een bestuurlijke afweging. We constateren dat het doel leefbaarheid voor een aantal van ons op de eerste plaats is komen te staan.

4.1 Ordening en eerste uitwerking doelen Om tot een Brede belangenbenadering te komen is ordening van doelen nodig. We stellen de doelen leefbaarheid, bereikbaarheid en verkeersveiligheid centraal. Hierbij geven we een eerste uitwerking van deze doelen (zie afbeelding 5). In de fase na deze heroriëntatie zal de definitieve uitwerking plaatsvinden.

Afbeelding 5: Inhoudelijke doel-uitwerking

| 15 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

4.2 Leefbaarheid We werken leefbaarheid uit in een aantrekkelijk woon- en vestigingsklimaat, aantrekkelijk en kwalitatief groen en water, en minder hinder. Het eerste subdoel van het woon- en vestigingsklimaat wint aan kwaliteit als er sprake is van identiteit, van vitale en gezonde dorpen, van landschappelijke en ruimtelijke kwaliteit, maar ook van bereikbare en toegankelijke voorzieningen, faciliteiten en gebouwen. Juist in deze hoogdynamische omgeving is de balans tussen enerzijds de leefbaarheid van de dorpen en steden, de Brabantse identiteit, en de landschapswaarde, en anderzijds de bereikbaarheid van bedrijven en voorzieningen bepalend voor het succes van de regio. De N279 verbindt en ontsluit gebieden, maar kan ook een fysieke barrière vormen voor mens en dier. Het bevorderen van de gezondheid is een steeds belangrijker doel bij de inrichting van de fysieke leefomgeving. Dit ziet toe op een inrichting die gezond leven bevordert. Leefbaarheid wordt ook bepaald door natuur, groen en water, dat een stedenbouwkundige betekenis kan hebben, maar ook van belang is voor waterberging vanwege de klimaatveranderingen. ● Natuurnetwerk Brabant (NNB). Er liggen verschillende natuur- en bosgebieden langs het tracé, waaronder beschermde natuurgebieden van het Natuurnetwerk Brabant. Ecologische verbindingszones (EVZ’s) maken deel uit van NNB.

Het zijn de natte en droge delen die het natuurnetwerk verbindt. Een voorbeeld is het beekdal van de Aa tussen Veghel en Keldonk. Deze ecologische verbindingszones lopen onder meer langs de verschillende kanalen en beken. In 2027 moet het Natuurnetwerk zijn afgerond. ● Waterkwaliteit en Kaderrichtlijn Water (KRW). De beken en de Zuid-Willemsvaart zijn zogenoemde KRW-waterlichamen. Voor deze KRW-waterlichamen gelden Europese waterkwaliteitsdoelstellingen, die gerealiseerd dienen te zijn in 2027. ● Voorkomen van wateroverlast. Ten noorden van Dierdonk en ten zuiden van Veghel zijn waterbergingen gerealiseerd, te weten Bakelse Beemden en Ham-Havelt. Ten zuidoosten van de Bakelse Brug ligt de waterberging Groene Peelvallei. Deze waterbergingen dienen om de regio te beschermen tegen hoog water. ● Klimaatadaptatie (voldoende water en droogte). Natte natuur komt in het gebied langs de N279 voor bij Helmond en Veghel. Ook zijn historische groenwaarden aanwezig, met name bij de aansluiting op de A50 (de Coevering) en ten noorden van Beek en Donk. Het gebied moet voorbereid worden op langere periodes van droogte of extreme regenval en moet daarom in staat zijn water langer vast te houden. De weg zelf moet klimaatadaptief worden ontworpen.

Het beekdalenlandschap, de natuurgebieden, de cultuurhistorische structuren zijn de troeven van een aantrekkelijk internationaal vestigingsklimaat en van onze Brabantse identiteit.

| 16 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

De hindercomponent is ook een belangrijk onderdeel van leefbaarheid. De impact van de weg met zijn geluidshinder, luchtkwaliteit, externe veiligheid door transport van gevaarlijke stoffen en de barrièrewerking bepaalt de kwaliteit van wonen, werken en het gebruiksgenot. In het bijzonder geldt dit voor woongebieden die direct aan de N279 liggen. Ook sluipverkeer kan hinder geven, vaak op wegen en door gebieden die daar niet op berekend zijn.

4.3 Bereikbaarheid We beschouwen bereikbaarheid van de regio als een breed begrip. De ambitie om ook dit deel van de Brainportregio te laten profiteren van de economische ontwikkeling van de hele regio vraagt om optimale bereikbaarheid van de (grotere) steden, hun werklocaties en voorzieningen en voor het verkeer dat voortkomt uit economische activiteit. De ambitie om de leefbaarheid op peil te houden vraagt ook om aandacht voor de bereikbaarheid tussen en binnen de verschillende kernen en het omliggende landelijk gebied. Zonder maatregelen zal de bereikbaarheid van de regio verder onder druk komen te staan. De vraag is hoe dit zich verhoudt tot andere maatschappelijke opgaven die een claim leggen op fysiek ruimte, capaciteit en middelen. De tijdgeest is gewijzigd. De laatste jaren is de betekenis van co-modaliteit en de rol van de mobiliteitstransitie sterk toegenomen. Dit biedt kansen om bereikbaarheidsopgaven op een andere manier het hoofd te bieden. De oplossing van deze problematiek vraagt om een breed pakket van maatregelen. Autobereikbaarheid is en blijft hierin een belangrijk aspect. We zien mogelijkheden voor het bieden van alternatieven ten behoeve van een mobiliteitstransitie, die ook bijdraagt aan verduurzaming van mobiliteit, het halen van klimaatdoelen en het bevorderen van een gezonde levensstijl.

Relevant zijn in dit verband (H)OV, hubs, snelfietsroutes (Gemert - Helmond, Laarbeek), deelmobiliteit en de werkgeversaanpak. We zien hier verschillen tussen de landelijke kernen en de kernen/steden die aan goede OV-ontsluitingen liggen. Zonder goede OV-alternatieven zijn de inwoners aangewezen op de auto (en daarmee genoodzaakt eventuele drukte te accepteren of buiten de spitsen te reizen) of de fiets. De mobiliteitstransitie is een manier van denken waar ook een andere type maatregelen dan capaciteitsvergroting uit voortkomen. Ook het accepteren van verkeersdrukte (bijvoorbeeld in de spitsen en op plekken waar dit niet ten koste gaat van de leefbaarheid) kan daaropvolgend een reële mogelijkheid zijn.

| 17 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

4.4 Verkeersveiligheid Het verbeteren van de verkeersveiligheid is een opgave. Om verkeersveiligheid te verbeteren zijn drie pijlers belangrijk: gedrag, infrastructuur en handhaving. Gedragsaanpak en handhaving moeten worden gezien als een integraal deel van de oplossing voor de N279. Met het Brabants Verkeersveiligheidsplan (BVVP) 2020-2024 werken verschillende partijen samen aan de ambitie ‘Brabant gaat voor nul verkeersslachtoffers’. Dit doen wegbeheerders, regio's, politie, openbaar ministerie en maatschappelijke partners risico- en datagestuurd. Dat betekent dat niet alleen naar ongevallen (reactief) gekeken wordt maar ook proactief naar risico’s voor de verkeersveiligheid door te kijken naar het gebruik, vormgeving en functie van infrastructuur en hoe dat met elkaar in balans is. Uit data is gebleken dat voor Brabant infrastructuur, te hard rijden, fietsers, bestuurders van personenauto's, beroepsvervoerders, afleiding, normvervaging, alcohol en drugs de belangrijke thema's zijn.

4.5 Verschillende belangen We prioriteren deze doelen op verschillende wijzen. Afbeelding 6 laat zien hoe verschillend we aankijken tegen deze doelen; een waardering die wordt ingegeven door de belangen van de partijen. Het kennen van elkaars belangen en doelen draagt bij aan het begrip voor de oplossingsrichtingen die de partijen nastreven. Dit kan helpen om de ruimte te verkennen die er wel is om tot elkaar te komen, omdat vanuit belangen meer oplossingsrichtingen mogelijk zijn.

| 18 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

H5 | Belangen en opgaven Tijdens de heroriëntatie zijn al veel belangen op tafel gekomen die een verband hebben met de N279. De belangen zijn via gesprekken met bestuurders, in ambtelijke werksessies en door ontmoetingen met lokale en regionale stakeholders in beeld gekomen. Deze belangen staan in dit hoofdstuk samengevat .2 Het hier gepresenteerde is niet limitatief en zal in de vervolgfasen worden geactualiseerd en aangevuld. Deze belangen spelen allemaal een rol bij de Brede belangenbenadering. De belangen zijn in dit hoofdstuk vertaald naar opgaven. Cruciaal bij de Brede belangenbenadering is dat we ons richten ons op belangen en niet op standpunten en trachten die de belangen met elkaar te verenigingen. Daarbij zoeken we naar opgaven die een wederzijds belang dienen. Gedurende de vervolgstappen moet deze waar nodig worden aangevuld. De belangen zijn ook vertaald in opgaven, die een concrete actie inhouden. Dit dient als hulpmiddel om te bepalen welke maatregelen in de scope van het project horen. Hieronder vatten we de belangen samen voor de drie doelen uit hoofdstuk 4. In de praktijk is het onderscheid niet altijd zo scherp en zijn er belangen die aan meerdere doelen bijdragen. Leefbaarheid Leefbaarheid is vooral van belang voor de bewoners die nabij de N279 wonen. Dit gaat bijvoorbeeld om een gezonde en aantrekkelijke woon- en leefomgeving.

Van belang is dat er geen extra verkeer wordt aangetrokken vanaf de snelwegen en sluipverkeer ontstaat. Andere belangen hebben een relatie met de fysieke impact van de N279 op de omgeving, zoals doorsnijdingen van landschap, natuur en recreatieve routes, de waterkwaliteit (Kaderrichtlijn water), klimaatopgaven en biodiversiteit. Daarnaast zijn er afgeleide belangen als gevolg van de bereikbaarheid van voorzieningen en werklocaties vanuit de kleine kernen. Deze belangen laten zich vertalen naar deze opgaven: ● Voorkomen, mitigeren of compenseren milieuhinder ● Verbeteren ruimtelijke kwaliteit langs en duurzame inrichting van tracé N279 (klimaatadaptief, circulair, klimaatneutraal) ● Voorkomen en waar mogelijk verminderen barrièrewerking door N279 ● Versterken van blauw/groene structuren ● Verminderen sluipverkeer door kernen en voorkomen nieuw sluipverkeer ● … Bereikbaarheid Een goede bereikbaarheid van woongebieden, bedrijven en bedrijventerreinen, en voorziening is voor inwoners en ondernemers een belang. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor specifieke weggebruikers zoals het landbouwverkeer, langzaam verkeer, recreanten/toeristen en hulpdiensten. 2

In bijlage 1 staat de volledige lijst zoals opgehaald tijdens deze fase.

| 19 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

Deze belangen laten zich vertalen naar deze opgaven: ● Verbeteren van de bereikbaarheid ● Mobiliteitstransitie inzetten ● Verbeteren multimodale bereikbaarheid bedrijventerreinen en (woon)kernen ● Verbeteren fietsnetwerk en openbaar vervoer ● Verbeteren van de verkeersafwikkeling bij specifieke knelpunten langs de N279, zoals bij aansluitingen op andere N-wegen. ● … Verkeersveiligheid Verkeersveiligheid is in ieders belang en is, zeker in de kernen, ook een onderdeel van leefbaarheid. Specifieke doelgroepen, zoals voetgangers en fietsers, zijn extra kwetsbaar en hebben bijvoorbeeld belang bij veilige plekken om over te steken. Deze belangen laten zich vertalen naar deze opgaven: ● Het vergroten van verkeersveiligheid op, langs en kruisingen met de N279 ● Naar nul verkeersslachtoffers ● … Overige belangen Naast de inhoudelijke belangen, die hierboven zijn genoemd, zijn er procesmatige belangen zoals voortgang in het project, optimaal draagvlak, voldoen aan wettelijke eisen en verantwoord omgaan met financiële middelen. Deze belangen laten zich vertalen naar deze opgaven: ● Kosten en baten in beeld brengen ● Processen parallel laten lopen ● Bevorderen draagvlak bij bewoners en dorpsraden ● Zorgvuldige procedures en onderzoeken inrichten ● Proces afstemmen met opgaven en gebiedsontwikkelingen in de omgeving ● …

| 20 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

H6| Scope: in, aan of buiten project N279 In dit hoofdstuk stellen we de scope scherp: wat past in het project N279 en wat (nog) niet? In de loop van het proces kan de scope wijzigen door nieuwe belangen en opgaven. Dit moet in de volgende fase verder worden uitgewerkt en verkend. Hierdoor ontstaat een beeld van de aard en de omvang van de knelpunten en het oplossend vermogen van maatregelen op systeem- en locatieniveau. In essentie is de aanpak een iteratief proces waarbij we (‘op en neer dansend tussen de schalen’) telkens heen en weer laveren tussen het lokale en het gebiedsniveau, en tussen oplossingsrichtingen en belangen.

6.1 In, aan of buiten het project N279 Het afstemmen van belangen tussen de schalen betekent dat de scope van het project gedurende het project groter of kleiner kan worden. Het toevoegen van lokale of grotere schaalopgaven of het apart nemen van projecten en het uitvoeren in een parallel proces zal zeker in een Brede belangenbenadering met enige regelmaat voorkomen. Dit is ook de kracht van de brede betrokkenheid en de focus op de vele belangen (zie afbeelding 7). In het groene vlak staan de opgaven die ‘in het project’ N279 vallen. Hier vindt gezamenlijke aansturing plaats en wordt projectbudget aan besteed. Daarbij zou uitkomst van de Brede belangenbenadering kunnen zijn dat lokale of bovenregionale opgaven deels binnen het project vallen (groene vlak). De opgaven ‘aan het project’ staan in het blauwe vlak. Vanuit de gezamenlijke aansturing wordt de samenhang bewaakt (rode pijl). Tenslotte zijn er opgaven die buiten het project vallen (witte vlak).

Afbeelding 7: Opgaven in, aan of buiten het project

In het project zitten primair opgaven die direct raken aan de doelen voor de weg N279 en die ook met maatregelen aan of nabij de N279 zijn op te lossen (of waarmee een bijdrage wordt geleverd). Ook horen maatregelen in het project die een maatregel in het project moeten mitigeren of compenseren. Zeker waar dit wettelijk verplicht is en verder waar partijen dit redelijk achten (bijvoorbeeld gelet op een betrokken belang). Dergelijke maatregelen worden betaald vanuit het projectbudget en de aansturing vindt plaats door de projectorganisatie.

| 21 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

Aan het project zijn opgaven gekoppeld die niet direct raken aan doelen voor de weg N279, maar waarbij het bijvoorbeeld vanuit de belangen of inhoudelijke samenhang wenselijk is dat er afstemming is of procesmatige volgordelijkheid. Daarbij past dat de bestuurlijke opdrachtgevers voor het project (de stuurgroep N279) oog houden hoe de voortgang is op deze opgaven. Opgaven aan het project vallen buiten het projectbudget en projectorganisatie. Buiten het project vallen opgaven die duidelijk op een andere tafel liggen of in een ander project worden opgepakt. Het is hierbij niet noodzakelijk om een koppeling aan te brengen zoals bij opgaven ‘aan het project’ wel het geval is. Dat wil overigens niet zeggen dat er geen rekening mee wordt gehouden.

6.2 Specifieke vraagstukken Tijdens deze heroriëntatiefase kwamen ook een aantal vraagstukken nabij de N279 naar voren die specifieke aandacht vragen in de vervolgfasen. Dat is bijvoorbeeld zo vanwege een bijzondere afhankelijkheid, of omdat kan worden verwacht dat er een weging van belangen gemaakt moet worden. Dit kan ook betekenis hebben voor de scope. In deze paragraaf lichten we deze toe.

6.2.1 Passage Veghel en A50 In Veghel ligt een brede afweging van belangen voor. Veghel kent een groot economisch belang met zijn vele grote bedrijven voor wie bereikbaarheid naar de regio en de rest van het land van belang zijn. De N279 vervult hierin een belangrijke rol, omdat deze aansluit op de A50 en verkeer uit het zuiden via de N279 zijn weg naar de bedrijventerreinen vindt. Daarnaast vervult de N279 ook een rol in de interne ontsluiting binnen de kern Veghel. De N279 doorsnijdt Veghel waardoor de leefbaarheid onder druk staat. Verder is sprake van een aantal gebiedsontwikkelingen, met name bij de Rembrandtlaan, waarbij gekeken dient te worden naar de effecten van maatregelen op de N279. Er staan woningen die al een forse geluidsbelasting kennen. In de huidige situatie ‘stroopt’ bij Veghel het verkeer op drukke momenten op, met name bij de kruispunten, de verkeersafwikkeling op de zijwegen en de aansluitingen op de A50. Voor Veghel is het daarom in het bijzonder van belang dat de (nieuwe) N279 niet zodanig gaat functioneren dat deze een groot negatief effect heeft op de leefbaarheid en bereikbaar voor Veghel. Het huidige tracé van de N279 kan een bepaalde groei slechts ten dele opvangen. Bij een grotere groei komt de vraag op of alternatieve ontsluitingsstructuren van met name de werkgebieden niet aan de orde moeten komen.

Een onderzoek naar toekomstige verkeersstromen, naar de rol die de N279 hierin vervult, en alternatieven, dient inzicht te geven in de opties die er zijn.

| 22 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

De situatie in Veghel is ook afhankelijk van de A50; stroomt de A50 beter door, dan is er minder terugslag op de N279. De A50 is een rijksweg en aanpassingen aan een rijksweg lopen via het MIRT-programma. Opname in het MIRT-programma kent een lang proces. Dat is een reden om de A50 te zien als een opgave ‘buiten het project’.

6.2.2 Kruising N279 bij Erpsebrug bij Keldonk De kruising van de N279 met de Morgenstraat en de Erpsebrug is filegevoelig en bovendien is de veiligheid van de drukke gelijkvloerse kruising een risico. Rijkswaterstaat heeft belang bij veilige doorstroming van het vaarverkeer op de Zuid-Willemsvaart. Een mogelijke andere inrichting van het wegprofiel en de kruising heeft effect op de ruimte, en dit raakt aan het belang van de landschappelijke kwaliteit en mogelijk van individuele grondeigenaren. De Erpsebrug is eigendom van Rijkswaterstaat. Op korte termijn is de brug toe aan groot onderhoud of vervanging. Dit is uitgesteld, omdat in het vorige plan werd ingezet op een vaste oeververbinding. Hier is relevant welke keuze voor de N279 wordt gemaakt en vice versa. Ook de termijn waarin de N279 wordt aangepakt is daarbij relevant. Het is denkbaar dat de Erpsebrug ‘in het project’ wordt gebracht als er een goede, integrale oplossing mogelijk is. Het projectbudget zou dan vergroot kunnen worden door een bijdrage van Rijkswaterstaat. In het beekdal van de Aa bereidt het waterschap maatregelen voor om aan de KRW-opgave te kunnen voldoen. Deze kunnen raken aan de weg. Als de werkzaamheden bij Aa-dal en Goorloop in de tijd eerder worden uitgevoerd dan een aanpassing van de weg, zijn die een randvoorwaarde voor inpassing geworden.

Zeker bij deze kruising is er interactie met het verkeer in Veghel. Dit zijn voorbeelden van maatregelen die nu ‘buiten het project’ vallen, maar waar kan blijken dat deze ‘aan’ of zelfs ‘in’ het project geregeld moeten worden.

6.2.3 De oversteek Beekse Brug bij Beek en Donk De N615 is als ‘bundelroute’ relevant voor de N279. De Beekse Brug ligt op de N615 en is in de huidige situatie een knelpunt in de doorstroming, inclusief effecten op de leefbaarheid in Beek en Donk. Er loopt al een apart proces voor de bundelroutes Zuidoost-Brabant om dit aan te pakken. De bundelroutes vallen daarom ‘buiten het project’. Voor de gemeente Laarbeek, en gebruikers van de N615, is het aanpakken van de Beekse Brug belangrijk. Het is daarom van belang dat de plannen op elkaar worden afgestemd en dat zowel op het dossier Beekse Brug als op het project N279 voortgang is. De bedoeling is dat beide projecten elkaar versterken en niet tegenwerken. De intentie is dat besluitvorming van de beide (afzonderlijke) projecten op elkaar wordt

| 23 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

afgestemd; mocht de situatie zich voordoen dat de voortgang van een van beide projecten zodanig is dat besluitvorming mogelijk is terwijl in het andere project die besluitvorming nog niet kan plaatsvinden dan hoeft dit de besluitvorming niet in de weg te staan.

6.2.4 Aansluitingen bij Gemert en Beek en Donk op de N272 en N615 Bij Beek en Donk sluiten de N272 en de N615 in de huidige situatie met een rotonde aan op de N279. Dit is een knelpunt in de verkeersafwikkeling met name tijdens de spitsen, en raakt dus aan het belang van bereikbaarheid en de verkeersveiligheid. Dit valt dus in het project.

6.2.5 Passage Helmond De N279 passeert Helmond grotendeels aan de oostzijde en vormt in die zin een ruimtelijke grens voor Helmond. De wijk Dierdonk ligt aan de ‘andere kant’ van de N279 en het kanaal. De leefbaarheid voor de aanliggende wijken is voor Helmond een belangrijk aspect. Een zorgvuldige afweging over het tracé van de N279 ter hoogte van Dierdonk is noodzakelijk. De N607 sluit in Helmond aan op de N279. Dit is tevens de aansluiting voor het dorp Bakel. Deze aansluiting wordt in het project meegenomen met als specifieke aandachtspunten de afwikkeling van het verkeer op de rotonde tijdens de spitsen en de verkeersveiligheid. In het kader van de verstedelijkingsstrategie van de Brainportregio zet Helmond in op een impuls voor de ontwikkeling van het gebied rondom het station en het centrum. Hier wordt ingezet op een hoogstedelijk woonmilieu met ca. 10.000 nieuwe woningen en een stedelijk werkmilieu in combinatie met maatregelen gericht op een mobiliteitstransitie waarbij mensen worden verleid meer gebruik van fiets en OV te maken. Momenteel doorkruist de N270 het centrum van Helmond; dit heeft negatieve gevolgen voor leefbaarheid, doorstroming en veiligheid. In het licht van de verstedelijkingsopgave en een impuls van de leefbaarheid denkt Helmond na over een andere functie van de N270.

Eén van de mogelijkheden is dat doorgaand verkeer niet meer door Helmond wordt geleid. Dit zou betekenen dat de N279 een andere rol zou gaan vervullen; deze fungeert dan nog meer als ‘rondweg’. Dat betekent ook dat heel nadrukkelijk gekeken moet worden naar de effecten en mogelijke maatregelen voor de passage Dierdonk (vanuit de belangen van leefbaarheid, landschappelijke inpassing, waterberging), de belangen van omliggende kernen, de aansluiting van de N279 en de N270 (inclusief de effecten verder op de N270) en een mogelijk alternatieve verbinding vanaf de kruising Rochadeweg richting A67 (al dan niet via een zuidelijke ontsluitingsweg richting N612). Bovengenoemde opgave is dermate complex dat er een goed onderscheid nodig is wat ‘in’ of ‘aan’ of ‘buiten’ het project wordt geregeld. Daarbij staat voorop dat de passage van de N279 in Helmond eerst in het licht van de regionale functie bezien wordt. Er zal

| 24 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

onderzocht moeten worden welke invloed de opgaven in Helmond hebben op de N279. Dan moet worden bepaald of maatregelen aan de N279 in het project kunnen of dat er zodanig interactie met andere opgaven is dat er een separaat traject gestart moet worden.

6.2.6 Overige grote aansluitingen N279 Behalve de al genoemde locaties, zijn er langs de N279 plekken waar N-wegen of belangrijke lokale wegen aantakken op de N279 (zoals de rotonde Boerdonk). Ook hier moet een afweging tussen verschillende belangen gemaakt worden.

6.2.7 Aansluitingen N279 op A50 en A67 De kruispunten en de aansluitingen op de A50 en de A67 zijn filekiemen. Specifiek in Veghel en Asten/Ommel is het in het bijzonder van belang dat verkeer op deze aansluitingen goed wordt afgewikkeld. De rijkswegen vallen onder het domein van Rijkswaterstaat. Voor de rijkswegen is van belang dat aansluitingen niet leiden tot file op de rijksweg (bijvoorbeeld door stilstaand verkeer richting de afslag). De verkeersafwikkeling op de aansluitingen hangt mede af van de doorstroming op de rijkswegen. File op de rijkswegen kan zo terugslaan op de N279. Het is daarom van belang inzicht te krijgen in het verkeer op de rijksweg. Vooralsnog is er bij het Rijk geen concreet voornemen om deze delen van de A50 en A67 aan te pakken. De rijkswegen vallen onder de verantwoordelijkheid van Rijkswaterstaat (als wegbeheerder en eigenaar). Als er maatregelen nodig zijn die de inrichting van de rijksweg veranderen, is dat een extra complexiteit. Dat zou aanleiding kunnen zijn dit ‘aan’ of ‘buiten’ het project te regelen of andere maatregelen te treffen.

6.2.8 Ontwikkelingen op het rijkswegennet (A50 en A67) Op het bovenregionale schaalniveau maakt de N279 deel uit van een netwerk met de A50 en de A67. Maatregelen (of het ontbreken daarvan) op deze rijkswegen hebben impact op de intensiteiten en op de bereikbaarheid en leefbaarheid van onze gemeenten. De sleutel voor een oplossing ligt buiten de N279 en daar zit een belemmering. De planvoorbereiding van de aanpak van de A67 tussen Leenderheide en Geldrop is stilgelegd, omdat er bij het ministerie onvoldoende capaciteit is om de benodigde berekeningen te doen naar de stikstofdepositie. Voor de A50 en de A67 bij Asten staat nog geen concreet project op de planning. Het BBMA moet voor de N279 uitwijzen wat het (gemodelleerde) effect is van het al dan niet nemen van maatregelen (ook op lange termijn) op de A67 en A50, bijvoorbeeld capaciteitsvergroting. Bovendien vragen de aansluitingen van de N279 op de A67 (bij Ommel-Asten) en de A50 (bij Veghel) aandacht. De afslagen van de rijksweg zelf vallen in beginsel niet in de scope van dit project, omdat het inrichting van een rijksweg betreft. Het is dan wellicht wel nodig om hier afspraken over te maken of alsnog te besluiten om dit onderdeel te

| 25 | Plan van aanpak N279 Veghel - Asten - 8 december 2022

maken van het project (bijvoorbeeld in een gezamenlijk projectonderdeel met Rijkswaterstaat).

6.2.9 Het succes van beleidsmaatregelen en de mobiliteitstransitie Ook zal rekening worden gehouden met beleidsmatige keuzes, rekening rijden, het succes van de mobiliteitstransitie, en van de verstedelijkingsgroei in Zuidoost-Brabant/de Brainportregio). De mobiliteitstransitie heeft invloed op het verkeer in de regio, maar niet in ieder gebied in dezelfde mate. Op deze maatregelen kan geen invloed worden uitgeoefend vanuit dit project. In het project kunnen wel aanvullende maatregelen worden afgesproken als dit een bijdrage levert aan de doelen.

6.2.10 Overige opgaven Tenslotte zijn er diverse, meer algemene opgaven hieronder weergegeven. Hier geldt dat deze indeling gedurende het project kunnen wijzigen.

Belangen allen

Opgaven: zwart: in project N279 bruin: aan project N279 blauw: buiten project N279

Leefbaarheid Leefbaarheid bewoners (zeer diverse effecten afhankelijk van de oplossingen), m.n. wat betreft geluid, lucht en oversteekbaarheid/doorsnijding grondgebied Leefbaarheid, veiligheid, geluid en lucht van de N279 zelf Ruimtelijke kwaliteit langs N279 Klimaat en duurzaamheid Ontsnippering natuur

Voorkomen, mitigeren of compenseren milieuhinder Verbeteren ruimtelijke kwaliteit langs en en duurzame inrichting van tracé N279 (klimaatadaptief, circulair, klimaatneutraal) Voorkomen extra barrierewerking door N279 Voorkomen nieuwe doorsnijdingen van recreatieve routes door N279 Versterken van blauw/groene structuren Versterken biodiversiteit als meekoppelkans met N279 Proces afstemmen op KRW en gebiedsontwikkelingen Verbeteren verkeersafwikkeling A67 Verminderen sluipverkeer door kernen en voorkomen nieuw sluipverkeer