Bijlage 1.1 toelichting - Selectieadvies archeologische monumentenzorg, gemeente Meierijstad, 6 juli 2023

Gemeente Meierij Selectieadvies BO&IVO-O, 06-07-2023

Selectieadvies archeologische monumentenzorg Gemeente Meierijstad Looierij, Hoofdstraat 54-66 en Toon Bolsiusstraat 14-18 te Schijndel Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen (verkennende fase) Bureau voor Archeologie-rapport 1193 (versie 1.0)

Opsteller

Naam

Afdeling/bedrijf

Datum

Johan Verspay

senior KNA archeoloog, gemeente ’s-Hertogenbosch afdeling SO / Erfgoed

06-07-2023

Medewerker erfgoed Gemeente Meierijstad

06-07-2023

Controle Karlijn Kersten Gemeente Meierijstad

Paraaf

KK

Selectieadvies AMZ – Looierij, Hoofdstraat 54-66 en Toon Bolsiusstraat 14-18 te Schijndel, gemeente Meierijstad – Bureauonderzoek met verkennende boringen – Bureau voor Archeologie

Inleiding In opdracht van Wintraecken Advies heeft Bureau voor Archeologie een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) uitgevoerd in het plangebied Looierij, Hoofdstraat 54-66 en Toon Bolsiusstraat 14-18 te Schijndel, gemeente Meierijstad. Aanleiding voor het onderzoek is de aanvraag van een omgevingsvergunning ten behoeve van het realiseren van nieuwbouw op het terrein. De oppervlakte van het plangebied bedraagt circa 4820m2. De verstoringsdiepte van de toekomstige ontwikkeling is onbekend. Momenteel biedt het plangebied plaats aan een aantal woonhuizen, winkels en bedrijfsgebouwen. Realisatie van de plannen kan leiden tot aantasting of vernietiging van mogelijk aanwezige archeologische waarden. 1

De gemeente Meierijstad houdt - als bevoegde overheid – toezicht op zijn archeologisch erfgoed en het zorgvuldige beheer van zijn bodemarchief. Het archeologisch bureauonderzoek en het daaruit volgende selectieadvies is daartoe voorgelegd aan de afdeling SO / Erfgoed van de gemeente ’sHertogenbosch. 2 Archeologisch Bureauonderzoek met Verkennende boringen Onderzoeksbureau Bureau voor Archeologie deed verslag van het onderzoek in het rapport: F. Roodenburg & K. Durczak, 2022: Looierij, Hoofdstraat 54-66 en Toon Bolsiusstraat 14-18, Schijndel, gemeente Meierijstad:een bureau- en inventariserend veldonderzoek in de vorm van boringen in de verkennende fase, Utrecht (Bureau voor Archeologie Rapport 1193). Doelstelling

Het bureauonderzoek heeft ten doel de geologische, bodemkundige en landschappelijke kenmerken van het onderzoeksgebied te beschrijven en de bekende en verwachte archeologische waarden in het te inventariseren. Op basis daarvan kan een gespecificeerde archeologische verwachting worden opgesteld voor het plangebied. Met het inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek wordt aanvullende informatie verzameld met betrekking tot de bodemopbouw en fysische geografie van het landschap, voor zover deze van invloed zijn op de locatiekeuze en landschappelijk gebruik in het verleden. Daarnaast wordt met de boringen bepaald in hoeverre het bodemprofiel nog intact is Methode en werkwijze Voor het bureauonderzoek is literatuur geraadpleegd over de geologie, geomorfologie, het hoogteverloop (AHN) en de bodemopbouw van het onderzoeksgebied. Voor de jongere tijdvakken zijn verschillende historische bronnen bestudeerd waaronder de beschikbare oude kadastrale en topografische kaarten. Bij heemkundekring Schijndel is aanvullende streekhistorische informatie opgevraagd. De archeologische waarden zijn geïnventariseerd met behulp van gegevens uit Archis 3 van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de gemeentelijke archeologische verwachtingskaart.

Met het verkennende booronderzoek is aanvullende informatie verzameld over de geomorfologische, geologische en bodemkundige karakteristieken en is de beoordeeld in hoeverre de bodemopbouw nog intact is. Aan de hand daarvan kan een inschatting gemaakt worden omtrent de gaafheid van een eventuele archeologische vindplaats. Hiervoor zijn verspreid in het plangebied zeven boringen gezet op plekken waar dit mogelijk was. Overeenkomstig het PvA zijn deze gezet met een Edelmanboor met een diameter van 7 cm en ingemeten ten opzichte van de lokale topografie. De boringen reikten tot een diepte varierend van 120 tot 250 cm beneden maaiveld (ca. 9,6 m +NAP). Bevindingen Het plangebied is gelegen op een dekzandrug, net buiten de historische kom van Schijndel en bood plaats aan akkerland. Op historische kaarten uit de 18e en 19e eeuw wordt hier nog geen bebouwing weergegeven. In de tweede helft van de negentiende en de eerste helft van de twintigste eeuw worden hier enkele woningen en winkels gebouwd en in 1970 werd er een garage gevestigd. Op grond van de landschappelijke kenmerken kunnen hier resten van bewoning verwacht worden vanaf de late prehistorie. Uit het veldonderzoek bleek echter dat de bodem ter plaatse tot op grote diepte verstoord is. De top van het ongestoorde dekzand werd waargenomen tussen 50 en 200 cm -mv.

Dit hoogteverschil op betrekkelijk korte afstand is toe te schrijven aan menselijke bodemingrepen, vermoedelijk bij de winning van zand, zoals ook bij archeologische onderzoeken aan de nabijgelegen Hopbelhof en Gemeente Meierijstad, versie 6 juli 2023

2 van 3

Selectieadvies AMZ – Looierij, Hoofdstraat 54-66 en Toon Bolsiusstraat 14-18 te Schijndel, gemeente Meierijstad – Bureauonderzoek met verkennende boringen – Bureau voor Archeologie

Kluisstraat is waargenomen. Sloop- en bouwwerkzaamheden hebben er daarnaast toe geleid dat de het plaggendek dat zich vanaf de Late Middeleeuwen hier heeft gevormd in de 20 e eeuw flink is omgewerkt. Als gevolg hiervan is de kans groot dat dat de oorspronkelijke A-horizont en mogelijk ook de top van de C-horizont in groten delen van het plangebied is verstoord. Het potentieel archeologisch niveau is waarschijnlijk niet meer intact. De kans bestaat dat nog enkele losse sporen tussen de verstoringen bewaard zijn gebleven, zoals bij de Hopbelhof, maar deze zullen naar verwachting slechts beperkte informatiewaarde hebben De waarnemingen sluiten aan bij het onderzoek dat aangrenzend aan het plangebied aan de Looierij is uitgevoerd. Advies Op grond van de bovenstaande bevindingen adviseert Bureau voor Archeologie het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkeling. 3 Beoordeling Bureauonderzoek namens / door de Gemeente Meierijstad Het onderzoek is goed uitgevoerd en het rapport is compleet en naar tevredenheid opgesteld en biedt voldoende informatie om tot een selectiebesluit te komen. 3.1 Selectieadvies Gemeente Meierijstad Met dit rapport is de archeologische waarde van het plangebied voldoende vastgesteld. Op grond van de landschappelijke ligging en eerdere waarnemingen in de nabije omgeving, is er wel degelijk reden relevante archeologische resten te veronderstellen.

Echter, lijkt het terrein dermate ingrijpend verstoord dat van eventuele ensembles niet meer dan fragmenten bewaard zullen zijn gebleven. Om die reden kan de gemeente Meierijstad kan instemmen met het advies om het plangebied vrij te geven ten aanzien van archeologie en geen aanvullend onderzoek te verlangen. Vanwege de nabijheid van het gebied tot de historische kern van Schijndel en de eerdere vondsten in de omgeving, wordt daarbij wel van de ontwikkelaar gevraagd dat deze ruimte biedt voor kleinschalige waarnemingen door de heemkundekring Schijndel bij de uitvoering van de graafwerkzaamheden en dat hij hen tijdig van de start van het grondverzet op de hoogte brengt. De gemeente behoud zich het recht voor zelf ook nog enkele waarnemingen te verrichten ter controle van het genomen besluit. Dit zal geen significant oponthoud van de uitvoering met zich meebrengen. Desondanks is het altijd mogelijk dat tijdens grondwerkzaamheden onverwacht archeologische vondsten aan het licht komen. Het verdient daarom aanbeveling om de uitvoerder van de grondwerkzaamheden te wijzen op de plicht deze zogenoemde toevalsvondsten te melden bij de bevoegde overheid, zoals aangegeven in artikel 5.10 en 5.11 van de Erfgoedwet. De melding dient behalve bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) tevens plaats te vinden bij de gemeente Meierijstad.

Gemeente Meierijstad, versie 6 juli 2023

3 van 3