B16b Samenwerkingsagenda gemeenten en cooperatie VGZ zorgkantoor.pdf

Samenwerkingsagenda gemeenten en coöperatie VGZ/zorgkantoor 2021-2023 Regio Noordoost-Brabant

Inhoud Deel 1: De kaders voor de samenwerking

4

Deel 2: De inhoudelijke thema’s

8

2.1 Thema ouderen

8

2.2 Thema GGZ

11

2.3 Thema preventie

14

Deel 3: De uitvoering van de samenwerkingsagenda

16

Bijlage 1: Regiobeeld

2

Samenwerkingsagenda gemeenten en coöperatie VGZ/zorgkantoor 2021-2023 Regio Noordoost-Brabant

Gezamenlijke visie en ambitie

‘Van ziekte & zorg naar gezondheid & welbevinden’

Vormen van domein-overstijgende samenwerking:

Zaltbommel

Gemeenten Noordoost-Brabant Wmo

Oss

Maasdriel

Grave

Landerd

‘s-Hertogenbosch

Cuijk Mill en Sint-Hubert

Integraliteit Bernheze Sint

De juiste zorg op de juiste plek

Michiels- van de hulpvraag De oplossing Vught Uden gestel

is meer dan de som der delen

Haaren

Demedicaliseren & normaliseren

VGZ Zvw

De inwoner/verzekerde centraal

Zorgkantoor Wlz

Zorg verplaatsen: Dichtbij huis

Boekel

Boxtel

De oplossing van de hulpvraag is meer dan de som der delen

Continuïteit

KLELPUNTEN

HOOFDKNELPUNT & FOCUS 2021

De juiste zorg Passende zorg en ondersteuning voor op de juiste plek ouderen met dementie

‘Dubbele’ vergrijzing & Indicaties Wlz groeien

en hun omgeving

AMBITIE

De oplossing van de hulpvraag is meer dan de somOPLOSSINGSder delen RICHTINGEN

Zo lang mogelijk thuis wonen & Soepele overgang Wmo, Zvw, Wlz

Domotica & Versterken vroegsignalering

Demedicaliseren & normaliseren

De inwoner/verzekerde GGZ centraal HOOFDKLELPUNTENZorg verplaatsen:

KNELPUNT & Dichtbij huis FOCUS 2021

Druk op de wijken & NO Brabant langere wachttijden

Passende zorg en ondersteuning voor de EPA doelgroep

AMBITIE

OPLOSSINGSRICHTINGEN

(Duurdere) zorg Voorkomen & vervangen Passende opvang, ondersteuning en zorg & Zelfredzaamheid

KLELPUNTEN

Chronische ziekten gelinkt aan leefstijl & Geneesmiddelengebruik en overgewicht bovengemiddeld

Overgewicht, alcoholgebruik, drugs en roken bij inwoners met lage Sociaal Economische Status

AMBITIE

Binnen huidige kaders van het zorgstelsel investeren & We sluiten aan bij de Achterliggende hulpvraag

Continuïteit

Goede aansluiting als hulp uit twee Substitutie domeinen na elkaar nodig is Slimme oplossingen om (lichtere) hulp uit het ene domein in te zetten i.p.v. (zwaardere) hulp uit het andere domein

Beoogde resultaten in 2021:

Goede aansluiting als hulp uit Gezamenlijke aanpak ‘wachtende’ EPA cliënten Op elk thema (ouderen, GGZ, twee domeinen na elkaar nodig is & en preventie) 1 project Ambulante begeleiding

PREVENTIE HOOFDKNELPUNT & FOCUS 2021

Slimme oplossingen om (lichtere) hulp uit het ene domein in te Goede aansluiting als hulp uit zetten i.p.v. (zwaardere) hulp uit Continuïteit twee domeinen na het elkaar nodig is andere domein

Integraliteit

OUDEREN

Slimme oplossingen om (lichtere hulp uit het ene domein in te zetten i.p.v. (zwaardere) hulp uit het andere domein

Substitutie

Vormen van domein-overstijgende ‘Van ziekte & zorg naar gezondheid & welbevinden’ samenwerking:

& de wettelijke kaders

Substitutie

618.565 inwoners

Gezamenlijke visie en ambitie

Samenwerkingspartners

Boxmeer

Meierijstad

Integraliteit

(Duurdere) zorg Voorkomen & vervangen

Sint Anthonis

Vormen van domein-overstijgende samenwerking:

OPLOSSINGSRICHTINGEN

Versterken samenwerking welzijn, huisartsen en POH’s op wijkniveau & Grotere inzet gecombineerde leefstijlinterventies (GLI)

realiseren waarin we het sociaal domein en het medisch domein verbinden.

Door korte lijnen tussen gemeenten en zorgverzekeraar bespreken we tijdig ontwikkelingen, knelpunten en problemen met elkaar.

Eén good practice Zinnige Zorg ontwikkelen op het gebied van domeinoverstijgende samenwerking.

Gezamenlijk inzicht in de wijze waarop we financieren/ inkopen, en begrijpen elkaars taal.

Eind 2021 zijn we tevreden over de samenwerking.

3

Deel 1: De kaders voor de samenwerking Aanleiding De toenemende vergrijzing, oplopende arbeidstekorten en stijgende kosten

De regio telt in 2020 totaal 618.565 inwoners. De financiers van zorg zetten

in de zorg zetten de houdbaarheid, beschikbaarheid en kwaliteit van zorg

met deze agenda in op vraagstukken die uitsluitend in gezamenlijkheid

in zowel het medisch als sociaal domein onder druk. De vraag naar zorg en

opgelost kunnen worden. Dit doen zij binnen de kaders van het huidige

ondersteuning neemt toe, vooral door de toename van het aantal chronisch

zorgstelsel. We geloven dat met deze nieuwe samenwerking binnen

zieken in combinatie met de vergrijzing. De zorgkosten zijn de laatste 15

de bestaande kaders meer mogelijk is dan waar we tot nu toe van uit

jaar gestegen van € 65 miljard naar € 95 miljard. De huidige covid-pandemie

zijn gegaan. Daar waar we aanlopen tegen de grenzen van het huidige

zorgt hierbij voor extra druk. Om deze redenen hebben zorgverzekeraar

zorgstelsel, zoeken we gezamenlijk naar manieren om de ervaren

VGZ en gemeenten de handen ineen geslagen. Gezamenlijk gaan we aan

knelpunten op de juiste agenda te zetten.

de slag met de grote uitdagingen. Tijdens de vele gesprekken die de afgelopen maanden hebben Landelijk is tussen VWS, VNG en ZN afgesproken dat er op schaal van

plaatsgevonden tussen VGZ en gemeenten werd duidelijk dat samenwerken

zorgkantoorregio’s tussen zorgverzekeraars/zorgkantoor en gemeenten een

begint bij het leren kennen van elkaars wereld. Verschillen in terminologie

samenwerkingsstructuur met samenwerkingsagenda gerealiseerd wordt op

bleken aanwijzingen voor onze verschillende perspectieven. Waar

de thema’s ouderen, GGZ, en preventie. Op landelijk niveau is afgesproken

gemeenten bijvoorbeeld denken in termen van transformatie en preventie,

dat de preferente verzekeraar samen met gemeenten verantwoordelijk is

denkt VGZ in termen van Zinnige zorg en de Juiste Zorg op de Juiste Plek”.

voor de totstandkoming en realisatie van de regionale samenwerkingsagenda.

Waar gemeenten spreken van inwoners, spreekt een zorgverzekeraar van

Deze samenwerkingsagenda is een agenda van de 18 gemeenten en de

verzekerden. De zorgverzekeraar legt verantwoording af aan haar leden,

preferente zorgverzekeraar VGZ in de regio Noordoost-Brabant. Het gaat

in een gemeente is de raad bepalend. Ook qua schaalgrootte zijn er

om de gemeente Bernheze, Boekel, Boxmeer, Boxtel, Cuijk, Grave, Haaren,

grote verschillen. VGZ is een verzekeraar met zeven zorgkantoorregio’s in

's-Hertogenbosch, Landerd, Maasdriel, Mill en SintHubert, Oss, St. Anthonis,

Nederland. Bij een gemeente is het sociaal domein onderdeel van een veel

St. Michielsgestel, Uden, Vught, Zaltbommel, Meierijstad. Tijdens het

breder takenpakket voor haar inwoners.

totstandkomingsproces werd CZ, als tweede verzekeraar, betrokken.

4

Gezamenlijke visie en ambitie

De kracht van samenwerking schuilt in het erkennen van verschillen en wettelijke grenzen, om vervolgens, dankzij deze verschillen, in gezamenlijkheid die knelpunten op te lossen, die een nauwere

‘Van ziekte & zorg naar gezondheid & welbevinden’

samenwerking vereisen. Niet alleen uit financiële overwegingen, maar ook omdat we voor onze inwoners / verzekerden waar nodig én mogelijk domein-overstijgend willen denken en werken. Dat is niet alleen een kwestie van verschillende woorden. Achter woorden gaan beelden schuil, visies, en verwachtingen. In deze samenwerkingsagenda vertalen wij deze beelden,

De juiste zorg op de juiste plek

visies en verwachtingen die we vanuit onze eigen perspectieven hebben in een gezamenlijke visie, ambitie en agenda voor het jaar 2021 en verder. We

Demedicaliseren & normaliseren

gaan voorlopig uit van een looptijd van 3 jaar. Eind 2023 bekijken we of de

De inwoner/verzekerde centraal

visie en doelstellingen moeten herzien. Resultaten stellen we jaarlijks vast.

Zorg verplaatsen: Dichtbij huis

Gezamenlijke visie en ambitie Met deze samenwerkingsagenda sluiten we aan bij de landelijke visie de

(Duurdere) zorg Voorkomen & vervangen

Juiste Zorg op de Juiste Plek (JZoJP). We stellen de inwoners/verzekerden in onze regio centraal en vandaaruit zoeken we naar manieren om zorg te verplaatsen (dichterbij mensen thuis), (duurdere) zorg te voorkomen en zorg te vervangen. Dit helpt mensen om beter te leven en te functioneren

Gezamenlijke doelstellingen

met hun ziekte of beperking. Hierbij zetten we in op demedicalisering en

Deze samenwerkingsagenda kent de volgende doelstellingen:

normalisering waarbij we de beweging van ‘ziekte en zorg’ naar ‘gezondheid

1.

We zetten gezamenlijk in op het slimmer, beter en goedkoper

en welbevinden’ maken. Het uitgangspunt is dat de inwoner/de verzekerde

organiseren van zorg door het medisch en het sociaal domein waar

de juiste zorg op het juiste moment op de juiste plek ontvangt.

nodig beter met elkaar in verbinding te brengen; 2.

Deze landelijke beweging, de Zinnige Zorg strategie van VGZ en de transformatie van gemeenten in het sociaal domein liggen veelal in elkaars

We voorkomen dat inwoners/verzekerden tussen wal en schip vallen door schotten in het stelsel (de grensgevallen);

3.

We voorkomen zorg of duurdere vormen van zorg door beter aan

verlengde. Vanuit deze veranderopgaven waar we mee bezig zijn, geven

te sluiten bij de zorg- en ondersteuningsbehoefte van inwoners/

we samen met onze zorgaanbieders, cliëntvertegenwoordigers en andere

verzekerden;

betrokken partijen verder vorm aan kansrijke en bewezen oplossingen.

4.

We leren met en van elkaar, en doen nieuwe inzichten op die ons helpen bij de inkoop van zorg.

5

Beoogde resultaten in 2021 1. We realiseren op elk thema (ouderen, GGZ, en preventie) 1 project, waarin we het sociaal domein en het medisch domein verbinden. Deze projecten bieden een oplossing voor de op deze samenwerkingsagenda genoemde knelpunten. 2. We ontwikkelen één good practice Zinnige Zorg op het gebied van

Vormen van domein-overstijgende samenwerking: Integraliteit De oplossing van de hulpvraag is meer dan de som der delen

domein-overstijgende samenwerking. Hiertoe verbinden we de transformatie- en innovatieaanpak van gemeenten en VGZ/zorgkantoor.

Substitutie

We passen de criteria en meetmethodiek van Zinnige Zorg toe bij het ontwikkelen van deze good practice. 3. We realiseren korte lijntjes tussen gemeenten en zorgverzekeraar

Continuïteit

Slimme oplossingen om (lichtere) hulp uit het ene domein in te zetten i.p.v. (zwaardere) hulp uit het andere domein

om ontwikkelingen, knelpunten en problemen tijdig met elkaar te bespreken. Onder andere met betrekking tot casuïstiek waarbij inwoners tussen wal en schip vallen vanwege de schotten in het stelsel. 4. We hebben gezamenlijk inzicht in de wijze waarop we financieren/ inkopen, en begrijpen elkaars taal.

Goede aansluiting als hulp uit twee domeinen na elkaar nodig is

5. We zijn eind 2021 tevreden over de samenwerking. Dit inzicht helpt ons bij mogelijke oplossingsrichtingen die nodig zijn om

Vormen van domein-overstijgende samenwerking

onze ambities en doelen te verwezenlijken.

In essentie zijn er verschillende vormen van domein-overstijgende samenwerking te onderscheiden tussen gemeenten en zorgverzekeraars: • Integraliteit: Wanneer tegelijkertijd sprake is van hulp uit verschillende domeinen is de uitdaging om elkaar te versterken, om het geheel meer dan de som der delen te laten zijn. • Continuïteit: Wanneer hulp vanuit twee domeinen na elkaar ingezet wordt, is de uitdaging om deze goed op elkaar aan te laten sluiten. • Substitutie: hierbij wordt gezocht naar slimme oplossingen om (lichtere) hulp vanuit het ene domein in te zetten in plaats van (zwaardere) hulp vanuit een ander domein.

6

Gezamenlijke uitgangspunten in de samenwerking

Proces van totstandkoming

• We redeneren vanuit de inwoner. Het perspectief van inwoners/

De regiomanager VGZ, en de twee ambtelijk beleidscoördinatoren

verzekerden en naasten staat voorop.

van gemeenten hebben gezamenlijk de kar getrokken om tot een

• We benaderen de knelpunten domein-overstijgend en integraal.

samenwerkingsstructuur en een samenwerkingsagenda te komen. Deze

• Het zorgstelsel is complex georganiseerd. Met deze

samenwerkingsagenda berust op een regiobeeld waarvoor VGZ een eerste

samenwerkingsagenda richten we ons op de eenvoud in de

aanzet heeft gemaakt. Dit regiobeeld is verrijkt door de gemeenten om zo

dienstverlening aan inwoners en in de manier waarop we samenwerken.

tot een gezamenlijk regiobeeld te komen. Zie bijlage 1.

• We werken vanuit een gezamenlijk gevoelde verantwoordelijkheid. • We beginnen klein en leggen per thema jaarlijks een focus aan.

Op basis van het regiobeeld hebben de regiocoördinatoren en de

• We werken zo veel mogelijk data-gedreven, met zicht op effectiviteit en

regiomanager van VGZ diverse gesprekken gevoerd met beleidsmedewerkers

een duidelijke businesscase. • We richten ons op structurele veranderingen die we structureel in beleid en/of inkoop verankeren. • We streven naar korte lijnen en leren van casuïstiek.

van regiogemeenten, tweede verzekeraar (CZ), aanbieders, en vertegenwoordigers van cliëntorganisaties. In deze gesprekken zijn per deelgebied knelpunten en ambities vastgesteld. Deze vormen de kern van de voorliggende samenwerkingsagenda. Ook zijn - met het oog op realisatie in 2021 - mogelijke oplossingsrichtingen opgehaald en verwerkt in deze agenda.

7

Deel 2. De inhoudelijke thema’s 2.1 Thema ouderen

- Inwoner/verzekerde heeft last van de schotten in de wereld van zorg en welzijn. De samenwerking tussen de medische wereld

Wat is er aan de hand: context en knelpunten

(2e lijnszorg, wijkverpleging, huisarts) en wereld van welzijn

• Gevolgen demografische ontwikkelingen

(dagbestedingsinitiatieven, welzijnswerk, vrijwilligers) kan beter.

- Toenemende vergrijzing, 32% van de bevolking is 65 jaar of ouder. - Er sprake van een ‘dubbele vergrijzing’. Binnen de groep 65-plussers zullen er meer 80- plussers zijn. Dat verhoogt in de toekomst de kansen op (chronische) gezondheidsproblemen. - De komende jaren verdubbelt het aantal mensen met dementie

• Met betrekking tot de omgeving - Mensen wonen langer zelfstandig thuis. Dit leidt tot toenemende zorgzwaarte in de Wlz. - Het huidige zorg- en woonaanbod is niet passend. Er wordt voor ouderen

(landelijk van 270.000 in 2016 naar 550.000 in 2040). Daar zitten in

veel te weinig gebouwd en verbouwd. Voor het nieuwe aanbod dat wordt

de toekomst relatief meer alleenstaanden bij. Dat vraagt om nieuwe

ontwikkeld komen mensen met lage inkomens vaak niet in aanmerking.

vormen van ondersteuning.

- De druk op mantelzorgers neemt toe. - Er zijn in de toekomst per oudere minder mantelzorgers beschikbaar

• Met betrekking tot ouderenzorg - Er zijn te weinig tijdelijke bedden voor revalidatie of ter voorkoming van zwaardere medische problematiek (muv gebied rondom Cuijk)

(was 4 tot 5, gaat naar 3). - Bij de overgang van Wmo naar Wlz zijn financieringsstromen vaak bepalend. (Cliëntervaring van minder hulp terwijl de situatie zwaarder wordt).

- In de praktijk zien we een leemte tussen passend zelfstandig thuis wonen en verpleeghuiszorg. - ­Behoud en werving van voldoende personeel in de zorg is

Specifiek voor Noordoost-Brabant uit het regiobeeld • Verkeerde beddenproblematiek (vertraagde doorstroming vanuit het

problematisch. Zo is ruim 25% van de werknemers in Noordoost

ziekenhuis) wijkt in gunstige zin af van het landelijk beeld. De gemiddelde

Brabant in de VVT 55+.

duur dat patiënten onterecht in de ziekenhuizen Jeroen Bosch, Pantein

- Wmo budgetten van gemeenten staan onder druk door o.a. het

en Bernhove liggen, is 10 dagen.

Abonnementstarief. De uitgaven voor Wmo voorzieningen en

• 17% is mantelzorger, dat ligt boven het landelijk gemiddelde van 13%.

woningaanpassingen stijgen (10 %).

• Aantal indicaties Wlz voor V&V stijgt gemiddeld sterker dan elders in het

- Als Wmo voorzieningen wegvallen (Wat als zorg wegvalt) wijkt meer dan de helft van de mensen uit naar zwaardere zorgvormen.

land. Groei van 23% in 2019 in vergelijking met 2015). Dit is een grotere stijging dan landelijk gemiddeld (18 % tegenover 13 % landelijk).

8

Gezamenlijke ambitie

• We vergroten de cirkel rondom kwetsbare ouderen. Daarvoor kijken we

We willen dat ouderen zo lang mogelijk verantwoord thuis wonen en hierbij

o.a. naar de effectiviteit en mogelijkheden voor de uitbreiding van o.a.

passende zorg en ondersteuning ontvangen. Als dat laatste niet langer

Buurtkamers, Voorzorgcirkels, Mantelaar )

mogelijk is, zijn er passende voorzieningen met verblijf beschikbaar. Dit vraagt om integraal en domein-overstijgend denken en doen vanuit de behoefte aan ondersteuning en zorg van een cliënt. Om langer thuiswonen mogelijk te maken zetten we in op passende woningen en ondersteuning voor ouderen, zoals inzet eHealth en domotica, extra aandacht voor mantelzorgers en voldoende zorgprofessionals. Vanuit het perspectief van de oudere en naasten verlopen overgangen tussen Wmo , Zvw en Wlz soepel.

• Versterken van vroegsignalering om eerder te kunnen inspelen op de ondersteuningsvraag. • We kijken niet alleen naar de dementerende maar nemen ook de omgeving en de partner mee. • Verpleeghuizen stimuleren om naast de zorgplannen ook “leef- en plezierplannen” te maken • In 2021 : vergroting capaciteit tijdelijke bedden bij Wlz aanbieders • Nauwere samenwerking gemeentelijke loketten met kennisloket ouderen van het Zorgkantoor, dmv informatie en kennisuitwisseling

Hoofdknelpunt waar wij ons in 2021 op gaan focussen

over lokale mogelijkheden in nulde en eerste lijn en mogelijkheid van

Passende zorg en ondersteuning voor ouderen met dementie en hun

cliëntondersteuning of andere begeleiding om cliënt te helpen om zelf

omgeving.

de regie te voeren. • Verkennen gezamenlijke aanpak HV en HH ter voorkoming van duurdere verpleeghuiszorg en wijkverpleging.

Mogelijke oplossingsrichtingen genoemd in de werksessies • ­Integrale inzet op lichtere vormen van zorg en ondersteuning en

• Met het oog op realisatie continuïteit van zorg bij de overgang van de Wmo naar Wlz en na ziekenhuisopnames: optimaliseren van gebruik van

voldoende medische zorg in de thuissituatie of in de dagbesteding.

voorziening Huishoudelijke hulp in aanvullend pakket.

- Goede doorstroming vanuit ziekenhuizen en revalidatiecentra.

- Verkennen nieuwe opties voor effectieve ondersteuning van

Vergroting van de capaciteit van tijdelijke bedden bij Wlz-aanbieders/ meer logeercapaciteit. - Passende huisvesting, meer en nieuwe vormen van gecombineerd wonen met zorg voor alle inkomensgroepen. - Meer mogelijkheden voor ouderen om eigen regie te voeren.

mantelzorgers. - Verkennen mogelijkheden voor kortdurend verblijf/logeerzorg o.a. met het oog op ontlasting mantelzorgers. • Verbreding Social trial Dementie, naar meer zorg- en welzijnsinstellingen in de regio.

- Digitaliseren: vergroting gebruik van slimme hulpmiddelen (domotica etc.) door professionals en ouderen.

9

Good practices / initiatieven

Door deze dienstverlening optimaal te verbinden met het

• ­Regio Meierij: social trial dementie. 2019-2022

informatieloket voor inwoners van gemeenten, kunnen we

Doel: Passende ondersteuning bieden aan mensen met dementie en hun

verzekerden/ inwoners in gezamenlijkheid helpen om de zorg

naasten. Door de inzet van adequate psychosociale begeleiding stijgt

toegankelijk te houden.

de levenskwaliteit van mensen met dementie en hun naasten, kunnen

- Partners: gemeenten, VGZ/zorgkantoor.

mensen langer in hun vertrouwde omgeving wonen, en worden crisis

Landelijke publicaties

voorkomen en verpleeghuisopname uitgesteld. • ­Partners: gemeente ’s-Hertogenbosch, VGZ, Van Neynsel en Tao of Care. Subsidie van ZonMw.

• ­https://www.scp.nl/Publicaties/Alle_publicaties/Publicaties_2019/Wat_ als_zorg_wegvalt

- Het Kennisloket Thuis in Langdurige zorg is een initiatief van

• https://www.pbl.nl/publicaties/toekomstverkenning-mantelzorg-aan-

coöperatie VGZ / zorgkantoor. Het Kennisloket is er voor ieder, die

ouderen-in-2040 (SCP en PBL 2019)

op zoek is naar passende zorg voor zichzelf of voor naasten. Ook kan men hier terecht om deze zorg te regelen. Is het bijvoorbeeld zorg die komt vanuit de gemeente (Wmo), zorg vanuit de zorgverzekering of zorg vanuit het Zorgkantoor (Wlz, de Wet langdurige zorg).

• https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2020/01/15/ouden-zelfstandig-in-2030-een-reisadvies • https://www.invoormantelzorg.nl/nieuws/feiten-en-cijfers-overmantelzorgers (28 juni 2019)

Het Kennisloket geeft antwoorden op vragen, en helpt de zorg te vinden die passend is.

OUDEREN KLELPUNTEN

‘Dubbele’ vergrijzing & Indicaties Wlz groeien

AMBITIE

HOOFDKNELPUNT & FOCUS 2021

Zo lang mogelijk thuis wonen & Soepele overgang Wmo, Zvw, Wlz

Passende zorg en ondersteuning voor ouderen met dementie en hun omgeving

OPLOSSINGSRICHTINGEN

Domotica & Versterken vroegsignalering

GGZ

10 OPLOSSINGS-

2.2 Thema GGZ

- In de GGZ stijgen de totale uitgaven en het aantal patiënten in de eerste lijn. Het aantal patiënten in de gespecialiseerde GGZ blijft nagenoeg gelijk, maar de kosten nemen fors toe.

Wat is er aan de hand: context en knelpunten • Met betrekking tot transitie en transformatie in het GGZ landschap: - ­Ambulantisering van GGZ zorg: van klinische bedden naar intensieve ambulante zorg-en ondersteuningsvormen. Voor de periode 2013 tot 2020 is landelijk afgesproken dat 30% van de klinische bedden afgebouwd zou worden. De afbouw heeft plaatsgevonden tot 2018. Op dit moment is er een toename in klinische bedden voor intensieve GGZ zorg.

- Zorgvragen in de GGZ nemen toe en worden complexer omdat de samenleving steeds ingewikkelder en veeleisender wordt. - Wanneer angst en stress onvoldoende worden aangepakt leidt dit tot ernstigere klachten. - Er is onvoldoende kennis over effectiviteit van behandelingen en ondersteuningsvormen en de oorzaken van mentaal leed. - Ervaring van gemeenten is dat het zorgverleners veel tijd kost om de juiste

- Van gespecialiseerde naar generalistische basis-GGZ/eerste-lijn

plek te vinden voor cliënten met gestapelde problematiek (maatwerk). Bij

(huisarts met praktijkondersteuner, huisarts GGZ) en naar meer

passende zorg is het een uitdaging om de bekostiging rond te krijgen.

netwerkgerichte GGZ. - Beschermd wonen, maatschappelijke ondersteuning psychisch kwetsbaren

- Mensen met schulden maken relatief vaker gebruik van GGZ-zorg dan mensen zonder schulden.

en jeugdhulp zijn een gemeentelijke verantwoordelijkheid geworden. - Per 1-1-2021 wordt de Wlz opengesteld voor mensen die een leven lang intensieve geestelijke gezondheidszorg nodig hebben. - Meer nadruk op herstelgerichte zorg en ondersteuning: van symptoombestrijding naar maatschappelijk herstel. - Randvoorwaarden in de wijk moeten op orde zijn in het kader van

• Met betrekking tot de samenwerking: - Schotten tussen domeinen en wettelijke kaders belemmeren een integrale aanpak vanuit zorg en ondersteuning op cliëntniveau en het kunnen doen wat nodig is. - Geen passende aanpak voor een kleine groep cliënten met triple

de ambulantisering. Onder andere het ontbreken van passende

problematiek vanuit medisch en sociaal domein. Behandelingen sluiten

huisvesting voor de doelgroep.

onvoldoende aan bij de zorgbehoefte. Beschikbaarheid van passende

- Bestaanszekerheid (een dak boven het hoofd, inkomen, werk) is een belangrijke voorwaarde voor herstel bij GGZ-problematiek. - Toegevoegde waarde inzet ervaringsdeskundigen.

opvangplekken voor deze doelgroep staat onder druk. - Grote druk in kwetsbare wijken vanwege GGZ-problematiek van o.a. zorgmijders. Omdat er wel een zorgbehoefte is, maar geen zorgvraag valt deze doelgroep buiten de GGZ zorg, terwijl deze wel nodig is.

• Met betrekking tot GGZ: - 42,7 % van alle Nederlands krijgt ooit te maken met psychische problemen. - 1,6% van de bevolking heeft een ernstige psychiatrische aandoening (EPA), dit is 22% van alle mensen in zorg binnen de GGZ).

Het ontbreekt bij het team bemoeizorg aan bevoegdheden om deze doelgroep passende zorg te bieden. - Wachtlijst van 12 weken voor GGZ-behandeling. Op dit moment wordt een deel van de zorgvraag voor enkele diagnoses opgevangen door Wmo ondersteuning.

11

- Gemeenten ervaren dat de randvoorwaarden voor extramuralisering

inwoner om zo veel mogelijk zelfredzaam te zijn en mee te kunnen doen.

zowel vanuit het sociaal als medisch domein nog niet op orde zijn

We voorkomen dat kwetsbare inwoners tussen wal en schip vallen vanwege

(warme overdracht naar de wijk o.a. bij afschaling Wlz, flexibel op-en

de grijze gebieden in ons zorgstelsel.

afschalen zorg, huisvesting, etc.). - Er zijn inhoudelijke knelpunten in de praktijk rondom acute zorg verslaafden. Wie is aan zet bij crisissituaties waarbij verslavingsproblematiek op de voorgrond staat? - Meer passende inzet vanuit welzijn nodig bij psychische kwetsbaarheid. Hierdoor komen nog te veel vragen via de huisartsen in het medische domein terecht, terwijl er sociale problematiek (zoals eenzaamheid, inkomensproblemen of schuldenproblematiek) onderliggend is. - De huidige bekostigingswijze van de Zvw gefinancierde zorg belemmert samenwerking tussen medisch en sociaal domein. Als er geen betaaltitel is, kan er geen tijd worden geschreven.

Mogelijke oplossingsrichtingen genoemd in de werksessie • Gezamenlijke taal spreken. Wat verstaan we onder behandeling (basis, 1e lijn en 2e lijn), begeleiding en nazorg? • In beeld brengen hoe de acute GGZ in de regio voor verslaafden is georganiseerd. • Korte lijntjes tussen regionale kartrekkers gemeenten en zorginkopers zorgverzekeraar en zorgkantoor zodat knelpunten in de praktijk besproken worden en we van elkaar kunnen leren • In beeld brengen knelpunten in zorg en ondersteuning inwoners met triple problematiek en gezamenlijke aanpak formuleren. • Gezamenlijke aanpak formuleren voor EPA patiënten die vanwege

Specifiek voor Noordoost-Brabant uit het regiobeeld • Langere wachttijden voor meerdere behandelvormen GGZ. • Personeelstekort in de GGZ. Kosten GGZ per verzekerde stijgen.

wachtlijst geen zorg kunnen ontvangen. • Benodigde randvoorwaarden financiers in beeld brengen om vanuit een netwerkaanpak passende zorg en ondersteuning voor EPA doelgroep in de wijk mogelijk te maken. • Nieuwe manieren van zorg en ondersteuning EPA doelgroep uitwerken vanuit het gedachtengoed van demedicalisering en normalisering: Werk

Hoofdknelpunt waar we ons in 2021 op gaan focussen: passende zorg en ondersteuning voor de EPA doelgroep.

als beste zorg. • Inzet POH GGZ jeugd GGZ bij huisartsen. Onderzoeken hoe we in elke gemeente de inzet POH GGZ jeugd structureel en financieel kunnen borgen. • Samenwerken op terrein van gespecialiseerde zorg voor jeugd waar deze

Gezamenlijke ambitie

raakt aan de zorgverzekeringswet (o.a. vaktherapie, verslavingszorg).

We willen passende opvang, ondersteuning en zorg voor inwoners met een

• Verkennen van duurzame en effectieve vormen van nazorg (o.a. Safe houses).

psychische kwetsbaarheid. Hierbij gaan we uit van de herstelbenadering.

• Onderzoeken hoe we complexe zorg voor jeugdigen vanuit diverse

Niet de aandoening staat centraal, maar de mogelijkheden van de cliënt. De

wetgeving goed op elkaar afstemmen bijvoorbeeld over de financiering

zorg en ondersteuning sluit aan bij de brede ondersteuningsbehoefte van de

Zorg in de klas (Wlz/Wet Passend Onderwijs/jeugdhulp).

12

Good practices

Landelijke publicaties

• Herstel Ondersteunende Intake (HOI). De HOI is een nieuwe vorm van

• https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2018/07/11/

intakegesprek, waarbij naast twee behandelaars ook een ervaringsdeskundige

bestuurlijk-akkoord-geestelijke-gezondheidszorg-GGZ-2019-t-m-2022

betrokken is. Door aanwezigheid van deze disciplines komen alle aspecten

• https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2020/03/13/plan-

van herstel aan de orde. Reinier van Arkel start hiermee in 2021.

van-aanpak-toegankelijkheid-en-beschikbaarheid-hoogcomplexe-GGZ

• Thuisbehandeling en ambulantiseringsnetwerk Alcohol gerelateerde

• https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2020/03/17/zorg-

Cognitieve Stoornissen (ACS). Cliënten met alcohol gerelateerde

in-de-wijk-voor-mensen-met-epa

cognitieve stoornissen (ACS) worden na een korte opname voor

• https://assets.zn.nl/p/32768/files/De%20GGZ%20in%202025%20

diagnostiek en behandeling ambulant verder behandeld, waarbij de focus

-%20vergezicht%20van%20zorgverzekeraars%20op%20de%20

geestelijke%20gezondheidszorg(1).pdfhttps://puc.overheid.nl/nza/doc/ OUDEREN PUC_291461_22/1/

ligt op zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie.

• Werk als beste zorg. De inzet van werk- én zorggerelateerde activiteiten heeft een positief effect op zowel de psychische gezondheid als KLELPUNTEN HOOFDde maatschappelijke participatie van cliënten. Bovendien dalen KNELPUNT &

AMBITIE

OPLOSSINGSRICHTINGEN

FOCUS behandelkosten én de gemiddelde uitkeringskosten per cliënt. Bij Reinier 2021

van Arkel loopt het project Werk als beste medicijn. Bij GGZ Oost-Brabant Passende zorg en loopt in gemeente Oss en Land van Cuijk het project (uitdenkfase) ‘Dubbele’ vergrijzing Arbeidsrehabilitatie/Samen beter. & Indicaties Wlz groeien

ondersteuning voor ouderen met dementie en hun omgeving

Zo lang mogelijk thuis wonen & Soepele overgang Wmo, Zvw, Wlz

Domotica & Versterken vroegsignalering

GGZ KLELPUNTEN

Druk op de wijken & NO Brabant langere wachttijden

AMBITIE HOOFDKNELPUNT & FOCUS 2021

Passende zorg en ondersteuning voor de EPA doelgroep

Passende opvang, ondersteuning en zorg & Zelfredzaamheid

OPLOSSINGSRICHTINGEN

Gezamenlijke aanpak ‘wachtende’ EPA cliënten & Ambulante begeleiding

PREVENTIE KLELPUNTEN

HOOFD-

AMBITIE

OPLOSSINGSRICHTINGEN

13

2.3 Thema preventie

Specifiek voor Noordoost-Brabant op basis van het regiobeeld • Het aantal leefstijlcoaches is beperkt. • Bijna de helft van alle volwassenen heeft overgewicht. Overgewicht in de

Wat is er aan de hand?

regio stijgt meer dan landelijk.

• Jaarlijks sterven 35.000 Nederlanders door roken, overgewicht of

• 20% van de kinderen tussen 12 tot 18 jaar zegt ooit gerookt te hebben.

probleemdrinken. Ze zijn samen de grootste oorzaak van ziekte in

• 83% van de volwassen (19+) in de regio drinkt, waarbij 11% een zware

Nederland. Hierdoor heeft de Rijksoverheid samen met 70 maatschappelijke organisaties het Nationaal Preventieakkoord gesloten, met afspraken rondom roken, alcohol en overgewicht die een regionale en lokale doorwerking hebben. • De zorgvraag en bijbehorende kosten nemen de komende jaren toe. Dit

drinker is en 8% een overmatige drinkt. • In de leeftijd 12 tot 18 jaar heeft 32% in de afgelopen 4 weken een glas of meer gedronken. • Geneesmiddelengebruik is bovengemiddeld. • 10% van de jeugd (12-18 jaar) heeft ooit middelen gebruikt.

is te wijden aan de vergrijzing en de toename van het aantal chronisch zieken, maar ook door nieuwe technieken en een mondige burger. • In de helft van de gevallen is de chronische ziekte gerelateerd aan een ongezonde leefstijl. Er valt veel gezondheidswinst te boeken

Hoofdknelpunt waar we ons in 2021 op gaan focussen: Overgewicht, alcoholgebruik, drugs en roken, en met name achterliggende problematiek bij inwoners met een lage Sociaal Economische Status.

door mensen aan te zetten tot een gezondere manier van leven. Een gezonde leefstijl omvat: niet roken en gezond omgaan met: alcohol,

Gezamenlijke ambitie

voeding en beweging. De meest kwetsbare groepen in de samenleving,

Door samen binnen de huidige kaders van het zorgstelsel te investeren

burgers met een lage sociaaleconomische status (SES), hebben vaker

in preventie kunnen we beter inspelen op de veranderende behoefte

(psychosociale) gezondheidsproblemen en een minder lange (gezonde)

aan zorg en ondersteuning en tegelijkertijd de kostengroei beheersen.

levensverwachting. Deze burgers doen een groter beroep op zorg.

Preventie heeft binnen verschillende wetten een grondslag. Daar waar

• Preventieve interventies gericht op stoppen met drugsgebruik, roken,

zowel gemeenten, zorgverzekeraars als zorgkantoor een rol hebben,

alcohol en afvallen werken bij een belangrijk deel van de doelgroep

liggen de gezamenlijke opgaven. Het gaat dan met name om geïndiceerde

niet. Dit heeft vaak te maken met de achterliggende problematiek zoals

en zorg gerelateerde preventie.

schulden, armoede of opvoedingsproblemen. • Technologische ontwikkelingen maken het mogelijk dat mensen veel

In onze preventie interventies gaan we uit van het vermogen van mensen om

meer zelf de regie gaan voeren over hun gezondheid. Er komen steeds

met de fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen om te gaan en zoveel

meer apps en apparaten op de markt waarmee mensen in de thuissituatie

mogelijk eigen regie te voeren. We focussen niet op symptoombestrijding,

relevante waardes zelf kunnen volgen, gezonder kunnen leven en zo

maar zoeken de aansluiting met de oorzaken en de (achterliggende) hulpvraag

preventie in eigen hand nemen.

van de cliënt. We richten ons nadrukkelijk op jeugd/jongeren.

14

Mogelijke oplossingsrichtingen genoemd in de werksessies:

• Aansluiten bij bestaande samenwerkingsverbanden rondom positieve

• Betere verbinding gemeenten en zorgverzekeraars m.b.t. o.a. kennis van

gezondheid We onderzoeken hoe we gezamenlijk in kunnen zetten op

de Nationale Schuldhulproute, o.a. met betrekking tot vroegsignalering. OUDEREN

bestaand aanbod op het gebied van gezondheidspreventie.

• Grotere inzet van gecombineerde leefstijlinterventies (GLI). Hierbij werken we aan gunstige randvoorwaarden die de praktische uitvoerbaarheid en KLELPUNTEN HOOFDKNELPUNT & implementatie vergroten. •

FOCUS 2021 Versterking samenwerking welzijn, huisartsen en POH’s op wijkniveau.

• Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG). De stijgende lijn van overgewicht en obesitas bij kinderen wordt omgezet in een dalende lijn door het toepassen van

Hierbij werken we onder andere aan POH’s op jeugd en het maatjesproject. •

OPLOSSINGSRICHTINGEN

Good AMBITIE practices

Passende zorg en We maken de beweging van vergrijzing ziekte en zorg naar gezondheid envoor gedrag ‘Dubbele’ ondersteuning & ouderen met dementie door uitbreiding vanIndicaties Welzijn Wlz op groeien Recept in onze regio. en hun omgeving

een intersectorale Zo lang mogelijk aanpak. Dit houdt in dat het om een samenwerking tussen thuis wonen

Domotica

verschillende beleidsterreinen, zoals sport, & gezondheid, welzijn, onderwijs &

Versterken Soepele overgang Wmo, en infrastructuur gaat. Hierbij legt de JOGG-aanpak de nadruk op gedeeld vroegsignalering Zvw, Wlz

• Het maken van afspraken tussen gemeente, ziekenhuis en Zvw over

eigenaarschap en het leggen van een verbinding tussen preventie en zorg.

een goede screening van verslaafden en doorverwijzingen naar

• Welzijn Op Recept. Welzijn op Recept is een alternatief voor mensen met

verslavingszorg.

psychosociale klachten. De huisarts verwijst deze patiënten door naar

• Onderzoeken of de inhoud van het zorgverzekeringspakket voor lage inkomens – al dan niet via de gemeentepolis – aansluit bij de

welzijnscoach, als alternatief voor medicalisering. Welzijn op recept GGZ een wordt reeds uitgevoerd in het Land van Cuijk.

oplossingsrichtingen uit de regionale samenwerkingsagenda. HOOFD• We kijken in 1 gebied of we de achterliggende problemen KLELPUNTEN

KNELPUNT &

kunnen aanpakken. Bijv: we onderzoeken met het regionaal FOCUS

•

2021

arbeidsmarktprogramma van Agrifood Capital op welke manier we achterliggende problematiek met betrekking tot arbeidsparticipatie en Druk op de wijken & oppakken. inkomen gezamenlijkNO kunnen Brabant langere wachttijden

Passende zorg en ondersteuning voor de EPA doelgroep

OPLOSSINGSRICHTINGEN

AMBITIE

Landelijke publicaties

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2020/02/29/ gezondheid-breed-op-de-agenda

•

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/convenanten/2018/11/23/ Passende opvang, Gezamenlijke aanpak ondersteuning en zorg ‘wachtende’ EPA cliënten nationaal-preventieakkoord & & Ambulante begeleiding • Zelfredzaamheid https://brabantscan.nl/dashboard/Volwassenen--19--jaar•

https://publicaties.zonmw.nl/projectencatalogus-gezonde-wijk/segv/

PREVENTIE KLELPUNTEN

Chronische ziekten gelinkt aan leefstijl & Geneesmiddelengebruik en overgewicht bovengemiddeld

HOOFDKNELPUNT & FOCUS 2021

Overgewicht, alcoholgebruik, drugs en roken bij inwoners met lage Sociaal Economische Status

AMBITIE

Binnen huidige kaders van het zorgstelsel investeren & We sluiten aan bij de Achterliggende hulpvraag

OPLOSSINGSRICHTINGEN

Versterken samenwerking welzijn, huisartsen en POH’s op wijkniveau & Grotere inzet gecombineerde leefstijlinterventies (GLI)

15

Deel 3: de uitvoering van de samenwerkingsagenda Een belangrijk uitgangspunt in deze samenwerkingsagenda is dat gemeenten

We gaan werken met twee vaste overlegtafels en dynamische coalities:

en zorgverzekeraar zich beide committeren aan de vraagstukken waar een

1. Bestuurlijk overleg

gezamenlijke oplossing nodig is. Dit kan betrekking hebben op de organisatie

- Deelnemers: wethouders en bestuurlijke vertegenwoordiger VGZ

van integrale zorg op cliëntniveau (integraliteit), afspraken over warme

- Ondersteuning: coördinator(en)/ambtelijk aanspreekpunt gemeenten

overdracht van het ene domein naar het andere domein (continuïteit) of nieuwe interventies om zorg op een andere manier vorm te geven (substitutie). De vorm waarin gemeenten en VGZ deze samenwerking willen vormgeven moet effectief, efficiënt, dynamisch en eenvoudig zijn. We kiezen er daarom voor om

en regiomanager - Agenda: Besluitvorming plannen, werkagenda, financiering en prioriteiten - Frequentie: 2 tot 3 maal jaarlijks

geen zware programmastructuur in te richten met vaste overlegmomenten. Echter, we borgen wel met elkaar dat er vanuit zowel gemeenten als VGZ bestuurlijk en ambtelijk commitment is om in verschillende coalities met aanbieders en cliëntorganisaties resultaten te bereiken in de samenwerking op de drie thema’s. Daarom maken we de volgende uitvoeringsafspraken:

2. Programmateamoverleg - Deelnemers: coördinator(en) gemeenten, regiomanager VGZ en vertegenwoordiging zorginkoop VGZ - Agenda: opstellen en voorbereiden samenwerkingsagenda, opstellen actieplan met resources (mensen/middelen), sturen op regionale

• Vanuit VGZ is er een kartrekker voor de coördinatie van de uitvoering van de samenwerkingsagenda. Deze is tevens kartrekker voor elk thema.

uitvoering, bewaken voortgang en kartrekker thema (op proces). - Frequentie: 4 tot 5 maal jaarlijks

• Vanuit gemeenten is er vanuit elke subregio een kartrekker voor de coördinatie van de uitvoering van de samenwerkingsagenda. Zij zijn tevens kartrekker van een thema. • De kartrekkers vormen gezamenlijk het programmateam. • De inhoudelijke keuzes per thema zijn leidend voor de vorm van samenwerken per thema. • De projecten op de thema’s worden uitgevoerd in coalities van VGZ,

3. Dynamische coalities per thema - Deelnemers: kartrekker programmateam, inhoudsdeskundigen gemeenten, zorginkoper, zorgaanbieders en cliëntorganisaties. - Agenda: Oplossingsrichting (-en) uitwerken tot concrete gezamenlijke aanpak. - Frequentie: afhankelijk van aanpak per thema.

gemeenten, aanbieders en cliëntorganisaties. • Zowel vanuit gemeenten als VGZ wordt rekening gehouden met ureninzet van betrokkenen in de te starten coalities. Dit wordt begin 2021 per thema uitgewerkt. 16