B14b Bijlage 1 jaarverslag 2023-2024 commissie rechtsbescherming Meierijstad

Commissie Rechtsbescherming Meierijstad

Jaarverslag 2023/2024

2

Inhoudsopgave

1 1.

Inleiding

3

Commissie van advies voor de behandeling van bezwaarschriften Taak van de commissie Samenstelling van de commissie en ondersteuning Werkwijze van de commissie Bijzonderen in de verslagjaren 2023/2024

4 4 4 5 6

2 2. 2.1 2.2 2.3 2.4

3 3. Bezwaarschriften 2023/2024 3.1. Aantal nieuwe bezwaarschriften 3.1.1 Ontvangen bezwaarschriften sociaal domein 3.1.2 Ontvangen bezwaarschriften domein vergunningverlening, toezicht en handhaving 3.1.3 Ontvangen bezwaarschriften overige domeinen 3.2 De resultaten over 2023/2024 3.3 Besluiten op bezwaar 3.4 Termijnoverschrijdingen/wet dwangsom

6 6 6 7 7 8 8 9

4 4.

Beroep en hoger beroep

10

Vergelijking jaarcijfers 2023 - 2024 Ontvangen bezwaarschriften Andere aanpak

10 10 11

Conclusie en aanbevelingen

11

5 5. 5.1 5.2 6 6.

3

1. Inleiding Voor u ligt het jaarverslag van de Commissie Rechtsbescherming over de kalenderjaren 2023 en 2024. De commissie functioneert als adviescommissie voor de gemeente Meierijstad. Volgens artikel 19 van de Verordening Commissie Rechtsbescherming gemeente Meierijstad brengt de commissie jaarlijks vóór 1 juli aan de bestuursorganen van de gemeente, verslag uit van haar werkzaamheden in het voorafgaande kalenderjaar. Met het jaarverslag geeft de commissie inzicht in het aantal behandelde bezwaarschriften, de uitkomst van de bezwaarschriftenbehandeling en welke onderwerpen het betreft. Daarbij komen de vele aspecten die bij de behandeling van een bezwaarschrift een rol spelen aan bod. Het aantal ingekomen bezwaarschriften vormt de basis voor de verslaglegging in dit jaarverslag. Een bezwaardossier bestaat uit een besluit van een bestuursorgaan waartegen een of meerdere bezwaarschriften zijn ingediend. Het bezwaardossier bevat verder alle stukken die van belang zijn voor de beoordeling van de bezwaarschriften. In het verslag wordt inzichtelijk gemaakt hoeveel besluiten van bestuursorganen ter discussie zijn gesteld door er bezwaar tegen te maken en hoeveel van die bestreden besluiten wel of niet stand hielden in bezwaar.

Ook is aangegeven in hoeverre een andere of informele aanpak tot een oplossing heeft geleid zonder dat de commissie advies heeft uitgebracht over het bezwaar. De bezwaarprocedure biedt niet alleen waarborgen voor een zorgvuldige afhandeling van bezwaarschriften, maar biedt daarnaast ook eventuele handreikingen om de dienstverlening, regelgeving of het beleid van de gemeente te optimaliseren. De commissie is een integrale commissie en kent geen afzonderlijke kamers. De commissie adviseert zowel over bezwaarschriften aangaande algemene zaken (zoals bouwzaken, handhaving milieu, APV, horeca, subsidies en verkeersbesluiten) als over bezwaarschriften aangaande het sociaal domein (zoals bijstandszaken en WMO).

4

2. Commissie van advies voor de behandeling van bezwaarschriften 2.1 Taak van de commissie De taak van de commissie is om het bestuursorgaan te adviseren over het te nemen besluit op bezwaar. De commissie heeft een adviserende taak bij de volledige heroverweging van het bestreden besluit. Dit houdt in dat alle aspecten van het besluit in ogenschouw worden genomen en zowel op rechtmatigheid (volgens de geldende wet- en regelgeving) als op doelmatigheid (beleidsaspecten) wordt getoetst. De commissie rekent het tot haar taak om een bijdrage te leveren aan een goede verhouding tussen burger en bestuur en daarbij een luisterend oor te hebben voor de burger zodat deze zich gehoord en begrepen voelt. Ook rekent de commissie het tot haar taak om de kwaliteit van het handelen van het bestuursorgaan te bevorderen en gebreken aan primaire besluiten te constateren opdat de besluitvorming in bezwaar kan worden hersteld. In de Verordening Commissie Rechtsbescherming gemeente Meierijstad is opgenomen dat de commissie niet bevoegd is te adviseren over besluiten op grond van de Wet waardering onroerende zaken en de gemeentelijke belastingen. Gegevens over deze bezwaarschriften zijn dan ook buiten beschouwing gelaten.

Daarnaast staat tegen besluiten die worden voorbereid met de uniforme openbare voorbereidingsprocedure, zoals het vaststellen van bestemmingsplannen, geen bezwaar open maar rechtstreeks beroep, zodat ook deze zaken buiten het jaarverslag blijven. 2.2 Samenstelling van de commissie en ondersteuning De commissie bestaat uit deskundigen die niet in dienst zijn van de gemeente Meierijstad. De leden hebben geen binding met de gemeente en zijn er niet woonachtig. De commissieleden worden steeds voor een periode van vier jaren (her)benoemd. De voorzitter en de leden van de commissie nemen niet deel aan de behandeling van een bezwaarschrift indien daarbij hun onpartijdigheid in het geding kan zijn. De onafhankelijkheid van de commissie is daarmee gewaarborgd. De secretarissen van de commissie zijn geen lid van de commissie maar ambtenaar in dienst van de gemeente Meierijstad. Zij zijn eveneens onafhankelijk en niet betrokken bij de voorbereiding van het besluit dat ter discussie staat. De administratieve ondersteuning van de commissie wordt verzorgd door het werkatelier Juridische Zaken. Voorzitter

de heer mr. P.A.J.S. Lathouwers

Leden:

de heer mr. J. Bijveld, tevens plv. voorzitter de heer mr. M.M.M. Kapteijns mevrouw mr. H.A.M. van Gerwen mevrouw mr. J.J.H. van Goch de heer mr. E. Krens de heer mr. G. Le Noble

Secretarissen:

mevrouw mr. K.E. Geurts-Verstraaten mevrouw mr. W.F.M. van Gurp-Steenbakkers de heer T.J.M. Bockting, plv. mevrouw mr. C.G. Heijstek mevrouw mr. S.A.P.M. Hubens-van de Loo

5

Omdat zowel mevrouw Van Gurp als de heer Bockting in de loop van 2024 met pensioen zijn gegaan. Zijn mevrouw Heijstek en mevrouw Hubens-van de Loo begin 2024 benoemd tot secretaris van de commissie. 2.3 Werkwijze van de commissie De commissie werkt zoals is vastgelegd in de Algemene wet bestuursrecht en de Verordening Commissie Rechtsbescherming gemeente Meierijstad. De commissie heeft, voordat een advies over het ingekomen bezwaarschrift wordt uitgebracht, tot taak om bezwaarmakers te horen in verband met door hen gemaakte bezwaren. Hiertoe houdt de commissie normaal gesproken twee keer per maand een hoorzitting waarbij in principe op elke hoorzitting (maximaal) vier zaken worden geagendeerd. In 2023 zijn er in totaal 22 hoorzittingen gehouden waarin 69 bezwaarschriften aan de orde zijn geweest. In 2024 zijn er in totaal 26 hoorzittingen gehouden, waarin er 71 bezwaarschriften aan de orde zijn geweest. Tijdens de hoorzittingen worden bezwaarmaker(s), eventuele derde-belanghebbenden en (een vertegenwoordiging van) het bestuursorgaan in de gelegenheid gesteld om het bezwaarschrift toe te lichten dan wel inhoudelijk te reageren op het ingediende bezwaar. Daarnaast kunnen vragen die de commissie heeft door partijen worden beantwoord. De hoorzitting is in principe openbaar en dus voor iedereen vrij toegankelijk. Soms echter vindt de behandeling achter gesloten deuren plaats.

Dat is bijvoorbeeld het geval bij bezwaarschriften die gericht zijn tegen besluiten op grond van de Participatiewet en de Wet maatschappelijke ondersteuning. Vaak worden dan privacygevoelige zaken besproken, waardoor een behandeling achter gesloten deuren gerechtvaardigd is. De beraadslaging na afloop van de hoorzitting vindt achter gesloten deuren plaats. Na de hoorzitting wordt het advies geformuleerd en door de secretaris op papier uitgewerkt. Het advies wordt aangeboden aan het bestuursorgaan door middel van het toesturen daarvan aan de behandelend ambtenaar. Het bestuursorgaan neemt vervolgens een beslissing op het bezwaarschrift en neemt daarbij het advies van de commissie in acht. Het bestuursorgaan is niet gebonden aan het advies van de commissie. Wenst het bestuursorgaan echter af te wijken van het advies van de commissie dan kan dit alleen indien dit gemotiveerd gebeurt, de zogenaamde verzwaarde motiveringsplicht. In de mandaatregeling is de bevoegdheid om te beslissen op het bezwaar, onder voorwaarden, gemandateerd aan de ambtelijke organisatie. Een van die voorwaarden is dat het besluit niet afwijkt van het advies van de commissie. Het advies van de commissie wordt als bijlage bij de beslissing op het bezwaarschrift aan bezwaarmaker en eventuele derde-belanghebbenden verzonden.

Andere aanpak In het merendeel van de gevallen vindt er, voordat de zaak op hoorzitting wordt ingepland, overleg plaats tussen de (plv.)secretaris van de commissie en de medewerker die het bezwaarschrift in behandeling heeft om te bepalen of het zinvol is een gesprek aan te gaan met alle betrokkenen. De inzet van mediationvaardigheden ofwel de andere (informele) aanpak, is een vast onderdeel in de behandeling van het bezwaarschrift. De andere aanpak staat voor een niet juridische aanpak van het bezwaarschrift. Alle betrokken partijen zoeken samen naar de beste manier om het conflict op te lossen. In de Verordening

6

Commissie Rechtsbescherming gemeente Meierijstad is deze werkwijze verankerd. De secretaris van de commissie onderzoekt of het bezwaar via premediation kan worden opgelost en zal daartoe de nodige handelingen verrichten. Sinds juni 2018 is de gemeente Meierijstad aangesloten bij de Mediatorspool Brabant. Deze pool bestaat uit medewerkers van de Provincie Noord-Brabant, de gemeenten Eindhoven, Tilburg, Breda, ’s-Hertogenbosch, Helmond, Geldrop-Mierlo en Eersel en het waterschap Brabantse Delta. Het doel van deze samenwerkingsvorm is om elkaar te helpen door bij elkaars organisaties, kosteloos, te bemiddelen bij een conflict. De mediators van de pool zijn allemaal MfN registermediator. Binnen de gemeente Meierijstad is er een petit comité waarin alle bezwaarschriften worden besproken die wellicht in de pool kunnen worden gebracht. 2.4 Bijzonderheden in het verslagjaar 2023 / 2024 De bezwaren gericht tegen de besluiten over de energietoeslag hebben in het jaar 2023 een grotere druk gelegd op de medewerkers van Toegang. Wederom zijn er in 2023 en 2024 zgn “bulkzaken” geweest. Zowel tegen de aanleg van padelbanen in Schijndel als tegen de bomenkap in Schijndel zijn meerdere bezwaarschriften ingediend. 3.

Bezwaarschriften 2023 / 2024 3.1 Aantal nieuwe bezwaarschriften 2023 Tussen 1 januari 2023 en 31 december 2023 zijn er 243 bezwaarschriften ontvangen waarvan op het gebied van: sociaal domein 74 vergunningverlening, toezicht en handhaving 146 overige domeinen 23 2024 Tussen 1 januari 2024 en 31 december 2024 zijn er 165 bezwaarschriften ontvangen waarvan op het gebied van: sociaal domein 67 vergunningverlening, toezicht en handhaving 79 overige domeinen 19 3.1.1 Ontvangen bezwaarschriften sociaal domein ontvangen bezwaarschriften werkvoorraad per 1 januari 2023 / 1 januari 2024 ingetrokken na informele aanpak met herziening besluit ingetrokken na informele aanpak met handhaving besluit behandeld door de commissie op 1 januari 2024 / 2025 nog in behandeling

2023 74 27 31

2024 67 26 30

13

26

31 26

20 17

In 2023 zijn er 74 bezwaarschriften op het werkterrein van het sociaal domein ingekomen. Uitgesplitst naar onderwerp: Participatiewet 34, bijzondere bijstand 13, WMO 10, overige regelingen 17 (waaronder bijdrage maatschappelijke participatie en individuele inkomenstoeslag ).

7

In 2024 zijn er 67 bezwaarschriften op het werkterrein van het sociaal domein ingekomen. Uitgesplist naar onderwerp: Participatiewet 27, Energietoeslag 5, GPK 7, WMO 16, overige regelingen 12 (waaronder individuele inkomenstoeslag). 3.1.2 Ontvangen bezwaarschriften domein vergunningverlening, toezicht en handhaving 2023 2024 ontvangen bezwaarschriften 146 79 werkvoorraad per 1 januari 2023 / 1 januari 2024 16 72 ingetrokken na informele aanpak met herziening besluit 1 0 ingetrokken na informele aanpak met handhaving besluit 9 16 behandeld door de commissie 80 84 op 1 januari 2024 /2025 nog in behandeling 72 51 In 2023 zijn er 146 bezwaarschriften op het werkterrein vergunningverlening, toezicht en handhaving ingekomen. Op 1 januari 2024 zijn er 72 bezwaarschriften in behandeling (tegen enkele besluiten zijn meerdere bezwaarschriften ingekomen). In 2024 zijn er 79 bezwaarschriften op het werkterrein vergunningverlening, toezicht en handhaving ingekomen. Op 1 januari 2025 zijn er 51 bezwaarschriften in behandeling (tegen enkele besluiten zijn meerdere bezwaarschiften ingekomen).

3.1.3 Ontvangen bezwaarschriften overige domeinen ontvangen bezwaarschriften werkvoorraad per 1 januari 2023 / 1 januari 2024 ingetrokken na informele aanpak met herziening besluit ingetrokken na informele aanpak met handhaving besluit behandeld door de commissie op 1 januari 2024 / 2025 nog in behandeling

2023 23 35 7 12 38 1

2024 19 1 0 10 2 8

In 2023 zijn er 23 bezwaarschriften ingekomen op de overige werkterreinen. Deze bezwaarschriften betreffen de navolgende onderwerpen: APV, BRP/BAG, GPK, Planschade, Subsidie, Verkeer, Wijziging bestemmingsplan en Woo. Op 1 januari 2024 is er nog 1 bezwaarschrift in behandeling. In 2024 zijn er 19 bezwaarschriften ingekomen op de overige werkterreinen. Deze bezwaarschriften betreffen de navolgende onderwerpen: BRP, geluidsanering, GPP, herbegraven, leerplicht, parkeerontheffing, revisie, Straat- en huisnummerbesluit, subsidie, Woo, Op 1 januari 2025 zijn er nog 8 bezwaarschriften in behandeling.

8

3.2 De resultaten over 2023 / 2024 Sociaal domein In 2023 is door de commissie over 31 bezwaarschriften advies uitgebracht. In 2024 was dat over 20 bezwaarschriften. Het resultaat is als volgt. 2023 2024 ongegrond 17 9 gegrond* 6 7 niet-ontvankelijk 8 4 *in het geval de commissie aanvulling of verbetering van het besluit noodzakelijk acht, zoals een verbeterde motivering of een andere juridische grondslag, luidt het advies gegrond maar kan het geconstateerde gebrek bij de beslissing op bezwaar worden hersteld. Het uiteindelijke resultaat van de bezwaarprocedure kan alsdan ongegrond zijn. Domein vergunningverlening, toezicht en handhaving In 2023 door de commissie over 80 bezwaarschriften advies uitgebracht. In 2024 was dat over 84 bezwaarschriften. Het resultaat is als volgt. 2023 2024 ongegrond 47 38 gegrond* 22 32 niet-ontvankelijk 11 14 * De commissie heeft in enkele zaken geconstateerd dat het bestreden besluit niet (zonder meer) in stand kan blijven. In het geval de commissie aanvulling of verbetering van het besluit noodzakelijk acht, zoals een verbeterde motivering of een andere juridische grondslag, luidt het advies gegrond maar kan het geconstateerde gebrek bij de beslissing op bezwaar worden hersteld. Het uiteindelijke resultaat van de bezwaarprocedure kan alsdan ongegrond zijn.

Elk afzonderlijk ingediend bezwaarschrift tegen datzelfde besluit resulteert in een gegrond bezwaar. Overige domeinen In 2023 zijn er 38 bezwaarschriften door de commissie behandeld. In 2024 waren er dat slechts 2. Het resultaat is als volgt. 2023 2024 ongegrond 29 2 gegrond 7 0 niet-ontvankelijk 2 0 3.3 Besluiten op bezwaar Vanuit het secretariaat van de commissie worden de gegevens tot en met het uitbrengen van het advies bijgehouden. De uiteindelijke besluiten op bezwaar worden door het betreffende werkatelier opgesteld en geadministreerd. Voor zover het secretariaat van de commissie heeft kunnen nagaan, is slechts in enkele gevallen het advies van de commissie niet overgenomen en een andersluidend besluit genomen (zogenaamd contrair gaan). Deze contraire besluiten op bezwaar worden niet onder mandaat genomen.

9

3.4 Termijnoverschrijdingen/wet dwangsom Een bezwaarschrift is tijdig afgehandeld als het binnen 12 weken na afloop van de bezwaartermijn (dit is 6 weken na bekendmaking van het bestreden besluit) is afgehandeld. Als er een pro forma bezwaarschrift wordt ingediend of wordt geconstateerd dat er een gebrek aan het bezwaarschrift kleeft, krijgt de bezwaarmaker een termijn om nadere gronden van bezwaar in te dienen of het gebrek te herstellen. Gedurende deze hersteltermijn wordt de afhandelingstermijn opgeschort. Ook komt het voor dat de behandeling van de zaak op hoorzitting op verzoek van de bezwaarmaker of derde-belanghebbende wordt uitgesteld vanwege bijzondere omstandigheden. Het horen van partijen is een essentieel onderdeel van de bezwaarprocedure. Daarom wordt een dergelijk verzoek in beginsel alleen geweigerd als een van de betrokken partijen op goede gronden aangeeft niet te kunnen instemmen met het verzoek om uitstel. De termijn van 12 weken kan met 6 weken worden verdaagd. Daarnaast bestaat de mogelijkheid om in overleg met bezwaarmaker(s) en derde-belanghebbende(n) de termijn te verlengen. De verantwoordelijkheid voor het tijdig verdagen ligt bij het betreffende vakatelier. Met de aandacht voor de andere aanpak van bezwaarschriften gaan partijen met elkaar in overleg om te komen tot een andere oplossing dan de juridische bezwaarprocedure.

Als de termijn niet nadrukkelijk wordt opgeschort, gelden de wettelijke afdoeningstermijnen. In de praktijk wordt niet altijd schriftelijk opgeschort, zodat hiervoor in beginsel de genoemde afdoeningstermijnen gelden. Is het bestuursorgaan te laat met het nemen van het besluit op bezwaar kan zij door belanghebbenden schriftelijk in gebreke worden gesteld. Het bestuursorgaan is ingevolge artikel 4:17, derde lid, van de Algemene wet bestuursrecht alsdan een dwangsom verschuldigd, vanaf de dag waarop twee weken zijn verstreken na ontvangst van de ingebrekestelling en voor ten hoogste 42 dagen. Voor zover de commissie heeft kunnen nagaan zijn er in 2023 slechts 2 ingebrekestellingen ontvangen wegens het uitblijven van een beslissing op bezwaar. Daarvan was er 1 zaak vanuit het sociaal domein en 1 zaak vanuit VTH. In 2024 zijn er 10 ingebrekestellingen ontvangen wegens het uitblijven van een beslissing op bezwaar. Daarvan waren er 3 zaken vanuit Juridische Zaken, 3 zaken vanuit sociaal domein, 1 zaak vanuit IV, OOV & crisisbeheersing, 1 zaak vanuit Openbaar gebied, 1 zaak vanuit VTH en 1 zaak vanuit Programma’s & strategisch beleid (P&D).

10

4. Beroep en hoger beroep Voor zover de commissie heeft kunnen nagaan zijn er in 2023, 52 lopende (hoger) beroepszaken aanhangig. In 2024 zijn er 15 lopende (hoger) beroepszaken aanhangig. Voor het sociaal domein zijn dat er 3 in 2023. In 2024 zijn dat er 6. beroep

Totaal

Ongegrond

niet-ontvankelijk

Nog geen uitspraak

2023 2024

3 6

0 1

1 0

2 5

Voor het domein vergunningverlening, toezicht en handhaving zijn dat er 14 in 2023. In 2024 zijn dat er 27 beroep totaal ongegrond niet-ontvankelijk ingetrokken nog geen uitspraak 2023 14 5 1 1 7 2024 27 0 1 4 22 Voor de overige domeinen zijn dat er 51 in 2023. In 2024 zijn dat er: 9 beroep totaal ongegrond niet-ontvankelijk ingetrokken 2023 2024

51 9

2 1

7 1

9 0

gegrond 10 0

nog geen uitspraak 23 7

5. Vergelijking jaarcijfers 2023 – 2024 5.1 Ontvangen bezwaarschriften In het verslagjaar 2023 zijn er 243 bezwaarschriften ingekomen waarvan sociaal domein 74 vergunningverlening, toezicht en handhaving 146 overige domeinen 23 In het verslagjaar 2024 zijn er 165 bezwaarschriften ingekomen waarvan sociaal domein 67 vergunningverlening, toezicht en handhaving 79 overige domeinen 19 Het aantal ingekomen bezwaarschriften is fors gedaald voor VTH. Voor het sociaal domein en de overige domeinen is de werkvoorraad nagenoeg gelijk gebleven. De afname bij VTH is te verklaren doordat er in 2023 tegen verschillende besluiten een veelvoud aan bezwaarschriften zijn ingediend. In 2024 lag het aantal ‘bulkbezwaren’ lager. Hierdoor is het aantal ingediende bezwaren weliswaar afgenomen maar is de werkdruk niet evenredig afgenomen doordat het aantal besluiten waartegen de bezwaarschriften gericht zijn niet verminderd zijn. Verder kan worden geconcludeerd dat het aantal openstaande in behandeling zijnde zaken, vergeleken met 1 januari 2024, per 1 januari 2025 flink is afgenomen van 99 openstaande dossiers naar 76 nog af te handelen dossiers.

11

5.2 Andere aanpak Het resultaat van de andere aanpak is procentueel ten opzichte van 2023 gelijk gebleven. Zowel in 2023 als in 2024 heeft de andere aanpak in circa 50% van de zaken geleid tot een oplossing van het geschil. 6. Conclusies en aanbevelingen De commissie doet de navolgende aanbevelingen om de doelstellingen en ambities te verbeteren of te bereiken: • •

•

•

• •

de commissie constateert dat het op eenduidige wijze aanleveren van procesdossiers en met name het tijdig aandragen van zaken voor de hoorzitting verbeterd kan worden. de commissie stelt vast dat de vakambtenaren een (te) grote werkvoorraad hebben, waardoor zaken vaak laat op zitting worden gebracht. De commissie uit hierover haar zorgen en vraagt hiervoor aandacht. als er door de commissie gebreken in de besluitvorming worden geconstateerd dan gaat het voornamelijk om een gebrekkige voorbereiding en/of motiveringsgebreken in het primaire besluit. Door zowel het zorgvuldig doorlopen van de procedure als een betere toets (rechtmatigheid en doelmatigheid) die voldoende juridische kennis veronderstelt bij de medewerker kan hierin verbetering worden gebracht. de commissie constateert in het kader van de verlening van omgevingsvergunningen dat de aanvragen regelmatig onvolledig/onvoldoende getoetst worden. Door hier aandacht aan te geven kan dit de bezwaarprocedure bespoedigen. de commissie stelt t.z.t. een terugkoppeling van deze aanbevelingen op prijs. de inzet van mediationvaardigheden als een vorm van een andere manier van geschilbeslechting kan een oplossing bieden om de instroom van bezwaarschriften bij de commissie te verminderen; door in een vroeg stadium de communicatie met partijen aan te gaan kunnen geschillen op een informele wijze worden opgelost.

De commissie concludeert dat de afwikkeling van bezwaren via de andere aanpak zeer duidelijk vruchten afwerpt.

Meierijstad, 18 februari 2025 De Commissie Rechtsbescherming Meierijstad, de secretaris, de voorzitter, mr. K.E. Geurts-Verstraaten

mr. P.A.J.S. Lathouwers