A6f Provincie NB - Visueel Jaarverslag Interbestuurlijk Toezicht 2023

Jaarverslag Interbestuurlijk Toezicht 2023

€

€

Huisvesting vergunninghouders

Financieel toezicht

Toezicht op de kwaliteit van het openbaar bestuur is een

Water

Omgevingsrecht

Monumentenzorg

Informatie- en archiefbeheer

Resultaten interbestuurlijk toezicht

wettelijke taak én kerntaak van de provincie. Interbestuur-

2017

lijk toezicht (IBT) draagt bij aan krachtige Brabantse lokale

2018

79%

12%

9%

overheden. Die hun wettelijke taken correct uitvoeren en het

2019

80%

13%

7%

goede voorbeeld geven richting burgers en bedrijven.

2020

77%

18%

5%

Daardoor kunnen burgers vertrouwen op hun overheid.

2021

78%

IBT is een onmisbare schakel in het geheel van ‘checks &

2022

85%

balances’. Deze visual is een samenvatting van het

2023

81%

Jaarverslag IBT 20231 .

75%

voldoet

19%

6%

6%

16% 3%

12% 10%

voldoet gedeeltelijk

9%

voldoet niet

Doelen Doelen voor 2023 uit Beleidskader IBT 2020-2023 ‘Toezicht in balans’:

KADERS

DOEL

• Gemeentewet • Waterschapswet • Verordening systematische

• In systematisch toezicht geen enkele Brabantse lokale overheid beoordeeld als ‘voldoet niet’. • Tenminste 75% als ‘voldoet’ beoordeeld. • Eventuele interventies binnen een jaar afgerond.

• Goed functionerend openbaar bestuur • Correcte uitvoering van wettelijke

toezichtinformatie • Specifieke wetgeving • Wet gemeenschappelijke regelingen

Hiervoor moderniseren we ons toezicht in lijn met landelijke ontwikkelingen:

taken door lokale overheden

• Voorbeeldfunctie lokale overheden • Burgers kunnen vertrouwen op de

overheid

INTERBESTUURLIJK TOEZICHT

• Met nadruk op lerend toezicht en dialoog. • Met focus op ‘interactie’ tussen toezichthouder en toezichtontvanger en ‘diagnose’ (verzamelen en beoordelen van informatie over de taakuitvoering). Ons toezicht krijgt zo meer impact op de uitvoeringspraktijk van toezichtontvangers. En op het optimaal functioneren van het openbaar bestuur in Noord-Brabant.

DIAGNOSE

INTERACTIE

• Systematisch toezicht • Thema-onderzoeken • Reality-checks • Klachten en sigalen • Interventieproces

• Ambtelijke dialooggesprekken • Bestuurlijke dialooggesprekken • Kennisbijeenkomsten • Gezamelijke risico-analyses • Klankbordgroep(en)

Algemeen Dit jaar evalueerden we ons beleidskader en werkten we samen met de Klankbordgroep IBT aan het nieuwe beleidskader ‘Toekomstbestendig bestuur’. Het nieuwe doorontwikkelde IBT-Dashboard is in april 2023 gepubliceerd. Op het dashboard zijn de toezichtoordelen van de Brabantse gemeenten over de afgelopen vijf jaar zichtbaar op een kleurenkaart. Voor 2023 zijn daaraan de brieven gekoppeld met het toezichtoordeel.

€

€

Financieel toezicht Vanuit ‘interactie’ verspreidden we de jaarlijkse begrotingscirculaire met actualiteiten die de begroting kunnen beïnvloeden. Verder is in samenwerking met de vereniging van Brabantse gemeenten (VBG) het rapport naar de financiële situatie van gemeenten ‘Investeren in de eerste overheid’ aangeboden aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In financieel onzekere tijden een duidelijk signaal. Ook startten we het themaonderzoek naar onderwijshuisvesting op. cijfers van gemeentebegrotingen 2024

Vanuit ‘diagnose’:

5% VOLDOET MET KANTEKENINGEN.

• beoordeelden we de begrotingen van alle gemeenten • was er met iedere gemeente een dialooggesprek over actualiteiten en voorjaars- of kadernota’s in aanloop naar het maken van de begroting 2024, • beoordeelden we 53 gemeenten als ‘voldoet’ voor een structurele en reëel sluitende begroting 2024, • beoordeelden we 3 gemeenten als ‘voldoet met kanttekeningen’. De begroting 2024 was naar ons oordeel niet structureel en reëel sluitend. Het evenwicht komt tot stand in de meerjarenraming.

NG

BEGROTI

95% VOLDOET

Uit alle begrotingen blijkt een onzekere financiële toekomst. Grootste oorzaak hiervan is de daling van de algemene uitkering vanaf 2026, ook wel ‘het ravijnjaar’ genoemd, vanwege de nieuwe financieringssystematiek, de opschalingskorting en de Rijksbijdrage voor jeugdzorg. Met de val van het kabinet blijft er voor gemeenten onzekerheid. Het grote aantal structureel en reëel sluitende begrotingen 2024 komt onder andere door het advies van de VNG om een realistische begroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027 vast te stellen, ook als de meerjarenraming tekorten laat zien. De meerjarenraming geeft het volgende beeld. Bij 43 van de 56 gemeenten is er nu nog geen zicht op een structureel en reëel evenwicht in de jaarschijf 2027.

FINANCIËLE TOEKOMST

?

2025

2026

STELPOST JEUGDZORG

ALGEMENE UITKERING

toets van inzending

Voor de gemeenschappelijke regelingen zijn geen bijzonderheden. ‘Onze’ drie waterschappen voldoen aan de toets van inzenden van jaarverslag, jaarrekening en begroting. Wij beoordelen de begrotingen als evenwichtig.

Huisvesting vergunninghouders Vanuit ‘interactie’ organiseerde we in december een kennis- en informatiebijeenkomst voor alle Brabantse gemeenten over de aanhoudende grote opgave in onzekere tijden. De gemeenten kregen de gelegenheid om hierover vragen te stellen aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, het ministerie van Justitie en Veiligheid en de Immigratie- en Naturalisatiedienst. Ook is de praktijk toegelicht over hoe versneld aan een nieuw bestaan te helpen.

Gemeenten

Cijfers peildatum 1-1-2024

16%

38%

39%

TE HUUR

7%

VOLDOET

VOLDOET GEDEELTELIJK VERSCHOONBAAR

VOLDOET NIET

Vanuit ‘diagnose’ beoordeelden we op 1 januari 2024 of gemeenten het jaar ervoor voldoende vergunninghouders (asielzoekers met een verblijfsvergunning) hadden gehuisvest. Dit is helaas niet helemaal gelukt. Dit heeft mede te maken met de hoge taakstellingen en de krapte op de woningmarkt. Eenvoudige oplossingen zijn niet voorhanden ondanks de inzet en samenwerking. We hebben met 25% van de Brabantse gemeenten dialooggesprekken gevoerd. Om de relatie te versterken, de dagelijkse praktijk beter te leren kennen op basis van de dilemma’s en casuïstiek en best practices te delen.

Informatie- en archiefbeheer Vanuit ‘interactie’ is in mei de tweede van drie kennisbijeenkomsten georganiseerd over het wettelijk verplichte overzicht van archiefbescheiden. Een geslaagde bijeenkomst, waaruit blijkt dat toezichtontvangers aan de hand van gepresenteerde best practices aan de slag gaan in hun eigen praktijk.

01000101 1

100100110100101 01

Vanuit ‘diagnose’ beoordeelden we:

2%

15 JULI

14%

84%

VOLDOET GEDEELTELIJK

110100101000011 00

0100110 0 10011 11001

f Archeie wt

Cijfers gemeenten 2023

VOLDOET

01001100010 01 01001110

010001011010100110001 0

VOLDOET NIET

• of colleges aan de raden voor 15 juli verslag uitbrachten over informatie- en archiefbeheer, • of de colleges daarbij een SMART verbeterplan maakten met geconstateerde tekortkomingen en maatregelen, • gemeenschappelijke regelingen. Toezichtontvangers die geen ‘Voldoet’ hebben gescoord kregen minimaal één voortgangsgesprek. Daarnaast voerden we met 21 toezichtontvangers in een dialooggesprek.

Monumentenzorg Vanuit ‘interactie’is de nieuwe werkwijze van Monumentenzorg afgestemd en gecommuniceerd met gemeenten en het Monumentenhuis Noord-Brabant. Ook is de nieuwe werkwijze kort aan de orde geweest op een kennissessie voor gemeenten georganiseerd door Monumentenhuis Noord-Brabant en de provincie over de gevolgen van de nieuwe Omgevingsverordening voor het splitsten van waardevolle boerderijen.

Gemeentelijk monument

Vanuit ‘diagnose’ namen we vier beoordelingsvragen over Monumentenzorg op in de systematische toezichtronde van Omgevingsrecht. De vragen gingen over de naleving van de eisen over capaciteit, deskundigheid en de beleidscyclus VTH.

Tilburg

Omgevingsrecht Vanuit ‘interactie’ is bij negen gemeenten onderzoek naar de ‘Follow Up’ gedaan met de vraag wat er is gedaan met de conclusies en aanbevelingen uit onze rapporten ‘Maatregelen externe veiligheid spoorzone’, ‘Gemeentelijk toezicht constructieve veiligheid’ en ‘Gemeentelijke taakuitvoering klachten en meldingen Wabo-overtredingen’. De Brabantbrede rapporten blijken gemeenten vaak nieuwe inzichten te geven, waarna werkwijzen worden aangepast. We ontvingen ook een aantal tips en tops over onze manier van communiceren over de uitkomsten van onze thema-onderzoeken. We doen daar ons voordeel mee bij toekomstige onderzoeken.

RANCPLUPSIEOS RENT CO NGEN AANBEVELI

RAPPORT

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

Gemeentelijk en toezicht Maatregel constructieve externe RAPPORT CONCLUSIES EN veiligheid veiligheid AANBEVELINGEN e spoorzon Gemeentelijke taakuitvoering klachten en meldingen Waboovertredingen

Cijfers Kwaliteit VTH documenten 2023 2%

18%

NIEUWSBRIEF 80%

Vanuit ‘diagnose’ zijn beleidsplannen, uitvoerings programma’s en evaluatieverslagen van alle gemeenten beoordeeld. De gebruikte beoordelingsvragen komen voort uit wettelijke procescriteria voor VTH. Aan de hand van dezelfde vragen, ontvingen de waterschappen schriftelijke feedback op hun documenten. We beoordeelden in het systematisch toezicht Omgevingsrecht ook 2 vragen over Ruimtelijke Ontwikkeling.

Water Met alle waterschappen is een ambtelijk toezichtgesprek gevoerd over de verschillende toezichtonderwerpen en de voortgang ervan over 2022. Volgens de aangeleverde informatie en toelichting tijdens de gesprekken voldoen de waterschappen op alle onderdelen.

Het toezichtgebied Ruimtelijke ordening ontbreekt in de visual: er is geen systematisch toezicht uitgevoerd door het vervallen van de wettelijke grondslag. Ruimtelijke ordening gaat op in de Omgevingswet.

1