2023 - Gewaarmerkte jaarrekening gemeente Meierijstad 2023 d.d. 13.06.2024
Tekst van het document
Dit zijn de jaarstukken 2023 van de gemeente Meierijstad. Hierin blikken we terug naar de behaalde resultaten en financiën van het afgelopen jaar. De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. In de jaarstukken legt het college verantwoording af aan de gemeenteraad. Bij de programma's staat aangegeven wat we wilden bereiken, wat we daarvoor hebben gedaan en wat het gekost heeft.
2
Jaarstukken 2023 .....................................................................................................................................1 Inhoudsopgave .....................................................................................................................................3 Aanbiedingsbrief ...................................................................................................................................9 Financiën in één oogopslag............................................................................................................... 10 Samenvatting ..................................................................................................................................... 12 Leeswijzer ...................................................................................................................................... 13 Resultaat........................................................................................................................................ 14 Van begroting naar rekening ......................................................................................................... 14 Investeringen en eenmalige budgetten .........................................................................................
16 Resultaatbestemming .................................................................................................................... 18 Programmalijnen ................................................................................................................................... 21 Participatie & Polarisatie .................................................................................................................... 21 Ambitie ....................................................................................................................................... 21 Bestuursdoelen .......................................................................................................................... 21 Duurzaamheid ................................................................................................................................... 22 Ambitie ....................................................................................................................................... 22 Bestuursdoelen .......................................................................................................................... 22 Inclusie...............................................................................................................................................
23 Ambitie ....................................................................................................................................... 23 Bestuursdoelen .......................................................................................................................... 23 Programma's ......................................................................................................................................... 24 0 Bestuur, dienstverlening en vastgoed ............................................................................................ 25 Wat willen we bereiken? ................................................................................................................ 25 Ambitie ....................................................................................................................................... 25 Wat hebben we daarvoor gedaan? ............................................................................................... 27 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................... 29 Toelichting afwijkingen ..............................................................................................................
29 Investeringen ................................................................................................................................. 33 Verbonden partijen ........................................................................................................................ 33 1 Veiligheid ........................................................................................................................................ 34 Wat willen we bereiken? ................................................................................................................ 34 Ambitie ....................................................................................................................................... 34 Wat hebben we daarvoor gedaan? ............................................................................................... 35 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................... 37 Toelichting afwijkingen .............................................................................................................. 37 Investeringen .................................................................................................................................
40 Verbonden partijen ........................................................................................................................ 42 2 Verkeer, vervoer en openbare ruimte ............................................................................................. 43 Wat willen we bereiken? ................................................................................................................ 43 Ambitie ....................................................................................................................................... 43 Wat hebben we daarvoor gedaan? ............................................................................................... 43
3
Wat heeft het gekost? .................................................................................................................... 46 Toelichting afwijkingen .............................................................................................................. 46 Investeringen ................................................................................................................................. 51 3 Economie ........................................................................................................................................ 65 Wat willen we bereiken? ................................................................................................................ 65 Ambitie ....................................................................................................................................... 65 Wat hebben we daarvoor gedaan? ............................................................................................... 66 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................... 69 Toelichting afwijkingen ..............................................................................................................
69 Investeringen ................................................................................................................................. 72 Verbonden partijen ........................................................................................................................ 72 4 Onderwijs ........................................................................................................................................ 73 Wat willen we bereiken? ................................................................................................................ 73 Ambitie ....................................................................................................................................... 73 Wat hebben we daarvoor gedaan? ............................................................................................... 74 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................... 75 Toelichting afwijkingen .............................................................................................................. 76 Investeringen .................................................................................................................................
79 Verbonden partijen ........................................................................................................................ 86 5 Sport, Kunst en cultuur, Recreatie en Toerisme ............................................................................ 87 Wat willen we bereiken? ................................................................................................................ 87 Ambitie ....................................................................................................................................... 87 Wat hebben we daarvoor gedaan? ............................................................................................... 88 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................... 90 Toelichting afwijkingen .............................................................................................................. 91 Investeringen ................................................................................................................................. 94 Verbonden partijen ........................................................................................................................
94 6 Sociaal Domein .............................................................................................................................. 95 Wat willen we bereiken? ................................................................................................................ 95 Ambitie ....................................................................................................................................... 95 Wat hebben we daarvoor gedaan? ............................................................................................... 97 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................. 100 Toelichting afwijkingen ............................................................................................................ 100 Investeringen ............................................................................................................................... 107 Verbonden partijen ...................................................................................................................... 110 7 Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid .................................................................................. 111 Wat willen we bereiken? ..............................................................................................................
111 Ambitie ..................................................................................................................................... 111 Wat hebben we daarvoor gedaan? ............................................................................................. 112 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................. 114 Toelichting afwijkingen ............................................................................................................ 114 Investeringen ............................................................................................................................... 119
4
Verbonden partijen ...................................................................................................................... 119 8 Ruimtelijke ontwikkeling en wonen ............................................................................................... 120 Wat willen we bereiken? .............................................................................................................. 120 Ambitie ..................................................................................................................................... 120 Wat hebben we daarvoor gedaan? ............................................................................................. 121 Wat heeft het gekost? .................................................................................................................. 123 Toelichting afwijkingen ............................................................................................................ 124 Investeringen ............................................................................................................................... 128 Verbonden partijen ...................................................................................................................... 133 9 Financiële informatie programmaplan ..........................................................................................
134 Toelichting Financiële informatie programmaplan........................................................................... 135 Wat heeft het gekost .................................................................................................................... 135 Toelichting afwijkingen ............................................................................................................ 136 Investeringen ............................................................................................................................... 142 Paragrafen ........................................................................................................................................... 144 Lokale heffingen .............................................................................................................................. 145 Beleid en ontwikkelingen ............................................................................................................. 146 Opbrengsten ................................................................................................................................ 146 Overzicht heffingen (hoofdlijnen) .................................................................................................
148 Baatbelasting ........................................................................................................................... 148 Bedrijven Investeringszone (BIZ) ............................................................................................ 148 Begraafplaatsrechten .............................................................................................................. 148 Leges ....................................................................................................................................... 149 Marktgelden ............................................................................................................................. 149 OZB ......................................................................................................................................... 149 Reclamebelasting .................................................................................................................... 149 Reinigingsheffing ..................................................................................................................... 150 Rioolheffing .............................................................................................................................. 150 Scheepvaartrechten ................................................................................................................
151 Toeristenbelasting ................................................................................................................... 151 Lokale belastingdruk .................................................................................................................... 151 Kwijtschelding .............................................................................................................................. 151 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................................................... 152 Beleid en ontwikkelingen ............................................................................................................. 153 Weerstandscapaciteit &-vermogen ............................................................................................. 153 Risico's......................................................................................................................................... 154 Financiële kengetallen ................................................................................................................. 157 Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................................................... 160 Beleid en ontwikkelingen .............................................................................................................
161 Beheer openbare ruimte .............................................................................................................. 163 Civieltechnische kunstwerken ................................................................................................. 163 Wegen ..................................................................................................................................... 164
5
Openbare verlichting ............................................................................................................... 164 Openbaar groen ...................................................................................................................... 165 Riolering....................................................................................................................................... 166 Vastgoed...................................................................................................................................... 167 Speelterreinen ............................................................................................................................. 168 Financiering ..................................................................................................................................... 169 Beleid en ontwikkelingen ............................................................................................................. 170 Rente ........................................................................................................................................... 170 Vermogenspositie ........................................................................................................................
172 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................. 173 Ambitie ......................................................................................................................................... 174 HRM ............................................................................................................................................. 174 Informatie en gegevensbescherming .......................................................................................... 174 Control & rechtmatigheidsverantwoording .................................................................................. 175 Maatschappelijk verantwoord ondernemen ................................................................................. 177 Duurzaamheid ............................................................................................................................. 177 Dienstverlening ............................................................................................................................ 177 Fraude en integriteit .....................................................................................................................
178 Verbonden partijen .......................................................................................................................... 179 Beleid en ontwikkelingen ............................................................................................................. 180 Overzicht van Verbonden partijen ............................................................................................... 181 Gemeenschappelijke regelingen ................................................................................................. 181 Regionaal Bureau Leerplicht ................................................................................................... 181 Veiligheidregio Brabant-Noord ................................................................................................ 182 Werkvoorzieningsschap De Dommel (WSD) .......................................................................... 183 Kleinschalig Collectief Vervoer ................................................................................................ 185 Stadsgewest 's-Hertogenbosch (alleen stortplaats) ................................................................ 186 Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord ............................................
188 Werkvoorzieningsschap Noordoost Brabant ........................................................................... 190 Omgevingsdienst Brabant-Noord ............................................................................................ 192 Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Hart voor Brabant ................................................ 194 Brabants Historisch Informatiecentrum (BHIC) ....................................................................... 196 Vennootschappen en coörperaties .............................................................................................. 197 N.V. Bank voor Nederlandse Gemeenten ............................................................................... 198 N.V. Brabant Water ................................................................................................................. 200 Accommodatiebeheer Schijndel B.V. ...................................................................................... 201 N.V. Monumenten Beheer Brabant ......................................................................................... 202 Scheifelaar II Beheer B.V. ....................................................................................................... 202 Scheifelaar II C.V. ....................................................................................................................
203 Stichtingen en Verenigingen........................................................................................................ 204 Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Noordoost........................................................................... 205 Stichting Agrifood Capital ........................................................................................................ 206
6
Stichting tot beheer van het Paulusgasthuis in Sint-Oedenrode ............................................. 207 Smederijmuseum in Sint-Oedenrode ...................................................................................... 207 Stichting museum Henkenshage ............................................................................................. 207 Overige verbonden partijen ......................................................................................................... 208 Regio Noordoost Brabant ........................................................................................................ 209 Centrumregeling Jeugdhulp Noordoost Brabant ..................................................................... 211 Centrumregeling ter uitvoering Wmo ....................................................................................... 212 Samenwerkingsovereenkomst beschermd wonen en maatschappelijke opvang ................... 213 Grondbeleid ..................................................................................................................................... 215 Beleid en ontwikkelingen .............................................................................................................
216 Resultaten.................................................................................................................................... 217 Winstnemingen ............................................................................................................................ 220 Risicobeheersing ......................................................................................................................... 221 Wet open overheid .......................................................................................................................... 223 Financiën ............................................................................................................................................. 224 Exploitatieresultaat .................................................................................................................. 225 Overzicht van baten en lasten ..................................................................................................... 226 Structurele reservemutaties ......................................................................................................... 228 Incidentele baten en lasten ..........................................................................................................
229 Informatie in het kader van de WNT ............................................................................................ 242 Gerealiseerde baten en lasten per taakveld ............................................................................ 244 Eenmalige budgetten ................................................................................................................... 246 Investeringen ............................................................................................................................... 250 Balans .............................................................................................................................................. 255 Toelichting op de balans .............................................................................................................. 258 Toelichting activa ..................................................................................................................... 259 Immateriële vaste activa ...................................................................................................... 259 Materiële vaste activa .......................................................................................................... 259 Financiële vaste activa ........................................................................................................
261 Voorraden ............................................................................................................................ 261 Uitzettingen .......................................................................................................................... 263 Liquide middelen ................................................................................................................. 264 Overlopende activa .............................................................................................................. 265 Toelichting passiva .................................................................................................................. 267 Eigen vermogen .................................................................................................................. 267 Voorzieningen ...................................................................................................................... 269 Langlopende schulden ........................................................................................................ 271 Kortlopende schulden .......................................................................................................... 271 Overlopende passiva ...........................................................................................................
271 Niet uit de balans blijkende verplichtingen .............................................................................. 275 Grondslagen .................................................................................................................................... 278 Balans .......................................................................................................................................... 279
7
Baten en lasten ............................................................................................................................ 284 Rechtmatigheidsverantwoording ................................................................................................. 285 Verantwoording specifieke uitkeringen ............................................................................................ 286 Rechtmatigheidsverantwoording ..................................................................................................... 326
8
Geachte raadsleden, Hierbij bieden wij u de jaarstukken over 2023 aan. Jaarlijks stellen wij het jaarverslag en de jaarrekening op en leggen met deze stukken verantwoording af over het gevoerde beleid en de financiën. We kijken terug op het vorig jaar. Hebben we onze (hoofd)doelen en ambities bereikt? Hoe is het geld uit de begroting van het vorig jaar besteed? Zijn we binnen de budgetten gebleven? De speerpunten van beleid en de ambities voor het jaar 2023 zijn opgenomen in de 'Thuis in Meierijstad Mijlpalen'. In het jaarverslag hebben wij per programma een verantwoording opgenomen per bestuursdoel. Financieel sluiten we het jaar af met een positief resultaat. In het jaarverslag zijn per programma de afwijkingen ten opzichte van de bijgestelde begroting toegelicht. Burgemeester en wethouders van de gemeente Meierijstad. De secretaris, Drs. M.G.C. Wilms - Wils RA
De burgemeester, ir. C.H.C. van Rooij
9
KSG Registeraccountants B.V.
Paraaf:
Behorende bij onze verklaring d.d. 13 juni 2024
PBO
10
KSG Registeraccountants B.V.
Paraaf:
Behorende bij onze verklaring d.d. 13 juni 2024
PBO
11
KSG Registeraccountants B.V.
Paraaf:
Behorende bij onze verklaring d.d. 13 juni 2024
PBO
12
De jaarstukken bestaan uit een jaarverslag en een jaarrekening. Het jaarverslag bestaat uit de 9 programma’s, het financiële informatie programmaplan en de (verplichte) paragrafen. Bij elk programma gaan we in op de drie W-vragen: 'Wat willen we bereiken?', 'Wat hebben we daarvoor gedaan?' en 'Wat heeft het gekost?'. Ook zijn hier de lopende investeringen opgenomen en de relatie met verbonden partijen voor het programma. Wat willen we bereiken? De doelstellingen bij 'Wat willen we bereiken?' zijn overgenomen uit 'Thuis in Meierijstad Mijlpalen'. Op deze plek staan ook de verplichte beleidsindicatoren uit het besluit begroten en verantwoorden (BBV). De laatst bekende gegevens van waarstaatjegemeente.nl. zijn in de tabellen vermeld. Als in de tabel bijvoorbeeld 2022 staat, dan betekent dit dat hierna geen meting meer heeft plaatsgevonden. Als referentiemeting voor de gemeente Meierijstad vermelden we het gemiddelde van gemeenten in de klasse > 50.000 en < 100.000 inwoners. Wat hebben we daarvoor gedaan? De verantwoording van de voorgenomen activiteiten van 2023 maken we zichtbaar met een zogenaamde stoplichtenrapportage.
De betekenis van de symbolen is als volgt: groene vink (de activiteit is gerealiseerd of loopt volgens planning), oranje vink (de activiteit is deels gerealiseerd of loopt iets achter op de planning), een rood kruis (de activiteit is niet gerealiseerd of loopt ver achter op de planning) en drie grijze punten (de activiteit is niet gestart). De activiteiten zijn voorzien van een korte toelichting. Wat heeft het gekost? Bij het onderdeel “Wat heeft het gekost?” staan de geraamde en gerealiseerde lasten en baten inclusief de mutaties in de reserves. Bij een afwijking van groter dan € 50.000 per beleidsveld is een toelichting opgenomen. Ook staan hier de eenmalige budgetten, waarvan het voorstel is ze over te hevelen naar 2024. Als het restant budget groter dan € 50.000 betreft, zijn ze apart opgenomen met een toelichting. De overige eenmalige budgetten zijn in één totaalbedrag vermeld per programma. Investeringen Bij dit onderdeel staan de lopende investeringen, die overgaan naar 2024, waarvan het totaal beschikbaar gestelde krediet groter is dan € 500.000. Het zijn de zogenaamde investeringen van de 'lange route'. Paragrafen De verplichte paragrafen gaan over lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, verbonden partijen, grondbeleid en de Wet open overheid.
We verantwoorden hier de uitvoering van de geplande activiteiten uit de paragrafen van de programmabegroting 2023. Jaarrekening De jaarrekening (onderdeel Financiën) bestaat uit informatie over de exploitatie, de balans, de verantwoording over specifieke uitkeringen, de rechtmatigheidsverantwoording en de grondslagen van balans en exploitatie. Naast de verplichte onderdelen zijn bij het onderdeel exploitatieoverzichten opgenomen die gaan over de investeringen en eenmalige budgetten die we afsluiten.
KSG Registeraccountants B.V.
Paraaf:
Behorende bij onze verklaring d.d. 13 juni 2024
PBO
13
We sluiten het jaar 2023 financieel af met een positief resultaat van afgerond € 10,3 miljoen. Dat is € 1,6 miljoen hoger dan het geraamde resultaat van de begroting 2023 na wijziging.
De programmabegroting 2023 is op 3 november 2022 door de raad vastgesteld met een positief geraamd resultaat van € 7.268.000. Hierin waren nog niet de financiële middelen opgenomen voor de activiteiten 2023 uit het college werkprogramma TiMM 2023-2026. Daarnaast is het geraamd resultaat in de loop van 2023 bijgesteld met begrotingswijzigingen van de 1e en 2e bestuursrapportage 2023 en afzonderlijke raadsbesluiten. Het geraamd resultaat 2023 na wijziging was positief € 8.719.000. Het gerealiseerd resultaat bedraagt € 10.328.678. In de tabel hieronder staat het verloop van de cijfers. We verklaren In de jaarstukken het verschil tussen geraamd en gerealiseerd resultaat, dus € 1.610.055. Een toelichting op hoofdlijnen is opgenomen na de tabel. Van begroting naar rekening (bedragen x € 1.000)
2023
Primitieve begroting
7.268
Oktober 2022 tot en met mei 2023
-4.605
1e bestuursrapportage 2023
3.463
Juni 2023
250
2e bestuursrapportage 2023
2.593
September 2023
-250
Geraamd resultaat begroting 2023 na wijziging
8.719
Gerealiseerd jaarrekeningresultaat 2023
10.329
Verschil t.o.v. geraamd rekeningresultaat
1.610
In de volgende tabel staan de grootste budgettaire afwijkingen tussen geraamd en gerealiseerd resultaat. Tussen haakjes staat het nummer van het begrotingsprogramma. Bij de begrotingsprogramma's, onderdeel 'Wat heeft het gekost?', zijn de financiële verschillen per programma toegelicht. 2023 Exploitatieresultaat (bedragen x € 1.000) Pensioenvoorziening politieke ambtsdragers (0) -271 Verkiezingen (0) -229 Verkoop gemeentelijke eigendommen (0) 566 Openbare verlichting (2) 300 Onderhoud parkeergarage Lochtenburg (2) -164 Aanvulling verliesvoorzieningen grondexploitatie (3) Peuteropvang (4) Laaggeletterdheid (4) Sport algemeen (5) Sportaccommodaties (5) WMO en welzijn (6) Werk en inkomen (6) Jeugdzorg (6) Gezondheid (7) Wonen (8) Naheffingsaanslag belastingdienst (9) Algemene uitkering gemeentefonds (9)
-244 202 181 190 -194 -160 -2.116 -1.388 753 -390 -451 4.860
KSG Registeraccountants B.V.
Paraaf:
Behorende bij onze verklaring d.d. 13 juni 2024
PBO
14
Afgezonderde stelposten prijsontwikkeling (9) Actualiseren voorziening verlofsparen (9) Ontvangen specifieke uitkering SPUK, afrekening 2022 (9) Bijkomende personeelskosten (9) Rentevergoeding (9) Restant post onvoorziene uitgaven (9) Doorbelastingen personeelskosten aan exploitatie (div) Overige per saldo Totaal verschillen
589 -1.177 337 405 210 213 -208 -204 1.610
Geraamd resultaat begroting 2023 na wijziging Werkelijk gerealiseerd resultaat 2023 Verschil t.o.v. geraamd resultaat
8.719 10.329 1.610
KSG Registeraccountants B.V.
Paraaf:
Behorende bij onze verklaring d.d. 13 juni 2024
PBO
15
Investeringen Bij het samenstellen van de jaarstukken sluiten we investeringskredieten administratief af of gaan ze over naar een volgend jaar. De investeringskredieten die we afsluiten bij deze jaarstukken zijn opgenomen bij het onderdeel 'Financiën'. Bij deze kredieten is in totaal € 2,4 miljoen minder uitgegeven. Dit leidt in de begroting tot structureel lagere kapitaallasten en/of lagere incidentele onttrekkingen uit voorzieningen. Voor de investeringskredieten waarvan de activiteiten nog niet zijn afgerond stellen we voor deze over te hevelen naar 2024. Het gaat om restant geraamde uitgaven van € 95,0 miljoen. Ook eventuele inkomsten geraamd bij deze investeringskredieten gaan over naar 2024. In de volgende tabel staan de beschikbaar gestelde investeringskredieten met hun gerealiseerde uitgaven tot en met 2023. Bij de begrotingsprogramma's hebben we de over te hevelen investeringen toegelicht, waarvan de geraamde uitgaven € 500.000 zijn of meer. De gemeenteraad heeft deze investeringskredieten beschikbaar gesteld met een apart inhoudelijk raadsvoorstel, de zogenaamde 'investeringen met lange route'. Investeringsbedragen in duizenden € Af te sluiten kredieten Geraamde Uitgaven Uitgaven Restant uitgaven tot en met 2023 geraamde 2022 uitgaven Af te sluiten investeringen 0 Bestuur, dienstverlening en vastgoed
277
221
20
36
1 Veiligheid
70
0
61
9
12.597
9.328
768
2.501
175
137
23
16
5 Sport, Kunst en cultuur, Recreatie en Toerisme
1.433
1.174
290
-31
6 Sociaal Domein
2.835
0
2.846
-11
7 Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid
500
0
500
0
8 Ruimtelijke ontwikkeling en wonen
247
143
95
10
9 Financiële informatie programmaplan
424
208
325
-109
18.559
11.212
4.927
2.420
313
71
70
171
1 Veiligheid
1.310
399
187
724
2 Verkeer, vervoer en openbare ruimte
86.312
15.561
9.982
60.769
4 Onderwijs
20.383
12.092
3.954
4.337
5 Sport, Kunst en cultuur, Recreatie en Toerisme
36.876
24.400
6.105
6.372
6 Sociaal Domein
21.151
199
12.744
8.208
31
104
37
-110
8 Ruimtelijke ontwikkeling en wonen
16.436
1.249
1.107
14.079
9 Financiële informatie programmaplan
1.144
427
184
532
Over te hevelen investeringen
183.956
54.503
34.370
95.083
Totaal
202.515
65.714
39.297
97.503
2 Verkeer, vervoer en openbare ruimte 4 Onderwijs
Af te sluiten investeringen Over te hevelen investeringen 0 Bestuur, dienstverlening en vastgoed
7 Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid
KSG Registeraccountants B.V.
Paraaf:
Behorende bij onze verklaring d.d. 13 juni 2024
PBO
16
Eenmalige budgetten Bij deze jaarrekening sluiten we eenmalige budgetten af met een geraamd budget in 2023 van € 9,5 miljoen. Meer informatie over deze eenmalige budgetten kunt u lezen bij het onderdeel 'Financiën Exploitatieresultaat'. Daarnaast stellen wij voor eenmalige budgetten over te hevelen naar 2024 voor een restantbudget van € 11,3 miljoen. Met deze overheveling is het mogelijk de projecten c.q. activiteiten in 2024 uit te voeren. De dekking van deze eenmalige budgetten komt uit reserves of inkomsten die we ook overhevelen. Bij de begrotingsprogramma's - onderdeel 'Wat heeft het gekost?' zijn toelichtingen opgenomen voor deze over te hevelen eenmalige budgetten wanneer deze € 50.000 of meer bedragen.
KSG Registeraccountants B.V.
Paraaf:
Behorende bij onze verklaring d.d. 13 juni 2024
PBO
17
De jaarrekening 2023 sluit met een positief rekeningresultaat van afgerond € 10,3 miljoen. Ten opzichte van het verwachte rekeningresultaat (overschot € 8,7 miljoen) is dit een positieve ontwikkeling van € 1,6 miljoen. We stellen voor een bedrag van € 2,6 miljoen te bestemmen. Van dit bedrag wordt € 1,8 miljoen ten laste van het positief rekeningresultaat gebracht en is € 0,8 miljoen nog aanwezig binnen reserves. Het overige resultaat voegen we toe aan de algemene risicoreserve. De bestemming van het rekeningresultaat vindt plaats als de jaarrekening is vastgesteld. Bedrag Resultaatbestemming (bedragen x € 1.000) Rekeningresultaat 10.329 Voorstellen tot bestemming Laaggeletterdheid 168 Sport algemeen 43 Consulent schuldhulpverlening 126 Inburgering 830 16 Inkoop plustaken GGD Stimuleringsregeling Landschap 40 145 Organisatieontwikkeling 783 Rijksinkomsten verwerkt in de september- en decembercirculaire 2023 361 Budgetten energiekosten Eenmalig budgetten Totaal bestemmingen
85 2.596
Beschikbare dekkingen Algemene risicoreserve
787
Bestemmingsreserve sociaal domein Totaal over te hevelen dekkingen
787
Ten laste van resultaat jaarrekening 2023
1.809
Toevoeging algemene (risico)reserve Totaal bestemming
8.520 10.329
Toelichting voorgestelde bestemmingen Laaggeletterdheid 1. De decentralisatiemiddelen die we ontvangen vanuit de centrumgemeente Den Bosch vallen in 2024 aanzienlijk lager uit dan oorspronkelijk verwacht. Deze middelen zijn afgelopen jaren gebruikt om de taalcoördinator te betalen. Als gevolg hiervan zullen we nu een beroep moeten doen op onze eigen budgetten om deze belangrijke functie te blijven ondersteunen. 2. Ook is er extra budget nodig voor de vacature van de projectmedewerker Digitale Inclusie, een cruciaal onderdeel van het Koploper-project, een initiatief van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Met dit project gaan we een boost geven aan Digitale Inclusie in onze gemeente. 3. Het lijkt er sterk op dat er een budgettaire achterstand is ontstaan voor een deel van het WEBbudget. Ondanks dat de activiteiten hiervoor wel door de Coöperatie zijn uitgevoerd, lijkt het erop dat de financiën daarvan zijn uitgebleven. Het is belangrijk om hierbij rekening te houden met mogelijk achterstallige betalingen, met name voor de jaren 2022 en 2023. In dit verband is het verstandig om een reserve aan te houden, aangezien er wellicht nog betalingen uit deze periodes moeten worden voldaan en we zo de financiële situatie weer in balans kunnen brengen 4. In 2024 zijn we van plan om de campagne "Versterken Basisvaardigheden" te lanceren.
Een essentieel onderdeel van deze campagne is het vergroten van het bewustzijn rondom het thema lezen en schrijven en het belichten van de uitdagingen die daarmee gepaard gaan. Met het oog op het versterken van deze boodschap streven we ernaar om tijdens het Festival Fabriek Magnifique specifiek de nadruk te leggen op dit belangrijke thema. Dit biedt ons een unieke gelegenheid om een
KSG Registeraccountants B.V.
Paraaf:
Behorende bij onze verklaring d.d. 13 juni 2024
PBO
18
breed publiek te bereiken en bewustwording te creëren over het fundamentele belang van basisvaardigheden. Niettemin zullen er voor deze extra inspanning aanvullende middelen nodig zijn. Het overhevelen van deze bedragen uit het budget van 2023 naar 2024 is essentieel om de continuïteit en kwaliteit van deze belangrijke projecten te waarborgen en om de beoogde resultaten te bereiken in 2024. Sport algemeen Op dit moment zijn we volop bezig met de ontwikkeling van de Vlagheideberg als sportief en recreatief gebied. In 2025 is de opening van de fiets- en wandelroutes op de Vlagheideberg gepland. De opening willen we kracht bijzetten in de vorm van het NK jeugd wielrennen en start en aankomst van de vrijdagetappe van de ZLM Tour op de Vlagheideberg. In aanloop daarnaartoe is in 2023 de start van een etappe georganiseerd en worden in 2024 de aankomst en 2025 de aankomst en de start van een etappe georganiseerd. De licentiekosten voor de ZLM Tour (voor beide jaren € 76.000) en de organisatiekosten van het programma daaromheen willen we betalen uit budget Sport Algemeen van de jaren 2023 tot en met 2025. In dit budget is een onder ander een jaarlijks bedrag voor de organisatie van evenementen beschikbaar. In genoemde jaren worden bewust minder activiteiten georganiseerd om het beoogde programma te kunnen uitvoeren.
Verzocht wordt om een bedrag van € 43.000 als resultaatbestemming over te zetten naar 2024 zodat eind 2024 ZLM Tour kunnen worden betaald. Consulent schuldhulpverlening In 2024 zullen de kosten van de formatie van een consulent schuldhulpverlening worden gedekt uit het over te hevelen budget. Structureel zal een formatie worden gevraagd bij de begroting 2025. Daarnaast worden de kosten voor een lokale overgangsregeling Msnp trajecten en een subsidie aan de Stichting Samen Sterk voor Meierijstad in 2024 incidenteel bekostigd. Met deze Stichting zijn we door middel van een tijdelijke subsidieverstrekking van 2 jaar een samenwerking aangegaan zodat de stichting een passende ruimte heeft voor hun activiteiten en er een warme doorverwijzing naar gemeentelijk (hulp)aanbod plaats kan vinden. Het doel is om inwoners met geldzorgen (eerder) te bereiken. Inburgering In de afgelopen jaren hebben we vanuit het rijk incidentele middelen ontvangen voor de voorbereiding en uitvoering van de nieuwe wet Inburgering. Besteding hiervan vindt plaats over meerdere jaren. Het huidige saldo maakt daar onderdeel van uit. Het restant bedrag aan lasten van € 830.300 wordt overgeheveld evenals het restant bedrag aan baten (algemene reserve).
Per saldo komt een bedrag van € 3.356 ten laste van het jaarrekeningresultaat 2023 Inkoop plustaken GGD Omdat we als Meierijstad meer inzet nodig denken te hebben om de gemeentelijke doelen en ambities te halen en de basisdiensten daarin niet voldoende zijn, kopen we extra taken in bij de GGD. Een nieuwe inkoop is Triple P (huisbezoeken opvoedondersteuning). Hiervoor is structureel nog geen dekking in de begroting 2024. Voor 2024 wordt voorgesteld uit de resterende middelen 2023 voor jeugd- en jongerenwerk € 15.600 aan te wenden. Stimuleringsregeling Landschap De subsidieregeling Stila loopt volgens planning. Eind 2023 wordt de subsidieregeling samen met de provincie geëvalueerd. De subsidie is door de provincie verlengd, daardoor worden de kosten in het 1e kwartaal 2024 in rekening gebracht Organisatieontwikkeling Organisatieontwikkeling is een organisch proces, dat niet gelijkloopt met een begrotingsjaar. Er resteert eind 2023 een bedrag van € 144.610. Voor 2024 zijn veel trajecten door de leidinggevenden aangemeld. We zien in de praktijk dat de uitvoering van de plannen wat achterloopt bij de voornemens. Veelal is het gevolg van het voorrang geven aan de dagelijkse werkzaamheden boven expliciet tijd vrijmaken voor nieuwe ontwikkelingen.
Rijksinkomsten verwerkt in de september- en decembercirculaire 2023 Bij de september- en decembercirculaire zijn diverse extra middelen beschikbaar gesteld waarvan de uitgaven (deels) pas vanaf 2024 verantwoord kunnen worden. We stellen voor deze middelen over te hevelen naar 2024.
KSG Registeraccountants B.V.
Paraaf:
Behorende bij onze verklaring d.d. 13 juni 2024
PBO
19
Het betreft middelen voor o.a. invoeringskosten Omgevingswet (€ 255.032), startbanen statushouders (€ 400.000), maatschappelijke begeleiding statushouders (€ 26.070), meerkosten Oekraïners sociaal domein (€ 101.561). In de raadinformatiebrief van de decembercirculaire heeft u kennis kunnen nemen van de inhoud van deze budgetten Budgetten energiekosten Op basis van het te verwachten verbruik van energie en de tarieven voor 2024 wordt een tekort verwacht binnen het totaal van de begroting van de gemeente Meierijstad voor de kosten van gas en elektriciteit. In 2023 resteert op de stelpost voor extra energielasten een restant van € 361.000. Voorgesteld wordt dit restant te bestemmen voor 2024. Eenmalige budgetten Een aantal eenmalige budgetten worden gedekt uit het exploitatieresultaat. Daar waar de budgetten niet (volledig) zijn uitgegeven zijn deze een onderdeel van het rekeningresultaat. In een aantal gevallen is verzocht deze over te hevelen naar 2024. Bij de bestemming van het rekeningresultaat worden deze ten laste van het rekeningresultaat gebracht.
KSG Registeraccountants B.V.
Paraaf:
Behorende bij onze verklaring d.d. 13 juni 2024
PBO
20
Complexe veranderopgaves Sinds de start van Meierijstad hebben we gewerkt aan complexe veranderopgaves. Deze opgaves pakken we volgens de methode van programmatisch werken in programmalijnen op. Programmatisch werken is in onze organisatiefilosofie verankerd. Enkele van de programmalijnen uit de vorige collegeperiode lopen door in de huidige collegeperiode. Programmalijnen criteria Bij de keuze voor de programmalijnen wordt rekening gehouden met de volgende vier criteria: 1. Er is een duidelijke verander- en versnellingsopgave; 2. Er is sprake van een grote mate van complexiteit; 3. De werkwijze om de (bestuurlijke) ambities te realiseren, heeft een tijdelijk karakter; 4. Er is een samenwerking nodig tussen meerdere interne werkateliers en/of met externe partijen. Op basis van deze criteria werken we programmatisch aan de volgende opgaven: • Participatie & polarisatie • Duurzaamheid • Inclusie
Inwoners hebben profijt van een wendbare organisatie die op elkaar is ingespeeld en de kaders van participatie kent. De medewerkers weten wat er in de samenleving speelt en onderhouden een actieve relatie met inwoners, organisaties, belanghebbenden en collega's. Participatie op maat is gemeengoed en uit zich in diverse vormen die een meerwaarde opleveren. “We investeren in de kracht van de samenleving en hebben oog voor de menselijke maat”. De programmalijn Participatie & Polarisatie gaat in feite over alle begrotingsprogramma's heen. Ook in 2023 gaven we vanuit de programmalijn verder vorm aan het traject "Participeren en leren". Dit gebeurde op de onderdelen Cultuur maken, Versterken van wat er is en het onderdeel Samen leren. Vanuit de programmalijn richten we ons gedurende de programmaperiode op de volgende strategische doelen: • We werken toe naar een meer participerende & lerende organisatie die wendbaar en flexibel handelt • Meer participatie ruimte geven aan inwoners binnen gestelde kaders • Meer nabije, benaderbare, transparante en toegankelijke overheid zijn • Betere verbinding met inwoners waarbij vertrouwen in de (lokale) overheid kan versterken • Meer bewustzijn van polarisatie creëren bij bestuur en de organisatie • Meer aandacht voor en (indien gewenst) betrokkenheid van het meerstemmig midden in de samenleving.
Bestuur Initiatieven ontstaan op basis van het uitdaagrecht (right to challenge). Participatie op maat voor onze inwoners en belanghebbenden, door ze vroegtijdig te betrekken (beginspraak), samen te leren, en te versterken wat er al is. Meer bewustzijn over polarisatie en dit bespreekbaar maken in Meierijstad. De burgemeester is daarbij de gemeentelijke ambassadeur in de strijd tegen polarisatie in Meierijstad.
Toelichting Jaarrekening Het afgelopen jaar is onder andere met de volgende inspanningen gewerkt aan het doelbereik van de strategische doelen: KSG Registeraccountants B.V.
Paraaf:
Behorende bij onze verklaring d.d. 13 juni 2024
PBO
21
• • • • • • • •
Participatietraject opstellen participatienota Experimenteren met uitdaagrecht Interne activiteiten gericht op weten, leren & ontwikkelen Onderzoek naar werkwijze buurtadviseurs en mogelijke uitbreiding Lerende wijkaanpakken in Veghel en Schijndel Eén budget maatschappelijke initiatieven en één proces Ondersteuning dorps- en wijkvisies Start onderzoek naar ongezonde polarisatie en voorbereiding van inspanningen richting bewustwording polariserend handelen
In lijn met de afspraken van Parijs hebben we in 2050 een CO2-neutrale, klimaatbestendige en circulaire leef- en werkomgeving in Meierijstad. Samen zetten we de schouders er onder en maken we Meierijstad duurzaam. Die integraliteit van het duurzaamheidsprogramma leidt ertoe dat de 40 uitvoeringsprojecten verspreid zijn over de hele begroting. In programma 0 zit de verduurzaming van de vastgoedportefeuille van de gemeente. Duurzame mobiliteit, zuinige openbare verlichting, natuurvriendelijk beheer van de openbare ruimte en toename van openbaar groen hebben een plek in programma 2. Circulaire economie en het tegengaan van voedselverspilling zijn onderdeel van programma 3. In programma 4 staat de duurzame onderwijshuisvesting. Ondersteuning aan verenigingen voor het verduurzamen van sportaccommodaties zit in programma 5. Programma 7 bestaat geheel uit onderwerpen die ook onder het duurzaamheidsprogramma vallen: water, klimaatadaptatie, afval/grondstoffenbeleid, kringloopbedrijven, milieuzorg en de energietransitie. In programma 8 zit onder andere natuurontwikkeling en energieopwekking in het buitengebied. Duurzaamheid Een fundament voor een klimaatbestendige leefomgeving (met aandacht voor vermindering van hittestress) en de energietransitie, waaronder duurzame opwek met zon en wind met een nadrukkelijke regierol voor de gemeente.
Minimaal behoud en waar mogelijk versterking van de biodiversiteit in de leefomgeving. Versnelling van energiebesparing en versnellen van ‘zon op dak’. Naleving afspraken uit de Regionale Energie Strategie (RES) en uitvoering van de eerste tranche zonneparkenbeleid. Eén wijkuitvoeringsplan voor de warmtetransitie (aardgasvrij) met een focus op de uitvoering en het gesprek met bewoners en eigenaren. Innovatieve duurzaamheidskansen benutten we in samenwerking met onderwijs en bedrijfsleven zoals het mogelijk maken van minimaal 1 waterstoftankstation in onze gemeente. Circulariteit is het nieuwe normaal in het denken en handelen bij bedrijven, inwoners en verenigingsleven.
Toelichting Jaarrekening Afwijkingen op doelen en projecten worden vermeld in de betreffende programma’s van de jaarstukken zoals hierboven is aangegeven.
KSG Registeraccountants B.V.
Paraaf:
Behorende bij onze verklaring d.d. 13 juni 2024
PBO
22
Meierijstad wil een inclusieve gemeente zijn waarin iedereen kan meedoen. Daaraan werken we proactief en vanuit een lerende houding. We verankeren inclusie in ons werk en leveren zo een meerwaarde voor onze inwoners. In 2023 werken we aan: • de bewustwording van het thema Inclusie. Zowel de fysieke kant van inclusie (niet mee kunnen doen vanwege een beperking) als de niet fysieke kant (anti-racisme, respect naar elkaar) staan centraal. We organiseren activiteiten zowel gericht op onze inwoners als op onze eigen organisatie (Programma 6); • de toegankelijkheid van de openbare gebouwen en openbare ruimtes (incl. openbare toiletten) in onze gemeente. Dit doen we in samenwerking met Stichting Toegankelijk Meierijstad (Programma 0); • een doorontwikkeling van de lokale inclusie agenda, samen met ervaringsdeskundigen (Programma 6); • het toegankelijk maken en houden van sporten voor mensen met een beperking (Programma 5). Sociaal domein algemeen Een herijking van de lokale inclusie-agenda.
WMO en welzijn Openbare gebouwen en de openbare ruimte zijn toegankelijk voor inwoners die afhankelijk zijn van hulpmiddelen.
Toelichting Jaarrekening In 2023 hebben we gewerkt aan verschillende onderdelen van inclusie. De voortgang op de verschillende onderdelen is terug te vinden in de raadsinformatiebrief Inclusie in Meierijstad 2023 die in februari 2024 is verstuurd naar uw raad.
KSG Registeraccountants B.V.
Paraaf:
Behorende bij onze verklaring d.d. 13 juni 2024
PBO
23
KSG Registeraccountants B.V.
Paraaf:
Behorende bij onze verklaring d.d. 13 juni 2024
PBO
24
Meierijstad is een bestuurskrachtige gemeente. In de regio stellen we ons op als een gemeente met 100.000+ inwoners. De gemeente werkt informatiegestuurd, hanteert burger- en overheidsparticipatie op maat en kent een dienstverlening dicht bij de inwoner, waarover de inwoners meer dan tevreden zijn. Met participatie geven we inwoners een stem. Daarbij zetten we niet alleen in op de rol van bruggenbouwer tussen voor- en tegenstanders. We vinden het ook belangrijk om juist het stille midden te versterken. In Meierijstad voelt iedereen zich thuis. De gemeente heeft een voorbeeldfunctie. Afspraak is afspraak. Werken aan vertrouwen van inwoners in de overheid en voorkomen of doorbreken van polarisatie in de samenleving, vinden wij belangrijk. Verbindende participatie en een laagdrempelige gemeente past daarbij. De bestuurders en ambtenaren van Meierijstad bieden ruimte aan inwoners, zijn herkenbaar, betrokken, en benaderbaar. De gemeente is een aantrekkelijke werkgever. De ambtelijke organisatie is divers en inclusief. De maatschappelijke opgaven houden niet op bij de gemeentegrens. In samenwerkingsrelaties zijn we een (pro-)actieve partner en soms een trekker. Het bestuur behartigt als ambassadeur en lobbyist de belangen van de gemeente met de professionaliteit van een 100.000+ gemeente.
Wat willen we bereiken 2023-2026? Bestuur Een strategische visie 2035 op Meierijstad, geïnspireerd door de producten van de Raad van Verbeelding. Initiatieven ontstaan op basis van het uitdaagrecht (right to challenge). Participatie op maat voor onze inwoners en belanghebbenden, door ze vroegtijdig te betrekken (beginspraak), samen te leren, en te versterken wat er al is. Meer bewustzijn over polarisatie en dit bespreekbaar maken in Meierijstad. De burgemeester is daarbij de gemeentelijke ambassadeur in de strijd tegen polarisatie in Meierijstad. Een toekomstbestendig bestuurscentrum in Sint-Oedenrode met behoud van een raadzaal. Een sterke positie op regionaal, provinciaal en (inter-)nationaal niveau. Het behouden en zo mogelijk uitbreiden van bestuurlijke posities in de regio, de provincie en landelijk past daarbij. Dienstverlening Een dienstverlening die klantvriendelijk, laagdrempelig, servicegericht en dichtbij is, waarbij we klare taal gebruiken. Waarbij we overbodige regels schrappen en procedures versnellen waar mogelijk. Vastgoed Een informatie gestuurde exploitatie van ons vastgoed.
Beleidsindicatoren In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren weer voor programma 0. In tegenstelling tot de indicatoren bij de overige programma's zijn deze indicatoren gegevens uit de eigen begroting. Een vergelijking met referentiegemeenten is bij het opstellen van de begroting niet te maken.
KSG Registeraccountants B.V.
Paraaf:
Behorende bij onze verklaring d.d. 13 juni 2024
PBO
25
In de paragraaf Bedrijfsvoering - onderdeel HRM staan aanvullende realisatie gegevens uit Vensters voor Bedrijfsvoering van onze gemeente en de referentiegroep. Indicator Begroting 2023 Jaarrekening 2023 Jaar Meierijstad
Jaar
Meierijstad
Formatie, Fte per 1.000 inwoners.
2023
7,4
2023
7,6
Bezetting, Fte per 1.000 inwoners.
2023
6,8
2023
7,2
Apparaatskosten.
2023
663,7
2023
633,6
Externe inhuur. Kosten als % van totale loonsom
2023
3,7
2023
26,3
Totale kosten externe inhuur (* € 1.000)
2023
1.685,0
2023
12.473,1
Overhead, % van totale lasten.
2023
8,8
2023
9,2
Formatie en bezetting De formatie is de maximale fte-ruimte. Het verschil tussen formatie en bezetting wordt veroorzaakt door de aanwezige vacatureruimte. De formatie en bezetting is iets gestegen ten opzichte van de conceptbegroting; dat komt doordat pas na vaststelling van de begroting de daarin goedgekeurde formatie-uitbreiding wordt toegevoegd. Dit komt in het rekeningcijfer naar voren. Ter vergelijk: uit de benchmark Vensters voor Bedrijfsvoering over 2022 (de meest recente cijfers) komt naar voren dat bij de gemeenten tussen de 50.000 en 100.000 inwoners de formatie 7,7 fte per 1.000 inwoners was, tegen 7,1 fte in onze gemeente. Externe inhuur In de tabel staat het totaalbedrag aan inhuur. Op basis van de wettelijk verplichte indicatoren wordt dat afgezet tegen de werkelijk uitgegeven loonsom. In de gemeentelijke praktijk wordt een onderscheid gemaakt tussen inhuur ten laste van het personeelskostenbudget en overige budgetten. Externe inhuur ten laste van het budget personeelskosten De inhuur ten laste van het personeelskostenbudget bedroeg afgerond € 6 mln ofwel 12,6% van de loonsom. Hierbij is de inhuur afgezet tegen de feitelijke betaalde loonkosten (€ 47,4 mln). Op begrotingsbasis wordt alleen inhuur geraamd op een beperkt aantal posten.