03 DOC-26-1145149 1c. ABWF - afkoop vuilstort - bundelvoorstel

Aan: Deelnemende gemeenten in de GR ABWF Datum: 12 december 2025 Onderwerp: Raadsbrief zienswijze principebesluit afkoop beheer en nazorg voormalige vuilstort Westwoud

Geachte leden van de gemeenteraad,

1. Inleiding Het algemeen bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Afvalbeheer Westfriesland (ABWF) heeft op 26 november 2025 een principebesluit genomen met betrekking tot de afkoop van het beheer en de nazorg van de voormalige vuilstort te Westwoud. Via deze weg legt het ABWF het principebesluit voor aan de deelnemende gemeenten voor een zienswijze. 2. Gevraagde zienswijze op principebesluit Het principebesluit houdt in dat het bestuur voornemens is om in te stemmen met het afkoopvoorstel van Bodemzorg d.d. 30 januari 2025 voor overdracht van nazorg en beheer van de voormalige stortplaats te Westwoud voor een periode van 30 jaar, tegen een afkoopsom van € 7.038.765,- exclusief btw. Met het oog op de gewijzigde taakstelling van het ABWF en de financiële gevolgen van het voorstel, worden de deelnemende gemeenten via deze weg in de gelegenheid gesteld hun zienswijze kenbaar te maken. Op basis van de zienswijzen verwacht het bestuur medio 2026 een definitief besluit te kunnen nemen. Wij verzoeken u uw zienswijze uiterlijk 1 maart 2026 kenbaar te maken. 3. Historie Als vervolg op de overdracht van de beleids- en DVO-verantwoordelijkheden en het HVCaandeelhouderschap naar de Westfriese gemeenten, heeft in 2019 een onderzoek plaatsgevonden naar de toekomst van de toenmalige GR-CAW.

Eindadvies van het onderzoek luidde de bestaande GR in stand te houden om zorg te blijven dragen voor de voormalige vuilstort. Het AB heeft het advies opgevolgd en de GR in stand gehouden met de nieuwe naam Afvalbeheer Westfriesland (ABWF). Tot 2019 heeft secretariaat van de GR en het beheer van de stortplaats bij HVC gelegen. In 2019 heeft het CAW het beheer van de stortplaats opgedragen aan Bodemzorg en in 2020 is het secretariaat van de GR overgedragen aan de gemeente Stede Broec. De afgelopen jaren zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd om en nabij de vuilstort. Om de beheersmaatregelen te laten voldoen aan de wettelijke (waterkwaliteits)eisen zijn naar verwachting aanvullende beheersmaatregelen nodig. Daarbij worden investeringen verwacht voor onder meer vervanging van de persleiding en de eventuele bouw van een zuiveringsinstallatie. Met het oog op deze toekomstige aanpassingen is gekeken of het mogelijk is de nazorg op een kosten efficiëntere en professionelere wijze vorm te geven. In 2023 heeft het ABWF opdracht gegeven om een nieuw toekomstperspectief en nazorgplan uit te werken, inclusief verkenning van de mogelijkheid om de vuilstort over te dragen aan een derde partij. Medio 2024 heeft het ABWF Bodemzorg gevraagd om een afkoopvoorstel uit te werken. Op 30 januari 2025 heeft Bodemzorg een afkoopvoorstel opgeleverd.

Dit voorstel is besproken in het AB van 26 maart 2025. Het AB heeft aangegeven in principe positief tegenover een eventuele afkoop te staan, maar behoefte te hebben aan aanvullende informatie. De gemeenteraden zijn hierover geïnformeerd middels de raadsbrief van

15 april 2025. In de afgelopen maanden is extra informatie ingewonnen bij externe partijen, zijn de implicaties van afkoop voor het ABWF uitgewerkt en is het vervolgproces in kaart gebracht. Op 26 november is het afkoopvoorstel, inclusief de aanvullende informatie, behandeld in het AB en is het principebesluit genomen om over te gaan tot afkoop. 4. Afkoopvoorstel Bodemzorg heeft het afkoopvoorstel neergelegd met een einddatum. Deze einddatum loopt gelijk met het aflopen van het huurcontract met de golfverenging en loopt 30 jaar tot en met 2056. De overname behelst onder meer de volgende zaken: • nazorg • beheer • moderniseren locatie • vergunningen • heffingen • vervanging persleiding • scheiding schoon/afvalwater Daarbij neemt Bodemzorg eveneens de risico’s over m.b.t. de ondergrond en water (incl. PFAS, ZZS en ammonium). Mocht er een waterzuiveringsinstallatie of schermwand aangelegd moeten worden, dan voert Bodemzorg deze gedurende de afkooptermijn van 30 jaar voor eigen rekening en risico uit. Risico’s m.b.t. de nazorg en eventuele gezondheidsclaims binnen deze periode zijn eveneens voor Bodemzorg. De totale afkoopsom voor de overdracht van de nazorgverplichtingen bedraagt € 7.038.765 exclusief 21% btw. Ter dekking van dit bedrag kan de bestaande reserve, per 2025 begroot op € 1.513.000 worden aangewend. De resterende bijdrage van de gemeenten bedraagt daarmee € 5.525.765.

Opgemerkt wordt dat het eigendom van de gronden niet overgaat en dat de overname van beheer en nazorg langjarig (30 jaar) maar niet voor altijd is. Hierover heeft na ontvangst van het afkoopvoorstel een gesprek plaatsgevonden met Bodemzorg. Bodemzorg geeft aan dat de ontwikkelingen m.b.t. de economie, wetgeving en (wereld)politiek te onzeker zijn om een voorstel te doen voor eeuwigdurende nazorg. Daarnaast is het in het land gebruikelijk dat het eigendom van een voormalige stort niet wordt overgenomen en zou een eventuele wijziging van het gebruik van de locatie als golfterrein gevolgen hebben voor de jaarlijkse kosten m.b.t. het groen onderhoud. Eveneens wordt opgemerkt dat het afkoopvoorstel uitgaat van overdracht medio 2025. Omdat voorzien wordt over te gaan tot overdracht op 1 januari 2027 zal het afkoopvoorstel hierop in lijn gebracht worden. 4.1 Eigendom en gemeenschappelijke regeling Wanneer het beheer en restrisico’s van de stortplaats worden afgekocht, hoeft de GR ABWF de komende 30 jaar geen actief beheer meer uit te voeren. Echter zolang het eigendom niet is overgedragen blijft een entiteit met rechtspersoonlijkheid nodig. Dit kan het huidige ABWF blijven, maar er zijn ook andere mogelijkheden. Een gemeenschappelijke regeling met openbaar lichaam kent verplichtingen zoals de P&C cyclus en vereist dat er een dagelijks en algemeen bestuur actief is.

Aangezien geen actief beheer meer uitgevoerd hoeft te worden, zal worden verkend of het mogelijk is om de locatie over te dragen aan de gemeente Drechterland en of er andere organisatievormen mogelijk zijn als alternatief voor de huidige “zware” Gemeenschappelijke Regeling.

2/6

5. Ingewonnen informatie 5.1 Juridische beoordeling restrisico’s Het ABWF heeft Vijverberg Advocaten en Adviseurs verzocht een juridische beoordeling uit te voeren op de risico’s die achterblijven bij een afkoop zoals verwoord in het afkoopvoorstel. Vijverberg heeft de verantwoordelijkheden bij afkoop uiteengezet en verdeeld onder drie partijen: Bodemzorg, het ABWF en de stichting Golfbaan Westwoud. Vijverberg onderstreept dat het grootste deel van de nazorg- en beheerverplichtingen in de afkoopperiode bij Bodemzorg komt te liggen. Belangrijkste uitkomsten om bij Bodemzorg te verifiëren betroffen de verantwoordelijkheden van het ABWF voor het grootschalig herstel van de deklaag en het in stand houden van de fysieke voorzieningen ter plaatse. De reactie van Bodemzorg is in lijn met de eerdere verwachting, waarmee geoordeeld wordt dat het afkoopvoorstel ook juridisch in lijn is met insteek van het ABWF. De verantwoordelijkheden worden juridisch verder uitgewerkt na het nemen van het principebesluit. 5.2 Aanbestedingsregels Bodemzorg maakt onderdeel uit van Afvalzorg. Afvalzorg is in handen van de provincie NoordHolland en Flevoland. Bij de verdere uitwerking wordt de juridisch expertise van een aanbestedingsjurist ingewonnen en verder onderzocht onder welke voorwaarden aanbesteding al dan wel of niet van toepassing is.

5.3 Second opinion Mede naar aanleiding van een motie en vragen uit de Westfriese raden heeft het ABWF door Sweco een second-opinion uit laten voeren op het uitgebrachte afkoopvoorstel. Sweco heeft het afkoopvoorstel beoordeeld op technisch inhoudelijke juistheid en volledigheid en verkend of onderdelen ook anders ingevuld kunnen worden. In haar rapport (d.d. 19 juni 2025) geeft Sweco aan dat het afkoopvoorstel in grote lijn overeenkomt met de eerder door Syntraal (2024) in kaart gebrachte werkzaamheden. Daarbij geeft Sweco aan dat het gebruikte rentepercentage, de bulkbedragen en de risicotoeslag beter onderbouwd kunnen worden. Ook wordt de vraag gesteld of deelname aan het project van het Topconsortium voor Kennis en Innovatie (TKI) inzake het onderzoek naar de toepassing van een helofytenfilter, bij de verplichtingen van de nazorg hoort, of optioneel is. Daarnaast geeft Sweco een aantal aandachtpunten mee: overdracht van de vuilstort vraagt om een goede juridische uitwerking, er moeten afspraken gemaakt worden over hoe en in welke staat de vuilstort wordt teruggegeven aan de eigenaar ná 2056, er moet bepaald worden wie in de afkoopperiode in naam van de eigenaar optreedt richting Bodemzorg, en er dient een kwaliteitskader opgesteld te worden waaraan voldaan moet worden bij het uitvoeren en rapporteren van de nazorgwerkzaamheden.

Zie onder 5.4 voor de reactie van Bodemzorg op de second opinion. 5.4 Reacties Bodemzorg In haar brief van 25 april 2025 geeft Bodemzorg antwoord op de door het ABWF na de eerste behandeling van het afkoopvoorstel gestelde vragen. Bodemzorg beantwoordt de vragen naar tevredenheid en verduidelijkt de openstaande punten. Bodemzorg onderstreept dat zij in de afkoopperiode aansprakelijk is voor alle werkzaamheden en risico’s ten aanzien van de nazorg van de stortplaats. Daarnaast licht zij de gevraagde solvabiliteit en liquiditeitspositie toe. Op de vraag of de afkoopsom over 30 jaar verdeeld kan worden, reageert zij negatief; dit is niet mogelijk. Op basis van het juridisch advies en de second opinion heeft het ABWF nog enkele vervolgvragen gesteld. Bodemzorg heeft op 14 oktober 2025 formeel reactie gegeven en geeft aan zich gedeeltelijk te vinden in de conclusies en overwegingen van het juridische advies. In afwijking van het juridisch advies geeft Bodemzorg het volgende aan: • Mocht grootschalig onderhoud aan de deklaag noodzakelijk zijn, dan is dit als onderdeel van de meerjarige afkoop de verantwoordelijkheid van Bodemzorg • Beheer en onderhoud van de fysieke nazorgvoorzieningen berust bij Bodemzorg • Naleving van de gebruiksbeperking hoort bij zowel de eigenaar als bij de gebruiker • Bij een eventuele wijziging in de bestemming hoort de verantwoordelijkheid bij de eigenaar

3/6

De reactie van Bodemzorg geeft voldoende verduidelijking van welke verantwoordelijkheden bij welke partij horen en ligt in lijn met de insteek van het ABWF. De beantwoording wordt meegenomen in de uitwerking van de afkoop en de bijbehorende contracten. Bodemzorg is eveneens in de gelegenheid gesteld om een reactie te geven op de second opinion van Sweco (d.d.19 juni 2025). De belangrijkste punten uit deze reactie (d.d. 14 oktober 2025) zijn als volgt: • Het gehanteerde effectieve rentepercentage betreft 0,5% voor de eerste 20 jaar en 1,5 voor de periode erna • Er wordt een nadere onderbouwing gegeven van de bulkbedragen • Er wordt verduidelijking gegeven over de schermwand als risicomaatregel • Deelname aan de TKI is optioneel en kan eventueel verwijderd worden uit de afkoop • Bodemzorg onderbouwt de risicoparagraaf en geeft aan dat de wijze van berekening van onvoorziene zaken bij eerdere afkopen ook gebruikt is. Omdat de nazorg van deze stortplaats niet onder de Wet Milieubeheer valt en er veel onzekerheden bestaan wordt deze werkwijze aangehouden. De reactie van Bodemzorg geeft naar tevredenheid verduidelijking van de kosten, rentepercentages en risico’s.

5.5 Businesscase Op basis van het afkoopvoorstel is een businesscase opgesteld en een vergelijking gemaakt tussen de scenario’s om de nazorgwerkzaamheden in eigen beheer uit te blijven voeren (zelf doen) en de nazorgwerkzaamheden via een 30-jarige afkoop over te dragen aan Bodemzorg (uitbesteden). Omdat er in de aankomende jaren investeringen nodig zijn, zijn de begrotingen en realisaties van de afgelopen jaren geen bruikbare maatstaf meer als graadmeter voor de toekomstige kosten en risico’s. Bij zowel het in eigen beheer houden, als uitbesteden zijn investeringen in o.m. de persleiding en het moderniseren van de beheersmaatregelen nodig. Bij afkoop kan Bodemzorg de komende jaren de nazorg op professionele wijze vormgeven. Daarbij is het van belang te benadrukken dat in de huidige situatie de inhoudelijke kennis in de regio hoofdzakelijk bij één ambtenaar berust. Dit maakt de bestaande organisatievorm kwetsbaar, zowel in continuïteit als in kwaliteit van uitvoering. De voorgestelde overdracht aan Bodemzorg biedt hierin een structurele oplossing door het borgen van expertise, capaciteit en continuïteit voor de lange termijn. Daarnaast geeft uitbesteding zekerheid in de begroting voor de Westfriese gemeenten (geen onverwachte uitgaven omdat de investeringen en risico’s bij Bodemzorg liggen).

Eveneens zullen bij uitbesteden de ambtelijke kosten van het ABWF drastisch lager liggen. Dit levert de deelnemende gemeenten over de afkoopperiode een voordeel op van circa € 2 miljoen. In onderstaand overzicht is dit voor de looptijd van de overeenkomst in beeld gebracht. Omwille van een duidelijk overzicht zijn de effecten van een eventuele financiering niet meegenomen. Tabel 1. Businesscase Business Case - Nazorg vm Stortplaats Westwoud Onderdeel Nazorg Storplaats Vrijval Algemene Reserve

€ €

Zelf Doen Uitbesteden -7.039.000 € -7.039.000 1.513.000 € 1.513.000

Netto kosten Nazorg

€

-5.526.000 €

-5.526.000

Opbrengst Huur Golfbaan Kosten ambtelijke ondersteuning Overige kosten (o.a. accountant en advies)

€ € €

1.488.000 € -3.027.000 € -533.000 €

1.488.000 -1.488.000 -

Netto kosten beheer

€

-2.072.000 €

Totale Kosten Verschil

€

-7.598.000 € 37%

-5.526.000

4/6

Vergelijking van de twee scenario’s levert de cijfers per gemeente op, zoals weergeven in onderstaande tabel. Tabel 2: Vergelijking kosten “uitbesteden” en “zelf doen” per gemeente Gemeente

Inwoners

Percentage

Zelf Doen

Uitbesteden

Verschil

Hoorn Medemblik Koggenland Stede Broec Enkhuizen Drechterland Opmeer Hollands Kroon

75.529 46.074 23.518 22.213 18.887 20.495 12.193 12.575

32,6% 19,9% 10,2% 9,6% 8,2% 8,9% 5,3% 5,4%

€ € € € € € € €

2.479.100 € 1.512.300 € 771.900 € 729.100 € 619.900 € 672.700 € 400.200 € 412.700 €

1.803.000 € 1.099.900 € 561.400 € 530.300 € 450.900 € 489.300 € 291.100 € 300.200 €

676.100 412.400 210.500 198.800 169.000 183.400 109.100 112.500

Totaal

231.484

100,0%

€

7.598.000 €

5.526.000 €

2.071.800

Merk op dat het afkoopvoorstel uitgaat van overdracht medio 2025. Omdat voorzien wordt over te gaan tot overdracht op 1 januari 2027 zal het afkoopvoorstel hierop in lijn gebracht worden. 5.6 Motie Drechterland en second opinion op bestaande onderzoeken Op 30 juni 2025 is in Drechterland een motie aangenomen om te pleiten voor extra onderzoek naar onder meer de aanwezigheid van PFAS. Reden voor deze motie is de zorg dat eventuele belangen spelen bij Bodemzorg m.b.t. de afkoop. Deze motie is in lijn met eerdere moties in Drechterland en Enkhuizen. Het ABWF heeft de motie in haar AB vergadering van 2 juli 2025 besproken, en geconcludeerd dat er al sprake is van een second-opinion op het afkoopvoorstel, er vervolgonderzoek naar PFAS is uitgevoerd in 2023 en 2025 en de door Bodemzorg in de afgelopen jaren uitgevoerde onderzoeken voldoen aan de landelijk gestelde normen voor onafhankelijk onderzoek. Ook zijn de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord en het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier in hun rol als bevoegd gezag betrokken. Om de zorgen m.b.t. eventuele belangenverstrengeling weg te nemen heeft het ABWF Sweco gevraagd een viertal recente onderzoeken van Bodemzorg te toetsen en te onderzoeken of deze conform geldende normen en regelgeving zijn uitgevoerd en of de conclusies betrouwbaar zijn.

Het eindrapport geeft een aantal aanbevelingen, waaronder het opstellen van een einddocument met een totaaloverzicht van de meetreeksen en het uitvoeren van een voorlopige risicobeoordeling op PFAS, maar leidt niet tot zorgen over de inhoud van de door Bodemzorg uitgevoerde onderzoeken. 6. Afsluiting Op basis van het uitgebrachte afkoopvoorstel, het juridisch advies en de second opinion ontstaat een positief beeld om het beheer en onderhoud voor de komende dertig jaar over te dragen aan Bodemzorg. Met de afkoop wordt de komende jaren op professionele wijze vormgegeven aan het beheer en de nazorg. Bodemzorg heeft daarbij de continue beschikking over kwalitatief hoogwaardige ondersteuning op alle relevante gebieden die bij de nazorg van stortplaatsen noodzakelijk zijn. Daarbij is het van belang te benadrukken dat in de huidige situatie de inhoudelijke kennis in de regio hoofdzakelijk bij één ambtenaar berust. Dit maakt de bestaande organisatievorm kwetsbaar, zowel in continuïteit als in kwaliteit van uitvoering. De voorgestelde overdracht aan Bodemzorg biedt hierin een structurele oplossing door het borgen van expertise, capaciteit en continuïteit voor de lange termijn.

Parallel aan de zienswijzeprocedure en de besluitvorming wordt in het eerste kwartaal van 2026 het afkoopvoorstel in lijn gebracht met de extra verkregen informatie en de gewenste datum van overdracht per 1 januari 2027. Eveneens wordt de overeenkomst met Bodemzorg voorbereid, uitgewerkt hoe de restrisico’s worden opgepakt en welke zaken er geregeld moeten worden op het moment dat de afkooptermijn afloopt. In het tweede kwartaal van 2026 zal (onder meer) worden

5/6

verkend waar het eigendom van de vuilstort kan komen te liggen en welke alternatieven er zijn voor de huidige GR. De expertise van Buitenorganisatie advies is ingeroepen om dit proces te begeleiden. Gelet op bovenstaande wordt uw raad verzocht een zienswijze uiterlijk 1 maart 2026 kenbaar te maken aan het algemeen bestuur. Na afloop van deze termijn worden alle ontvangen zienswijzen gebundeld en betrokken bij de definitieve besluitvorming. Voor meer informatie en/of verdere toelichting kunt u contact opnemen met de secretaris via abwf@sed-wf. Hoogachtend, Namens het Algemeen Bestuur ABWF, Dick Bennis Voorzitter

Timo Linting Secretaris

Bijlagen: 1. Afkoopvoorstel Bodemzorg d.d. 30 januari 2025 2. Beantwoording vragen Bodemzorg d.d. 25 april 2025 3a. Beantwoording vragen Bodemzorg d.d. 14 oktober 2025 3b. Overzicht kosten 4. Juridisch advies Vijverberg d.d. 6 juni 2025 5. Second opinion afkoopvoorstel Sweco d.d. 19 juni 2025 6a. Managementsamenvatting second onderzoeken Westwoud 2020 – 2025 6b. Rapport onderzoeken Westwoud 2020 - 2025 7. Memo businesscase afkoopvoorstel d.d. 5 november 2025 8. Memo Uitlijning proces Buiten Organisatieadvies d.d. 30 oktober 2025

6/6

BODEMZORG Voormalige stortplaats Westwoud

AFKOOPVOORSTEL

Kenmerk SF/JT/31890/BOD Datum

30 januari 2025

COLOFON

Opdrachtgever Locatie Projectnummer Kenmerk

ABWF Voormalige stortplaats Westwoud 210316-025 SF/JT/31890/BOD

Versie Opgesteld door Collegiale toets Projectleider Juridische toets Financiële toets

Eerste concept J. Thomas A.J. Feenstra J. Thomas H. Huang R. Roozen

Datum

30 januari 2025

Bodemzorg is een 100% deelneming van NV Afvalzorg Holding en is voor haar werkzaamheden gecertificeerd volgens de kwaliteitsnorm NEN-EN-ISO-9001:2015 nl de veiligheidsnorm VCA**: 2017/6.0, de milieunorm EN-ISO-14001:2015 en de normen BRL SIKB 2000 en 6000 Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de opdrachtgever.

INHOUDSOPGAVE

1

SAMENVATTING

5

2

INLEIDING

7

3

AFKOOPPROCES

8

3.1 3.2

Afkooptraject Waarborging, zekerheid en continuïteit

8 9

3.3

Kwalibo

9

4

5

6

BESCHRIJVING CASUS

10

4.1 4.2

Locatie Wetgeving stortplaats

10 10

4.3 4.4

Beschikbare stukken Nazorg stortplaats

11 12

4.5

Waterbeheer

13

4.6 4.7

Groenbeheer Analyse werkzaamheden 2013-2018

14 14

4.8 4.9

Nader onderzoek beheer 2019-2022 Onderzoek PFAS 2023

15 16

4.10 Nazorgplan 2024 4.11 Locatiebezoek Bodemzorg 2024

16 16

AFKOOP VAN NAZORGVERPLICHTINGEN

18

5.1

Visie

18

5.2

Algemeen

18

5.3 5.4

Nazorg stortplaats Onvoorziene werkzaamheden en risico’s

18 24

KWANTITATIEVE ADVIESLIJST

25

BIJLAGEN A

Kwantitatieve advieslijst/afkoopsombepaling

1

SAMENVATTING

ABWF heeft Bodemzorg gevraagd om een aanbieding op te stellen om de nazorg van de voormalige stortplaats Westwoud over te nemen. Wij hebben hier invulling aan gegeven met het opstellen van dit afkoopvoorstel. Bodemzorg is sinds 1 september 2006 door KIWA gecertificeerd voor het traject dat door Bodemzorg wordt gevolgd om op een transparante en zorgvuldige manier de afkoop van de nazorgverplichtingen voor een locatie te realiseren. De basis van dit traject is de “Richtlijn afkoop van nazorgverplichtingen”. Met deze afkoop worden alle milieuhygiënische verplichtingen ten aanzien van de voormalige stortplaats overgenomen, zoals in dit document nader zal worden omschreven, voor de periode 2025 tot en met 2056. De voormalige stortplaats Westwoud is gelegen aan het Zittend 19 te Westwoud, gemeente Drechterland. De locatie beslaat circa 28 hectare. Voormalige exploitant en huidige eigenaar is het ABWF, voorheen CAW. De eigenaar van het opstalrecht van het terrein, eigenaar van de opstallen en de exploitant van de golfclub is de Stichting Golfbaan Westwoud. Op 31 december 2056 loopt de overeenkomst af met de Stichting Golfbaan Westwoud. De nazorg op de locatie dient op duurzame en robuuste wijze te worden ingevuld en te allen tijde te voldoen aan de geldende wet- en regelgeving.

De voorzieningen voor de nazorg moeten in orde zijn zodat de nazorg effectief en doelmatig wordt uitgevoerd. Onze werkwijze is open en transparant met oog voor verbeteringen en innovatie, zoals dat voor ons op vele stortplaatsen gebruikelijk is. Voor de stortplaats Westwoud doorlopen wij na afkoop verschillende stappen om invulling te geven aan toekomstgerichte en duurzame nazorg. In onderstaande tabel is het overzicht opgenomen van de door ons uitgewerkte onderdelen van de nazorg van de stortplaats en de risico’s waar rekening mee wordt gehouden. Aandachtsgebied

Invulling

Voortzetten huidig beheer

Voortzetten huidig beheer voor zolang als noodzakelijk tot uiterlijk 31 december 2056. Verbeteren voorzieningen met de aanleg van telemetrie om inzicht te verkrijgen in de waterstromen. Vastlegging uitgevoerde werkzaamheden en voldoen aan vergunningen.

Onderzoek uitvoeren naar en het uitvoeren van herzien waterbeheer, in afstemming met het hoogheemraadschap.

Opstellen locatieplan inclusief plan voor waterhuishouding. Overleg en onderzoek uitvoeren naar de mogelijkheden om hemelwater, bedrijfsafvalwater en water uit de stortplaats zoveel mogelijk te scheiden. Vervangen persleiding voor afvoer van verontreinigd water naar de RWZI (of nieuw alternatief). Aanleg hemelwaterafvoer en ringdrainage. Mogelijkheid onderzoeken beëindigen onttrekking percolaat en opnemen ringsloot in oppervlaktewatersysteem, inclusief monitoren oppervlaktewaterkwaliteit. Rekening houden met het CO2 neutraal realiseren van voorzieningen per 2030.

Afkoopvoorstel Westwoud

pagina 5

Stakeholder management

Geregeld overleg met het hoogheemraadschap en de golfbaan. Rekening houden met communicatie met de pers en het organiseren van bewonersavonden. Kennis benutten pilot TKI Deltares.

Risico A. Percolaat moet worden onttrokken, gezuiverd en geloosd.

Aanleg biologische waterzuivering, waarbij rekening wordt gehouden met een zuiveringsstap t.b.v. ZZS/PFAS. In stand houden zuivering voor zolang als noodzakelijk, tot uiterlijk 31 december 2056.

Risico B.

Aanleg schermwand.

Risico C. Vragen ten aanzien van verontreinigde stoffen in de omgeving en mogelijk optredende bodemverontreiniging. Te dunne plekken in de deklaag.

Rekening houden met het uitvoeren van benodigd bodemonderzoek, grondwateronderzoek en een actieve maatregel om bodemverontreiniging tegen te gaan. Herstel deklaag.

Risicoparagraaf

Onvoorziene kosten door toegenomen handelstarieven door oorlogen, schade door stormen/overstromingen, circulaire opgaven enzovoorts.

Voor de nazorg van de stortplaats bestaan een aantal aandachtsgebieden. De belangrijkste is de omgang met het water op de locatie, in relatie tot de omgeving. Er is volgens het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier sprake van ‘een ongeoorloofde lozing’, de concentraties aan zuurstofbindende stoffen (stikstof) in het oppervlaktewater zijn hoog en daarnaast zijn er zorgen met betrekking tot ZZS-en (Zeer Zorgwekkende Stoffen, waaronder PFAS). Deze situatie moet worden verbeterd, het huidige systeem voldoet niet. Er is gesproken over maatschappelijk kosteneffectieve maatregelen die mogelijk moeten worden getroffen maar er is nog geen kader gegeven. De komende jaren kunnen strengere eisen ten aanzien van de uitstroom van verontreinigingen worden verwacht, onder andere vanwege de Kaderrichtlijn Water (KRW) waaraan het oppervlaktewater in 2027 dient te voldoen. Het hoogheemraadschap dient kaders aan te geven, zoals de gewenste oppervlaktewaterkwaliteit, waarbinnen Bodemzorg de best passende maatregelen kan verzorgen. Op vergelijkbare oude stortplaatsen is het niet gebruikelijk om percolaat af te vangen en af te voeren, zoals wordt gedaan op Westwoud. Er is ook geen regelgeving ten aanzien van stortplaatsen die dit voorschrijft voor Westwoud en geen noodzaak voor het milieu van de ondergrond gezien de beperkte grondwaterstroming en de aanwezige kleilaag.

Er bestaan geen risico’s voor de omgeving volgens de huidige wetgeving. Afvoeren van percolaat van de stortplaats is nog nodig om beïnvloeding van omliggend oppervlaktewater te voorkomen, als het hoogheemraadschap dit oplegt. Als de uitstroom van stoffen naar het oppervlaktewater wordt verminderd (door aanleg van hemelwaterafvoer) kan de ringsloot een regulier onderdeel van het oppervlaktewatersysteem worden. Eerder is met een stopproef aangetoond dat de concentraties ammonium toenamen in de ringsloot, wat onwenselijk is voor het leefmilieu in de sloot. Als de toename van verontreiniging gering is en de waterkwaliteit op termijn stabiel, is een duurzame eindoplossing bereikt. Indien noodzakelijk kan een zuiveringsinstallatie op de locatie worden toegevoegd en/of een schermwand worden geplaatst om uitstroom naar het oppervlaktewater tegen te gaan. Als geen percolaat meer hoeft te worden verpompt vanaf de locatie, hoeft alleen bedrijfsafvalwater van de golfclub te worden afgevoerd. Het uitgangspunt in dit voorstel is dat in overleg met ABWF nieuwe afspraken gemaakt kunnen worden met de Stichting Golfbaan Westwoud, waarbij zij bijdragen aan, of verantwoordelijk worden voor, de verwerking van hun bedrijfsafvalwater en afvoer van schoon hemelwater.

Afkoopvoorstel Westwoud

pagina 6

2

INLEIDING

Binnen de gemeenschappelijke regeling Afvalbeheer Westfriesland (ABWF), voorheen het Centraal Afvalverwijderingsbedrijf Westfriesland (CAW), wordt het beheer van de voormalige stortplaats Westwoud uitgevoerd. De locatie is gelegen aan Zittend 19 te Westwoud. Voor de zorg voor de stortplaats is een (financiële)voorziening bij het ABWF aanwezig en het ABWF wenst de nazorg van de stortplaats voor de lange termijn goed te borgen. Het uitgangspunt voor de locatie is dat veilig kan worden gerecreëerd. Bodemzorg heeft voor het ABWF onderzocht dat er mogelijkheden zijn om het beheer van de voormalige stortplaats aan Bodemzorg over te dragen. Het ABWF heeft Bodemzorg verzocht om de mogelijkheid van overdracht concreet uit te werken in dit afkoopvoorstel. In dit document is ons voorstel als volgt uitgewerkt: ◼

In het derde hoofdstuk wordt het afkoopproces en de daarbij gehanteerde fasering op hoofdlijnen toegelicht. ◼ In hoofdstuk vier wordt de voormalige stortplaats in Westwoud beschreven en is de hiervoor beschikbare informatie opgenomen. ◼ Onze visie op de noodzakelijke nazorgactiviteiten en de te nemen maatregelen voor risicobeperking worden in hoofdstuk vijf nader uitgewerkt. ◼ Wij sluiten in hoofdstuk zes af met een financiële onderbouwing van ons voorstel. Dit voorstel is door ons met grote zorgvuldigheid opgesteld. Mochten wij zaken foutief of onvolledig geïnterpreteerd hebben of mocht u aanvullende wensen/eisen hebben, dan treden wij graag in overleg met u.

Afkoopvoorstel Westwoud

pagina 7

3

AFKOOPPROCES

3.1

Afkooptraject

Bodemzorg is sinds 1 september 2006 door KIWA gecertificeerd voor het traject dat door Bodemzorg wordt gevolgd om op een transparante en zorgvuldige manier de afkoop van de nazorgverplichtingen voor een locatie te realiseren. De basis van dit traject is de “Richtlijn afkoop van nazorgverplichtingen”. In deze richtlijn is het proces van de totstandkoming van de afkoop in detail beschreven. In onderstaand figuur is dit proces op hoofdlijnen samengevat.

Figuur 1. Fases afkooptraject

Kwalitatieve fase

Kwantitatieve fase

Acceptatiefase

Welke nazorgmaatregelen zijn er noodzakelijk? Wat zijn de risico's?

Wat zijn de kosten van de reguliere nazorg? Wat zijn de kosten van de eventueel noodzakelijke risicomaatregelen?

• Gegevens en uitgangspunten worden geverifieerd. • Indien nodig wordt aanvullende informatie verzameld. • De afkoopovereenkomst wordt opgesteld.

Kwalitatieve fase In de kwalitatieve fase wordt gezamenlijk (Bodemzorg en ABWF) vastgesteld welke nazorgmaatregelen worden afgekocht. Tevens wordt gekeken welke onzekerheden er zijn en op welke punten nog aanvullende informatie noodzakelijk is. Kwantitatieve fase Op grond van de resultaten van de kwalitatieve fase wordt een afkoopsom berekend. Bij het vaststellen van de afkoopsom worden de eenmalige kosten en de jaarlijkse nazorgkosten geschat op basis van het prijsniveau op het moment van afkoopsombepaling. Vervolgens wordt het risicobudget bepaald. De voor inflatie gecorrigeerde kosten en het risicobudget worden met een nominale rentevoet gedisconteerd naar het moment van afkoopsombepaling. Acceptatiefase Na akkoord over de afkoopsom wordt de acceptatiefase opgestart. In de acceptatiefase worden de beschikbare gegevens en uitgangspunten door ons geverifieerd. Als de informatie is geverifieerd en overeenstemt met de informatie zoals verkregen in de kwalitatieve fase, wordt de afkoopovereenkomst opgesteld. Blijkt uit de verificatie dat de informatie niet overeenstemt met de informatie uit de kwalitatieve fase, dan kan dit, na overleg met de opdrachtgever, aanleiding zijn tot aanpassing van het afkoopvoorstel. Het definitieve afkoopvoorstel (inclusief afkoopsom) vormt een bijlage van de afkoopovereenkomst.

Op basis van een afgesloten afkoopovereenkomst vindt een wijziging tenaamstelling van de huidige vergunningen plaats en worden de nazorgafspraken formeel toegekend aan Bodemzorg.

Afkoopvoorstel Westwoud

pagina 8

Voor de afkoop van deze locatie is gedeeltelijk van de richtlijn afgeweken. De kwalitatieve en kwantitatieve fase zijn gecombineerd en op verzoek van de opdrachtgever is direct een afkoopvoorstel opgesteld.

3.2

Waarborging, zekerheid en continuïteit

De opdrachtgever dient erop te kunnen vertrouwen dat de afkoop van de nazorgverplichting en de uitvoering van de nazorg op een adequate wijze plaatsvindt en dat er voldoende financiële zekerheid wordt geboden. Inmiddels is de nazorg van 46 verschillende locaties overgedragen aan Bodemzorg. Bodemzorg is door Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland aangewezen als nazorgorganisatie voor de uitvoering van de nazorg van stortplaatsen die vallen onder de werkingssfeer van het Stortbesluit (operationele stortplaatsen) en voor de uitvoering van nazorg van langlopende bodemsaneringen en voormalige stortplaatsen. Ook in Zuid-Holland, Utrecht en NoordBrabant is Bodemzorg actief voor provincies, gemeenten en derden met de uitvoering van nazorg op langlopende bodemsaneringen en voormalige stortplaatsen. Met de provincie Noord-Brabant is een raamovereenkomst gesloten voor de overname van langjarige nazorglocaties middels afkoop. Bodemzorg is een beheer- en nazorgorganisatie die op een maatschappelijk verantwoorde wijze haar activiteiten uitvoert. Het beleid is gericht op een bedrijfseconomisch verantwoorde bedrijfsvoering voor de lange termijn. Winstmaximalisatie is daarbij geen uitgangspunt. Bodemzorg is middels het aandeelhouderschap van haar moederbedrijf NV Afvalzorg Holding indirect in handen van de (provinciale) overheid.

Ontvangen afkoopsommen worden niet gerekend tot de vrij uitkeerbare vermogenscomponenten van de onderneming. De nazorgverplichtingen worden separaat in de balans verantwoord en de afkoopgelden worden prudent belegd, zodat altijd voldoende financiële dekking aanwezig is.

3.3

Kwalibo

Veldwerkzaamheden (handmatig plaatsen van peilbuizen en bemonstering grondwater) worden uitgevoerd conform de BRL 2000 “veldwerk bij milieuhygiënisch bodemonderzoek” en de onderliggende protocollen 2001 en 2002. Het machinaal plaatsen van peilbuizen moet worden uitgevoerd conform de BRL 2100 “mechanisch boren” en het onderliggende protocol 2101. De milieukundige processturing en milieukundige verificatie van de uit te voeren nazorgwerkzaamheden moeten worden uitgevoerd conform de BRL 6000 “Milieukundige begeleiding van (water)bodemsaneringen, ingrepen in de waterbodem en nazorg”. De werkzaamheden worden uitgevoerd door erkende en gecertificeerde instellingen en medewerkers.

Afkoopvoorstel Westwoud

pagina 9

4

BESCHRIJVING CASUS

4.1

Locatie

De voormalige stortplaats Westwoud is gelegen aan het Zittend 19 te Westwoud, gemeente Drechterland. Aan de zuidzijde loopt de provinciale weg Hoorn-Enkhuizen. De locatie beslaat circa 28 hectare. De locatie staat kadastraal bekend als gemeente Drechterland sectie M perceel 300 gedeeltelijk en gemeente Venhuizen sectie T, perceel 220. Voormalige exploitant en huidige eigenaar is het ABWF, voorheen CAW. Eigenaar van het opstalrecht van het terrein, eigenaar van de opstallen en de exploitant van de golfclub is de Stichting Golfbaan Westwoud. De overeenkomst tussen ABWF en de Stichting Golfbaan Westwoud is in 2009 verlengd tot 31 december 2056. De golfclub betaalt ABWF een jaarlijkse vergoeding voor het gebruik van de locatie. De belangrijkste afspraken in de overeenkomst met betrekking tot het beheer van de locatie zijn samengevat: ◼ Aanleg en onderhoud van de voor de golfsport benodigde gronden, inclusief beplanting alsmede van de overige gronden dient te geschieden door en voor rekening van de stichting. ◼ ABWF is aansprakelijk voor schade van water en/of bodemverontreiniging als gevolg van de voormalige stortactiviteiten. ◼ Bij besproeien van het golfterrein zal het aantal m³ water worden herleid tot vervuilingseenheden waarvan de kosten separaat in rekening worden gebracht bij de stichting.

Dit is niet van toepassing wanneer in de afdeklaag van het te besproeien gedeelte een drainage wordt aangelegd welke uitmondt op een punt waarvoor de stichting een lozingsvergunning heeft verkregen. ◼ De stichting neemt de schouwplicht van de tot de voormalige stortplaats behorende watergangen voor haar rekening. Op de regionale stortplaats zijn in de periode 1973-1987 huishoudelijke en bedrijfsafvalstoffen van een aantal gemeenten verwerkt. De stortplaats is omstreeks 1989 afgedekt met grond en ingericht als golfterrein. Onder de stortplaats is de deklaag aanwezig die bestaat uit een 15 meter dik pakket van slecht doorlatende klei- en veenlagen.

4.2

Wetgeving stortplaats

Het ABWF heeft een zorgplicht voor de voormalige stortplaats. Het storten op de locatie is beëindigd voor 1 september 1996, de locatie valt daardoor niet onder het Stortbesluit uit de Wet Milieubeheer. Er is geen onder- of bovenafdichting aanwezig. De voormalige stortplaatsen in Noord-Holland zijn in het kader van het project ‘nazorg voormalige stortplaatsen’ (NAVOS) onderzocht maar deze locatie is daarbij niet meegenomen. Er is geen sprake van een beschikking onder de Wet Bodembescherming (ernst/spoed). De stortplaats Westwoud zit hiermee ‘tussen wetgeving in’, zoals we dit onofficieel bij Bodemzorg benoemen. In het verleden is monitoring uitgevoerd waarna de RUD NHN in 2016 heeft geoordeeld dat de monitoring kon worden beëindigd. Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet leidend. Het bevoegd gezag is nu de gemeente Drechterland. Gemeenten hebben tot 2029 de tijd om de ‘oude’ bestemmingsplannen om te zetten naar een omgevingsvisie en omgevingsplan. De gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland werken samen om begin 2025 een gezamenlijke omgevingsvisie vast te stellen. De Kaderrichtlijn Water (KRW) is een Europese richtlijn die op 22 december 2000 van kracht is geworden. Doelstelling is het realiseren en behouden van chemisch schoon en ecologisch gezond

Afkoopvoorstel Westwoud

pagina 10

oppervlaktewater en grondwater. Nederland moet deze 'goede toestand' uiterlijk in 2027 realiseren. Deze richtlijn biedt een kader voor de toekomstige gewenste oppervlaktewaterkwaliteit rondom de stortplaats.

4.3

Beschikbare stukken

Ons afkoopvoorstel is gebaseerd op onderstaande stukken. Met gesloten haken [..] wordt in de tekst naar de verschillende bronnen verwezen. 1. Regionale stortplaats Westwoud, onderzoek milieu-effecten, Grontmij n.v., 0682F, mei 1985. 2. Overeenkomst tussen CAW en Stichting Golfbaan Westwoud, 28 december 1987. 3. Quick-scan nalevering (toekomstige) nazorgverplichtingen stortplaats Westwoud, Bodemzorg, MR/LL/2007.01309/BOD, 17 augustus 2007. 4. Grondwateronderzoek 2008, voormalige stortplaats Westwoud, Bodemzorg, MR/HK/2008.000949/BOD, 31 december 2008. 5. Verlenging Overeenkomst tussen CAW en Stichting golfbaan Westwoud, 6 april 2009. 6. Uitgangspunten berekening doelvermogen, voormalige stortplaats Westwoud, Bodemzorg, SF/LQ/38581/BOD, 3 juli 2011. 7. Onderzoek Nazorgvoorzieningen, Voormalige stortplaats Westwoud, Bodemzorg, MR/SF/04276/BOD, 25 september 2012. 8. Beheer en nazorg van voormalige stortplaats Westwoud, Tauw, R001-1214000CEH-sbb-V03NL, 14 november 2013. 9. Afronding monitoring stortplaats Westwoud, HVC, Tauw, R001-1232621CEH-los-V02-NL, 2 december 2015. 10. Wet bodembescherming Stortplaats C.A.W. Westwoud te Westwoud (beoordeling rapportages), RUDNHN, RUD16.194454, 25 juli 2016. 11. Monitoring 2016 grondwater stortplaats Westwoud, Tauw, L001-1243484CEH-sbb-V01-NL, 17 januari 2017. 12. Notitie rond het voormalige afvalstort te Westwoud, ing. D.

de Waal, 18 oktober 2017. 13. Monitoring grondwater stortplaats Westwoud, Tauw, R001-124348IHV-V01-los-NL, 1 december 2017. 14. Variantenstudie percolaatwater Westwoud (concept), Tauw, R000-1266499MFA-V00, 9 oktober 2018. 15. Meetbeschikking 2019, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, 18.0313682, 17 december 2018. 16. Watervergunning, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, 19.0127964, 31 januari 2019. 17. Aansluitovereenkomst, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, 19.0239799, 25 februari 2019. 18. Memo Second opinion Variantenstudie, Bodemzorg, 25 februari 2019. 19. Rapport Deklaagonderzoek, Bodemzorg, kenmerk AB/AF/20736/BOD, 16 januari 2020. 20. Monitoring 2020 Voormalige stortplaats Westwoud, Bodemzorg, projectnummer 210WES-020, 3 april 2020. 21. Memo drainage voormalige stortplaats Westwoud, Bodemzorg, 23 april 2020. 22. Memo bevindingen Afvalzorg dagelijks beheer Westwoud, Bodemzorg, 24 april 2020. 23. Rapport Monitoring en advies voormalige vuilstort te Westwoud, Terrascan, kenmerk T.20.11171/2, 21 juli 2021. 24. Memo Onderzoeksvoorstel uittreding PFAS, Terrascan, kenmerk T.21.11514, 7 september 2021. 25. Rapportage Ontwatering voormalige stortlocatie Westwoud, Fugro, documentnummer 1121188532-R01, 8 november 2021. 26. Memo Optimalisering beheersing voormalige stortplaats Westwoud, Bodemzorg, 23 september 2022. 27.

Onderzoek PFAS – voormalige stortplaats Westwoud, Bodemzorg, kenmerk AF/JT/28252/BOD, 24 april 2023. 28. Nazorgplan voormalige stortplaats Westwoud, Syntraal, kenmerk R001-1322787AJV-V03, 30 mei 2024.

Afkoopvoorstel Westwoud

pagina 11

4.4

Nazorg stortplaats

Met het beëindigen van de monitoring van de stortplaats, met instemming van de RUD NHN in 2016 10], is aangetoond dat geen sprake was van verspreiding van verontreiniging uit de stortplaats. In 2023 is onderzoek gedaan naar PFAS en vanwege verzoeken uit de omgeving wordt de stortplaats nog gemonitord. Drainagesysteem Ter voorkoming van verspreiding van verontreinigingen die aanwezig zijn in het percolaat naar de omgeving (grondwater en oppervlaktewater) is bij de aanleg van de stortplaats een drainagesysteem aangelegd. Dit beheerssysteem wordt tot nu toe in stand gehouden, voor zover mogelijk. Het beheerssysteem bestaat op hoofdlijnen uit een percolaatdrainage, een ringdrainage, een onderbemalen ringsloot met twee aflaatpunten naar de poldersloot, een verzamelkelder en een persleiding. De beheersing richt zich nu op het onttrekken van percolaat uit drains onder het stort voor zover mogelijk, grondwater/percolaat uit de teendrainage en hemelwater vanaf de golfbaan. Daarnaast wordt huishoudelijk afvalwater van het golfclubgebouw afgevoerd. Onderhoud aan de drainagesystemen is niet mogelijk, het systeem is technisch afgeschreven. In 2008 [4] werd al vastgesteld dat sprake is van horizontale grondwaterstroming van het stort naar de ringsloot.

Voorheen zijn drainputten aanwezig geweest, waardoor het systeem kon worden onderhouden, zie een voorbeeld op de foto in figuur 2 uit maart 2008. In 2019 is een inventarisatie gedaan naar de status van het systeem [21]. Figuur 2. Voormalig put drainagesysteem (2008)

Het drainagesysteem werkt naar verwachting onvolledig maar speelt op dit moment wel een rol bij het afvoeren van neerslag van de locatie. In het verleden, onder andere terug te zien op foto’s uit 2008 [4], zijn er zorgen geweest over uittredend percolaat, afspoelend hemelwater en te veel hemelwater dat blijft staan op lage delen en aan de randen van de locatie. Beheerdrain In opdracht van Bodemzorg is in 2021 door Fugro onderzoek gedaan [25] om de haalbaarheid van een beheerdrain rondom de voormalige stortplaats te beschouwen. De aanleg van een beheerdrain is een mogelijke oplossing om het falende oude systeem voor het beheer van het grondwater te vervangen om blijvend beïnvloeding van het oppervlaktewater tegen te gaan. Geconcludeerd is dat meer onderzoek nodig zou zijn voor een duidelijke uitspraak over de haalbaarheid. Wel is

Afkoopvoorstel Westwoud

pagina 12

geadviseerd om hemelwater zoveel mogelijk af te koppelen en schoon af te voeren naar het oppervlaktewater. Dit heeft ook als voordeel dat er meer schoon water door de ringsloot wordt gevoerd.

4.5

Waterbeheer

Voor het lozen op de persleiding zijn een meetbeschikking [15] en een Watervergunning [16] afgegeven (beide 2019). Het water uit de ringsloten wordt naar het omliggende oppervlaktewater uitgeslagen met twee VOPO-pompen. Het lozen van het water uit de ringsloot op het oppervlaktewater viel onder het Activiteitenbesluit, waarvoor geen meetbeschikking was aangevraagd. Inmiddels is het Activiteitenbesluit vervallen en is sprake van een directe lozing waarvoor eventueel in overleg met het hoogheemraadschap een watervergunning moet worden aangevraagd. In 2027 moeten de doelen uit de Kaderrichtlijn water worden bereikt. Dit heeft mogelijk consequenties voor het waterbeheer van de locatie en de eisen die vanuit het hoogheemraadschap worden gesteld. Hemelwater en percolaat De voormalige stortplaats ligt in peilgebied 6700-55 van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, hier geldt een cast oppervlaktewaterpeil van NAP -1,15 m. De watergang ten zuiden van de stortplaats ligt in peilgebied 6700-50 en heeft een cast peil van NAP -0,7 m [25]. De ringsloot die rond een groot deel van de stortplaats aanwezig is wordt beheerd op een peil, ongeveer gelijk aan de poldersloot [13]. Via de VOPO-pompen wordt vanuit de ringsloot geloosd op de poldersloot in peilgebied 6700-50. Het peil in de ringsloten in hoger dan de grondwaterstanden in de stortplaats [25].

De gebouwen en de parkeerplaats zijn voorzien van een hemelwaterafvoersysteem. Het is niet bekend of dit systeem afwatert via de persleiding op de RWZI of op het oppervlaktewater [25]. Bedrijfsafvalwater In de huidige situatie wordt het afvalwater vanuit de opstallen van de Stichting Golfbaan Westwoud (bedrijfsafvalwater) met het afvalwater van de stortplaats gezamenlijk afgevoerd van de locatie. Het water gaat via een persleiding van circa 3,1 km lengte (HDPE 90 mm) naar de waterzuiveringsinstallatie van het hoogheemraadschap (tot inprikker) waarvoor jaarlijks heffing wordt betaald door ABWF. De persleiding is niet langer doorspuitbaar. De maximale capaciteit bedraag 12 m3/uur. [28]. Voor de afvoer van het water heeft ABWF (destijds CAW) een aansluitovereenkomst gesloten met het hoogheemraadschap [17], gekoppeld aan de watervergunning [16]. In de overeenkomst staat vermeld dat ABWF verantwoordelijk is voor het doelmatig aanleveren en transporteren van het afvalwater (percolaat en huishoudelijk afvalwater van restaurant, clubhuis en golfshop). De kosten voor onderhoud en vervanging van zowel de aansluiting als het afvoersysteem zijn voor ABWF. Dit geldt tot het aansluitpunt bij de Raadhuisstraat in Westwoud en is het vervolg van de leiding in beheer bij HHNK (inprikpunt).

In de aankomende jaren zal het waterbeheer van de stortplaats aangepast moeten worden vanwege de ouderdom van het beheersysteem met afgeschreven drainageleidingen. Bij de persleiding is sprake geweest van meerdere lekkages. De ligging van de persleiding, het deel nabij de stortplaats, is opgenomen in figuur 3, er is ook een tekening van het gehele tracé beschikbaar gesteld.

Afkoopvoorstel Westwoud

pagina 13

Figuur 3. Ligging persleiding op en nabij stortplaats, inclusief lekkage 2023

4.6

Groenbeheer

De eigenaar van het terrein, ABWF, heeft met de Stichting Golfbaan Westwoud een overeenkomst gesloten voor de exploitatie van de golfbaan inclusief het onderhoud van de inrichting zoals de opstallen en alle groenvoorzieningen enzovoorts. Zoals in paragraaf 4.1 werd vermeld, dient de stichting de aanleg en het onderhoud van de voor de golfsport benodigde gronden, inclusief beplanting alsmede van de overige gronden uit te voeren. Onderdeel van het groenbeheer van de golfbaan is het sproeien van het terrein bij droogte. Er zijn pompen aanwezig om water uit de ringsloot hiervoor te benutten. De deklaag, de minimaal benodigde dikte van de laag grond die het afval afdekt, maakt onderdeel uit van de voorzieningen ten behoeve van de nazorg van de stortplaats. Uit het deklaagonderzoek in 2020 [19] is gebleken dat de dikte van de overwegend kleiige deklaag minimaal 100 cm bedraagt. Er is geen sprake van contactrisico’s met onderliggend stortmateriaal. Het onderzoek is uitgevoerd met een dicht raster, op basis van dit onderzoek hoeft geen rekening te worden gehouden met het vervangen of grootschalig aanvullen van de deklaag [19].

4.7

Analyse werkzaamheden 2013-2018

Door Bodemzorg is in 2019 een analyse uitgevoerd van de werkzaamheden voor de nazorg van stortplaats Westwoud, in de periode 2013 tot en met 2018. In 2013 is onderzoek verricht naar de noodzaak van de beheersing van de voormalige stortplaats, met actieve onttrekking van water, richting de toekomst. Er is een stopproef uitgevoerd (hierbij is het jaardebiet als proef bijgesteld van circa 40.000 m³ naar 20.000 m³) en een conceptueel model opgesteld. Uit de proef volgde dat geen negatieve effecten werden waargenomen. In milieutechnische zin was er geen reden om door te gaan met de beheersing, behalve dat direct contact met percolaat dient te worden vermeden. Het conceptueel model bevatte naar mening van Bodemzorg onjuistheden, waarna het aangepaste model in figuur 4 is gedeeld.

Afkoopvoorstel Westwoud

pagina 14

Figuur 4. Aangepast conceptueel model

In 2015 is het rapport ‘Afronding monitoring stortplaats Westwoud’ opgesteld [9]. Hieruit volgt dat de gemeten concentraties in het ondiepe grondwater net boven de detectiegrens en ruim beneden de interventiewaarden liggen (Wbb). De situatie is stabiel, de monitoring kan worden beëindigd. In 2016 is geconcludeerd 11 dat de aanpassing van de beheersing ook een doorgaand gunstig effect lijkt te hebben op de concentraties van de macroparameters in het grondwater. Ook in 2017 zijn de effecten gecontroleerd [13], de macroparameters (chloride, stikstof-Kjeldahl, CZV en barium) in het grondwater zijn stabiel. Tijdens de stopproef werd minder grondwater via de drainage onttrokken. De peilen in de ringsloten zijn daarbij niet aangepast. Het water uit de ringsloten wordt naar het omliggende oppervlaktewater uitgeslagen met twee VOPO-pompen. De concentraties CZV en ammonium in de ringsloot waren fors hoger dan in het referentie oppervlaktewater. Door het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier is aangegeven dat deze lozing op het oppervlaktewater ongewenst is en dat er een aanpassing moet komen. In 2018 is een variantenstudie [14] uitgevoerd om vrijkomend water uit de ringsloten te zuiveren. Het belucht infiltratieveld bleek in deze studie de voorkeursvariant vanwege het verwijderingsrendement voor ammonium, de beperkte kosten en de robuustheid van het systeem.

4.8

Nader onderzoek beheer 2019-2022

In de periode na 2018 is door Bodemzorg is verschillende fasen meegedacht over mogelijke aanpassingen van het beheer en optimalisatie van de nazorg van de voormalige stortplaats. Door Bodemzorg is een second opinion uitgevoerd [18] op de variantenstudie [14] waarbij de vraag is gesteld of een belucht infiltratieveld voldoende rendement oplevert gedurende het hele jaar. Bij een laag rendement kunnen extra heffingskosten worden opgelegd. Als alternatief is de mogelijkheid geschetst van de realisatie van een eenvoudige biologische zuivering. Zoals omschreven in voorgaande paragrafen zijn in 2020 en 2021 de status van de deklaag gecontroleerd [18], de status van het drainagesysteem in beeld gebracht [21], is het benodigde

Afkoopvoorstel Westwoud

pagina 15

dagelijks beheer in beeld gebracht voor eventuele optimalisatie [22] en is aanvullend gekeken naar de ontwatering van de stortplaats en de mogelijkheid van een nieuwe beheerdrain [25]. In 2022 is in navolging van de advisering door Fugro [25] verder onderzoek gedaan naar de mogelijkheid om de beheersing te optimaliseren en zijn de bijbehorende kosten in beeld gebracht [26]. Door Terrascan is milieukundig onderzoek uitgevoerd en onderzoek naar PFAS geadviseerd [23] [24], dat in de volgende paragraaf wordt toegelicht.

4.9

Onderzoek PFAS 2023

PFAS-verbindingen werden in het verleden in veel producten toegepast. Het is aannemelijk dat deze producten via huishoudelijk- en bedrijfsafval in het verleden zijn gestort en dus aanwezig zijn in het stortmateriaal. Na het advies van Terrascan [23] [24] is in 2023 door Bodemzorg onderzoek gedaan naar de beïnvloeding van de omgeving vanuit de stortplaats, ten aanzien van PFAS [27]. De analyseresultaten van de grondwatermonsters zijn daarbij getoetst aan de Beleidsregel PFAS NoordHolland 2022. Geconcludeerd is dat het grondwater direct onder de stortplaats verontreinigd is met verschillende PFAS. De aangetoonde concentraties liggen ruim onder de waarden van een ernstige verontreiniging, aanvullende maatregelen (bodemsanering) waren in beginsel niet noodzakelijk. Ook in het oppervlaktewater zijn zowel stroomopwaarts, ter plaatse van de pompen in de ringsloot als stroomafwaarts verschillende PFAS-verbindingen aangetoond. Op basis van de meetreeks levert de stortplaats een geringe bijdrage, maar geen substantiële bijdrage, aan de PFAS-concentratie in het oppervlaktewater. In het water dat van onder de stortplaats wordt onttrokken (aangevuld met een beperkt deel huishoudelijk afvalwater van de golfclub) en afgevoerd naar de RWZI, zijn verschillende PFAS-verbindingen aangetoond.

De aangetoonde concentraties zijn hoger dan de aangetoonde concentraties ter plaatse van de overige meetpunten maar liggen ruim onder de waarden van een ernstige verontreiniging.

4.10 Nazorgplan 2024 In 2024 is in opdracht van AWBF een nazorgplan opgesteld [28] inclusief bepaling van de daaruit voortvloeiende kosten voor de nazorgvoorzieningen en het beheer van de stortplaats. Het nazorgplan kan tevens als beheer- en onderhoudsplan voor de locatie fungeren. Op basis van verschillende uitgangspunten, rekening houdend met 2% inflatie, zijn jaarlijkse kosten voor het beheer berekend en vervolgens is het benodigde doelvermogen voor de nazorg van de stortplaats bepaald. In het nazorgplan zijn adviezen voor het toekomstig beheer opgenomen (in rood). Vanwege de ouderdom en slechte staat van de persleiding is de toekomstige vervanging uitgewerkt. Ten aanzien van de lozing van het water is aangegeven dat de kans aanwezig is dat het hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier deze situatie op termijn niet zal blijven accepteren en dat een aanvullende actie in de vorm van een waterzuivering zal worden geëist. Zoals ook in de second opinion van Bodemzorg werd geopperd [18] zou een biologische zuiveringsinstallatie ervoor kunnen zorgen dat het water zonder voorbehoud op het oppervlaktewater kan worden geloosd.

4.11 Locatiebezoek Bodemzorg 2024 Naast de reguliere bezoeken aan de locatie van Bodemzorg in verband met het actuele beheer, is op 4 juli jl. een bezoek gebracht met een groep personen met brede expertise. Er is een ronde gelopen en de voorzieningen zijn geïnspecteerd. De actuele situatie is besproken, net als de wenselijke vorm van het beheer van de locatie richting de toekomst. In figuur 5 is een overzicht van de locatie met de golfbaan opgenomen inclusief de meetpunten.

Afkoopvoorstel Westwoud

pagina 16

Figuur 5. Overzicht golfbaan en meetpunten

Veel van de aanbevelingen voor het beheer zoals in eerdere rapporten zijn opgenomen, zijn herkend, inclusief de aanbevelingen voor vervangingen zoals ook in het recente nazorgplan zijn verwoord [28]. Geconstateerd wordt ook dat er aandacht dient te blijven voor het voorkomen van ‘natte voeten’ op de golfbaan, naar verwachting levert de huidige onttrekking een bijdrage aan de afvoer van het hemelwater. In 2024 is door het Hoogheemraadschap een afwijking geconstateerd, bij bemonstering werden onverwacht hoge concentraties verontreiniging gemeten in het af te voeren water via de persleiding. De lozing is toen stop gezet. De centrale pompput is vervolgens gereinigd en het aanwezige slib verwijderd zodat de lozing kon worden hervat. Mogelijk is sprake geweest van een defect in de monsternameapparatuur. Vanuit het hoogheemraadschap is het verplicht om over goed werkende voorzieningen te beschikken en hier zijn nu opnieuw vraagtekens bij gezet, zowel vanuit vergunningsverlening als handhaving. De situatie dient te worden verbeterd zodat het beheer prettig en in goede samenwerking met het hoogheemraadschap kan worden uitgevoerd. Afstemming met het hoogheemraadschap nu en de toekomst is essentieel voor gedegen beheer van de stortplaats.

Afkoopvoorstel Westwoud

pagina 17

5

AFKOOP VAN NAZORGVERPLICHTINGEN

5.1

Visie

In dit hoofdstuk worden de werkzaamheden ten behoeve van de nazorg van stortplaats Westwoud opgenomen en worden de risico’s benoemd. Deze werkzaamheden zijn vastgesteld naar aanleiding van onze visie op de nazorg van de stortplaats Westwoud op de lange termijn. Bodemzorg stelt zich tot doel om de nazorg op duurzame wijze en toekomstgericht in te vullen, passend bij het beleid van Afvalzorg. De nazorg van de stortplaats dient in de eerste plaats te zijn afgestemd op de wet- en regelgeving. De voorzieningen voor de nazorg dienen in orde te zijn waardoor de nazorg effectief en doelmatig kan worden uitgevoerd, op sobere wijze. Onze werkwijze is open en transparant met oog voor verbeteringen en innovatie, zoals dat voor ons op vele stortplaatsen gebruikelijk is. Door goede voorlichting en effectieve communicatie met de omgeving kunnen berichten in de media die een onvolledig of onjuist beeld van de locatie schetsen, zoveel mogelijk worden voorkomen. Nazorg van de stortplaats is noodzakelijk om beïnvloeding van de waterkwaliteit in het omliggende gebied tegen te gaan. Of en wanneer sprake is van een belemmering van de kwaliteit van het oppervlaktewater en/of het grondwater, dient met het Hoogheemraadschap te worden afgestemd. De neerslag die op de locatie valt, infiltreert door de voormalige stortplaats en raakt verontreinigd.

Vanuit onze visie is het wenselijk om zoveel mogelijk te voorkomen dat schoon water verontreinigd raakt door de stortplaats, waarbij de kosten en baten zorgvuldig worden afgewogen. Het heeft de voorkeur om hemelwater, percolaat en bedrijfsafvalwater zoveel mogelijk gescheiden te houden.

5.2

Algemeen

Naast technisch inhoudelijke werkzaamheden die hieronder worden beschreven, neemt Bodemzorg bij afkoop ook algemene werkzaamheden over. Onder de algemene werkzaamheden valt ten eerste de voorbereiding met betrekking tot het opstellen van het afkoopvoorstel en de afkoopovereenkomst. Daarnaast is voor de nazorg sprake van jaarlijkse administratieve taken, projectbeheersing, accountantscontroles en het controleren van vergunningsvoorwaarden. De voormalige stortplaats Westwoud staat in de belangstelling van de media en wordt door omwonenden gevolgd. Bodemzorg beschikt als onderdeel van Afvalzorg over een afdeling Communicatie, met ervaring in het beantwoorden van vragen over stortplaatsen. Ook de juridische afdeling van Afvalzorg voor publiek- en privaatrechtelijke vraagstukken heeft ruime ervaring met de omgang met stortplaatsen. Vanuit het beheer van de eigen stortplaatsen van Afvalzorg en 46 locaties waarvan de nazorg is overgenomen, is ruime ervaring aanwezig in stakeholdermanagement. Bodemzorg organiseert indien wenselijk bewonersavonden waarbij de omgeving wordt geïnformeerd over de werkzaamheden.

5.3

Nazorg stortplaats

Ten behoeve van de nazorg van de stortplaats dienen werkzaamheden te worden uitgevoerd. Onderstaand specificeren we de werkzaamheden. Benodigde aanpassingen Zoals beschreven zijn er onzekerheden over de toekomst van het beheersysteem van de voormalige stortplaats. De belangrijkste factor voor de toekomstige nazorg is het voorkomen van uitstroom van stoffen richting het oppervlaktewater. Het hoogheemraadschap heeft aangegeven dat de

Afkoopvoorstel Westwoud

pagina 18

concentraties aan zuurstofbindende stoffen (stikstof) in het oppervlaktewater hoog is, daarnaast zijn er zorgen met betrekking tot ZZS-en (Zeer Zorgwekkende Stoffen, waaronder PFAS). Er is gesproken over maatschappelijk kosteneffectieve maatregelen die mogelijk moeten worden getroffen maar er is nog geen kader gegeven. Wel is al aangegeven dat het huidige systeem niet volledig voldoet en dat maatregelen noodzakelijk zijn. De verwachting is dat in de komende jaren strengere eisen volgen ten aanzien van de uitstroom van verontreinigingen, onder andere vanwege de Kaderrichtlijn Water (KRW) waaraan het oppervlaktewater in 2027 dient te voldoen. In deze afkoop wordt rekening gehouden met de aanleg van benodigde maatregelen om de concentratie zuurstofbindende stoffen (stikstof) die vanuit de stortplaats het oppervlaktewater bereiken, terug te dringen of anderszins aan te pakken, alvast vooruitlopend op de verplichtingen uit de KRW. Omdat het drainagesysteem is afgeschreven, dient het beheer van de voormalige stortplaats te worden aangepast. Het hoogheemraadschap heeft bevestigd dat de drainage onder het stort is vervallen en niet kan worden vervangen. Een maatregel rondom de locatie (aanleggen ringdrainage en voortzetten afvoer van water op huidige wijze) wordt door hen gezien als een maatregel om aan de oorspronkelijke functionaliteit te blijven voldoen.

Hierbij wordt opgemerkt dat het hoogheemraadschap de kaders dient aan te geven, zoals de gewenste oppervlaktewaterkwaliteit, waarbinnen Bodemzorg de best passende maatregelen verzorgt. Het uitvoeren van een emissietoets kan een handvat zijn om te beoordelen of de lozing naar oppervlaktewater toelaatbaar is. Voor locaties die vergelijkbaar ‘tussen wetgeving in zitten’ is ervaring opgedaan met onderzoek naar mogelijkheden voor het optimaliseren van de nazorg. Op vergelijkbare locaties is het niet gebruikelijk om percolaat af te vangen en af te voeren, zoals wordt gedaan op Westwoud. Er is ook geen regelgeving ten aanzien van stortplaatsen die dit voorschrijft voor Westwoud en geen noodzaak voor het milieu van de ondergrond gezien de beperkte grondwaterstroming en de aanwezige kleilaag. Er bestonden geen risico’s voor de omgeving op basis van de Wet Bodembescherming. Afvoeren van percolaat van de stortplaats is nodig om beïnvloeding van omliggend oppervlaktewater te voorkomen, als het hoogheemraadschap dit oplegt (waarbij zij dit dan ook aan alle andere voormalige stortplaatsen zullen moeten opleggen). Als de uitstroom van stoffen naar het oppervlaktewater wordt verminderd (door aanleg van hemelwaterafvoer) is dat goed voor de kwaliteit van het oppervlaktewater.