03 DOC-21-357878 - Bijlage 2: Ruimtelijke onderbouwing

Ruimtelijke onderbouwing Zonneveld Zwaagdijk

Opdrachtgever: Sunvest Ontwikkeling B.V. Maarssenbroeksedijk 37 3542 DM Utrecht

Opdrachtnemer: Eelerwoude Onze vestigingen 088-1471100 info@eelerwoude.nl www.eelerwoude.nl

Projectgegevens: Projectnummer: Datum: Projectleider: Opgesteld: Gecontroleerd: Status: Versie:

201181 19-2-2021 TR TR en SIJ MB Concept 1

© 2021 Eelerwoude Dit rapport is enkelzijdig opgemaakt.

Inhoudsopgave 1

Inleiding...................................................................................................................................................... 5

1.1

Aanleiding ...............................................................................................................................................5

1.2

Ligging plangebied ..................................................................................................................................5

1.3

Vigerend bestemmingsplan ....................................................................................................................7

1.4

Leeswijzer ...............................................................................................................................................7

2

Planbeschrijving ......................................................................................................................................... 8

2.1

Beschrijving huidige situatie plangebied ................................................................................................8

2.2

Het zonneveld .........................................................................................................................................9

2.3

Landschappelijke inpassing ..................................................................................................................11

3

Beleidskaders ........................................................................................................................................... 14

3.1

Inleiding ................................................................................................................................................14

3.2

Rijksbeleid .............................................................................................................................................14

3.3

Provinciaal en regionaal beleid .............................................................................................................18

3.4

Gemeentelijk beleid..............................................................................................................................23

3.5

Conclusie...............................................................................................................................................25

4

Waardentoets .......................................................................................................................................... 26

4.1

Inleiding ................................................................................................................................................26

4.2

Natuurwaarden ....................................................................................................................................26

4.3

Archeologie ...........................................................................................................................................28

4.4

Cultuurhistorie ......................................................................................................................................30

4.5

Water ....................................................................................................................................................31

4.6

Conclusie...............................................................................................................................................34

5

Milieuaspecten......................................................................................................................................... 35

5.1

Inleiding ................................................................................................................................................35

5.2

Bodem ..................................................................................................................................................35

5.3

Geluid ...................................................................................................................................................35

5.4

Luchtkwaliteit .......................................................................................................................................36

5.5

Lichtreflectie .........................................................................................................................................37

5.6

Elektromagnetische straling .................................................................................................................37

5.7

Externe veiligheid .................................................................................................................................38

5.8

Bedrijven en milieuzonering .................................................................................................................39

5.9

Verkeer en parkeren .............................................................................................................................39

Zonneveld Zwaagdijk | Eelerwoude | 3

5.10

Vormvrije m.e.r.-beoordeling ...............................................................................................................40

5.11

Conclusie...............................................................................................................................................41

6

Uitvoerbaarheid ....................................................................................................................................... 42

6.1

Inleiding ................................................................................................................................................42

6.2

Ruimtelijke uitvoerbaarheid .................................................................................................................42

6.3

Maatschappelijke uitvoerbaarheid .......................................................................................................42

6.4

Economische uitvoerbaarheid ..............................................................................................................43

6.5

Conclusie...............................................................................................................................................43

Bijlage 1 – Landschappelijk inrichtingsplan ........................................................................................................... 44 Bijlage 2 – Quickscan Flora en Fauna .................................................................................................................... 49 Bijlage 3 – Stikstofberekening Zonneveld Zwaagdijk ............................................................................................ 46 Bijlage 4 – NNN-toetsing Zonneveld Zwaagdijk .................................................................................................... 47 Bijlage 5 – Watertoets ........................................................................................................................................... 48

Zonneveld Zwaagdijk | Eelerwoude | 4

1 Inleiding 1.1 Aanleiding De Nederlandse overheid heeft een grote ambitie op het gebied van duurzaamheid. In het Energieakkoord is afgesproken dat in 2020 het aandeel hernieuwbare energieopwekking 14% dient te zijn. Het percentage voor 2023 is vastgesteld op 16%. Het kabinet heeft met het nationale Klimaatakkoord van 2019 als centraal doel gesteld om de uitstoot van broeikasgassen in Nederland in 2030 met 49% terug te dringen ten opzichte van 1990. Voor de elektriciteitssector geldt hierbij een opgave om in eerste instantie in 2030 de CO2-emmissies met tenminste 20,2 Mton te verminderen. De provincie Noord-Holland sluit zich aan bij de ambities van het rijk en wil in 2050 energieneutraal zijn. Hierin ziet zij vooral mogelijkheden voor hernieuwbare energie uit zon, wind, water en duurzame warmte. Met de beleidsnotitie Kwaliteitsimpuls zonneparken, de Omgevingsvisie NH2050 en de Omgevingsverordening stelt de provincie richtlijnen en beleidskaders op. De gemeenten zijn uiteindelijk verantwoordelijk voor de lokale inpassing van de energietransitie. De gemeente Medemblik geeft invulling aan de ambities en doelstellingen voor duurzaamheid met het programma Duurzaamheid. Medemblik ziet voor opwekking dan duurzame energie binnen de gemeente vooral mogelijkheden voor zonnepanelen, windmolens en duurzame warmtebronnen.

Tot 2020 heeft zij op de agenda de realisatie van één 3 MW windmolen of 28.000 zonnepanelen staan. De gemeente ondersteunt in verzoeken voor aanleg van zonneweides.

1.1.1 Marktpartij en grondeigenaar nemen initiatief Sunvest Ontwikkeling BV (hierna: Sunvest) ontwikkelt, financiert, bouwt en exploiteert zonnevelden. De grondeigenaar en Sunvest hebben samen het initiatief genomen om een zonneveld te realiseren op een agrarisch perceel binnen de gemeente. Het betreffende perceel is gelegen aan de Zwaagdijk 396 Zwaagdijk West. Het betreft het perceel welke kadastraal bekend is als: WNM00 - K - 4201. De kavel heeft een omvang van circa 5 hectare, waarvan een deel wordt belegd met zonnepanelen. Daarnaast wordt er grond beschikbaar gesteld voor de landschappelijke inpassing.

1.2 Ligging plangebied Het plangebied is gelegen in Zwaagdijk-West, een dorp ten noorden van Hoorn en Zwaag. Het perceel strekt zich uit over een gebied tussen de weg Zwaagdijk en een beek, genaamd Kromme Leek. Het perceel heeft de kadastrale gemeentecode WNM00-K-4201 en is onderdeel van de gemeente Medemblik. Het zonneveld beslaat, met landschappelijk inpassing meegenomen, een oppervlakte van circa 5 hectare.

Zonneveld Zwaagdijk | Eelerwoude | 5

Figuur 1. Ligging plangebied ten opzichte van de omgeving (Wognum westzijde, Zwaag oostzijde en Hoorn zuidzijde).

Figuur 2. Plangebied zonneveld Zwaagdijk-West.

Zonneveld Zwaagdijk | Eelerwoude | 6

1.3 Vigerend bestemmingsplan Het plangebied behoort tot het bestemmingsplan Dorpskernen IV van de gemeente Medemblik. Dit bestemmingsplan is vastgesteld op 29 september 2016. Binnen het bestemmingsplan is de enkelbestemming ‘Agrarisch’ van toepassing op het plangebied. Gronden met een dergelijke bestemming zijn bestemd voor de uitvoering van een agrarisch bedrijf, kleinschalige energiewinning en het behoud, het herstel en de ontwikkeling van de landschappelijke, natuurlijke en cultuurhistorische waarden. Daarnaast is de dubbelbestemming ‘Waarde - Archeologie 3’ hier van kracht. Deze strekt zich over het gehele plangebied uit. De zuidoostelijke kant van het perceel kent de een bouwvlakaanduiding. De noordwestelijke zijde, langs de Kromme Leek, kent de gebiedsaanduiding ‘wetgevingszone- wijzigingsgebied 2’. Deze zone kan door het college van B&W gewijzigd worden van bestemming ‘Agrarisch’ naar ‘Natuur’ en/of ‘Water. Hiervoor gelden wel een aantal voorwaarden, zoals het behoud van landschappelijke, natuurlijke, en cultuurhistorische waarden, en het niet aanbrengen van schade aan omliggende bedrijven. De kavels rondom het plangebied bestaan uit de bestemmingen ‘Agrarisch’, ‘Bedrijf’, ‘Maatschappelijk’ en ‘Wonen’.

Figuur 3. Uitsnede bestemmingsplan 'Dorpskernen IV’.

1.4 Leeswijzer De ruimtelijke onderbouwing is opgebouwd uit 6 hoofdstukken. In hoofdstuk 2 wordt eerst ingegaan op het voorgenomen plan. In hoofdstuk 3 komt het beleidskader aan bod. In dit hoofdstuk wordt een beschrijving gegeven van het van toepassing zijnde rijksbeleid, provinciaal beleid en gemeentelijk beleid. Het voorgenomen plan wordt daarbij getoetst aan dit beleid. Hoofdstuk 4 bevat een waardentoets. Hieruit blijkt welke waarden er in het plangebied aanwezig zijn en of deze worden aangetast door de ontwikkeling. In hoofdstuk 5 komen de relevante milieuaspecten aan bod. In hoofdstuk 6 wordt tot slot ingegaan op de ruimtelijke, maatschappelijke en economische uitvoerbaarheid.

Zonneveld Zwaagdijk | Eelerwoude | 7

2 Planbeschrijving 2.1 Beschrijving huidige situatie plangebied In dit hoofdstuk wordt de huidige situatie weergegeven en wordt de voorgenomen ontwikkeling beschreven.

2.1.1 Ligging en beschrijving plangebied De kavel is onderdeel van het dorp Zwaagdijk-West en betreft een agrarisch perceel voor de teelt van peren. De voorzijde van de kavel bestaat uit een bedrijfswoning aan de Zwaagdijk. Dit is een verbindingsweg tussen Zwaagdijk-Oost, Zwaag en de N307. Achter de bedrijfswoning zijn enkele schuren gevestigd ten behoeve van de perenteelt. De schuren lopen over in een perengaard. De perengaard omvat voor het grootste deel het plangebied. Tussen de bedrijfswoning en het plangebied wordt een deel van de perengaard in stand gehouden. Het erf en de perengaard zijn verbonden door een pad van betonplaten. De grond naast het plangebied is aan de oostzijde in gebruik als weiland en rijbak voor paarden en glastuinbouwkas voor de teelt van bloemen. Ten westen van het plangebied is de grond is gebruik door een werf van het hoogheemraadschap Holland Noorderkwartier. Een pastorie, kerk en begraafplaats grenzen ook aan het plangebied. Verder staan aan de Zwaagdijk enkele woningen, op enige afstand van het plangebied.

Figuur 4. Impressie Kromme Leek en de afscheiding van het perceel met beplanting.

Het landschap kenmerkt zich op grote schaal door een strakke en hoekvormige verkaveling. Woningen zijn naast elkaar gebouwd aan een klein aantal wegen en vormen een lint van bebouwing. Kavels lopen haaks op de wegen door in een landschap van grote bouwlanden, graslanden en boomgaarden voor de teelt van fruit. Open vlaktes wisselen zich af met besloten gronden met beplanting. Sloten scheiden de kavels van elkaar af en accentueren de strakke, hoekige verkaveling. Dit is ook herkenbaar in het plangebied. Het is aan drie zijden

Zonneveld Zwaagdijk | Eelerwoude | 8

begrenst door een watergang en hoog opgaande beplanting. De scheiding van de kavels bestaan uit een sloot met daarlangs relatief hoog opgaande beplanting. Deze beplanting loopt momenteel door langs de Kromme Leek. Door de beplanting en bebouwing aan weerszijden heeft het perceel een besloten karakter.

2.2 Het zonneveld In deze paragraaf wordt het plan voor het zonneveld Zwaagdijk-West toegelicht. Ten behoeve van het plan is door adviesbureau Haver Doeze een inrichtingsplan opgesteld. Dit plan is weergegeven in bijlage 1.

2.2.1 Initiatief voor een zonneveld De grondeigenaar van het perceel aan de Zwaagdijk 396, heeft het initiatief genomen om in samenwerking met Sunvest een zonneveld te ontwikkelen op deze gronden. Het betreft het perceel met de kadastrale aanduiding WNM00 - K - 4201. Momenteel heeft de initiatiefnemer de grond in gebruik als fruitboomgaard voor de teelt van peren. Gezien het ontbreken van een opvolger en de leeftijd is besloten de grond voor andere doeleinden te gebruiken. De kavel komt gedeeltelijk beschikbaar voor zonnepanelen met bijbehorende landschappelijke elementen. De omvang van het plangebied is circa 5 hectare.

2.2.2 Locatiekeuze De vraag naar een duurzame energievoorziening in de gemeente Medemblik is aanwezig. De gemeente heeft met het programma Duurzaamheid en de RES Noord-Holland Noord aangegeven invulling te willen geven aan de inpassing van hernieuwbare energiebronnen binnen de gemeentegrenzen. De initiatiefnemer en Sunvest willen bijdragen aan deze vraag. De locatie is uiterst geschikt voor de inpassing van een zonneveld. Het perceel is momenteel afgeschermd van de omgeving door groenstructuren en naastliggende bedrijven. Zicht op het zonneveld door omwonenden is minimaal en zicht op het buitengebied blijft door de hoogteligging intact. Bovendien dient de inpassing van het zonneveld op deze locatie ook voor een verrijking van de omgeving. Voorliggend plan stimuleert de biodiversiteit, haakt aan op de ruimtelijke kwaliteiten van de omgeving en is een aanwinst voor de ecologische verbindingszone van de Kromme Leek. Dit is toegelicht in het Landschappelijk inpassingsplan van Haver Droeze, behorende tot de bijlagen van deze ruimtelijke onderbouwing.

2.2.3 Technische gegevens zonneveld Het plangebied heeft een omvang van circa 5 hectare, waarvan een deel in gebruik wordt genomen voor de landschappelijke inpassing van het zonneveld. De zonnepanelen (hierna: pv-panelen) wekken de panelen een gezamenlijk vermogen op van circa 7 MWp. De pv-panelen worden geplaatst in een zuid-opstelling, wat zorgt voor een optimale opbrengst. Netaansluiting Sunvest is in contact geweest met de netbeheerder Liander. Deze partij zorgt voor een geschikte capaciteit ten tijde van de exploitatiefase. Sunvest blijft in contact met de netbeheerder voor verdere afstemming. Middels een compacte 10 kV aansluiting wordt het zonneveld aangesloten op het elektriciteitsnetwerk van Liander. Aan de Geldelozeweg te Hoorn, op 3,5 km van het plangebied, wordt een koppeling aan het net tot stand gebracht. De aansluiting heeft een capaciteit van 5 MVA. Fundering Stalen palen worden tussen de 1 tot 3 meter in de grond geslagen om de constructie stevig neer te zetten. Deze diepte heeft relatie met de veenachtige grondsamenstelling. Betonnen funderingen zijn niet benodigd en

Zonneveld Zwaagdijk | Eelerwoude | 9

worden niet gebruikt. De palen zijn na de exploitatiefase probleemloos en zonder graafwerkzaamheden uit de grond te trekken.

Figuur 5. Impressie fundering pv-panelen.

2.2.4 Toegankelijkheid en ontsluiting van het zonneveld De fruitboomgaard is momenteel ontsloten via een betonnen pad en de erftoegangsweg aan de Zwaagdijk 396. In Zwaagdijk-West is de Zwaagdijk voorzien van meerdere drempels en wegversmallingen om hard rijden tegen te gaan. Er geldt ten hoogte van de Zwaagdijk 396 tevens een 30 km per uur zone. Verder is de aansluiting op de Zwaagdijk overzichtelijk. De 5 meter brede erftoegangsweg is daarmede een geschikte hoofdingang voor het zonneveld. Een half-verhard pad wordt aangelegd rondom de pv-panelen voor onderhoud en beheer.

2.2.5 Aanleg zonneveld Het uitgangspunt voor de aanleg van het zonneveld is om te starten in het eerste kwartaal van 2023. Dit is afhankelijk van het moment waarop de vergunningen zijn verleend door de daarvoor bevoegde instanties, de subsidies van het rijk zijn toegewezen en de netwerkcapaciteit van de netaansluiting voldoet. De aanleg van het zonneveld omvat een periode van een aantal maanden. De technische partner ProfiNRG installeert de zonnepanelen en voert het onderhoud uit in de exploitatiefase. Gestreefd wordt om de exploitatiefase te starten in het tweede kwartaal van 2023.

2.2.6 Looptijd Het zonneveld heeft een exploitatiefase van 25 jaar. Na deze periode wordt het volledig ontmanteld, zodat het weer in gebruik genomen kan worden voor agrarische doeleinden. Landschapselementen worden in stand gehouden.

2.2.7 Communicatie en participatie De omwonenden en andere betrokkenen (zoals de kerk) zijn reeds meegenomen bij het ontwerpen van de landschappelijke inpassing. Daarnaast heeft Sunvest diverse keukentafelgesprekken gevoerd met direct omwonenden en zijn er meermaals gesprekken geweest met de dorpsraad. De stichting De Cromme Leeck is door Sunvest tevens betrokken bij het zonneveld. Met de stichting heeft Sunvest enkele gesprekken gevoerd. De resultaten van deze gesprekken zijn meegenomen in het landschappelijk inrichtingsplan. Het indienen van de vergunning zal uiteindelijk via het dorpsblad van Stichting Samenspel bekend worden gemaakt. Sunvest is tevens in gesprek gegaan met Zonnecoöperatie West-Friesland (ZCWF). Sunvest onderzoekt de mogelijkheden voor een samenwerking met de Zonnecoöperatie. De intentie is om met hulp van ZCWF een vorm van financiële participatie aan te bieden aan een grotere groep omwonenden. ZCWF gebruikt hiervoor

Zonneveld Zwaagdijk | Eelerwoude | 10

doorgaans de postcoderoosregeling. Sunvest stelt ten behoeve van de financiële participatie circa 25% (ongeveer 1,6 MWp) open voor deelname.

2.3 Landschappelijke inpassing 2.3.1 Schaal van het landschap en de directe omgeving Het perceel is onderdeel van het veenlandschap van Noord-Holland. Het landschap kenmerkt zich over het algemeen door de smalle langgerekte verkaveling van landbouwgronden met daartussen vele ‘rechte’ sloten. Dit karakteristieke landschap is ontstaat door ontginning. Vanaf het jaar zijn de eerste bewoners naar het gebied toe getrokken. Zij bouwden de eerste woningen in een rechte lijn (lint) op de hoger gelegen kreeklopen en langs de bestaande watergangen, zoals de Kromme Leek. Vanuit hier zijn langgerekte watergangen haaks op de bebouwingslinten gegraven. Dit leidde tot een grootschalige afvoer van het hemel en grondwater, wat uiteindelijk zorgde voor wateroverlast en bodemdaling. Met de aanleg van meerdere dijken, waaronder de Zwaagdijk, is de wateroverlast verholpen. Met ruilverkavelingen is geprobeerd het moeilijk te bewerken agrarische gebied beter te ontsluiten en rationeler in te delen. De bovengenoemde landschapselementen zijn nog steeds zichtbaar. Met de komst van fruittelers, glastuinbouw en andere bedrijvigheid heeft het open karakter van het gebied wel een kleinschaligere vorm aangenomen. Momenteel zijn fruitboomgaarden, open bouw- en graslanden, en kassen ook regelmatig te zien.

De lintbebouwing heeft een meer gesloten karakter gekregen, alhoewel er op enkele plekken nog wel zicht is op het achterliggende landschap. Naast het plangebied zijn twee bedrijven gesitueerd: een bloementeler met een kas en een werf van het Hoogheemraadschap Holland Noorderkwartier. Het plangebied heeft hierdoor een besloten karakter. De iconische watergangen lopen vanuit de Kromme Leek tussen de kavels door naar de bebouwing aan de Zwaagdijk. Langs de watergangen zijn middelhoog opgaande singels van bomen gelegen. Deze sluiten het plangebied momenteel af van de directe omgeving. Voorliggend plan sluit aan op de verkavelingsstructuur van veenlandschap. De rechte watergangen en het besloten karakter worden gehandhaafd. Vanaf de Zwaagdijk is het zonneveld niet zichtbaar. De verdere inpassing van het zonneveld wordt op de volgende pagina toegelicht.

Zonneveld Zwaagdijk | Eelerwoude | 11

Figuur 6. Plattegrond zonneveld met bijbehorende perspectieven (bron: Landschappelijk inpassingsplan Haver Droeze).

2.3.2 Landschappelijke inrichting In stand houden Elzensingel en boomgaard In voorliggend plan blijft een klein deel van de fruitboomgaard bestaan. Dit is het deel tussen de woningen, de kerk en het zonneveld. Zo blijft het karakter van de boomgaard bestaan en is er een natuurlijkere overgang tussen de woningen en het zonneveld. Verder blijft het zonneveld gedeeltelijk afgeschermd door een dichte singel van karakteristieke Elzen. Tussen het werf van het Hoogheemraadschap Holland Noorderkwartier en het zonneveld wordt de huidige elzensingel in stand gehouden. Deze wordt doorgetrokken langs de schuren van de Zwaagdijk 396 tot aan de begraafplaats. Nieuwe hagen Tussen de begraafplaats en het zonneveld in wordt een losse haag, zoals een beukenhaag of veldesdoorn, aangeplant en onderhouden op een hoogte van 1,2 tot 1,5 meter. De haag loopt verder langs de kavelsloot aan de westzijde van het plangebied. Dit komt ten goede aan het strakke, rechtlijnige karakter van het landschap. Achter de tuinen aan de Zwaagdijk zal als afscheiding een hogere Elzenhaag worden geplant en zullen tevens kleine vakken met fruitbomen blijven staan zodat een goede overgang naar het zonnepark wordt verkregen. Natuurlijke oever De Kromme Leek en de omliggende gronden zijn aangewezen als ecologische verbindingszone en behoren tot het NNN.

Om bij te dragen aan de ontwikkeling van deze ecologische verbindingszone wordt een 16 meter brede strook langs de Kromme Leek ingericht als natuurvriendelijke oever. De beek krijgt een flauw aflopende oever. Verlaging van de grond (met 0,4 meter) aan de oever zorgt voor de ontwikkeling van een natte natuurzone. Het biedt verschillende flora en fauna, zoals de rugstreeppad en fazanten, een mogelijkheid zich beter te ontwikkelen. De Dorpsraad vindt het belangrijk dat een zone van 20 meter tot aan de panelen wordt vrijgehouden. Tussen het zonneveld en de natuurvriendelijke oever komen groepen van elzen met struweel te staan en een 4 meter breed onderhoudspad van te liggen van bloemrijk gras. Onderhoud van de ruige vegetatie is incidenteel. Met de ecologische verbindingszone van 16 meter en het onderhoudspad van 4 meter wordt voldaan aan de wens van de Dorpsraad.

Zonneveld Zwaagdijk | Eelerwoude | 12

Kruidenvegetatie Binnen de grenzen van het zonneveld ontwikkelt een kruiden- en bloemenrijke vegetatie zich tot een voedselrijk gebied voor verschillende insecten, amfibieën, kleine zoogdieren en vogels. Ook biedt het beschutting voor deze diersoorten. De vegetatie komt tot stand door verschraling, extensief beheer en toepassing van een streekeigen kruiden- en bloemenmengsel bedoeld voor rijke kleigronden. De afstand tussen en ruimte onder de pv-panelen, geeft de vegetatie genoeg ruimte en licht om zich te ontwikkelen.

Figuur 7. Doorsnede natuurvriendelijke oever (bron: Landschappelijk inpassingsplan Haver Droeze).

2.3.3 Schaal van het zonneveld Panelen, hoogte en oriëntatie Voor zonnevelden neemt de ontwikkelaar in de meeste gevallen mono- of polykristallijn panelen in gebruik. De pv-panelen komen in rijen van 3 of 4 in een portrait positie te liggen, gericht op het zuiden. De panelen worden gedragen door een tafelconstructie met een hellingshoek van 10 tot 20 graden. De maximale hoogte van de tafels is 2,3 meter (1,5 meter ten opzichte van straatniveau) en de minimale hoogte is 0,7 tot 1,2 meter boven het maaiveld. Tussen de tafels is ruimte gelaten voor de infiltratie van regenwater. Door de panelen worden sommige plekken natter dan andere. Hierdoor ontstaat een afwisseling tussen droge en natte zones. Hekwerk en beveiliging Om de veiligheid te garanderen dient het zonneveld afgesloten te worden voor onbevoegden. Zonneveld Zwaagdijk-West is afgesloten middels een hekwerk en er worden camerasystemen geplaatst. Dit hekwerk komt tussen de onderhoudspaden en de groene omzoming te staan. Het heeft een landelijke uitstraling, passend binnen de omgeving. De ingang wordt voorzien van een poort. Verder dienen de hagen en elzensingel als een afscherming van het zonneveld. Daarnaast worden camerasystemen opgehangen, welke bijdragen aan de beveiliging van het zonneveld. Transformatorstations Het zonneveld wordt voorzien van meerdere omvormers, een transformatorstation en een inkoopstation.

Het transformatorstation wordt aan de oostzijde in het midden van zonneveld geplaatst op meer dan 30 meter van gevoelige objecten, zodat ze uit het zicht staan en eventuele hinder voor de omgeving wordt voorkomen.

Zonneveld Zwaagdijk | Eelerwoude | 13

3 Beleidskaders 3.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt het relevante beleid dat betrekking heeft op het plangebied en de voorgenomen ontwikkeling beschreven. Het wordt benaderd vanuit het Rijks-, provinciaal- en gemeentelijk beleid. Het voorgenomen plan wordt getoetst aan dit beschreven beleid.

3.2 Rijksbeleid 3.2.1 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Nederland staat in de komende jaren voor een aantal opgaven van nationaal belang. De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) stelt dat grote en complexe opgaven zoals klimaatverandering, energietransitie, circulaire economie, bereikbaarheid en woningbouw Nederland flink zullen veranderen. Deze opgaven moeten benut worden om vooruit te komen en tegelijkertijd het mooie van Nederland te behouden. De NOVI biedt perspectief om de grote opgaven aan te pakken. Hierbij is omgevingskwaliteit het kernbegrip: dat wil zeggen ruimtelijke kwaliteit én milieukwaliteit. Vanuit de NOVI geeft het Rijk kaders en richting voor zowel nationale als decentrale keuzes. Centraal bij de afweging van belangen staat een evenwichtig gebruik van de fysieke leefomgeving, zowel van de boven- als van de ondergrond. In de NOVI wordt gesproken over een ‘omgeving inclusief’ beleid. De NOVI beschrijft enerzijds een toekomstperspectief met ambities en anderzijds de nationale belangen in de fysieke leefomgeving en de daaruit voortkomende opgaven. Deze opgaven zijn het verschil tussen de ambitie en de huidige situatie en verwachte ontwikkelingen. Waar de opgaven vragen om een geïntegreerde benadering, komen deze samen in vier prioriteiten. Op deze vier prioriteiten zijn beleidskeuzes gemaakt: 1) Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie.

2) Duurzaam economisch groeipotentieel. 3) Sterke en gezonde steden en regio’s. 4) Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Om de beleidskeuze weloverwogen te maken worden drie afwegingsprincipes, die helpen bij het afwegen en prioriteren van de verschillende belangen en opgaven, gehanteerd namelijk; 1) Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies, 2) Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal en 3) Afwentelen wordt voorkomen. In de NOVI wordt gesteld dat de klimaatdoelstelling in lijn is met de Parijse klimaatdoelstelling: in 2050 vrijwel geheel klimaat neutraal. De ambitie is dat de omslag naar 100 procent circulair in 2050 gerealiseerd is en dat een zo goed mogelijke inpassing van duurzame energie in de leefomgeving is. In 2050 is Nederland erin geslaagd al deze ontwikkelingen zorgvuldig in te passen of nieuwe landschappen te creëren, met zo min mogelijk hinder of overlast voor mensen en het ecosysteem. De NOVI ziet het van nationaal belang om de internationale afgesproken doelen te behalen. De opgave is dan ook om de broeikasgassen. Ten opzichte van 1990 te reduceren met tenminste 49 procent in 2030 en met 95 procent in 2050. Een andere opgave is het vervangen van fossiele energiebronnen door duurzame bronnen.

Zonneveld Zwaagdijk | Eelerwoude | 14

Bovenstaande opgaven manifesteert zich rond een van de vier prioriteiten, namelijk prioriteit 1 ‘Ruimte voor klimaatadaptatie energietransitie’. In beleidskeuzes van deze prioriteit wordt benoemd dat overheden, marktpartijen en maatschappelijke organisaties samenwerken aan het bijtijds halen van doelstellingen, die in het Klimaatakkoord zijn bepaald. Het Nationaal Programma RES vormt een platform voor onderling samenwerken, vergelijken, leren en uitdagen. De energietransitie kan een hefboom zijn voor kwaliteitsverbetering, zowel ruimtelijke als bijvoorbeeld voor ecologische, economische of sociale verbeteringen. Zonnevelden kunnen bijvoorbeeld economische dragers voor het landelijk gebied worden. Daarnaast moeten zonnevelden in het landschap worden ingepast. De afwegingprincipes van de NOVI leiden tot een voorkeur voor zonnepanelen op daken en gevels van gebouwen. Vanuit diezelfde principes hebben daarna onbenutte terreinen in bebouwd gebied de voorkeur. Om aan de gestelde energiedoelen te voldoen, kan blijken dat ook locaties in het landelijk gebied nodig zijn. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Voorliggend plan draagt bij aan het behalen van de nationale doelstellingen op het gebied van de energietransitie. De panelen genereren een vermogen van 7 MWp. Deze doelstellingen worden gecombineerd met de doelstellingen op het gebied van natuurontwikkeling.

In het plan is ingespeeld op meervoudig ruimtegebruik. De grond onder de pv-panelen bestaat uit een kruiden- en bloemrijk grasland en langs de Kromme Leek komt een natuurvriendelijke oever. Afwenteling van onder andere ecologische doelstellingen wordt zo voorkomen. Het zonneveld is eenvoudig in te passen in het landschap, vanwege de bedrijvigheid rondom het perceel en de bestaande landschapsstructuren.

3.2.2 Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) bevat de visie van het Rijk op de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland. Het Rijk streeft naar een krachtige aanpak die ruimte geeft aan regionaal maatwerk, de gebruiker vooropzet, investeringen prioriteert en ruimtelijke ontwikkelingen en infrastructuur met elkaar verbindt. In het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) zijn regels opgenomen om het beleid uit de SVIR te verwezenlijken. In de structuurvisie schetst het Rijk ambities voor Nederland in 2040. Uitgaande van de verantwoordelijkheden van het Rijk zijn de ambities uitgewerkt in rijksdoelen tot 2028, waarin is aangegeven welke nationale belangen aan de orde zijn. De tijdshorizon is gesteld omdat in de loop van de tijd nieuwe ontwikkelingen en opgaven kunnen vragen om bijstelling van de rijksdoelen. Voor de ambities zijn rijksinvesteringen slechts één van de instrumenten die worden ingezet. Kennis, bestuurlijke afspraken en kaders kunnen ook worden ingezet. De huidige financiële rijkskaders (begroting) zijn randvoorwaardelijk voor de concrete invulling van die rijksambities. De ruimtelijke waarden die het nationaal belang waarborgen zijn opgenomen in 13 verschillende belangen. In de structuurvisie wordt ook aangegeven op welke wijze het Rijk deze belangen wil verwezenlijken.

Dit zorgt voor een duidelijk overzicht in één document, gezamenlijk met de doelen die het Rijk heeft opgesteld. Relevant voor voorliggend plan is dat de vraag naar elektriciteit blijft groeien. Vanwege de ambities voor beperking van de CO2-uitstoot is een transitie naar een duurzame energievoorziening van hernieuwbare energiebronnen nodig. Voor het opwekken van energie moet voldoende ruimte gereserveerd worden. Het aandeel van duurzame energiebronnen (waaronder zon) in de totale energievoorziening moet omhoog en deze bronnen hebben relatief veel ruimte nodig. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Het zonneveld Zwaagdijk-West levert een bijdrage aan de ambities van de SVIR om te werken naar een duurzame energievoorziening. Verder doet het geen afbreuk aan overige nationale belangen, zoals genoemd in de SVIR.

Zonneveld Zwaagdijk | Eelerwoude | 15

3.2.3 Barro en Bro Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) is op 30 december 2011 in werking getreden. In het Barro wordt een aantal projecten die van rijksbelang zijn met name genoemd en met behulp van digitale kaartbestanden exact ingekaderd. Per project worden vervolgens regels gegeven, waaraan ruimtelijke plannen moeten voldoen. Binnen het Barro worden de volgende onderdelen besproken: • Project Mainportontwikkeling Rotterdam. • Kustfundament. • Grote rivieren. • Waddenzee en waddengebied. • Defensie. • Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde. In oktober 2012 is het besluit aangevuld met de ruimtevraag voor de onderwerpen veiligheid op rijkswegen, toekomstige uitbreiding van infrastructuur, de elektriciteitsvoorziening, de Ecologische Hoofdstructuur (EHS), de veiligheid van primaire waterkeringen, reserveringsgebieden voor hoogwater, maximering van de verstedelijkingsruimte in het IJsselmeer en is het onderwerp duurzame verstedelijking in regelgeving opgenomen. Per 1 juli 2016 zijn er nog enkele wijzigingen van de Barro van kracht geworden. Deze wijzigingen hebben geen directe invloed op de voorgenomen ontwikkeling. Ladder voor duurzame verstedelijking In de SVIR wordt de ladder voor duurzame verstedelijking geïntroduceerd. Deze ladder is per 1 oktober 2012 als motiveringseis in het Besluit ruimtelijke ordening opgenomen.

Op 1 juli 2017 is het Besluit ruimtelijke ordening gewijzigd, waarbij ook een nieuwe "Laddersystematiek" wordt toegepast. Deze nieuwe regeling is opgenomen in artikel 3.1.6 Bro. De ladder voor duurzame verstedelijking is van toepassing op bestemmingsplannen, uitwerkings- en wijzigingsplannen en omgevingsvergunningen. De toepassing van de ladder voor duurzame verstedelijking houdt in dat: 'De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien.' Het aanleggen van een zonneveld op de huidige agrarische percelen is geen nieuw stedelijke ontwikkeling. Op basis van eerdere uitspraken van de Raad van State 11 blijkt dat soortgelijke projecten die niet tot leegstand van bestaande bebouwing leiden, niet als een nieuwe stedelijke ontwikkeling in de zin van het Bro kunnen worden aangemerkt. Voorbeelden hiervan zijn de aanleg van een weg, windpark of een hoogspanningsleiding. Ook de Rechtbank Overijssel heeft in april 2018 geoordeeld dat een zonneveld geen nieuwe stedelijke ontwikkeling betreft (zaaknummer akzwo_17_2460 en ak_zwo_17_2461).

Een toets aan de Ladder is daarom niet van toepassing. Vanuit het principe van een goede ruimtelijke ordening wordt hierna wel ingegaan op de onderbouwing van de behoefte en de argumentatie achter de omvang en de locatie. 1.

Er bestaat een behoefte om te komen tot een duurzame energievoorziening. De behoefte is meermaals aangeduid in de Omgevingsvisie Noord-Holland 2050, de RES Noord-Holland Noord en programma Duurzaamheid van de gemeente Medemblik. De provincie wil in 2050 energieneutraal zijn en ziet hierin

1

Zie: ABRvS 18 februari 2015, ECLI:NL:RVS:2015:448, ABRvS 24 februari 2016, ECLI:NL:RVS:2016: 465. ABRvS 16 maart 2016, ECLI:NL:RVS:2016:708. ABRvS 28 juni 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1724.

Zonneveld Zwaagdijk | Eelerwoude | 16

vooral mogelijkheden voor hernieuwbare energie uit zon, wind, water en duurzame warmte. De ligging van de provincie maakt het uiterst geschikt om duurzame energie op te wekken met deze bronnen. Ook de RES Noord-Holland Noord stemt in met het ontwikkelen van zonneweides. In de regio dient 2 TWh aan duurzame energie opgewekt te worden. De gemeente Medemblik ziet voor opwekking dan duurzame energie binnen de gemeente vooral mogelijkheden voor zonnepanelen, windmolens en duurzame warmtebronnen. Tot 2020 heeft zij op de agenda de realisatie van één 3 MW windmolen of 28.000 zonnepanelen staan. De gemeente ondersteunt in verzoeken voor aanleg van zonneweides, aldus programma Duurzaamheid. 2.

De benodigde energievraag kan niet alleen opgevangen worden met het plaatsen van zonnepanelen binnen de bebouwde omgeving. Dit wordt ook bevestigd in de RES Noord-Holland Noord. Een financieel rendabel zonneveld met een dergelijke omvang is niet te realiseren binnen de bebouwde omgeving van Medemblik. Gronden zijn niet beschikbaar of geschikt voor de plaatsing van zonnepanelen en bijbehorende installaties. De gronden zijn veelal in gebruik door andere functies of zijn niet te combineren met de objecten behorende tot een zonneveld. Daarnaast zijn er verschillende andere redenen waarom een plan met een dergelijke omvang niet financieel haalbaar is binnen de bebouwde omgeving. Dit zijn bijvoorbeeld esthetische bezwaren, de aanwezigheid van rieten daken, constructie-technische obstakels, te klein dakoppervlak en hinderlijke schaduw. Een zonneveld op de aangewezen locatie aan de Zwaagdijk-West is geschikt voor de inpassing van een zonneveld. De locatie is afgeschermd van de nabije omgeving door de naastliggende bedrijven en bestaande groenstructuren. Met de realisatie van voorliggend plan worden de eigenschappen van het landschap versterkt. Onder andere zorgen singels van elzen en hagen voor een minimale zichtbaarheid van het zonneveld en accentueren ze de contouren van verkaveling. De natte natuurzone draagt bij aan de ecologische waarde van de omgeving en het NNN.

De hoogteligging van de locatie maakt het voor de omgeving mogelijk zicht te houden op het achterliggend landschap. Het zonneveld is daarmede vrij eenvoudig in te passen in de omgeving en leidt niet tot hinder van omwonenden. Het zonneveld wordt aangelegd voor een periode van 25 jaar, zoals voorgeschreven in de Omgevingsverordening van de provincie Noord-Holland. Dit wordt mogelijk gemaakt middels een omgevingsvergunning in afwijking op het vigerend bestemmingsplan. Aan het eind van de periode wordt het perceel teruggebracht naar agrarisch bruikbare en niet verontreinigde landbouwgrond.

3.

Het zonneveld dient voornamelijk in de aanleg- en ontmantelingsfase bereikt te worden voor transport. Dit kan op een veilige manier via de toegangsweg over het erf aan de Zwaagdijk 396. Deze toegangsweg is in beperkte mate benodigd voor onderhoud en beheer.

3.2.4 Klimaatakkoord Op 28 juni 2019 is het klimaatakkoord vastgesteld. Het Kabinet heeft met het nationale klimaatakkoord een centraal doel: het terugdringen van de uitstoot van broeikassen in Nederland met 49% ten opzichte van 1990. Het kabinet pleit in Europa voor een broeikasgasreductie van 55% in 2030. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Zonneveld Zwaagdijk-West wekt circa 7 MWp aan elektrisch vermogen op. Hiermee levert het een bijdrage in de doelstelling van het Rijk om te komen tot een aandeel van 70% duurzaam opgewekte energie in 2030.

Zonneveld Zwaagdijk | Eelerwoude | 17

3.2.5 Rijk investeert in duurzame energie De afgelopen jaren heeft de overheid diverse doelstellingen geformuleerd betreffende het opwekken van duurzame energie. Om deze doelstellingen te behalen worden initiatieven voor het opwekken van duurzame energie gesubsidieerd. Voor de realisatie van zonnevelden kan SDE++ subsidie worden aangevraagd. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling De subsidieregeling vanuit het Rijk laat zien dat het Rijk dergelijke initiatieven voor het opwekken van duurzame energie stimuleert. De voorgenomen ontwikkeling sluit hierbij aan en de initiatiefnemer is voornemens subsidie aan te vragen.

3.2.6 Conclusie Rijksbeleid De voorgenomen ontwikkeling past binnen de beleidskaders benoemd in de NOVI, SVIR, Barro, de Bro. Vanuit deze beleidsdocumenten en regelgeving zijn geen randvoorwaarden of uitgangspunten die rechtstreeks doorwerken op het voorgenomen plan. Daarnaast draagt de ontwikkeling bij aan het behalen van de vastgelegde doelstellingen in de NOVI en het Klimaatakkoord.

3.3 Provinciaal en regionaal beleid 3.3.1 Omgevingsvisie Noord-Holland 2050 De Omgevingsvisie NH2050 is door de provincie Noord-Holland vastgesteld op 19 november 2018. In het beleidsdocument beschrijft de provincie de kijk op de bestaande kwaliteiten de kansen voor de toekomst ten aanzien van de fysieke leefomgeving. Provincie Noord-Holland heeft de Omgevingsverordening HN2020 vastgesteld op 22 oktober 2020. In de Omgevingsverordening zijn regels gesteld over de fysieke leefomgeving. Het beleidskader is de juridische vastlegging van de Omgevingsvisie NH2050. De provincie streeft naar een balans tussen leefbaarheid en economische groei. De achterliggende voorwaarde is een gezonde en veilige leefomgeving, die goed is voor mens, plant én dier. De transitie naar een duurzame energievoorziening en investeringen in landschap en natuurontwikkeling dragen hieraan bij. De provincie heeft een aantal ontwikkelprincipes met randvoorwaarden opgesteld om sturing te geven aan toekomstige ontwikkelingen. Dit zijn: Dynamisch schiereiland. Met de unieke ligging wordt ingespeeld op de kustverdediging, toerisme en recreatie en natuur. Metropool in ontwikkeling. De regio Amsterdam ontwikkelen tot een samenhangend metropolitaan systeem van samenhangende steden en dorpen. Sterke kernen, sterke regio’s. Vitaal houden van het voorzieningenniveau en behoud van de identiteit. Nieuwe energie.

Benutten van de economische kansen van een circulaire economie en de energietransitie. Natuurlijk en vitaal landelijke omgeving. Ontwikkelen van natuurwaarden in een landschap met duurzame agrarische sector. Relevant voor de voorgenomen ontwikkeling zijn de ontwikkelprincipes voor nieuwe energie en natuurlijk en vitaal landelijke omgeving. Deze zijn hieronder nader toegelicht op de schaal van het plangebied.

Zonneveld Zwaagdijk | Eelerwoude | 18

Figuur 8. Uitsnede kaart ‘nieuwe energie’ (bron: Omgevingsvisie NH 2050).

Nieuwe energie Provincie Noord-Holland streeft naar het behalen van de gestelde nationale doelstellingen om te komen tot een energie-neutrale provincie in 2050. De ligging van de provincie is een belangrijke factor in het behalen van de doelstellingen. Een optimale energiemix en een bundeling van vraag en aanbod zijn van belang. De Noordzee biedt de mogelijkheid om op grote schaal windenergie op te wekken. Daarnaast zijn er in het landschap relatief veel open ruimtes en is het aantal zonuren groot (weinig bomen etc.). Dit maakt het landschap uiterst geschikt voor zonnevelden. Het uitgangspunt is om duurzame energie op te wekken op locaties waar de maatschappelijke kosten het laagst zijn. Daarnaast is het van belang om energie op te wekking in de nabijheid van de uiteindelijke gebruiker. Ten aanzien van zonne-energie zijn er in de Omgevingsverordening NH2020 de volgende instructieregels opgenomen. De verdere uitwerking van beleid omtrent zonnevelden is overgelaten aan lokale overheden. Artikel 6.30 Opstellingen voor zonne-energie 1.

Ter plaatse van het werkingsgebied landelijk gebied kan de oprichting van een of meer opstellingen voor zonne-energie uitsluitend mogelijk worden gemaakt door middel van een omgevingsvergunning waarbij met toepassing van artikel 2.12, eerste lid, onderdeel a, onder 2° of 3° van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht van een ruimtelijk plan of beheersverordening wordt afgeweken. 2. Aan de omgevingsvergunning als bedoeld in het eerste lid worden in ieder geval de volgende voorschriften verbonden: a. de omgevingsvergunning geldt voor een bepaalde termijn, die maximaal 25 jaar bedraagt; b. na het verstrijken van de onder a bedoelde termijn wordt de vóór de verlening van de omgevingsvergunning bestaande toestand hersteld en wordt de opstelling voor zonne-energie verwijderd; en c. voor het gestelde onder b wordt financiële zekerheid gesteld.

Zonneveld Zwaagdijk | Eelerwoude | 19

3.

4. 5. 6.

In afwijking van het eerste en tweede lid kan een ruimtelijk plan het oprichten van een of meer opstellingen voor zonne-energie in het werkingsgebied het landelijk gebied mogelijk maken op gronden bestemd voor en feitelijk in gebruik als nutsvoorzieningen, of infrastructuur voor weg-, spoor-, water- of luchtverkeer, niet zijnde leidingtracés voor gas, water of elektriciteit. Op het bepaalde in het eerste en het derde lid is afdeling 6.5 Ruimtelijke inpassing in landelijk gebied van overeenkomstige toepassing. Gedeputeerde Staten kunnen nadere regels stellen ten aanzien van het bepaalde in het eerste tot en met het vierde lid. Gedeputeerde Staten stellen in ieder geval nadere regels over de locatie, omvang en landschappelijke inpassing van een opstelling voor zonne-energie als bedoeld in het eerste lid.

Relatie tot de voorgenomen ontwikkeling Het plangebied bestaat momenteel uit een fruitboomgaard en is gelegen tussen een aantal bedrijven aan de rand van de bebouwde omgeving. Door het behoud en versterking van de groenstructuren rond het perceel is het zonneveld passend in het landschap en niet zichtbaar voor de omgeving. Verder zorgt de relatief korte afstand tot Hoorn en Zwaag voor een efficiënt gebruik van de duurzaam opgewekte elektriciteit. Voor de realisatie van het zonneveld wordt bij de gemeente Medemblik een omgevingsvergunning voor de duur van 25 jaar aangevraagd. Na deze periode wordt het zonneveld hersteld naar gronden geschikt voor agrarisch gebruik en worden landschappelijke elementen behouden. Natuurlijk en vitaal landelijke omgeving Provincie Noord-Holland streeft naar een natuurlijk en sterk ecosysteem. De natuur- en waterdoelen worden in samenhang verwezenlijkt. In de overgang van land naar water is een winst te behalen op het gebied van biodiversiteit en een hogere waterkwaliteit. De provincie is voorstander van multifunctionele groene ruimtes die voorzien in een combinatie tussen waterberging, klimaatadaptatie, recreatie, gezondheid en natuur. Bestaande natuurgebieden worden behouden en versterkt door verbindingen tussen natuurgebieden en meervoudig ruimtegebruik.

Nieuwe ruimtelijke plannen in of aan het Natuurnetwerk Nederland dragen bij aan de versterking, instandhouding en ontwikkeling van de kenmerken en waarden van deze gebieden. Dit is ook vastgelegd in de Omgevingsverordening NH2020 (Artikel 6.43). Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Het plangebied behoort voor een klein deel tot een ecologische verbindingszone van het Natuurnetwerk Nederland (figuur 9). Dit betreft de oeverzone van de Kromme Leek. In voorliggend plan is rekening gehouden met deze ecologische verbindingszone. Daarnaast heeft er een NNN-toetsing plaatsgevonden, welke is opgenomen in paragraaf 4.2.4. Er is ruimte gemaakt voor een natte natuurzone van circa 16 meter breed langs de Kromme Leek. In deze natte natuurzone kunnen verschillende flora en fauna, zoals de rugstreeppad zich ontwikkelen. Verder zijn er groenstroken en een kruiden- en bloemrijke vegetatie aangeplant.

Zonneveld Zwaagdijk | Eelerwoude | 20

Figuur 9. De Kromme Leek als Ecologische verbindingszone Natuurnetwerk Nederland (bron: Omgevingsverordening NH 2020).

3.3.2 Kwaliteitsimpuls zonneparken In samenwerking met partners werkt de provincie Noord-Holland toe naar een volledig hernieuwbare energievoorziening in 2050. De provincie zet grootschalig in op zonnevelden, windmolens, geothermie en warmtenetten. Om sturing te geven aan ruimtelijke inpassing van de energietransitie binnen het NoordHollandse landschap zijn diverse beleidsnotities geschreven. Voor zonnevelden is de ‘Kwaliteitsimpuls zonneparken’ vastgesteld. De provincie heeft hierin een aantal spelregels voor inpassing genoteerd, waaraan zonnevelden moeten voldoen. Zo kan de bijdrage aan de fysieke leefomgeving groter en de eventueel negatieve impact daarop kleiner worden. Zonnevelden zijn overal mogelijk, mits deze zorgvuldig ingepast worden in het landschap. In de provincie is ruimte voor zonnevelden met een meerwaarde voor andere ruimtelijke opgaven, zoals klimaatadaptatie, ecologie en ruimtelijke kwaliteit. Ook waterberging en een vergroting van de biodiversiteit zijn thema’s om bij aan te haken. Langs het bestaand stedelijk gebied is hier onder andere ruimte voor volgens de provincie NoordHolland. Zonnevelden dienen aan te sluiten op de schaal van het landschap (kavelgrootte) en de landschappelijke structuren (sloten, begroeiing, verkaveling, hoogteverschillen). Verder blijven bestaande structuren, cultuurhistorische objecten en begroeiing leidend.

Accentuering hiervan is gewenst. Bovendien zijn het type beplanting, toelating zonlicht op de bodem en het zicht van waarde. Ten behoeve van de doorzichten naar het landschap vanaf ooghoogte is een vereiste om de zonnepanelen en andere elementen niet hoger dan 1,5 meter te plaatsen en transformatoren te integreren in het ontwerp.

Zonneveld Zwaagdijk | Eelerwoude | 21

Relatie tot de voorgenomen ontwikkeling Voorliggend plan sluit aan op de richtlijnen van de provincie Noord-Holland voor inpassing van zonnevelden. Het zonneveld is zorgvuldig ingepast in de omgeving. Kavelsloten, bestaande beplanting en het lintdorp Zwaagdijk-West zijn de leidende ruimtelijke structuren in het ontwerp. Om het zonneveld af te schermen van de omgeving is gebruik gemaakt van de bestaande beplanting en is nieuwe autochtone beplanting gebruikt. Wel zijn zichtlijnen naar het achterliggend landschap nog mogelijk, aangezien het perceel gemiddeld op 0,6 meter onder NAP en het lintdorp Zwaagdijk-West op 0,4 meter boven NAP liggen. Daarmede is het zonneveld op enige afstand gelegen van de woningen. Het zonneveld ligt niet in het zicht van omwonenden. De natte natuurzone langs de oever van de Kromme Leek en de kruiden- en bloemenvegetatie in het zonneveld dragen bij aan de ruimtelijke kwaliteit van het landschap. Er ontstaat meer ruimte voor de ontwikkeling van diverse flora en fauna. Dit draagt bij aan de biodiversiteit in de omgeving. De verdere uitwerking is te vinden in het Landschappelijk inpassingsplan van Haver Droeze, behorende tot de bijlagen van deze ruimtelijke onderbouwing.

Figuur 10. Hoogtekaart plangebied en omgeving, uit Landschappelijk inpassingsplan Haver Droeze (bron: ahn.nl).

3.3.3 Concept Regionale Energiestrategie Noord-Holland Noord (RES) In het Klimaatakkoord, gepubliceerd op 28 juni 2019, is afgesproken dat 30 energieregio's in Nederland onderzoeken hoe en waar duurzame energie het best opgewekt kan worden. Dit wordt het Nationaal Programma Regionale Energiestrategie genoemd. Op basis van het onderzoek wordt per regio een Regionale Energiestrategie (RES) vastgelegd. Gemeente Medemblik behoort met 17 andere gemeenten tot de Regio Noord-Holland Noord. In samenwerking met het Hoogheemraadschap Noorderkwartier en de provincie NoordHolland heeft de regio een concept-RES opgesteld. Deze is ingediend bij het Nationaal Programma RES.

Zonneveld Zwaagdijk | Eelerwoude | 22

De regio Noord-Holland Noord werkt toe naar 4,2 TWh hernieuwbare energie in 2030. Om dit doel te bereiken dient nog ruimte gevonden te worden voor duurzame energiebronnen met een totale capaciteit van 2 TWh. De regio heeft locaties aangewezen voor de realisatie van zonnevelden. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Voorliggend plan draagt bij aan de duurzaamheidsdoelstellingen van de Regio Noord-Holland Noord. Ondanks dat de locatie niet opgenomen is als zoekgebied, is het uiterst geschikt voor de realisatie van een zonneveld. Het plangebied is besloten en zonnepanelen zijn niet zichtbaar voor de omgeving. Met voorliggend plan wordt een bijdrage geleverd aan ecologische doelstellingen van het rijk en de provincie. Verder ligt de locatie dichtbij Hoorn en Zwaag, waarmee energieverlies over afstand grotendeels voorkomen kan worden.

3.3.4 Conclusie provinciaal en regionaal beleid Voorliggend plan is passend binnen de ambities en doelstellingen van de provincie Noord-Holland en de Regio Noord-Holland Noord om te komen tot een energie-neutrale provincie. Ook de bijdrage van het plan aan de ecologische verbindingszone is in lijn met de wens om te werken naar een robuust Natuurnetwerk Nederland. Het zonneveld is passend binnen de omgeving en draagt bij aan de ruimtelijke kwaliteit van de omgeving. Het is in lijn met de inpassingsprincipes uit de Kwaliteitsimpuls zonneparken.

3.4 Gemeentelijk beleid 3.4.1 Structuurvisie 2012-2022 Op 28 februari 2013 heeft de gemeente Medemblik de structuurvisie ‘Sterke kust en sterk achterland’ 20122022 vastgesteld. In de structuurvisie beschrijft de gemeente haar opgaven voor diverse thema’s, zoals landschap en cultuurhistorie, natuur en water, en wonen. Deze zijn vertaald naar ambities en beleidskeuzes. Het landschap in de gemeente Medemblik is te kenmerken door een samenhangend patroon van linten met bebouwing en beplanting. Achter dit lint ligt een open gebied met een grotendeels agrarisch karakter. Het lint heeft veelal een kleinschalig karakter. Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen zijn mogelijk, indien deze aansluiten op de bestaande ruimtelijke structuren en landschapskarakteristieken. De gemeente geeft met een visiekaart, genaamd ‘Schatkaart’, de groeipotentie en kwaliteiten weer van het landschap binnen de gemeentegrenzen. Het plangebied is op de visiekaart gelegen in een overgangszone met natuur, water en recreatie aan de Kromme Leek. Dit is te zien in figuur 11. Medemblik heeft de ambitie om een robuust netwerk van water en natuur te ontwikkelen binnen de gemeentegrenzen. Bestaande natuur en waterpartijen worden in stand gehouden en nieuwe natuur ingepast in het landschap. Versnippering wordt daarbij tegengegaan.

Door de verandering van agrarische bedrijfsvoering ontstaat er ruimte voor weidevogels en planten.

Zonneveld Zwaagdijk | Eelerwoude | 23

Figuur 11. Uitsnede ‘Schatkaart’ landschappelijke kracht Medemblik (bron: Structuurvisie 2012-2022 Medemblik).

Relatie met de voorgenomen ontwikkeling In voorliggend plan is ruimte gecreëerd voor de versterking van de ecologische verbindingszone Kromme Leek. Het zonneveld dient als groene verbinding tussen het lintdorp Zwaagdijk en de Kromme Leek. Met de aanleg van een nieuwe natte natuurzone en kruidenvegetatie ontstaat er meer ruimte voor autochtone planten, de rugstreeppad, weidevogels en andere diersoorten. Tevens zorgt de ontwikkeling voor een beter berging van water. Bestaande ruimtelijke structuren, zoals de kavelsloten en elzensingel blijven behouden. Verder blijft een deel van de fruitboomgaard intact om de historie en identiteit van het perceel nog in stand te houden.

3.4.2 Programma Duurzaamheid De gemeente Medemblik heeft veel oog voor klimaatverandering. In 2016 sprak de gemeente samen met de andere gemeenten uit de Regio Noord-Holland Noord de ambitie uit om in 2040 een energie-neutrale regio te zijn. De gemeente heeft in 2018 een notitie Duurzaamheid opgesteld, waarin het beleid is verankerd. Hierop volgend zijn het college van B&W en de raad gekomen met het programma Duurzaamheid. Dit programma voorziet in een bredere kijk op het thema duurzaamheid. De gemeente Medemblik wekt ongeveer 12 procent van de elektrische energie op een duurzame manier op. Om te komen tot een volledig duurzame energievoorziening is een volgens de gemeente nog een grote slag te slaan. In het programma Duurzaamheid wordt de aanleg van zonneweides dan ook gestimuleerd. Ook richt de gemeente zich op klimaatverandering. De gemeente kampt net als andere delen van Nederland met wateroverlast en droogte. Het opvangen en vasthouden van water in plaats van afvoeren moet leiden tot een klimaatadaptievere gemeente Medemblik. Dit gaat hand in hand met het vergroenen van de leefomgeving en het creëren van meer biodiversiteit, zoals ook beschreven in het Groenbeheerplan en de Kadernotitie Biodiversiteit.

Zonneveld Zwaagdijk | Eelerwoude | 24

Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Het zonneveld Zwaagdijk-West levert een vermogen op van 7 MWp. Dit draagt bij aan de doelstellingen van de gemeente voor een energie-neutrale gemeente. Door het meervoudig ruimtegebruik is het niet alleen een positieve ontwikkeling voor de energiedoelstellingen, maar ook voor de onderwerpen biodiversiteit en water. Met de realisatie van het zonneveld komt een natuurvriendelijke oever tot stand. Deze oever is een aanwinst voor diverse flora en fauna en voorziet in een berging van water. Tevens bestaat het zonneveld voor het grootste deel uit een kruiden- en bloemrijke vegetatie, die veel bijen en andere insecten aantrekt. Onder de panelen is ruimte voor infiltratie van water. De panelen zelf bieden een afwisseling van schaduw en zon, wat bijdraagt aan de verkoeling van de omgeving.

3.4.3 Besluitvorming Commissie Ruimte en gemeenteraad Op 7 maart 2019 heeft de Commissie Ruimte van de gemeente Medemblik enkele principeverzoeken behandeld inzake de realisatie van grondgebonden zonnevelden. Deze principeverzoeken zijn ter zijnde tijd aan door het college het geldende Coalitieakkoord 201-2022 en het provinciale beleid getoetst en op basis daarvan heeft het college een denkrichting voorgesteld om een medewerking te verlenen aan een viertal principeverzoeken. In de commissie zijn de initiatieven, waaronder voorliggend initiatief, behandeld waar het college zich positief over heeft uitgesproken en waarin is aangegeven om verdere uitwerking voor te bereiden. De commissie heeft zich niet uitgesproken over de voorgestelde denkrichting van het college, maar heeft uiteindelijke wel een aantal aandachtspunten meegegeven. Deze aandachtspunten zijn, in combinatie met de voorgestelde denkrichting, verwerkt in een raadsvoorstel, welke op 6 juni 2019 is behandeld door de gemeenteraad van Medemblik. Tijdens deze raadvergadering is besloten om medewerking te verlenen aan een viertal principeverzoeken, waaronder voorliggend initiatief. De bespreeknotitie van de Commissie Ruimte en het besluit van de raadsvergadering d.d. 6 juni 2019 zijn separaat bijgevoegd.

3.4.4 Conclusie gemeentelijk beleid De voorgenomen ontwikkeling is passend binnen de ambities en doelen uit de Structuurvisie ‘Sterke kust, sterk achterland’ 2012-2020 en het programma Duurzaamheid. Het plan versterkt de ecologische verbindingszone Kromme Leek, leidt tot een betere opvang van water en bevordert de transitie naar hernieuwbare energiebronnen.

3.5 Conclusie Uit de voorgaande beleidstoets is gebleken dat de voorgenomen ontwikkeling past binnen het nationale, provinciale en gemeentelijke beleid.