02 DOC-23-694545 - Jaarrekening 2022 Gemeente Medemblik
Tekst van het document
- De klankbordgroep Duurzaam Medemblik vragen we om advies over onze plannen.
We overlegden twee keer met de klankbordgroep. Zij adviseren ons gevraagd en ongevraagd over het duurzaamheidsbeleid. We haalden onder andere adviezen op over de organisatie van de Duurzaam Ondernemen Award. En, over de communicatie naar onze inwoners over netcongestie.
- We voeren samen met regiogemeenten het uitvoeringsprogramma Energieneutraal Westfriesland uit.
We haalden de mening op onder inwoners over duurzame energieopwekking. We vroegen via een enquete hoe zij bijvoorbeeld aankijken tegen participatie bij de aanleg van een zonneweide. De uitkomsten nemen we mee in het PAGINA 38
Wat wilden we bereiken?
Wat waren onze plannen?
Wat hebben we daarvoor gedaan? beleidskader wind en zonne-energie in Westfriesland. We organiseerden een inspiratiesessie over duurzaam openbare verlichting. Ambtenaren uit heel Noord-Holland waren hierbij aanwezig. Ook de provincie haakte hierop aan. We ontwikkelden een Westfriese aanpak voor het aanjagen van waterstof in de zware mobiliteit. Samen met de Westfriese Bedrijvengroep voeren we deze aanpak uit. We zetten het Duurzaam Ondernemersloket in voor het stimuleren van verduurzaming van bedrijven op bedrijventerreinen.
Samenwerking Wij werken samen met - We werken op basis van partners om onze gezamenlijke afspraken met gemeenschappelijke doelen de gemeenten in te bereiken. Noorderkwartier, het Hoogheemraadschap en het drinkwaterbedrijf aan verdere verbetering in de waterketen. Daarbij spelen we effectief in op de nieuwe ontwikkelingen.
We zetten enkele belangrijke stappen in de waterketen in Westfriesland en in Noorderkwartier. Met onze partners in Noorderkwartier: vonden we breed draagvlak voor het uitvoeren van een programma ter verbetering van de VTH*-taken op het gebied van lozingen van bedrijfsafvalwater op de riolering (* VTH=Vergunningverlening, Toezicht, Handhaving); realiseerden we een platform voor het verwerven van kennis en nieuwe medewerkers; vormden we een periodieke nieuwsbrief om naar een professioneel e-magazine; maakten we een tool waarmee we de voortgang van de gezamenlijke afspraken goed kunnen monitoren. Met onze partners in Westfriesland: maakten we regionaal rioleringsbeleid voor de periode 2023-2027, dat de raad vaststelde; vergrootten we met gezamenlijke trainingen onze kennis van specifieke beheersoftware en renovatietechnieken.
Jaarstukken 2022
PAGINA 39
Wat wilden we bereiken?
Samenwerking maakt ons sterker.
Jaarstukken 2022
Wat waren onze plannen?
Wat hebben we daarvoor gedaan? In onze gemeente: rondden we een aantal plannen af die inzicht bieden in het functioneren van het rioolstelsel onder normale en ongewone omstandigheden; spoorden we een aantal foutaansluitingen op en herstelde deze; verminderden we de hoeveelheid rioolvreemd water; actualiseerden we de gegevens over ligging en toestand van de aanwezige voorzieningen.
- Afvalbeheer Westfriesland beheert de voormalige stortplaats Westwoud. Met Afvalbeheer Westfriesland werken we samen op het gebied van beleid, DVO en aandeelhouderszaken.
De samenwerking wordt ingevuld. In het AB van het ABWF worden de beheeractiviteiten van stortplaats Westwoud gemonitord. Een evaluatie van de DVO met HVC is in ABWF verband voorbereid. De inbreng in de aandeelhoudersvergadering wordt als dat gewenst is afgestemd binnen het AB van ABWF.
- We zamelen met HVC het afval gescheiden en zo duurzaam mogelijk in. Wij stimuleren onze inwoners om goed te scheiden en afval te beperken. Dit bereiken we door het recycle-tarief in te voeren.
Per 1 januari 2022 is het recycletarief in de gemeente ingevoerd. Naast een vast tarief voor de afvalstoffenheffing is een variabel deel geïntroduceerd dat afhankelijk is van het aantal keren dat restafval door huishoudens wordt aangeboden. Het nieuwe systeem laat een aanzienlijke reductie van de hoeveelheid restafval zien met ruim 40% en het scheidingsniveau is hoog.
- We voeren de omgevingswet later in. Dit doen we onder andere met de Westfriese gemeenten, de Omgevingsdienst NHN, de GGD en de Veiligheidsregio NHN.
We zorgen ervoor dat de minimale acties voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet gereed zijn.
- We dragen beperkt bij aan de activiteiten uit het uitvoeringsprogramma Pact van Westfriesland. De thema’s wonen en leefbaarheid, energietransitie en klimaatadaptatie, onderwijs en arbeidsmarkt, vrije tijd, ondernemen en economie, zorg en sociaal domein staan hierin centraal. We werken
Wij hebben samen met de andere Westfriese gemeenten verder uitvoering gegeven aan de activiteiten uit het uitvoeringsprogramma. Voor wat betreft klimaatadaptatie zijn alle acties uit de jaarschijf 2022 uitgevoerd. Er is o.a. een convenant ‘waterstof in zware mobiliteit’ ondertekend met bijna 60 partijen. De komende jaren werken we aan PAGINA 40
Wat wilden we bereiken?
Jaarstukken 2022
Wat waren onze plannen? Wat hebben we daarvoor gedaan? samen met het bedrijfsleven, een dekkend netwerk voor het het maatschappelijk tanken met waterstof. En er is een middenveld, onderwijs- en Green Deal Zorg afgesloten. Hierin zorginstellingen. hebben tien zorginstellingen met elkaar afgesproken dat zij onder meer bepaalde bedrijfsprocessen circulair maken. Daarnaast hebben we in het kader van de doorontwikkeling van het Pact met de partners drie thema’s benoemd waar de komende tijd de focus op ligt: nieuwe energie, (versnellen van de) woningbouw en zorginnovatie. Ook is er een nieuwe website ontwikkeld om onze inwoners en partners nog beter te kunnen bereiken. - We werken samen met verschillende partners aan een veilige leefomgeving. Bijvoorbeeld de politie, het openbaar ministerie, de Veiligheidsregio, de Belastingdienst, de arbeidsinspectie en het Regionaal informatie en expertise centrum (RIEC).
Met de Westfriese gemeenten en partners zoals de Politie, belastingdienst, veiligheidsregio Noord-Holland Noord Omgevingsdienst Noord-Holland Noord, het Regionaal informatie en expertise centrum (RIEC) wordt gezamenlijk opgetreden tegen ondermijning op bedrijventerreinen en in het buitengebied.
- In het project Gezamenlijke Regie op Infrastructurele Projecten (GRIP) werken we samen met maatschappelijke partners aan een strategische, meerjaren en operationele planning. Met als doel de maatschappelijke kosten te beperken bij de realisatie van een leefbare en duurzame gemeente.
Wij hebben de eerste operationele planningen gedeeld met een beperkte selectie van netbeheerders. Ook de eerste overleggen met deze externe deelnemers aan het Coördinatie Overleg zijn gestart. Voor het Strategisch Programmeren hebben wij de afgelopen jaren al stappen gezet. In het verlengde van het Coördinatie Proces is met de betrokken netbeheerders de voorbereiding voor herstart van het Strategisch Programmeren Proces gemaakt.
- Met de IJsselmeergemeenten, provincie en rijk voeren we het uitvoeringsprogramma IJsselmeerkustvisie uit. We zetten ons in om daarbinnen kansen voor onze gemeente te benutten.
De Gemeente Medemblik is volop betrokken bij het uitvoeringsprogramma IJsselmeerkustvisie. Dit deden we onder andere door samenwerking te zoeken rondom projecten als Wieringerhoek, Buitendijks parkeren Medemblik, Klimaatbuffer PWN en de Koopmanspolder.
PAGINA 41
Beleidsindicatoren Hieronder vindt u de verplichte set aan beleidsindicatoren die horen bij programma 3. We gebruiken deze indicatoren waar nodig om ons beleid bij te sturen. De gegevens komen van www.waarstaatjegemeente.nl, daar vindt u ook achtergrondinformatie over de beleidsindicatoren. Beleidsindicatoren (wettelijk verplicht)
Medemblik
Weinig stedelijke gemeenten
Verwijzingen Halt (per 1.000 jongeren, 2021)
4,0
7,0
Winkeldiefstallen (per 1.000 inwoners, 2022)
0,8
0,9
Geweldsmisdrijven (per 1.000 inwoners, 2022)
3,0
2,9
Diefstallen uit woning (per 1.000 inwoners, 2022)
0,8
1,1
Vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte (per 1.000 inwoners, 2022)
5,2
4,5
Gemiddelde WOZ waarde (€ 1.000, 2022)
325,0
312,0
Nieuw gebouwde woningen (per 1.000 woningen, 2022)
3,5
9,1
Demografische druk (%, 2022)
77,9
79,8
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden (€, 2022)
800,0
Geen data
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden (€, 2022)
905,0
Geen data
Functiemenging (verhouding banen en woningen) (%, 2021)
51,6
49,7
Vestigingen van bedrijven (1.000 inwoners van 15 - 64 jaar, 2021)
168,6
164,5
Omvang huishoudelijk restafval (kg per inwoner, 2019)
133,0
121,0
Hernieuwbare elektriciteit (%, 2020)
39,9
Geen data
Openbare orde en veiligheid
Wonen en bouwen
Economie
Milieubeheer
De opgenomen cijfers zijn de meest actueel beschikbare cijfers.
Jaarstukken 2022
PAGINA 42
Wat mag het kosten? Het volgende overzicht laat de totale baten en lasten van dit programma zien. Bedragen * € 1.000,-
Baten
Verschil realisatie Begroting na begroting na Realisatie wijziging wijziging 2022 2022 2022 36.702 31.107 5.595
Begroting 2022 29.006
Lasten
-39.425
-35.150
-4.275
-32.545
Saldo
-2.723
-4.043
1.320
-3.539
Jaarstukken 2022
PAGINA 43
2.2 Paragrafen
Jaarstukken 2022
PAGINA 45
2.2.1 Lokale heffingen De lokale heffingen vormen een belangrijk deel van de inkomsten van de gemeente. We gaan in deze paragraaf in op de lokale heffingen en lichten het kwijtscheldingsbeleid toe. Belastingen Belastingen zijn algemene dekkingsmiddelen waarvan de gemeente zelf bepaalt waarvoor ze worden gebruikt. Dit zijn de onroerende zaakbelastingen, hondenbelasting, (water)verblijfs- en forensenbelasting. In december 2021 stelde de raad de diverse belastingverordeningen met tarieven voor 2022 vast. 1 Onroerende zaakbelastingen Deze belasting wordt geheven van iedere eigenaar van een woning, grond of bedrijf en de gebruiker van grond of een bedrijf. Basis hiervoor is de WOZ-waarde van de woning, grond of bedrijf. Op grond van de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ) stelden we van alle onroerende zaken de waarde opnieuw vast. Bedragen * € 1.000,Begroting na wijziging 2022
Rekening 2022
Verschil
Eigenaar woning
5.810
5.882
72
Gebruiker niet-woning
1.522
1.523
1
Eigenaar niet-woning
2.135
2.134
-1
Totaal
9.467
9.539
72
De meeropbrengst is het gevolg van areaaluitbreiding. Gedurende het hele jaar worden panden (gedeeltelijk) gereed gemeld. 2 Hondenbelasting Deze belasting wordt geheven van iedere houder van één of meerdere honden of een kennel. We controleerden het volledige adressenbestand. Daarmee garandeerden we de volledigheid van de belastingplicht. Bedragen * € 1.000,Begroting na wijziging 2022
Rekening 2022
Verschil
Hondenbelasting
232
251
19
Totaal
232
251
19
Jaarstukken 2022
PAGINA 47
3 (Water)verblijf- en forensenbelasting Deze belastingen worden geheven van personen die niet in de Basis Registratie Persoonsgegevens van onze gemeente zijn ingeschreven, maar hier wel verblijven. Zij droegen zo bij aan de algemene middelen waarmee gemeentelijke voorzieningen worden bekostigd. Bedragen * € 1.000,Begroting na wijziging 2022
Rekening 2022
Verschil
Forensen
239
176
-63
Verblijf
533
800
267
Waterverblijf
240
392
152
1.012
1.368
356
Totaal
Forensen: er zijn meer woningen die voor eigen verblijf werden aangehouden (forensenbelasting) verhuurd (verblijfsbelasting) aan derden. Waterverblijf: door verscherpte aandacht hebben we meer verblijfsbelasting geheven. Heffingen Heffingen zijn rechten en leges waar diensten tegenover staan. Per heffingssoort geven we een korte omschrijving. De opbrengst van de heffing mag niet meer dan kostendekkend zijn. De raad streeft naar zoveel als mogelijk kostendekkende tarieven. Daarbij vindt de raad het belangrijk dat deze zo laag mogelijk en doelmatig zijn. 1 Afvalstoffenheffing HVC verzorgt voor de gemeente Medemblik de inzameling en verwerking van het huishoudelijke afval. HVC bracht de kosten bij ons in rekening. Via de afvalstoffenheffing verhaalden we deze kosten bij onze inwoners. De afvalstoffenheffing kent afzonderlijke tarieven voor een éénpersoonshuishouden en voor een meerpersoonshuishouden. Het zijn kostendekkende tarieven, zie hierna bij Berekening kostendekkendheid. Bedragen * € 1.000,Begroting na wijziging 2022
Rekening 2022
Verschil
Afvalstoffenheffing
6.519
6.382
-137
Totaal
6.519
6.382
-137
We realiseerden een lagere opbrengst dan geraamd. Dit komt door de invoering van het recycletarief naast het vaste tarief. In 2022 is het lagere vaste tarief in rekening gebracht en in 2023 volgt de afrekening van het recycletarief o.b.v. van het aantal ledigingen. Deze opbrengsten betreft alleen de afvalstoffenheffing, de totale opbrengsten met betrekking tot afval zijn hoger als geraamd, zie hierna bij ‘Wonen, werken en recreëren’ baten taakveld 7.3. 2 Rioolheffing Eigenaren van eigendommen die direct of indirect zijn aangesloten op de gemeentelijke riolering droegen bij in de kosten van inzameling en het transport van afvalwater, bedrijfsafvalwater en hemelwater. De rioolheffing is ook een kostendekkend tarief, zie hierna bij 5.
Jaarstukken 2022
PAGINA 48
Bedragen * € 1.000,Begroting na wijziging 2022
Rekening 2022
Verschil
Riool eigenaar woning
3.781
3.802
21
Riool eigenaar nietwoning
512
514
2
4.293
4.316
23
Totaal
De meeropbrengst is het gevolg van areaaluitbreiding. De meeropbrengst storten wij in de daarvoor bedoelde voorziening. 3 Lijkbezorging Deze rechten worden geheven voor het dekken van de kosten van onderhoud van graven in onze gemeente. Bedragen * € 1.000,Begroting na wijziging 2022
Rekening 2022
Verschil
Begrafenisrechten
19
16
-3
Leges en afkoopsommen
431
497
66
Totaal
450
513
63
Door het inhalen van achterstanden zijn meer nabestaanden aangeschreven voor verlenging. Daardoor zijn er meer opbrengsten binnen gehaald. 4 Leges Met deze rechten brengen we de kosten van gemeentelijke diensten in rekening. Deze diensten verlenen we op aanvraag van onze inwoners zoals vergunningverlening en afgifte van paspoort en rijbewijs. In de meeste gevallen is sprake van kostendekkende tarieven. Voor een aantal producten besloot de raad geen kostendekkend tarief in rekening te brengen. Het gaat om de volgende producten: gehandicaptenparkeerkaart; evenementen; niet-commerciële horecavergunning. Voor een toelichting op de lagere opbrengst verwijzen wij naar de Analyse rekeningresultaat. Bedragen * € 1.000,Begroting na wijziging 2022
Rekening 2022
Verschil
Leges
2.215
1.762
-453
Totaal
2.215
1.762
-453
5 Berekeningen kostendekkendheid In de hierna volgende overzichten laten we zien in hoeverre onze heffingen kostendekkend zijn. De raad gaf voor een aantal producten aan dat we geen kostendekkend tarief in rekening brengen. Zie hieronder het overzicht kostendekkendheid leges.
Jaarstukken 2022
PAGINA 49
Onderstaand overzicht geeft inzicht in de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing, rioolheffing en de lijkbezorging. Het daarop volgende overzicht geeft inzicht in de kostendekkendheid van de leges. Bedragen * € 1.000,Directe kosten
Overhead
BTW Opbrengst
Kostendekkendheid
Afvalstoffenheffing
-5.251
-207
-1.202
6.378
96%
Rioolheffing
-3.449
-463
-900
4.316
90%
Lijkbezorging
-415
-230
0
513
80%
Kostendekkendheid van de leges Bedragen * € 1,Directe Loonkosten Overhead Opbrengst Kostenkosten dekkendheid Titel 1 – Algemene dienstverlening Hoofdstuk 1 - Burgerlijke stand
-11.359
-42.341
-35.304
76.920
86%
Hoofdstuk 2 - Reisdocumenten
-135.612
-90.679
-75.612
272.720
90%
Hoofdstuk 3 - Rijbewijzen
-43.060
-63.630
-53.058
137.298
86%
-51
-22.302
-18.598
41.730
102%
-5.416
-5.353
-4.463
30.569
201%
Hoofdstuk 12 - Leegstandswet
0
-5.811
-4.844
10.388
97%
Hoofdstuk 16 - Kansspelen
0
-245
-205
393
87%
Hoofdstuk 18 - Kabels en leidingen
-18.153
-33.378
-27.834
77.968
98%
Hoofdstuk 19 - Verkeer en vervoer
-3.897
-18.730
-15.619
20.501
54%
-217.548
-282.469
-235.537
668.487
91%
0
-11.142
-9.290
18.450
90%
-297.747
-542.395
-451.159
1.007.303
78%
Hoofdstuk 5 - Teruggaaf
0
-300
-138
879
201%
Hoofdstuk 7 - Wijziging omgevingsvergunning als gevolg van wijziging project
0
-248
-206
413
91%
Hoofdstuk 8 - Bestemmingswijzigingen zonder activ., prov. onthef. en Wet geluidsh.
0
-1.834
-1.529
1.342
40%
-297.747
-555.919
-462.322
1.028.387
78%
Hoofdstuk 4 - Verstrekkingen uit basisregistratie personen Hoofdstuk 9 - Overige bestuurszaken
Totaal titel 1 Titel 2 – Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunningen Hoofdstuk 2 - Vooroverleg/beoordeling conceptaanvraag Hoofdstuk 3 - Omgevingsvergunning
Totaal titel 2
Jaarstukken 2022
PAGINA 50
Titel 3 – Europese dienstenrichtlijn Hoofdstuk 1 - Horeca
0
-8.907
-7.428
11.688
72%
Hoofdstuk 2 - Organiseren evenementen of markten
0
-47.712
-39.791
13.113
15%
Hoofdstuk 7 - In deze titel niet benoemde vergunning, ontheffing of andere beschikking
0
-3.349
-2.794
4.961
81%
Totaal titel 3
-
-59.968
-50.013
29.762
27%
-515.295
-898.356
-747.872
1.726.636
80%
Totaal
Voor de toerekening van de overheadkosten maken wij gebruik van de systematiek die is vastgelegd in onze financiële verordening (artikel 212 Gemeentewet). De overheadkosten worden in verhouding van de totale loonsom van het primair proces doorgerekend. Dit gebeurt middels een opslagpercentage. Kwijtschelding Inwoners met een laag inkomen hoefden onder bepaalde voorwaarden het belastingbedrag niet te betalen. Ze konden kwijtschelding aanvragen voor onroerende zaakbelasting, hondenbelasting (eerste hond), rioolheffing en afvalstoffenheffing. Bedragen * € 1.000,Begroting na wijziging 2022
Rekening 2022
Verschil
Kwijtscheldingen
213
149
-64
Totaal
213
149
-64
De uitgaven kwijtschelding zijn vooral lager omdat in 2022 alleen het vaste lagere tarief afvalstoffenheffing in rekening is gebracht. De voorwaarden voor het kwijtscheldingsbeleid zijn gebaseerd op wetgeving en beleid zoals de Invorderingswet 1990, Gemeentewet en de Leidraad Invordering.
Jaarstukken 2022
PAGINA 51
Totaaloverzicht Hieronder vindt u een totaaloverzicht van de werkelijke opbrengsten. Deze vergelijken we met de verwachte opbrengst: Bedragen * € 1.000,Begroting na wijziging 2022
Rekening 2022
Verschil
Eigenaar woning
5.810
5.882
72
Eigenaar niet-woning
2.135
2.134
-1
Gebruiker niet-woning
1.522
1.523
1
Hondenbelasting
232
251
19
Forensen
239
176
-63
Verblijf
533
800
267
Waterverblijf
240
392
152
Afvalstoffenheffing
6.519
6.382
-137
Riool eigenaar woning
3.781
3.802
21
Riool eigenaar nietwoning
512
514
2
Leges en afkoopsommen
431
497
66
Begrafenisrechten
19
16
-3
Leges
2.215
1.762
-453
Totaal
24.188
24.130
-58
Jaarstukken 2022
PAGINA 52
2.2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Wij werkten aan de belangrijke thema's leefbaarheid, duurzaamheid, participatie en samenwerking. Dit deden we met elkaar, met de organisatie en met inwoners. Daarbij stonden de belangen van de inwoners op de eerste plaats. De organisatie werkte daarbij vanuit vier kernwaarden: samenwerken, klantwaarde creëren, verantwoordelijkheid nemen en continu verbeteren. Kengetallen financiële positie In het streven naar meer transparantie, verbetering van het inzicht in de financiële positie en voor de vergelijking met andere gemeenten worden zowel in de begroting als jaarrekening een set van financiële kengetallen opgenomen. De kengetallen zijn het uitgangspunt voor de beoordeling van de financiële positie van gemeente Medemblik.
Norm
werkelijk 2021
begroot 2022
werkelijk 2022
Netto schuldquote Gecorrigeerde netto schuldquote
90-130% 90-130%
18% 14%
18% 15%
-5% -8%
Solvabiliteitsratio
20-50%
37%
39%
49%
Grondexploitatie
20-35%
5%
5%
2%
Structurele exploitatieruimte
Begr = 0%
-1%
0%
6%
Belastingcapaciteit
95-105%
98%
105%
98%
Beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie We beoordeelden de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot onze financiële positie. Netto schuldquote en gecorrigeerde netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van onze schuldenlast ten opzichte van het totaal van de baten. Onze langlopende schulden namen af door aflossingen op langlopende geldleningen. Het saldo van onze kortlopende vorderingen is sterk gestegen in verband met schatkistbankieren en een stijging van onze debiteurenpositie. De debiteurenpositie is gestegen door de facturatie van de wegenoverdracht (€ 13,5 miljoen). Het totaal aan baten is gestegen. Onder aan de streep daalt hierdoor onze netto schuldquote en is zelfs negatief geworden. We berekenen de gecorrigeerde netto schuldquote door onze schuldenlast te verminderen met alle door ons verstrekte leningen. We leenden een kleiner deel van onze opgenomen geldleningen door aan derden. Hierdoor beweegt de gecorrigeerde netto schuldquote steeds meer in de richting van de (gecorrigeerde) netto schuldquote. De waarde van beide netto schuldquotes blijft ruimschoots onder onze norm. De (gecorrigeerde) netto schuldquote wijkt met name af van de begroting door de debiteuren wegenoverdracht.
Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin we in staat zijn aan onze financiële verplichtingen te voldoen. De solvabiliteitsratio neemt toe ten opzichte van 2021 tot 49%. Dit komt doordat onze schulden minder zijn toegenomen dan ons eigen vermogen. Het eigen vermogen is gestegen met € 23,5 miljoen. De ratio laat zien dat we een gemeente zijn met een gezonde solvabiliteit. We blijven de komende jaren echter onze reserves inzetten om een deel van onze
Jaarstukken 2022
PAGINA 53
lasten te dekken. Daarnaast leiden toekomstige investeringen mogelijk tot het moeten aantrekken van externe financieringsmiddelen. Dit leidt tot een daling van de solvabiliteitsratio. Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot onze grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten. De verhouding tussen de boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie en het totaal saldo van baten blijft ruimschoots onder onze norm. Onze afhankelijkheid van de opbrengsten van onze bouwgronden blijft beperkt. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht in hoe de woonlasten voor een gezin bij een gemiddelde WOZwaarde in onze gemeente zich verhouden tot de landelijk gemiddelde woonlasten van een gezin. In 2022 hebben we de onroerende zaakbelasting verhoogd als onderdeel van het dekkingsplan van de begroting. De waarde van het kengetal belastingcapaciteit ligt binnen onze norm. Structurele exploitatieruimte In de structurele exploitatieruimte komt tot uitdrukking of we over voldoende structurele baten beschikken om onze structurele lasten te dekken. In 2022 is de structurele exploitatieruimte 6%. De structurele baten zijn hoger dan de structurele lasten. Onderstaande tabel toont de cijfermatige ontwikkeling van het structureel resultaat. We sloten 2022 af met een structureel overschot van circa € 9,1 miljoen.
Dit komt doordat het resultaat voornamelijk is gerealiseerd op baten en lasten die conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) als structureel worden aangemerkt. We verwachten echter niet dat dit overschot ook structureel van aard is. Een toelichting op het resultaat is te vinden in de paragraaf Analyse rekeningresultaat. werkelijk 2021
begroot 2022
werkelijk 2022
Structureel
-117.844
-109.145
-121.760
Incidenteel
-5.437
-833
-1.668
Structureel
120.304
108.879
131.641
Incidenteel
558
13.516
15.255
Structureel
-55
-42
-1.644
Incidenteel
-3.067
-13.516
-18.967
Structureel
1.015
743
845
Incidenteel
7.958
206
5.450
3.420
435
9.082
Bedragen * € 1.000,-
Norm
Lasten (exclusief reserves):
Baten (exclusief reserves):
Toevoegingen aan reserves:
Onttrekkingen aan reserves:
Structureel resultaat
Jaarstukken 2022
Begr = € 0
PAGINA 54
Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft aan of de gemeente over voldoende middelen beschikt om financiële tegenvallers (risico’s) op te kunnen vangen wanneer ze zich voordoen. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen: 1. de beschikbare weerstandscapaciteit, dit zijn de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om onverwachte, niet begrote kosten te dekken; 2. de benodigde weerstandscapaciteit, dit zijn alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Voor beleidsinformatie wordt verwezen naar de ‘Nota risicomanagement en weerstandsvermogen 2023’ die de raad in december 2022 heeft vastgesteld. In het nieuw vastgestelde beleid is bepaald dat we streven naar een ratio weerstandsvermogen tussen de 1,4 en 2,0. De ratio weerstandsvermogen komt per 31 december 2022 uit op 1,5. Er zijn ruim voldoende middelen en mogelijkheden beschikbaar om de risico’s op te kunnen vangen. In onderstaand tabel zien we de ontwikkeling van het weerstandsvermogen. Bedragen * € 1.000,Jaar
2018
2019
2020
2021
2022
1. Beschikbare weerstandscapaciteit
34.292
33.016
28.231
21.350
25.208
2. Benodigde weerstandscapaciteit
21.475
26.609
24.045
27.155
17.009
1,6
1,2
1,2
0,8
1,5
3. Weerstandsvermogen (1:2)
1 Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de volgende middelen: Bedragen * € 1.000,Jaar
2018
2019
2020
2021
2022
Algemene reserve
30.835
29.307
23.945
17.667
22.174
Onbenutte belastingcapaciteit Totaal
3.475
3.709
4.286
3.683
3.034
34.310
33.016
28.231
21.350
25.208
Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit is het verschil tussen de belastingcapaciteit en de werkelijke opbrengsten OZB. De belastingcapaciteit wordt jaarlijks door het CBS vastgesteld op basis van de WOZ waarde van de woningen en niet-woningen in de gemeente. Stille reserves Bij de totstandkoming van de programmabegroting 2023 en de meerjarenraming 2024-2026 is vastgesteld dat er onderzoek nodig is ten aanzien van de waardering van de stille reserves om de aanbeveling van de rekenkamercommissie te kunnen uitvoeren. Wij zijn er zonder onderzoek niet van overtuigd dat er materiële stille reserves zijn die moeten worden meegenomen. Deze moeten binnen redelijke termijn liquide kunnen worden gemaakt om dit mee te nemen. Dit onderzoek plannen we in 2023. De stille reserves, voor zover ze voldoen aan de criteria, zijn vooralsnog niet in beeld en worden daarom niet meegerekend.
Jaarstukken 2022
PAGINA 55
2 Benodigde weerstandscapaciteit We inventariseerden alle risico’s. Met behulp van een risicosimulatie maken we een berekening van de mogelijke financiële gevolgen van deze risico’s. Uit deze berekening blijkt dat het totale risico € 17,0 miljoen is, dit is de benodigde weerstandscapaciteit. Overzicht risico's In onderstaande tabel wordt de risico top 10 weergegeven en kort toegelicht. Wanneer er dekking is voor deze risico's dan geven we dit aan. In de berekening van de weerstandsvermogen nemen we alleen de risico’s mee, die ten laste komen van de algemene reserve. Bedragen * € 1.000,-
Kans
Minimale omvang
Maximale omvang
Reserve
A. Verhoogde eisen basisregistraties Hoog De kwaliteit van het beheer van de basisregistraties is onvoldoende. De eisen gaan omhoog. Hierdoor voldoen we wellicht niet aan de wettelijke eisen en negatieve oordelen van inspecties en audits van externe toezichthouders. B. Informatieveiligheid Hoog Ongewenste toegang van buiten in de informatiesystemen van onze organisatie. C. Integraal Huisvestingsplan onderwijs (IHP) Midden De budgetten voor de renovatie en verbouwing van drie scholen zijn mogelijk niet toereikend gezien de sterk gestegen bouwkosten. D. Lange termijn accommodatiebeleid (LTA) Midden Veel gebouwen en buitensportvoorzieningen met een maatschappelijke functie zijn verouderd. De budgetten zijn mogelijk niet toereikend om de voorzieningen in stand te houden. E. Verblijfsbelasting arbeidsmigranten Hoog We hebben nog niet alle bedden in beeld. Hierdoor kunnen we niet alle bedden aanslaan waarop de begrote ontvangsten zijn gebaseerd. F. Garantstelling HVC Laag Aandeelhouders van HVC staan garant voor leningen die HVC is aangegaan. G. Open einde regelingen zorgkosten/WMO Laag De uitgaven in het sociaal domein kennen landelijk en in Medemblik een stijgende lijn. Er is een risico dat de stijging van de uitgaven hoger is dan begroot.
1.000
3.000 Algemeen
1.000
2.500 Algemeen
500
1.000 Algemeen
500
1.000 Algemeen
250
500 Algemeen
1.000
9.500 Algemeen
1.000
1.100 Algemeen
H. Inflatie In de begroting is rekening gehouden met 3% prijs indexatie en 3,3% loonindexatie. De werkelijke inflatie lijkt veel hoger.
Midden
250
500 Algemeen
I. Informatiehuishouding niet op orde Documenten en andere informatie worden niet altijd goed herleidbaar vastgelegd waardoor wellicht niet altijd wordt voldaan aan de wet.
Hoog
100
250 Algemeen
Jaarstukken 2022
PAGINA 56
J. Areaal uitbreiding In de huidige budgetten voor inrichting en onderhoud is geen rekening gehouden met areaal uitbreiding.
Hoog
100
250 Algemeen
De risico’s van de verbonden partijen maken onderdeel uit van onze risico-inventarisatie. Deze risico’s zijn niet binnen deze opsomming zichtbaar maar wel terug te vinden in de paragraaf Verbonden partijen. Toelichting Ten opzichte van de begroting 2023 zijn er nieuwe risico’s opgenomen. Hieronder een toelichting van de risico’s die wij bij u onder de aandacht willen brengen. Integraal Huisvestingsplan onderwijs (IHP) We voeren het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) uit. Voor 2023 realiseren we tijdelijke huisvesting voor het project van de vernieuwbouw en renovatie van 3 scholen in de kern Medemblik. De planning is om in 2024, 2025 en 2026 de 3 scholen te vernieuwbouwen/renoveren. Door de sterk gestegen bouwkosten is het de vraag of de budgetten toereikend zijn om de plannen tot uitvoering te brengen. Lange termijn accommodatiebeleid (LTA) Uit het Lange termijn accommodatiebeleid (LTA) blijkt dat veel gebouwen met een maatschappelijke functie verouderd zijn. Om voorzieningen in stand te houden zijn investeringsmiddelen nodig. Voor de buitensportcomplexen geldt dat middelen voor de vervanging van velden zijn opgenomen tot 2028. Areaal uitbreiding Indien er geen rekening wordt gehouden met areaal uitbreiding voor de inrichting en onderhoud in de huidige budgetten ontstaat het risico dit niet te kunnen realiseren.
Huisvesting en installaties gemeentehuis We hebben een verkenning uitgevoerd van de verschillende huisvestingsscenario’s. We voeren in 2023 een haalbaarheidsonderzoek hiervoor uit. We verwachten na het haalbaarheidsonderzoek specifieker inzicht te hebben in de benodigde aanpassingen en middelen die hiervoor nodig zijn. Stijging ratio weerstandsvermogen In december heeft de raad het nieuwe beleid vastgesteld waarin is bepaald dat we streven naar een ratio weerstandsvermogen tussen de 1,4 en 2,0. Dit doen we door enerzijds risico’s te beheersen en te beperken en anderzijds door de reserve positie op peil te houden. Dit laatste kan door ongebruikte bestemmingsreserves op te heffen en door positieve jaarresultaten in de algemene reserve te storten. De ratio weerstandsvermogen komt per 31 december 2022 uit op 1,5. Er zijn ruim voldoende middelen en mogelijkheden beschikbaar om de risico’s op te kunnen vangen. De stijging wordt veroorzaakt door stijging van de algemene reserve en daarmee toename van de beschikbare weerstandscapaciteit. Daarnaast zien we een daling van de benodigde weerstandscapaciteit. Dit wordt onder andere veroorzaakt door: Het risico Corona is niet meer opgenomen. In de afgelopen jaren hebben we gezien we dat het Rijk de gemaakte kosten bijna volledig heeft gecompenseerd.
Voor toekomstige situaties gaan we hier ook vanuit; Het risico op blijvende toename open einde regelingen zorgkosten/WMO is lager ingeschat omdat we extra geld in de begroting hebben opgenomen; Het risico dat we lopen in verband met de garantstelling voor HVC hebben we lager ingeschat; Het vaststellen van het nieuwe beleid. Jaarstukken 2022
PAGINA 57
2.2.3 Onderhoud kapitaalgoederen Kapitaalgoederen zijn een verzamelnaam voor investeringen die we hebben gedaan, onder meer in de openbare ruimte. Denk daarbij aan wegen, groen, bruggen, riolering en waterwegen. Na aanleg is het belangrijk dat we deze kapitaalgoederen onderhouden en dat kost geld. Het beheer en onderhoud zijn belangrijk omdat deze direct invloed heeft op de aantrekkelijkheid, de bruikbaarheid en de veiligheid van de leef- en werkomgeving. Ook is het belangrijk vanuit financieel oogpunt. Niet goed onderhoud leidt op termijn tot extra kosten. Dan zijn eerder dure reconstructies, groot onderhoud of vervangingen nodig. Onze werkwijze voor de aanpak van het beheer ligt vast in de 'Nota Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR)'. Het beheer van het kapitaalgoed ligt vast in afzonderlijk beheerplannen. 1 Totaaloverzicht Bedragen * € 1.000,Wegen
Groen
Water
Kunst- Meubilair Riolering Gebouwen werken
Jaar vaststelling beheerplan
2020
2020
2020
2020
2020
2022
2017
Beheerplan loopt tot
2025
2025
2025
2025
2025
2027
2021 (**)
ja
ja
ja
ja
ja
nee
nee
Onderdeel Integraal Beheerplan Kapitaalgoederen Kwaliteitsniveau
B (CROW) BegraafKeur plaatsen (HHNK) en rotondes A, overig C (CROW)
Conditie B (CROW) BRL Conditie 3 3 NEN K14020 NEN 2767 2767 NEN 3399 Basiskwaliteit samenwerkingsregio WestFriesland
Financiële vertaling beheerplan
-1.973
-2.484
-701
-865
-580
-677
-708
Besteding
-2.128
-2.641
-483
-382
-506
-1.067
-764
Vervangings-investeringen in beheerplan opgenomen?
nee
nee
n.v.t.
ja
ja
ja
ja
Is er sprake van uitgesteld onderhoud?
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
Is er een reserve aanwezig?
ja
ja
ja
ja
ja
nee
nee
Zo ja, is de omvang van de reserve op niveau?
ja
ja
ja
ja
ja
n.v.t.
n.v.t.
Is er een voorziening aanwezig?
nee
nee
nee
nee
nee
ja
ja
ja
ja
Zo ja, is de voorziening op n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. niveau? (*) In 2022 is een nieuw GRP aangeboden aan de raad. (**) De raad heeft de geldigheidsduur van het huidige gebouwbeheerplan verlengd.
Jaarstukken 2022
PAGINA 58
2 Wegen We zorgden ervoor dat u onze wegen veilig kon gebruiken en voor een goede bereikbaarheid. Wij beheerden: 200 km wegen. Daarvan bestaat 78 km uit asfalt en 122 km uit elementenverharding. We onderhielden de wegen op het niveau zoals vastgelegd in het Integraal beheerplan Kapitaalgoederen 2020-2025; Parkeervoorzieningen. De parkeervoorzieningen dragen bij aan een goede bereikbaarheid en leefbaarheid. Per situatie wordt gekeken hoeveel parkeerplaatsen noodzakelijk zijn en hoe deze worden ingepast. Bij nieuwe ontwikkellocaties zijn de vastgestelde parkeernormen toegepast en zijn aan de hand daarvan de plannen getoetst; Afgelopen jaar zijn er 2 laadpalen geplaatst. Hierdoor zijn er 4 nieuwe laadpunten gerealiseerd. Één van deze laadpalen betreft een laadpaal voor een elektrisch deelautoproject. Sinds 19 september 2022 kunnen inwoners van Wognum gebruik maken van twee elektrische deelauto’s, welke hun standplaats hebben nabij winkelcentrum de Boogerd. Bij groot onderhoud en hernieuwde aanleg beoordeelden we of de inrichting nog voldeed aan de eisen van Duurzaam Veilig. Duurzaam Veilig is een initiatief van verschillende overheden om de verkeersveiligheid van het wegverkeer te vergroten. In 2022 hebben we asfaltonderhoud uitgevoerd aan de volgende wegen: Fietspad Industrieweg te Wognum; Europasingel te Wervershoof; Hoekweg te Andijk; Middenweg te Andijk.
Verder voerden we divers klein en groot onderhoud uit aan het straatwerk in de diverse kernen op basis van FIXI meldingen van bewoners en de weginspecties. Ook zijn we gestart met het project Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP). Dit document zorgt voor inzicht in de verschillende netwerken in de gehele gemeente. 3 Groen Openbaar groen is belangrijk voor waterberging, klimaat, ecologie en recreatie. We maakten in ons groenbeheer onderscheid in de groene omgeving en de bomen. We onderhielden het groen volgens het Groenbeheerplan. Dat betekent dat we: 280 hectare groen beheerden. Dit groen bestaat uit heesters, rozen, vaste planten, bos, bosplantsoen, gazons en bermen; 24.000 bomen beheerden. Deze delen we in, in lei-, knot en normale bomen. We maakten onderscheid in standplaats: bomen in verharding, in beplanting of in gras.
In 2022 voerden we naast het reguliere onderhoud de volgende projecten uit: Vervangen van bomen op diverse locaties in verband met essentaksterfte; Bestrijden eiken processierups; Bestrijden exoten: Japanse duizendknoop en Reuzen bereklauw; Renoveren van plantvakken op diverse locaties; Diverse locaties inzaaien bloemen/kruidenmengsel; Omvormen van vakken die niet meer te beheren waren – omgevormd naar gazon of beplanting; Complete renovatie beplanting (Bomen en Groen) Onderdijk (fase 8) in Onderdijk, in verband met essentaksterfte; Toezicht op projecten; Fixi meldingen afhandelen. Jaarstukken 2022
PAGINA 59
4 Meubilair In de openbare ruimte onderscheiden we verschillende soorten meubilair: openbare verlichting, straatmeubilair, parkmeubilair en speeltoestellen. We beheerden: 10.250 lantaarnpalen. Ruim 3.000 daarvan zijn met LED verlichting uitgerust. Ongeveer de helft van de lantaarnpalen sluit aan op een eigen kabelnetwerk dat bestaat uit 59 kasten en ruim 200 km kabels. We onderhielden de verlichting zoals vastgelegd in het 'Beleidsplan Openbare Verlichting 2013-2017'; 27 km hekwerk, 9.532 verkeers-, straatnaam- en verwijzingsborden, 47 laadpalen, 91 laadpunten en 60 kunstobjecten en gedenkmonumenten; 600 afvalbakken, 459 banken, 41 picknicksets, 95 bloembakken, 28 aanplakportalen en 45 dispensers; 877 speeltoestellen en 18.494 m2 speelondergrond. 5 Kunstwerken Onder kunstwerken verstaan we civieltechnische bouwwerken, zoals vaste en beweegbare bruggen, schutsluizen, duikers, kade- en oeverconstructies. Het beheer ligt vast in de nota 'Beheerplan Kunstwerken'. We beheren: 240 vaste en 3 beweegbare bruggen. Daarnaast beheren we 'de Westerhavensluis'. Dit is één van de twee schutsluizen in de vaarweg tussen het IJsselmeer en de Wieringermeer; 352 duikers. Het onderhoud hiervan voerden we altijd gelijktijdig uit met het baggeren van de watergangen; 3.823 m1 kademuur en 5.400 m1 damwand.
Hiervan bevindt zich 1.900 m1 kademuur en 540 m1 damwand in de havens van Medemblik; 30 steigers, 26 stuwen en 10 botenhellingen. De stuwen worden in 2023 overgedragen aan HHNK in het kader van overdracht stedelijk water. 6 Water Onder water verstaan we sloten, vaarten, kanalen en havens. Voor het onderhoud maken we onderscheid in watergangen en havens. We hebben: 100 km watergangen met een oppervlakte van 58 ha in onderhoud volgens de eisen van het Hoogheemraadschap. Er is een procedure Overdracht Stedelijk Water begonnen waarbij ca. 7580 km sloot wordt overgedragen aan HHNK in 2023; De vaarweg die bestaat uit de havens van Medemblik en het Overlekerkanaal in beheer. Deze vaarweg vormt de verbinding tussen het IJsselmeer en de Wieringermeer. Het totale wateroppervlak is 15 ha.; 43,8 km beschoeiing en circa 65 km natuurlijke oevers in onderhoud. In 2022 hebben we de volgende werkzaamheden uitgevoerd: op twee locaties damwand vervangen (Andijk en Medemblik). Daarnaast hebben we een inspectie uitgevoerd van een kademuur in Opperdoes. Na aanleiding van deze inspectie een aantal maatregelen uitgevoerd om de structurele integriteit van de kademuren te garanderen; Op meerdere locaties in de gemeente beschoeiingen vervangen.
In totaal zo’n 0,4 km vervangen in Onderdijk, Wervershoof en Andijk; 0,6 km aan baggerwerkzaamheden uitgevoerd in Medemblik en Opperdoes; Kanosteiger vervangen aan de Molensloot in Andijk. Daarnaast een nieuwe steiger geplaatst verderop op verzoek van de kanovereniging (ontwikkeling kanoroute).
Jaarstukken 2022
PAGINA 60
7 Riolering We beheerden en onderhielden circa 375 km riolering, 130 rioolgemalen, 560 minigemalen, 18.500 straatkolken en 18.750 huisaansluitingen. De belangrijkste functies van de riolering zijn zorgen voor volksgezondheid, droge voeten en de leefomgeving. Het beleid is vastgelegd in het 'Gemee ntelijk Rioleringsplan' 2017-2021 (met een jaar verlengd tot eind 2022). We maken onderscheid tussen: Vrijverval riolering; Deze bestaat uit een stelsel van buizen en putten waarin het afvalwater wordt opgevangen en met behulp van de zwaartekracht afstroomt. Huishoudelijk afvalwater stroomt – soms gemengd met hemelwater - naar rioolgemalen. Daar vandaan pompen we het afvalwater naar de zuivering. Veel hemelwater wordt inmiddels apart ingezameld en stroomt meestal naar een sloot in de buurt. Mechanische riolering; Deze bestaat uit een stelsel van kleine gemaaltjes en drukleidingen. Het ligt in gebieden waar aanleg van vrijverval riolering niet mogelijk of duur is. Het afvalwater verplaatsen we met pompen; Drainage; Deze bestaat uit een stelsel van waterdoorlatende buizen. Het ligt op plaatsen waar de grondwaterstand anders te dicht bij de oppervlakte komt. Overtollig grondwater wordt in de buizen opgevangen en - meestal - naar open water afgevoerd. In 2022 voerden we naast regulier onderhoud de volgende projecten uit: Aanbrengen relining (binnenbekleding) bij ca.
2,7 km rioolbuis; Inspecteren van ca. 22 km riolering. Daarmee houden we zicht op de kwaliteit van de riolering; Voorbereiden Programma Stedelijk water en riolering voor de periode 2023-2027 In december stelde uw raad dit programma vast inclusief de financiële consequenties. Daarmee is de continuïteit van de rioleringszorg in de komende jaren gewaarborgd. 8 Gebouwen De gemeente is als eigenaar van vastgoed verantwoordelijk voor 102 gebouwen. De kwalitatieve kaders voor het onderhoud zijn vastgelegd in het 'Onderhoudsplan gemeentelijke gebouwen 2017 2025'. In Medemblik wordt onderhoud aan de gemeentelijke gebouwen uitgevoerd volgens de NEN 2767 conditieniveau 3 (sober en doelmatig). In 2022 hebben we bijvoorbeeld de volgende werkzaamheden uitgevoerd: - Toegangssysteem gemeentehuis geüpdatet; - Schilderwerk aan de dakruiter van het Groene Kerkje Lambertschaag uitgevoerd; - Schilder- en dakwerk Peuterspeelzaal Pippeloentje Wervershoof uitgevoerd. Er wordt gewerkt aan een nieuw beleidskader voor vastgoed. Op basis van dit beleidskader zal de meerjarenonderhoudsplanning (MJOP) geactualiseerd worden. De dotatie aan de voorziening wordt hierop aangepast. 9 GRIP op Ruimtelijke Projecten De herinrichting en het beheren van de openbare ruimte doen we niet alleen. Zo houden we rekening met de wensen van onze inwoners. Maar ook stemmen we onze plannen af met andere partijen.
Partijen die ook werkzaamheden uitvoeren in onze gemeente, zoals netbeheerders en woningcorporaties. We willen bereiken dat we zoveel mogelijk werkzaamheden gelijktijdig uitvoeren. Natuurlijk vanuit de eigen verantwoordelijkheid van de diverse partijen. Om deze plannen samen af te stemmen, stelden we een kernteam samen met daarin de externe partijen met belangen in onze Openbare Ruimte. Zo stemmen wij over de grotere programma’s zoals Duurzaam Medemblik en het Woonakkoord op strategische termijn af met de externe partijen Jaarstukken 2022
PAGINA 61
waaronder de nutspartijen, Provincie Noord-Holland, Hoogheemraadschap en woningbouworganisaties. Voor ambities als het in 2050 afgesloten zijn van aardgas of bijdragen aan het jaarlijks realiseren van minimaal 900 nieuwe passende woningen binnen Regio Westfriesland hebben we onze partners hard nodig. Veel plannen van de gemeente Medemblik en haar externe partijen spelen op kortere termijn en zijn minder strategisch van aard. Daarom verruimt gemeente Medemblik de focus door naast de coördinatie op het strategische proces ook de samenwerking met de vertegenwoordigers van de externe partijen op tactisch en operationeel niveau te verstevigen. Ook hier wordt een structureel overleg voor in het leven geroepen met de externe partijen. Doelstelling is om grip te krijgen op naleving van afspraken rond de projectvoering, de overall voortgang van ‘lopende projecten’ bewaken en waar nodig te adviseren over bijsturing, conflicten in ‘lopende projecten’ te agenderen en verbeterpunten voor de projectvoering aan te dragen. Beide processen monden uit in een concreet resultaat van een overzicht op kaart waar de locatie en samenwerkingsmogelijkheden per project inzichtelijk worden voor alle partijen. Projectdata voeren we in een ICT-tool en houden we up to date om te delen met externen.
Deze werkwijze noemen we Gezamenlijke Regie op Infrastructurele Projecten (GRIP), hiermee bereiken we: een duurzame inrichting; een efficiënte inzet van middelen; het beperken van overlast voor omwonenden.
Jaarstukken 2022
PAGINA 62
2.2.4 Financiering Als we voldoende geld op onze bankrekening hebben staan maakt dat de uitvoering van onze ambities mogelijk. Om te zorgen voor voldoende geld zijn snelle beslissingen op de geld- en kapitaalmarkt nodig. Hier zijn strenge regels aan verbonden. Aan de beslissingen hangen financiële gevolgen. Dus besteden we tijd aan het op het juiste moment onder de juiste voorwaarden aantrekken van geld. Daarmee zorgen we er voor dat we onze ambities kunnen realiseren. En dat komt uiteindelijk weer ten goede aan de inwoners van Medemblik! In deze paragraaf geven we inzicht in het door ons gevoerde financieringsbeleid. Doelstelling Ons financieringsbeleid was voorzichtig en risicomijdend. De belangrijkste doelstellingen waren: Ons verzekeren van duurzame toegang tot de financiële markten bij banken en financiële instellingen met een hoge kredietwaardigheid; Beheersen van financiële risico’s zoals renterisico, liquiditeitsrisico en kredietrisico; Minimaliseren van de te betalen rentekosten en bankkosten. Ons financieringsbeleid ligt vast in het 'Treasurystatuut'. Financieringsbehoefte Langlopende financiering (looptijd langer dan 1 jaar) In 2022 sloten we geen nieuwe leningen af. Op de bestaande leningen losten we € 2,3 miljoen af. Het uitstaand saldo bedraagt ultimo 2022 € 23,8 miljoen.
Kortlopende financiering (looptijd korter dan 1 jaar) In 2022 was er in het eerste halfjaar een tekort aan liquide middelen. Hiervoor trokken we kortlopende geldleningen aan. De rentepercentages voor deze kortlopende leningen waren toen nog negatief, waardoor we hiervoor rente ontvingen. Rente- en financieringsbeleid In 2022 verhoogde de Europese Centrale Bank (ECB) meerdere malen de rente. Met het verhogen van de rente wil de ECB de inflatie dempen en de economie afremmen. De actualiteiten rond het rentebeleid van de ECB hielden we scherp in de gaten. We kozen ervoor om tekorten in geld voornamelijk aan te vullen met kortlopende financiering. Dit vanwege de lage rente. Kasgeldlimiet De gemeente mag haar activiteiten niet onbeperkt met kort geld financieren. In de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) is hiervoor de kasgeldlimiet opgenomen. Indien een gemeente voor het derde achtereenvolgende kwartaal de kasgeldlimiet overschrijdt, dient de gemeente haar toezichthouder hiervan op de hoogte te stellen en een plan voor te leggen om binnen de kasgeldlimiet te blijven. De hoogte van de kasgeldlimiet berekenen we als percentage van het begrotingstotaal. Dit percentage stelde het Rijk vast op 8,5%. De kasgeldlimiet voor 2022 bedroeg € 10.404.000. In 2022 overschreden we de kasgeldlimiet niet. De gemeente voldeed hiermee aan de regels van het Rijk.
Jaarstukken 2022
PAGINA 63
Bedragen * € 1.000,Kasgeldlimiet 2022
1. Kasgeldlimiet 2. Gemiddeld kort lopende schuld 3. Gemiddeld kort lopende middelen 4. Overschrijding (-) van kasgeldlimiet 5. Ruimte (+) van kasgeldlimiet
1e kwartaal 2e kwartaal 3e kwartaal 4e kwartaal
10.404 -272
10.131
10.404
10.404
10.404
4.379
9.333
11.227
14.782
19.737
21.630
Renterisiconorm Bij de structurering van de lange schuld moet de gemeente voldoen aan de wettelijke vereisten die zijn vastgelegd in de wet Fido. Bij het aantrekken van langlopende geldleningen moet rekening worden gehouden met de renterisiconorm. Deze norm heeft als doel het toekomstig renterisico te beperken door de aflossingen en renteherzieningen te spreiden. De renterisiconorm berekenen we ook als percentage op het begrotingstotaal. Dit percentage stelde het Rijk vast op 20%. De renterisiconorm kwam in 2022 daarmee uit op € 24.479.000. Het volgende overzicht geeft inzicht hoe de renterisiconorm uitwerkte binnen de lening portefeuille van onze gemeente: Bedragen * € 1.000,-
Stand leningen per 1 januari* Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Vervroegde aflossingen Stand leningen per 31 december
2022
Gemiddelde rente %
26.129
1,00%
-2.323 23.806
* Van dit bedrag hebben we € 1.252.000 doorgeleend. Het gaat om € 460.000 aan Het Grootslag en € 792.000 aan De Omring. In het volgende overzicht berekenen we het risico van renteherzieningen en herfinanciering van deze geldleningen voor het jaar 2022. Bedragen * € 1.000,2022 Renteherziening op vaste schuld
494
Te betalen reguliere aflossingen
2.323
Te ontvangen reguliere aflossingen
-170
Totaal renterisico
2.647
Het renterisico van € 2.647.000 bleef ruim binnen de renterisiconorm van € 24.479.000.
Jaarstukken 2022
PAGINA 64
Renteberekening Renteberekening Het Besluit begroting en verantwoording stelt ons verplicht om een renteberekening op te nemen. Het volgende overzicht geeft inzicht in de rentelasten, de wijze van toerekening en het renteresultaat. Bedragen * € 1.000,Begroting 2022
Rekening 2022
Externe rentelasten over de korte en lange financiering
-241
-156
Externe rentebaten
125
165
Subtotaal
-116
9
Rente doorberekend aan grondexploitatie
51
28
Rente projectfinanciering doorberekend aan taakveld
-
-
Subtotaal
51
28
Subtotaal door te rekenen rente
-65
37
Rente over eigen vermogen
-
-
Rente over voorzieningen
-
-
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente
-65
37
Werkelijk aan taakvelden toegerekende rente
444
357
Renteresultaat op taakveld Treasury
379
394
Jaarstukken 2022
PAGINA 65
2.2.5 Bedrijfsvoering In onze bedrijfsvoering werkten wij aan belangrijke doelstellingen vanuit vooraf bepaalde actiepunten voor het kalenderjaar 2022. Deze doelstellingen zijn opgenomen in 3 programma’s te weten: Programma 1: Dienstverlening & organisatie Programma 2: Samen leven & ondersteuning Programma 3: Wonen, werken & recreëren Elders in dit jaarverslag treft u de reflectie op de actiepunten voor 2022 aan. Wat is er bereikt, wat is er in ontwikkeling en wat behoeft onze aandacht in 2023? Dit is daar terug te lezen per programma. Bij de uitvoering van de actiepunten, maar ook in de uitvoering van onze dagelijkse werkzaamheden is er blijvend aandacht voor de thema's leefbaarheid, duurzaamheid, participatie en samenwerking. Dit deden we met elkaar, met de organisatie en met inwoners. We hebben een beter beeld gekregen van waar we als organisatie werkelijk staan. We vertalen het werken aan onze richting nu naar drie sporen: Dienstverlening, Informatie & digitalisering en Organisatie. Via de Planning & Controlecyclus nemen wij de Raad mee in de te zetten vervolgstappen en wat daarvoor nodig is. 1 Organisatie Mensen & Middelen Organisatieontwikkeling In 2022 heeft de raad ingestemd met plannen om te investeren in de organisatie met ingang van 2023.
Deze investeringen zullen van grote invloed zijn om op langere termijn als organisatie meer adequaat, flexibel en professioneel in te spelen op de vraagstukken waar de gemeente Medemblik aan werkt. Voorafgaand aan de uitbreiding van de organisatie is in 2022 een aanpassing voorbereid van de leidinggevende structuur, welke met positief advies van de Ondernemingsraad eveneens per 1 januari 2023 is ingegaan. Als gevolg van deze ontwikkelingen, het verloop in de organisatie, en de moeilijke arbeidsmarkt heeft de organisatie een bewogen jaar achter de rug, met uitzicht op versterkingen in 2023. In- en uitstroom en arbeidsmarkt 2022
2021
2020
Uitstroom
51
51
30
Instroom
70
42
45
Doorstroom
28
7
8
In 2022 is tijdelijk een recruiter ingehuurd waarmee een extra impuls is gegeven om een kwalitatief goede respons te krijgen op onze vacatures. We merken bij externe wervingsprocedures dat het niet eenvoudig is om bepaalde vacatures in te vullen. Desondanks is de instroom van nieuwe medewerkers gegroeid. Daarnaast hebben we meer ingezet op interne doorstroom van medewerkers waarmee we kansen bieden aan onze mensen om zich te ontwikkelen. Gemiddelde leeftijd De gemiddelde leeftijd van onze medewerkers is in 2022 gedaald van 46,2 naar 35,9 jaar. Onderstaand overzicht geeft een beeld van de ontwikkeling.
Jaarstukken 2022
PAGINA 67
Gemiddelde leeftijd
2022
2021
2020
35,9
46,2
46,4
De toch wel spectaculair te noemen daling is het gevolg van de aanhoudend hoge uitstroom, de toegenomen instroom en het leeftijdsverschil tussen in- en uitstroom. De instroom en uitstroom is qua leeftijdsklasse als volgt opgebouwd: 2022
2021
2022
2021
Leeftijdsklasse
Instroom
Instroom
0 tot 27 jaar
13%
19%
10%
2%
27 tot 35 jaar
23%
29%
16%
21%
35 tot 45 jaar
30%
19%
18%
24%
45 tot 55 jaar
24%
24%
24%
20%
55 tot 60 jaar
4%
7%
8%
6%
60 jaar en ouder Totaal
6% 100%
2% 100%
26% 100%
27% 100%
Uitstroom Uitstroom
Ziekteverzuim Het ziekteverzuim is gestegen van 5,2 % over heel 2021 naar 7,05% in 2022. Het verzuim is met name langdurend van aard. Landelijk is eveneens een stijging te zien en ligt het verzuimcijfer voor het openbaar bestuur en overheidsdiensten over heel 2022 op 6,1% (Bron: CBS). In 2022 is de begeleiding van het verzuim door een arbodienst, opnieuw aanbesteed. De nieuwe arbodienst is per 1 januari 2023 gestart. Loonkosten Bedragen * € 1.000,Betreft: Loonkosten
2022 21.275
2021 20.260
2020 19.345
Flexibele schil
3.352
2.772
1.574
Totale loonsom
24.627
23.032
20.919
Overige inhuur
5.509
5.094
3.898
30.136
28.126
24.817
Totaal
2 Informatieveiligheid en privacy Inwoners en bedrijven verwachten een betrouwbare overheid die op een zorgvuldige en veilige manier met hun informatie omgaan. Gemeente Medemblik speelt hierin een belangrijke om deze verwachting waar te maken naar haar inwoners en bedrijven. Een goede informatieveiligheid draagt bij aan een hogere kwaliteit en continuïteit van de bedrijfsvoering en dienstverlening naar inwoners en bedrijven. Hoe staan wij ervoor? De “Rekenkamerrapportage Informatieveiligheid gemeente Medemblik” heeft aangetoond dat de informatieveiligheid onvoldoende is. De komende jaren wordt verder gebouwd aan professionalisering en integratie van de informatieveiligheid in bedrijfsvoering van de gemeente. De raad zal medio 2023 over de actuele stand van zaken vertrouwelijk worden geïnformeerd. Jaarstukken 2022
PAGINA 68
Wettelijke ontwikkeling Op 27 december 2022 heeft het Europees Parlement een update geplaatst van de Netwerk- en Informatiesystemen (NIS2) richtlijn. Er zijn vier hoofdlijnen binnen de NIS2. Opgelegde beveiligingseisen worden aangescherpt, volledige leveranciersketen dient beveiligd te zijn, stroomlijning van rapportageverplichting en er komt strenger toezicht. Waar lokale overheden onder de NIS1-richtlijn buiten de scope vielen is nu duidelijk dat deze wel vallen binnen de scope van de NIS2-richlijn. De verwachting is dat de Nederlandse overheid deze richtlijn zal verwerken in een nieuwe versie van de Wet Beveiliging Netwerk- en Informatiesystemen (Wbni). De verwachting is dat in het najaar van 2023 meer duidelijk wordt over de verdere gevolgen voor gemeenten. Algemeen wordt verwacht dat in 2024 de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) wettelijk steviger verankerd zal worden binnen de Wbni. De BIO is het normenkader voor informatieveiligheid voor de vier overheidslagen. Resultaten van ENSIA cyclus 2022 Gemeenten zijn verplicht om, jaarlijks uiterlijk op 30 april van het nieuwe jaar verantwoording over het vorig jaar af te leggen, over de informatieveiligheid (zogenaamde ENSIA). Uitgangspunt is de horizontale verantwoording van het college aan de raad. In dit kader dient het college hierover in het jaarverslag een passage op te nemen.
Genoemde verantwoording vormt ook de basis voor de verticale verantwoording aan de nationale partijen die een rol hebben in het toezicht op de informatieveiligheid. In de tabel hieronder vindt u de resultaten over de ENSIA cyclus van het jaar 2022. Stelsel BAG BGT BRO BIO
BRP Reisdocumenten DigiD Suwinet WOZ
Resultaat Voldoet Voldoet Voldoet In lijn met de “rekenkamerrapportage Informatieveiligheid gemeente Medemblik wordt niet voldaan aan het normenkader van de BIO. Op het moment wordt gewerkt aan verbeteringen. De raad zal medio 2023 over de actuele stand van zaken worden geïnformeerd. Voldoet Voldoet Een verbeterplan dient opgesteld te worden voor de norm U/TV.01 waarna een her-audit zal plaatsvinden. Voldoet Voldoet
Algemene Verordening gegevensbescherming De Algemene Verordening gegevensbescherming (AVG) stelt eisen aan de omgang met en het verwerken van persoonsgegevens. Binnen de gemeente Medemblik wordt veel gewerkt met persoonsgegevens van inwoners, medewerkers en (keten)partners. Deze persoonsgegevens worden voornamelijk gebruikt voor het goed uitvoeren van de gemeentelijke (wettelijke) taken. Voorafgaand en na inwerkingtreding van de AVG in 2018 is hard gewerkt aan het implementeren van de AVG. Zo is er tijdig privacy beleid geïmplementeerd en zijn verantwoordelijkheden in de organisatie belegd. In 2022 heeft de gemeente Medemblik heel wat werk verzet om de AVG verder in de organisatie te implementeren en onderdeel te maken van de dagelijkse praktijk van medewerkers van de gemeente. Hierbij is veel aandacht besteed aan de inrichting van digitale systemen en de verschillende werkprocessen en de vertaling hiervan naar de medewerkers. Een aantal maatregelen waren zeer effectief, zoals de implementatie van de AVG-tool en de positionering van privacy-medewerkers. Ook is financiële ruimte vrij gemaakt voor het aantrekken van een structurele privacy officer. Deze is per 1 januari 2023 aan de slag gegaan.
Jaarstukken 2022
PAGINA 69
Het aantoonbaar kunnen voldoen aan de AVG en aanverwante wetgeving is een doorlopende uitdaging. Grip op de gebruikte ICT en de doorontwikkeling daarvan en het doorlopend onder de aandacht brengen bij de medewerkers van de gemeente van vraagstukken op het gebied van privacy en informatiebeveiliging staan daarbij geprioriteerd op de agenda. 3 Informatiebeheer Jaarlijks beoordeelt de provincie de gemeente in het kader van het Interbestuurlijk Toezicht (IBT) op uitvoering Informatiebeheer. Beoordeling provincie: enige verbetering noodzakelijk. Vier aandachtspunten worden benoemd: 1. Uw organisatie heeft formeel een Strategisch Informatieoverleg (SIO) ingesteld, maar geeft hier geen uitvoering aan. Dit overleg dient te bestaan uit verschillende specialisten die de organisatie op strategisch niveau over het informatiedomein kunnen adviseren. 2. Onderzoek aan welke gemeenschappelijke regelingen uw gemeente deelneemt en treft per regeling de nodige voorzieningen voor het Informatiebeheer. 3. De achterstanden in de vernietiging van digitale informatie zijn nog niet ingelopen. Het is van belang deze achterstanden in te halen om te kunnen voldoen aan Archiefwet enregelgeving. 4. Uw organisatie past een aantal kwaliteitsmaatregelen toe. Breid deze maatregelen uit tot een kwaliteitssysteem conform artikel 16 van de Archiefregeling.
Zo werkt u op strategisch, tactisch en operationeel niveau aan cyclische kwaliteitsverbetering. 4 Fraudesignalen en -risico's Het college van gemeente Medemblik is zich bewust van het inherente risico van fraude dat zij, zowel intern als extern, loopt bij het uitvoeren van haar activiteiten. Het college heeft in 2022 een frauderisicoanalyse opgesteld waaruit naar voren kwam dat op enkele onderdelen in de bedrijfsvoering sprake is van fraudesignalen die het risico op het niet naleven van regelgeving vergroten. Er is geen fraude geconstateerd. De fraudesignalen en risico’s worden nader bekeken waarbij het implementeren van aanvullende beheersmaatregelen worden verkend. Externe partijen moeten er op kunnen vertrouwen dat gemeente Medemblik en haar medewerkers op een betrouwbare, eerlijke en zorgvuldige manier zaken doen. Daarom beschikt gemeente Medemblik over een integriteits- en gedragscode voor ambtenaren. Er zijn openbare integriteitscodes opgesteld voor bestuurders, de burgemeester en raadsleden. In 2022 is er organisatiebreed en onder begeleiding van een deskundige gesproken over risico’s van ondermijning en de beheersmaatregelen die hiervoor zijn. Zo is er een vertrouwenspersoon en een meldpunt ingesteld waarbij eventuele misstanden vertrouwelijk kunnen worden gemeld. Onze (financiële) processen kenmerken zich door de aanwezigheid van functiescheiding.
Hiermee voorkomen we dat slechts één persoon ongecontroleerd transacties of verplichtingen kan aangaan, autoriseren, verwerken en afwikkelen en toegang heeft tot activa. Ondanks alle beheersingsmaatregelen resteert het risico dat management of directie maatregelen doorbreekt en het risico van samenspanning tussen medewerkers. Transparante besluitvorming, de governance structuur, een open cultuur waarbij we elkaar durven aan te spreken, de aanwezigheid van een vertrouwenspersoon om niet-integer handelen (anoniem) te melden, periodieke interne en externe audits op de naleving van beheersingsmaatregelen moeten er toe bijdragen dat het overrulen van controlemaatregelen wordt gesignaleerd. De afgelopen jaren zijn er regelmatig berichten in de media over cyberaanvallen, gevallen van ransomware en datalekken. Gezien de activiteiten van de gemeente heeft informatiebeveiliging vanuit de perspectieven continuïteit, fraude en privacy en daarmee samenhangende reputatie een hoge prioriteit. Er vinden controles plaats om vast te stellen of gewerkt wordt volgens de daarover gemaakte afspraken, waaronder de diverse protocollen / regels voor informatiebeveiliging. Daarnaast Jaarstukken 2022