02 DOC-22-607503 - Veiligheidsanalyse IVP 2023-2026
Tekst van het document
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
www.ioresearch.nl
Colofon Uitgave I&O Research Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam
Rapportnummer 2022/198
Datum augustus 2022
Opdrachtgever Gemeente Medemblik
Auteurs Suzanne Brookman Frank ten Doeschot Gwendolyn van Straaten
Het overnemen uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld.
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
2 van 99
Inhoudsopgave Inleiding 5 Aanleiding Veiligheidsanalyse Medemblik _________________________ 5 Afbakening van de Veiligheidsanalyse ____________________________ 5 Uitvoering van het onderzoek_________________________________ 6 Leeswijzer ____________________________________________ 8
A B
Algemeen veiligheidsbeeld Medemblik ______________________________________________ 9 Speerpuntenanalyse ________________________________________________________________ 12 1. Nieuwe speerpunten _____________________________________ 12 2. Continuering van huidig beleid ______________________________ 14 3. Aandachtspunten op basis van kwalitatieve verdieping_________________ 15
1
Veilige woon- en leefomgeving _____________________________________________________ 17 Thema 1.1: Sociale kwaliteit __________________________________ 19 Thema 1.2: Fysieke kwaliteit ________________________________ 27 Thema 1.3: Objectieve veiligheid _______________________________ 31 Thema 1.4: Subjectieve veiligheid ______________________________35
2
Bedrijvigheid en veiligheid __________________________________________________________ 39 Thema 2.1: Veilig winkelgebied _______________________________ Thema 2.2: Veilige bedrijventerreinen ___________________________ Thema 2.3: Veilig uitgaan __________________________________ Thema 2.4: Veilige evenementen ______________________________ Thema 2.5: Veilig toerisme _________________________________
3
40 40 42 44 44
Jeugd en veiligheid _________________________________________________________________ 47 Thema 3.1: Jeugdoverlast en -problematiek _______________________ 48 Thema 3.2: Jeugd, alcohol en drugs ____________________________ 50 Thema 3.3: Veilig in en om de school _____________________________53
4
Fysieke veiligheid __________________________________________________________________ 54 Thema 4.1: Verkeersveiligheid _______________________________ Thema 4.2: Brandveiligheid _________________________________ Thema 4.3: Externe veiligheid _______________________________ Thema 4.4: Rampenbestrijding en crisisbeheersing ___________________
5
55 57 58 58
Integriteit en veiligheid _____________________________________________________________ 60 Thema 5.1: Polarisatie en radicalisering ___________________________ 61 Thema 5.2: Georganiseerde (ondermijnende) criminaliteit _______________ 64 Thema 5.3: Veilige publieke taak ______________________________ 68 Thema 5.4: Informatieveiligheid ______________________________ 69 Thema 5.5: Cybercrime ___________________________________ 70
6
Kernen van Medemblik _____________________________________________________________ 73
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
3 van 99
6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6
7
Medemblik _____________________________________ Lambertschaag/Abbekerk/Sijbekarspel/Benningbroek/Opperdoes _____ Wognum ______________________________________ Zwaagdijk-Oost en -West/Nibbixwoud/Midwoud/Oostwoud/Hauwert __ Wervershoof ____________________________________ Andijk ________________________________________
74 76 78 80 82 84
Verklarende factoren onveilig gevoel in de woonbuurt _______________________________ 86 7.1 7.2 7.3
Beschrijving model ________________________________ 86 Wijken met verstoorde veiligheidsbeleving __________________ 88 Verklarende factoren per kern __________________________ 89
Bijlage 1. Toelichting resultaten Veiligheidsmonitor __________________________________________ 94 Bijlage 2. Totaaloverzicht beleving leefbaarheid en veiligheid naar gebied ____________________ 97 Bijlage 3. Overlastcategorieën gemeente _____________________________________________________ 98
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
4 van 99
Inleiding Aanleiding Veiligheidsanalyse Medemblik De gemeente Medemblik streeft naar een veilige, leefbare en gezonde samenleving voor haar bezoekers, ondernemers en inwoners. De gemeente werkt hierin samen met inwoners, ondernemers, politie en het maatschappelijk middenveld. De regie op deze samenwerking is de verantwoordelijkheid van de gemeente. Daarnaast heeft de gemeente met veel verschillende veiligheidsvraagstukken te maken. Een effectieve inzet op het veiligheidsdomein vereist keuzes (prioriteiten, instrumenten en samenwerking). De gemeente verankert deze keuzes en de daaruit voortvloeiende missie en visie voor de komende vier jaar in een Integraal Veiligheidsplan (IVP 2023-2026). Voor de uitvoering van het IVP stelt de gemeente twee jaarlijks een concreet uitvoeringsplan op. Om onderbouwde keuzes te maken in het IVP heeft gemeente Medemblik I&O Research gevraagd een veiligheidsanalyse uit te voeren.
Afbakening van de Veiligheidsanalyse Bij de voorbereiding van het nieuwe IVP wordt gebruik gemaakt van de VNG-methode Kernbeleid Veiligheid. Ook de opbouw van deze veiligheidsanalyse beantwoordt aan deze methode. Cruciaal in Kernbeleid Veiligheid is de definitie van integrale veiligheid aan de hand van vijf veiligheidsvelden: 1 veilige woon- en leefomgeving; 2 bedrijvigheid en veiligheid; 3 jeugd en veiligheid; 4 fysieke veiligheid; 5 integriteit en veiligheid. Aan het begin van elk hoofdstuk staat een inhoudelijke beschrijving van elk veiligheidsveld.
Gebruikte data Binnen deze veiligheidsvelden worden verschillende veiligheidsthema’s onderscheiden. Deze worden beschreven aan de hand van de volgende gegevens: a. informatie vanuit de Veiligheidsmonitor 2021; b. informatie vanuit openbare politiedata; c. informatie van gemeentelijke data; d. openbare data uit andere bronnen (GGD, Halt, Zicht op ondermijning.nl, Waarstaatjegemeente); e. informatie vanuit woningcorporaties Medemblik; f. duidingssessie en aanvullende gesprekken: kwalitatieve verdieping en oordelen van professionals; g. resultaten van consultaties van ondernemers over veiligheid
Beschrijving van geografische verschillen en trends Het geografische niveau van de veiligheidsanalyse is grotendeels het niveau van de gemeente Medemblik. De uitkomsten benchmarken we, wanneer mogelijk, met regionale cijfers (basisteam en veiligheidsregio), landelijke trends en een vergelijkbare gemeente in de regio die aan de Veiligheidsmonitor heeft deelgenomen (Hollands Kroon). Ook schetst deze veiligheidsanalyse trends in de afgelopen 5-10 jaar. Dit trendbeeld is, net zoals de benchmarking, afhankelijk van de beschikbare data.
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
5 van 99
Extra toelichting bij beschrijving trendbeeld De vragenlijst van de Veiligheidsmonitor is grondig herzien, daarnaast is het onderzoek alleen als internetenquête uitgevoerd en zijn er geen papieren vragenlijsten meer gebruikt en is er niet meer nagebeld op de non-respons. Hierdoor zijn de uitkomsten van de Veiligheidsmonitor 2021 niet meer 1-op-1 vergelijkbaar met eerdere edities. Om toch trends en ontwikkelingen in beeld te kunnen brengen is een voorziening getroffen waarmee - door middel van omrekenfactoren - voor een aantal belangrijke indicatoren toch vergelijkingen met eerdere jaren kunnen worden gemaakt. De trendanalyse van de Veiligheidsmonitor Medemblik is hierop gebaseerd. Voor de beschrijvingen van de trends, gaan we uit van enkele vuistregels: • Op gemeentelijk niveau: er is sprake van een trend als het verschil tussen 2021 en het eerste meetjaar 3 procent of groter is (bij percentages) en 0,3 punt of groter (bij rapportcijfers en indicatoren). • Op regionaal niveau zoals het basisteam en de veiligheidsregio: er is sprake van een trend als het verschil tussen 2021 en het eerste meetjaar 2 procent (bij percentages) of 0,2 punt (bij rapportcijfers en indicatoren) of groter is. • Op landelijk niveau: er is sprake van een trend als het verschil 1 procent of groter is (bij percentages) en 0,1 punt of groter (bij rapportcijfers en indicatoren).
Naast het gemeentelijke beeld is, door middel van verdiepende analyses op de Veiligheidsmonitordata, in deze veiligheidsanalyse ook een beeld geschetst van uitkomsten op het niveau van zes kernen en clusters van kernen in Medemblik.
Uitvoering van het onderzoek Deze veiligheidsanalyse is uitgevoerd in de periode februari tot en met juli 2022 en bestaat uit de volgende onderdelen: deskresearch, analyse van de data van de Veiligheidsmonitor en een duidingssessie.
Deskresearch Het onderzoek is gestart met een deskresearch om een goed en zo compleet mogelijk beeld te schetsen van beschikbare indicatoren vanuit landelijke en regionale bronnen die relevant zijn voor deze veiligheidsanalyse. Op basis hiervan is de definitieve indicatorenlijst opgesteld. Deze indicatoren zijn verzameld door de gemeente en door I&O Research (VM-data, openbare bronnen). Deze data is bewerkt en geanalyseerd zodat deze in het rapport kon worden opgenomen.
Extra analyse Veiligheidsmonitor Naast de standaard analyse is een tweetal aanvullende analyses uitgevoerd op de data van de Veiligheidsmonitor. Deze bestaan uit het opstellen van wijkprofielen en een statistische analyse om de verklarende factoren voor het onveiligheidsgevoel in wijken te achterhalen. De wijkprofielen schetsen per wijk op hoofdlijnen een leefbaarheids- en veiligheidsprofiel, op basis van de positie van de wijk binnen de gemeente en worden mogelijke verklaringen gegeven
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
6 van 99
voor afwijkingen vanuit samenhang tussen indicatoren. De statistische analyse geeft inzicht per wijk in welke factoren ervoor zorgen dat inwoners zich wel eens onveilig voelen in de buurt.
Kwalitatieve duiding De cijfermatige uitkomsten uit de Veiligheidsanalyse zijn verder aangescherpt door middel van een kwalitatieve duiding. Deze duiding bestond uit een aantal verdiepende gesprekken met een ambtenaar openbare orde en veiligheid. Daarnaast is er ook een duidingssessie gehouden. De duidingssessie is georganiseerd voor collega’s werkzaam binnen afdelingen die raakvlakken hebben met de vijf veiligheidsvelden, waaronder Maatschappelijk Beleid, het RIEC, de afdeling toezicht en handhaving en Politie. De interne duidingssessie had de volgende doelen: 1 Uitleg geven over de opzet van de veiligheidsanalyse en hoe de veiligheidsanalyse tot stand is gekomen; 2 Het delen van de resultaten per veiligheidsveld; 3 De koppeling van de resultaten aan de beleidsmatige en uitvoeringspraktijk. De uitkomsten uit deze duidingssessie zijn verwerkt in het rapport, als extra praktijkduiding bij de cijfermatige analyse.
Consultatie onder ondernemers in Medemblik De afdeling Economische Zaken van de gemeente heeft een uitvraag gedaan onder de ondernemersverenigingen naar wat er bij hen speelt op het gebied van veiligheid. En op welk gebied ze de komende jaren graag zien dat de gemeente verder op intensiveert. De resultaten hiervan zijn opgenomen in deze veiligheidsanalyse.
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
7 van 99
Leeswijzer De veiligheidsanalyse begint met een analyse van de speerpunten voor het IVP van de gemeente Medemblik, op basis van de kwantitatieve uitkomsten en de kwalitatieve verdieping. De analyse begint met een algemeen veiligheidsbeeld, gevolgd door de speerpunten die zijn opgesteld op basis van de veiligheidsanalyse en kwalitatieve duiding. In hoofdstuk 1 tot en met 5 zijn de vijf veiligheidsvelden uitgewerkt, aan de hand van veiligheidsthema’s. Elk veiligheidsveld begint met een opsomming van de meest relevante uitkomsten. Elk veiligheidsthema (paragraaf) wordt ingeleid met de mogelijke onderwerpen waaruit dit veiligheidsthema kan bestaan. Het is afhankelijk van de bronnen, of al deze onderwerpen in de paragraaf aan de orde komen. Hoofdstuk 6 schetst een beeld van de zes kernen/kernclusters in Medemblik, ten aanzien van de vijf veiligheidsvelden. Dit hoofdstuk geeft een visuele vergelijking van de gebieden van Medemblik, ten opzichte van de gemeente op verschillende aspecten. Hoofdstuk 7 laat zien wat de verklarende factoren voor de onveiligheidsgevoelens in de buurt per kern in Medemblik zijn. Bijlage 1 geeft meer achtergronden over de uitvoering van en resultaten uit de Veiligheidsmonitor waaraan de gemeente Medemblik in 2021 heeft deelgenomen.
Bijlage 2 toont in een oogopslag verschillen in de beleving van veiligheid en leefbaarheid tussen de zes gebieden van Medemblik. Bijlage 3 laat de indeling zien die door de gemeente Medemblik wordt gehanteerd bij de registratie van meldingen openbare ruimte.
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
8 van 99
A
Algemeen veiligheidsbeeld Medemblik
De Veiligheidsanalyse Medemblik start met een algemeen veiligheidsbeeld. Dit algemene beeld geeft een schets van de belangrijkste veiligheidsaspecten in de gemeente en biedt inzichten in de beleving van de veiligheid en leefbaarheid in de buurt onder inwoners. Deze Veiligheidsanalyse vormt de basis voor de speerpuntenanalyse. De Veiligheidsanalyse is opgebouwd uit cijfers van verschillende bronnen: de Veiligheidsmonitor 2021, politieregistraties, gemeente Medemblik, GGD, CBS, woningcorporaties en een duidingssessie met diverse veiligheidspartners in de gemeente Medemblik.
Inwoners ervaren een leefbare en veilige woonbuurt Medemblikkers ervaren, op basis van de veiligheidsmonitor, hun woonbuurt als leefbaar en veilig en beoordelen deze twee aspecten respectievelijk met een 7,8 en 7,7 als rapportcijfers. Medemblikkers ervaren ook een betere leefbaarheid en meer veiligheid ten opzichte van het basisteam, de veiligheidsregio en landelijk. Ook zijn inwoners, ten opzichte van 2013 positiever over deze twee aspecten.
In de buurten van Medemblik heerst een sterke sociale cohesie Uit de Veiligheidsmonitor blijkt dat in Medemblik een sterkere sociale cohesie1 in woonbuurten heerst in vergelijking tot het basisteam, de veiligheidsregio en Nederland. Medemblikkers zijn ook actiever op het vlak van buurtpreventie. De actieve deelname aan buurtpreventie uit zich vooral in deelname aan een buurtpreventie-app. Echter zijn niet alle kernen in Medemblik even actief op het vlak van buurtpreventie. In de kern Andijk en het cluster Opperdoes/ Twisk/ Lambertschaag/ Abberkerk/ Sijbekarspel en Benningbroek gebruiken relatief weinig inwoners buurtpreventie.
Weinig ervaren sociale overlast, wel toename van meldingen sociale overlast Naast een hoge sociale cohesie, ervaren inwoners ook minder sociale overlast in de woonbuurt (8%) dan gemiddeld in het basisteam (10%), de veiligheidsregio (9%) en landelijk (12%). De ervaren sociale overlast is ook lager ten opzichte van 2013 (12%) (op basis van de Veiligheidsmonitor). Ondanks dat de ervaren sociale overlast in Medemblik relatief laag ligt, zijn meldingen van sociale overlast bij zowel de politie, gemeente als de woningcorporaties toegenomen tussen 2019 en 2021. Voor de politie en de gemeente komt dit voornamelijk door een stijging in de meldingen van jeugdoverlast. Ook blijkt uit de politiecijfers dat er een sterke stijging zichtbaar is van de overlastcijfers gericht op verwarde personen. Deze ontwikkelingen zijn wellicht het gevolg van de coronapandemie. Echter ondervinden inwoners, op basis van de Veiligheidsmonitor, beperkte overlast van jongeren. De coronapandemie kan ook effect hebben op de meldingen bij Veilig Thuis. Tussen 2019 en 2020 zijn er meer meldingen binnengekomen van zowel (ex)partnergeweld als kindermishandeling in de gemeente Medemblik. Tot slot zijn de politiemeldingen van overlast van drugs/drank in 2021
1
De mate van sociale cohesie is berekend op basis van een schaalscore, bestaande uit de volgende stellingen: ‘de mensen gaan in deze buurt op een prettige manier met elkaar om’, ‘ik voel me thuis bij de mensen in de buurt’, ‘ik woon in een gezellige buurt waar mensen elkaar helpen’ en ‘de mensen kennen elkaar in deze buurt nauwelijks’.
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
9 van 99
toegenomen (ondanks de sluiting van horeca en evenementen in deze periode). Dit kan mogelijk samenhangen met de toename in gemelde overlast van verwarde personen en (hang)jongeren.
Inwoners beoordelen fysieke kwaliteit over het algemeen positief, wel toename aan meldingen In Medemblik beoordelen inwoners de fysieke kwaliteit2 gemiddeld met een 6,5 (op basis van een schaalscore lopend van 0-10). Dit is gelijk aan de andere benchmarkgebieden en aan de beoordeling in 2013. Hoewel inwoners de fysieke kwaliteit hetzelfde beoordelen als in 2013, ervaren inwoners minder overlast van fysieke verloedering (17%) dan in 2013 (23%). De ervaren fysieke overlast laat een vergelijkbaar beeld zien als de ervaren sociale overlast. Medemblikkers ervaren minder fysieke overlast in vergelijking tot het basisteam en Nederland en de ervaren overlast is ten opzichte van 2013 afgenomen. De gemeente heeft tussen 2018 en 2021 wel meer meldingen van overlast binnengekregen. Deze toename komt vooral door een toename van 'overige' vormen van overlast.
Ervaren fysieke overlast in Medemblik De ervaren overlast van stank, te hard rijdend verkeer en geluid (door horeca of evenementen) kan ook van invloed zijn op hoe inwoners de fysieke kwaliteit in hun woonbuurt beoordelen. Inwoners ervaren, op basis van de Veiligheidsmonitor, relatief weinig overlast vanuit de horeca of evenementen. Dit blijkt ook uit het feit dat er nauwelijks meldingen bij de politie van deze vormen van overlast zijn gedaan. Van de Medemblikkers ervaart vijf procent veel stankoverlast, significant meer dan inwoners de veiligheidsregio Noord-Holland-Noord (3%). Met name in de kernen Medemblik en Lambertschaag/Abbekerk/Sijbekarspel/Benningbroek/Opperdoes ervaren inwoners hier veel overlast van. Daarnaast ervaren drie op de tien inwoners veel verkeersoverlast (31%), met name van te hard rijden. Hoewel dit niet significant afwijkt ten opzichte van de referentiegebieden, is dit wel de meest voorkomende vorm van overlast in Medemblik. De problematiek rondom verkeersoverlast is ook zichtbaar in de meldingen bij de gemeente. Tussen 2019 en 2021 is het aantal meldingen van verkeer bij de gemeente toegenomen, dit geldt ook voor de geregistreerde misdrijven in het verkeer. Tot slot blijkt uit de duidingssessie dat Medemblik de laatste jaren een aantrekkelijke plek is geworden voor watertoerisme.
De gemeentelijke cijfers met betrekking tot watertoerisme geven een beeld vanaf 2020. In de periode 2020 – 2021 is een lichte afname in overlastmeldingen (van 104 naar 82 meldingen). Dit zijn echter ‘coronajaren’, van de situatie voor corona is geen cijfermatig beeld. Uit de politieregistraties blijkt ook dat er over de periode 2016-2021 minder diefstallen op het water zijn geregistreerd.
Afname van delicten in Medemblik, met uitzondering van cybercrime De politieregistraties laten een afname zien in verschillende vormen van delicten in Medemblik: vermogensdelicten (waaronder woninginbraken), geweldsdelicten en verschillende vormen van diefstal (winkeldiefstal, diefstal op bedrijventerreinen en diefstal op het water). Ook uit de Veiligheidsmonitor blijkt dat de objectieve slachtoffercijfers van vermogensdelicten zijn
2
De fysieke kwaliteit bestaat uit een opstelsom van de tevredenheid over vijf type fysieke voorzieningen: onderhoud van stoepen, straten en pleintjes, onderhoud van parken en plantsoenen, de straatverlichting, de speelplekken, de voorzieningen voor jongeren in de buurt.
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
10 van 99
afgenomen ten opzichte van 2013. Het slachtofferschap van geweldsdelicten is op basis van de Veiligheidsmonitor nagenoeg gelijk gebleven ten opzichte van 2013. Terwijl traditionele delicten afnemen, neemt het slachtofferschap van online criminaliteit juist een vlucht. Dit blijkt uit de cijfers van de politieregistraties. Uit de Veiligheidsmonitor blijkt dat een op de zes (17%) inwoners slachtoffer zijn geworden van online criminaliteit. Dit ligt hoger dan de verschillende vormen van traditionele criminaliteit.
Ondermijning in Medemblik Ondermijning is een vorm van criminaliteit dat een rol in het veiligheidsbeeld speelt. Ondermijning kent veel facetten, een onderdeel van hiervan is drugscriminaliteit. Uit de Veiligheidsmonitor blijkt dat bijna twee procent van de inwoners uit Medemblik veel overlast ervaart van drugshandel. Dit ligt lager in vergelijking tot het basisteam en de veiligheidsregio. De politieregistraties omtrent drugshandel zijn over de periode 2016-2021 redelijk stabiel gebleven. Daarnaast blijkt uit data van het RIEC dat Medemblik niet verschilt van Nederland op het percentage verdachten van drugsdelicten in de gemeente. Uit verdiepende gesprekken met de gemeente blijkt dat de gemeente zelf geen registraties beschikbaar heeft op het vlak van ondermijning. De gemeente heeft wel een aantal integrale controles uitgevoerd. Bij deze controles zijn een aantal drugspanden opgespoord, wat heeft geleid tot sluiting van deze panden. De uitkomsten van deze controles geven de gemeente wel een beeld van het probleem in Medemblik.
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
11 van 99
B
Speerpuntenanalyse
Inleiding Een aantal uitkomsten van de Veiligheidsanalyse en de kwalitatieve verdieping (duidingssessie) geeft aanleiding voor het opstellen van speerpunten. Het betekent niet dat de andere thema’s die wel terugkomen in de Veiligheidsanalyse, maar niet in deze speerpuntenanalyse, geen aandacht behoeven. Continuering van beleid is op deze punten alsnog noodzakelijk. De opgestelde speerpunten dienen als extra ondersteuning in het opstellen van het Integraal Veiligheidsplan van de gemeente Medemblik. Deze speerpunten zijn geen prioriteitenlijst. Dit wil zeggen dat deze niet een bepaalde rangorde kennen. Het is aan de gemeente om deze prioritering, wanneer nodig, te bepalen. Wel is er een onderscheid gemaakt in de soorten speerpunten: nieuwe speerpunten, speerpunten met betrekking tot continuering van het beleid en aandachtspunten die voortkomen uit de kwalitatieve verdieping van de Veiligheidsanalyse.
1. Nieuwe speerpunten De uitkomsten van de Veiligheidsanalyse geven aanleiding tot het creëren van een aantal nieuwe speerpunten voor de gemeente Medemblik. Speerpunt: inzetten op kernen die achterblijven in buurtpreventie Er is in de gemeente Medemblik sprake van een relatief hoge mate van buurtpreventie. Echter, er zijn wel verschillen tussen de kernen in Medemblik. In de kern Andijk en het cluster Opperdoes / Twisk / Lambertschaag / Abbekerk / Sijbekarspel / Benningbroek is een relatief lage mate van buurtpreventie. Een speerpunt voor de gemeente Medemblik is om extra in te zetten op de kernen die achterblijven in buurtpreventie. Speerpunt: integrale aanpak overlastproblematiek op snijvlak zorg en veiligheid Bij zowel gemeente als politie zijn de meldingen op het gebied van sociale overlast over de tijd toegenomen. De gemeente en de politie kregen in de periode 2018 – 2021 vooral meer meldingen binnen van hangjongeren en verwarde personen, dit komt mede door de coronapandemie. Uit de duidingssessie bleek dat deze twee thema’s een integrale aanpak vergen tussen zorg en veiligheid en dat deze aanpak in Medemblik versterkt kan worden. Een speerpunt zit mogelijk niet in meer inzet op deze vorm van overlast, maar in een betere integrale samenwerking, zowel binnen de gemeente, tussen de afdelingen Zorg en Samenleving en Veiligheid, als tussen de gemeente en politie.
Deze betere samenwerking kan leiden tot meer vroegsignalering en een preventieve aanpak van het probleem. Speerpunt: overlastcijfers jongeren en drank en drugs monitoren om na te gaan of stijging een tijdelijk corona-effect was of een structureel karakter kent Bij zowel de politie als de gemeente zijn de meldingen door jeugdoverlast en hangjongeren toegenomen, met name tussen 2020 en 2021. Ook zijn de meldingen van drank- en drugsoverlast bij de politie tussen 2019 en 2021 toegenomen. Een speerpunt ligt, op basis van de cijfers, vooral in het monitoren van de overlast, om na te gaan of het om een tijdelijke stijging (vanwege de coronapandemie) gaat. Speerpunt: Komen tot een overkoepelend registratiesysteem sociale overlast Uit de uitkomsten van de Veiligheidsmonitor blijkt dat inwoners twee vormen van sociale
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
12 van 99
overlast het meest zien in de buurt: rondhangende jongeren (23%) en overlast van andere buurtbewoners (20%). Vier procent van de inwoners uit Medemblik ervaart zelf veel overlast van andere buurtbewoners. Ondanks dat deze vorm van overlast volgens inwoners veel voorkomt, krijgt de gemeente relatief weinig meldingen hiervan binnen. Ook zijn de meldingen omtrent burenruzies tussen 2018 en 2021 afgenomen. Echter blijkt uit gesprekken met de gemeente dat de meldingen gericht op buurtbemiddeling zowel via de wijkteams als de gemeentelijke handhaving binnen kunnen komen. Hier is momenteel een werkafspraak voor gemaakt. De cijfers van de gemeente gaven, tot op heden, dus een onvolledig beeld van de werkelijke aantallen. Ook is buurtbemiddeling geen wettelijke taak van de gemeente en tot op heden dus ook niet belegd binnen de organisatie. Een speerpunt is om tot een overkoepelend registratiesysteem te komen. Een gedegen registratiesysteem, waardoor de overlast beter in kaart kan worden gebracht vormt ook de basis voor een professionelere aanpak van buurtbemiddeling. Speerpunt: monitoren en inzetten op veilig (water)toerisme De registraties van diefstallen op en aan het water zijn tussen 2020 (22 registraties) en 2021 (5 registraties) sterk gedaald.
Echter blijkt uit de duidingssessie dat Medemblik een grotere trekpleister is geworden voor watertoerisme, mede door de coronapandemie en dat er signalen bij de gemeente binnenkomen van omwonenden die overlast ondervinden van watertoerisme. Nu de coronamaatregelen zijn afgeschaald en er weer meer recreatiemogelijkheden zijn, is het belangrijk om de ervaringen van inwoners te blijven monitoren. Dit om na te gaan in hoeverre er sprake blijft van overlast, of dat deze ontwikkeling van tijdelijke aard was. Wanneer nodig, kan worden ingezet op veilig (water)toerisme. Om Medemblik zo aantrekkelijk te houden voor (water)toerisme en de omwonenden kan dit thema een speerpunt zijn voor politie en gemeente (gemeentelijke handhaving). Speerpunt: betere registratie overlastmeldingen gemeente Er is tussen 2018 en 2021 een toename zichtbaar in de Fixi meldingen van overlast bij de gemeente. De toename in meldingen van fysieke overlast komt vooral tot uiting in een toename van ‘overige’ meldingen. Het is van belang om deze meldingen beter en fijnmaziger te registreren, om zo de categorie overige meldingen zoveel mogelijk te verkleinen. Een accuratere registratie leidt namelijk tot betere monitoring en signalering van trends in de overlastvormen.
Als de registraties beter en fijnmaziger worden geregistreerd, kan de gemeente boa’s en handhavers effectiever inzetten om de verschillende overlastproblematiek aan te pakken. Speerpunt: In overleg met de Omgevingsdienst achterhalen hoe groot de ervaren stankoverlast is Inwoners van Medemblik ervaren relatief veel stankoverlast, meer dan de inwoners in de veiligheidsregio en het basisteam. In de kernen Medemblik en Lambertschaag/ Abbekerk/ Sijbekarspel/Benningbroek/Opperdoes ervaren inwoners meer stankoverlast dan in de rest van de gemeente. De gemeente ontvangt echter weinig meldingen van deze overlast. Dit komt waarschijnlijk doordat meldingen vooral bij de Omgevingsdienst binnenkomen. Deze vorm van overlast kan mogelijk wel van invloed zijn op het gevoel van leefbaarheid in de woonbuurt bij inwoners. Speerpunt: gezamenlijke aanpak verkeersveiligheid gemeente, politie en Openbaar Ministerie Uit de Veiligheidsmonitor blijkt dat een kwart van de inwoners veel overlast ervaart door hardrijdend verkeer. Vooral in de kernclusters Lambertschaag/Abbekerk/Sijbekarspel/ Benningbroek/Opperdoes en Zwaagdijk-Oost en -West/Nibbixwoud/Midwoud/Oostwoud/
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
13 van 99
Hauwert ervaren bewoners veel overlast hiervan. Daarnaast laten de politieregistraties een toename zien in de geregistreerde misdrijven van rijden onder invloed in de hele gemeente. Deze stijging is vooral zichtbaar geweest tussen 2017 en 2018, hierna is het aantal registraties redelijk stabiel. Momenteel zet de gemeente in op hotspots met betrekking tot verkeersoverlast, terwijl de politie overlast door te hard rijdend verkeer aanpakt en inzet pleegt op rijden onder invloed. Een stijging in de registraties ‘rijden onder invloed’ komt dus ook (deels) door extra inzet van de politie op dit vlak. Uit gesprekken met de gemeente blijkt dat verkeersveiligheid voor de politie ook een prioriteit is. De twee aspecten van verkeersoverlast: hard rijdend verkeer en rijden onder invloed vergen een verschillen de aanpak. De aanpak van hard rijdend verkeer zit in het versterken van de samenwerking tussen de gezagsdriehoek (politie, gemeente en Openbaar Ministerie), door het maken van gedeelde afspraken. Op het gebied van rijden onder invloed ligt de primaire verantwoordelijkheid bij de politie, de gemeente kan dit beleidsmatig prioriteren in haar Integraal Veiligheidsplan en wanneer nodig inzetten op preventie.
Speerpunt: inzet op cybercrime, mogelijk in regionaal verband (Noord-Holland Samen Veilig) Op basis van de uitkomsten van de Veiligheidsmonitor blijkt dat in Medemblik het slachtofferschap van online criminaliteit vergelijkbaar is aan het regionale en landelijke beeld. Ook is er in de afgelopen jaren, in lijn met het landelijke en regionale beeld, een stijging in het aantal geregistreerde misdrijven van cybercrime. Daarnaast maakt een op de vijf inwoners zich zorgen dat zij hier slachtoffer van zullen worden. Dit maakt dat, net zoals in de rest van Nederland, cybercrime voor de gemeente Medemblik ook een belangrijk speerpunt is. Omdat deze vorm van criminaliteit zich niet beperkt tot de gemeentegrenzen, vergt dit een regionale aanpak.
2. Continuering van huidig beleid De uitkomsten van de Veiligheidsanalyse geven aan de ene kant aanleiding tot nieuwe speerpunten en aan de andere kant ook aanleiding tot continuering van huidig beleid. Vooral de uitkomsten die duiden op een ‘positieve’ ontwikkeling (daling van criminaliteits- dan wel overlastcijfers) geven aanleiding tot continuering van het huidige beleid. Wanneer er sprake is van een actuele daling zou deze (deels) kunnen komen door de effectiviteit van het beleid, maar ook (deels) door de coronapandemie Het is dus belangrijk om het beleid te continueren, deels omdat het huidige beleid mogelijk effectief is en deels om een beter beeld te krijgen van de situatie na corona. Speerpunt: continuering van de aanpak op bedrijventerreinen Op basis van de politiecijfers is een afname zichtbaar tussen 2016 en 2021 in diefstal en inbraak op bedrijventerreinen. Sinds 2018 pleegt de politie extra inzet op dit thema, in samenwerking met de bedrijventerreinen. Deze inzet lijkt, op basis van de registraties, zijn vruchten af te werpen. Dit is aanleiding om deze aanpak op zijn minst te continueren. Speerpunt: Actualisering huidig horeca-, alcohol- en drugsbeleid Op basis van de resultaten uit de veiligheidsmonitor blijkt dat er weinig overlast van horeca en evenementen wordt ondervonden door de inwoners.
Dit is echter wel het beeld ten tijde van corona, toen veel horeca gesloten was en evenementen niet door gingen. De overlast ligt in Medemblik daarnaast nog lager dan in de referentiegebieden. Het drugsgebruik van jongeren (tussen de 16 en 25 jaar) in Medemblik is nagenoeg gelijk aan dat van de veiligheidsregio en
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
14 van 99
landelijk. Wel is het alcoholgebruik van jongeren in Medemblik tussen 2017 en 2021 gestegen van onder het gemiddelde van de veiligheidsregio en landelijk naar erboven. Uit verdiepende gesprekken met de gemeente blijkt dat het regionale preventie- en handhavingsplan gericht op jeugd alcohol en drugs afloopt en geactualiseerd moet worden. Een actualisering van de huidige aanpak is op zijn plek, om de cijfers, met name gericht op alcoholgebruik van jongeren niet verder te doen stijgen. Parallel hieraan moeten de cijfers gemonitord blijven, om beter zicht te krijgen op een eventueel corona-effect. Speerpunt: blijven monitoren meldingen Veilig Thuis en bedacht zijn op (lange termijn) gevolgen In Medemblik was in 2020 sprake van een stijging ten opzichte van 2019 in het aantal meldingen bij Veilig thuis over vermoedens van kindermishandeling en (ex)partnergeweld. In 2021 is het aantal meldingen van kindermishandeling gedaald, maar nog boven het niveau van 2019. Deze stijging in 2020 wordt waarschijnlijk grotendeels veroorzaakt door de coronapandemie. De verhouding tussen de gemeente en Veilig Thuis ligt verankerd in een samenwerking tussen Veilig Thuis en de wijkteams.
Verder heeft de gemeente drie aandachtsfunctionarissen Huiselijk Geweld, verdeeld over de teams WMO, maatschappelijk werk en jeugdhulpverleners) om collega’s te ondersteunen bij de samenwerking met Veilig Thuis en bij het doen van mogelijke meldingen. Het is belangrijk om deze meldingen te blijven monitoren en bedacht te zijn op de mogelijke (lange termijn) gevolgen. Het speerpunt bij dit vraagstuk ligt op het vlak van monitoring en alert zijn op stijgingen van meldingen. Door middel van monitoring kan goed zicht worden gehouden op de problematiek en na worden gegaan of de stijging een tijdelijk corona-effect betreft. Dit gegeven is van belang omdat in de huidige situatie er al sprake is van lange wachtlijsten in combinatie met personeelstekort (overigens ook een landelijk beeld). Een langdurige stijging kan de zorgketen verder in de knel brengen. Speerpunt: veiligheid publieke taak verder waarborgen In Medemblik is door ambtenaren een beperkt aantal meldingen gedaan van tegen hen gericht geweld. Uit onderzoek van I&O Research blijkt op landelijk niveau echter een lichte toename van geweld en agressie tegen overheidsmedewerkers en politici in de periode 2016 - 2021.3 Daarnaast blijkt ook dat ambtenaren het niet altijd melden, omdat ze vinden dat het bij hun werk hoort. Het daadwerkelijke probleem zou dus groter kunnen zijn dan de registraties aantonen.
Het is dan ook belangrijk dat de gemeente in gesprek blijft met haar medewerkers om zo een beter beeld te krijgen van de situatie in Medemblik en wanneer nodig adequate maatregen kan nemen.
3. Aandachtspunten op basis van kwalitatieve verdieping Tot slot gaven de duidingssessie en verdere gesprekken met de gemeente Medemblik nog aanleiding tot enkele andere speerpunten. Deze speerpunten hebben vooral betrekking op extra investeren in en meer vormgeven aan het huidige beleid. Speerpunt: extra investeren in de rampenbestrijding en crisisbeheersing van de gemeente De afdeling Openbare Orde en Veiligheid van de gemeente Medemblik ziet een ontwikkeling in het werkveld van crisisbeheersing en rampenbestrijding. Er komt in dit werkveld steeds meer nadruk te liggen op de aanpak van maatschappelijke crises. De aanpak van deze crises loopt steeds vaker via de structuren van de rampenbestrijding en crisisbeheersing. Deze ontwikkeling
3
https://www.ioresearch.nl/actueel/agressie-en-geweld-tegen-lokale-politici-neemt-verder-toe/
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
15 van 99
vergt meer inzet van de gemeente, om aan haar wettelijke taak te kunnen voldoen. Deze ontwikkeling wordt ook op landelijk niveau onderkend door de regioburgemeesters in de strategische agenda 2022-2025.4 Uit deze agenda blijkt dat het aanpakken van de maatschappelijke onrust gekenmerkt wordt als één van de thema’s en ambities. Een speerpunt is dan ook een extra investering in de rampenbestrijding en crisisbeheersing van de gemeente, om zo ook toekomstbestendig te zijn op dit vlak. Speerpunt: meer vormgeven aan het BIBOB-beleid in de aanpak van georganiseerde criminaliteit In de duidingssessie gaven de deelnemers aan dat het BIBOB-beleid, als onderdeel van de aanpak van georganiseerde criminaliteit en ondermijning, nog verder vormgegeven kan worden. De huidige BIBOB-procedures zijn alleen nog gericht op drank- en horecavergunningen. Met het uitbreiden van deze procedures kan de BIBOB een sterker middel worden in de preventieve aanpak van ondermijnende criminaliteit. Verder kan het aanstellen van een BIBOB-handhaver de gemeente helpen om hier meer aandacht aan te besteden. Het speerpunt is dan ook het BIBOBbeleid beter vormgeven. Speerpunt: aandacht voor ondermijnende criminaliteit In West-Friesland, waar de gemeente Medemblik onder valt, is de combinatie tussen infrastructuur, inrichting en bedrijvigheid volgens de gemeente Medemblik aantrekkelijk voor ondermijning.
Medemblik specifiek is waterrijk en beschikt over verschillende recreatieparken, havens, horeca, diverse industrieterreinen, een groot buitengebied en diverse bedrijven in de agrarische sector. Deze combinatie van factoren kan Medemblik een aantrekkelijke gemeente maken voor ondermijnende criminele activiteiten. Hoewel de gemeente zelf geen kwantitatieve data heeft om dit volledig probleem in kaart te brengen, versterken een aantal integrale controles waar drugspanden zijn opgerold, wel dit beeld. Ook de bovengenoemde specifieke kenmerken van Medemblik geven aanleiding tot extra alertheid op het thema ondermijning, omdat de gemeente op deze vlakken kwetsbaarheden signaleert die deze sectoren gevoelig kunnen maken voor ondermijning. Bij de gemeente is bekend dat niet alle recreatieparken vitaal zijn. Havens kunnen worden ingezet voor het vervoeren van goederen en mensen. Voor zowel recreatieparken als havens geldt dat men makkelijker in de anonimiteit kan verblijven. Sommige horecabedrijven houden lastig het hoofd boven water, de coronapandemie heeft dit versterkt. De bollen- en bloemenbedrijven in de agrarische sector maken op piekmomenten veel gebruik van arbeidsmigranten. Deze arbeidsmigranten hebben huisvesting nodig en zijn niet altijd goed op de hoogte van de rechten die men heeft. Dit kan mensenhandel of uitbuiting in de hand werken.
In diverse kernen zijn industrieterreinen aanwezig, met onder meer bedrijfsverzamelgebouwen. De bedrijfspanden worden naast bedrijvenactiviteiten steeds vaker gedeeltelijk ingezet en ingericht voor privé- of nevenactiviteiten gericht op samenkomsten. Het zicht hierop is beperkt. In Medemblik zijn ook motorclubs op industrieterreinen gevestigd. Het is voor de gemeente Medemblik van belang om deze signalen te kunnen objectiveren in een ondermijningsbeeld, zodat de aard en omvang van de problematiek inzichtelijk wordt. Op basis van dit beeld kan de gemeente, in samenwerking met het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (RIEC), een gerichte aanpak op ondermijning opstellen.
4
https://www.regioburgemeesters.nl/save692/RBM%20Strategische%20Agenda%20Regioburgemeesters_DEF.pdf
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
16 van 99
1
Veilige woon- en leefomgeving
In dit veiligheidsveld staan de veiligheid en leefbaarheid in de ‘alledaagse woon- en leefomgeving’, in de wijk, de woonbuurt en de straat centraal. Hoofdthema’s zijn (1) sociale kwaliteit, (2) fysieke kwaliteit, (3) objectieve veiligheid, (4) subjectieve veiligheid. De informatie uit het hoofdstuk veilige woon- en leefomgeving is afkomstig van: • Veiligheidsmonitor 2012-2021; • Politieregistratie (2012 - 2021); • Gegevens van Zorg- en Veiligheidshuis; • Registraties overlast gemeente Medemblik (2018- 2022); • Registraties van de woningcorporaties; • Gegevens uit Waar Staat je Gemeente; • Kwalitatieve duiding. De belangrijkste uitkomsten op het thema veilige woon- en leefomgeving zijn:
1.1 Sociale kwaliteit • •
•
•
•
Inwoners uit Medemblik ervaren een hoog niveau van leefbaarheid in de wijk, dit is ook toegenomen t.o.v. 2013. Inwoners van Medemblik maken meer gebruik van buurtpreventie dan landelijk, met uitzondering van Burgernet. Binnen de gemeente zijn wel verschillen naar het gebruik van buurtpreventiemiddelen. Inwoners van de gemeente ervaren minder sociale overlast dan de referentiegebieden (basisteam, veiligheidsregio en Nederland). Op basis van de Veiligheidsmonitorcijfers bestaat de sociale overlast die Medemblikkers ervaren vooral uit overlast van andere buurtbewoners. Tussen 2016 en 2021 is er een stijging te zien van meldingen van (sociale) overlast in de politieregistratie. Specifiek voor sociale overlast komt dit door een toename van meldingen van verwarde personen. Een verdere uitsplitsing laat zien dat deze toename in 2019 in gang is gezet. Tussen 2018 en 2021 zijn bij de gemeente de meldingen van sociale overlast ook toegenomen, vooral op het vlak van hangjongeren.
1.2 Fysieke kwaliteit •
•
• • •
De schaalscore voor fysieke kwaliteit ligt in Medemblik even hoog als in de referentiegebieden, met uitzondering van Hollands Kroon (daar krijgt fysieke kwaliteit een lagere beoordeling). De ervaren overlast van fysieke verloedering is afgenomen in Medemblik. Hiermee volgt Medemblik de trend in de referentiegebieden. Het percentage inwoners dat overlast door fysieke verloedering ervaart, ligt in Medemblik in 2021 wel onder het landelijke niveau en dat van het basisteam. Het slachtofferschap van vandalisme is in Medemblik tussen 2013 en 2021 afgenomen. De overlastmeldingen (waaronder vandalisme) bij de gemeente zijn tussen 2018 en 2021 juist toegenomen. Dit komt met name door een toename in de overige categorie. De registraties van vernielingen bij de politie zijn tussen 2016 en 2o19 afgenomen, vanaf 2019 is een toename zichtbaar.
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
17 van 99
1.3 Objectieve veiligheid •
•
• •
Er is een forse afname in het slachtofferschap van vermogensdelicten in Medemblik. Hierin volgt Medemblik de regionale en landelijke trend. De politieregistraties laten tussen 2016 en 2021 ook een dalende trend zien. Het slachtofferschap van geweldsdelicten is tussen 2013 en 2021 stabiel gebleven in Medemblik. In de referentiegebieden is in deze periode hetzelfde beeld te zien. Met uitzondering van Hollands Kroon, daar is wel een afname te zien in dit type slachtofferschap. In de politieregistraties is wel een afname zichtbaar in geweldsdelicten; tussen 2016 en 2021. Het aantal casussen voor de Persoonsgebonden Aanpak is toegenomen van 0 in 2017 naar 7 in 2021. Het aantal casussen betreffende Z.S.M. schommelt over de jaren.
1.4 Subjectieve veiligheid •
• • • •
Inwoners geven de veiligheid in hun woonbuurt een ruim voldoende (7,7). Ze beoordelen de veiligheid in hun woonbuurt significant positiever dan het basisteam (7,5) en de veiligheidsregio (7,6). Ten opzichte van 2013 zijn inwoners positiever over de veiligheid in hun woonbuurt. Toen gaven ze de veiligheid een 7,3. Drie op de tien inwoners van Medemblik voelen zich wel eens onveilig in het algemeen, één op de tien voelt zich wel eens onveilig in de eigen woonbuurt. Het percentage inwoners dat zich onveilig voelt in het algemeen en in de eigen woonbuurt is gedaald. Dat inwoners van Medemblik zich relatief veilig voelen, blijkt ook uit de relatief geringe mate waarin inwoners vermijdingsgedrag vertonen. Een klein deel van de inwoners vertoont vaak één of meerdere vormen van vermijdingsgedrag.
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
18 van 99
Thema 1.1: Sociale kwaliteit De sociale kwaliteit van een woonbuurt, wijk of kern wordt sterk beïnvloed door ‘intermenselijke relaties’. Belangrijke ‘positieve’ aspecten zijn betrokkenheid van bewoners bij de woonbuurt, de kwaliteit van sociale netwerken, informele sociale controle, samenredzaamheid, e.d. De sociale kwaliteit kan onder druk komen te staan door verschijnselen als woonoverlast, burengerucht, overlast ‘verwarde personen’, Multi probleemgezinnen/-huishoudens, overlast door illegale bewoning, intimiderende buurtbewoners (zgn. ‘onaantastbaren’), drank- en drugsoverlast, prostitutie. Begrippen verwant aan ‘sociale kwaliteit’ zijn bijv. ‘veerkracht’ en ‘vitaliteit’ van de woonbuurt.
Leefbaarheid woonbuurt krijgt ruim voldoende Inwoners van Medemblik geven in 2021 de leefbaarheid van hun woonbuurt een ruim voldoende (7,8). Dit rapportcijfer ligt significant hoger dan in het basisteam (7,7). Inwoners van Medemblik ervaren ook een betere leefbaarheid in de woonbuurt dan gemiddeld in de veiligheidsregio (7,7) en Nederland (7,6) (zie de laatste kolom van tabel 1.1). In de periode 2013 – 2021 zijn inwoners van Medemblik positiever geworden over de leefbaarheid in hun woonbuurt. In 2013 beoordeelden inwoners de leefbaarheid met een 7.5. Met daarbij de kanttekeningen dat het gaat om gecorrigeerde cijfers voor 2013 (zie ‘Inleiding’) en het voor Medemblik om slechts twee meetpunten gaat. In de andere referentiegebieden zijn de rapportcijfers voor de leefbaarheid in de woonbuurt in de periode 2012/2013 – 2021 eveneens toegenomen.
Tabel 1.1 – Leefbaarheid woonbuurt (rapportcijfer 1-10) Bron: Veiligheidsmonitor Medemblik 2021 2012
2013
2014
2015
2016
2017
2019
2021
Medemblik
-
7,5
-
-
-
-
-
7,8
Hollands Kroon
-
7,5
-
-
-
7,4
7,6
7,6
7,3
7,5
7,5
7,4
7,5
7,5
7,7
7,7
Noord
7,5
7,5
7,6
7,5
7,6
7,5
7,7
7,7
Nederland
7,4
7,4
7,4
7,4
7,5
7,5
7,6
7,6
BT Noord-HollandNoord-Hoorn VR Noord-Holland-
De cijfers van vóór 2021 zijn (vanwege de trendbreuk in de Veiligheidsmonitor) berekend d.m.v. omrekenfactoren. Deze cijfers geven dus een benadering van de werkelijke uitkomsten.
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
19 van 99
Sociale cohesie hoger dan landelijk In tabel 1.2 is de schaalscore van sociale cohesie in de woonbuurt voor Medemblik en de referentiegebieden weergegeven. Deze score is opgebouwd uit een viertal stellingen (zie blauwe tekstkader). De schaalscore voor sociale cohesie in Medemblik bedraagt een 6,9. De schaalscore ligt in Medemblik significant hoger dan gemiddeld in het basisteam (6,6) en de veiligheidsregio (6,6). Ook ervaren inwoners uit Medemblik meer sociale cohesie dan in Nederland (6,4). In lijn met de regionale ontwikkelingen (in Hollands Kroon, basisteam en veiligheidsregio) is de sociale cohesie in Medemblik in 2021 iets lager dan in 2013. Met daarbij de kanttekening dat het gaat om gecorrigeerde cijfers voor 2013 (zie ‘Inleiding’). Daarnaast heeft Medemblik slechts twee meetpunten en laat de sociale cohesie in het basisteam en de veiligheidsregio door de jaren heen sowieso lichte toe- en afnames zien. Tabel 1.2 – Sociale cohesie woonbuurt (schaalscore 0-10) Bron: Veiligheidsmonitor Medemblik 2021 2012
2013
2014
2015
2016
2017
2019
2021
Medemblik
-
7,2
-
-
-
-
-
6,9
Hollands Kroon
-
7,3
-
-
-
7,0
7,2
6,8
6,6
6,8
6,8
6,6
6,7
6,6
6,8
6,6
Noord
6,7
6,8
6,8
6,7
6,8
6,7
6,8
6,6
Nederland
6,3
6,3
6,3
6,3
6,4
6,3
6,4
6,4
BT Noord-HollandNoord-Hoorn VR Noord-Holland-
De schaalscores voor sociale cohesie zijn berekend op basis van de stellingen ‘de mensen gaan in deze buurt op een prettige manier met elkaar om’, ‘ik voel me thuis bij de mensen in de buurt’, ‘ik woon in een gezellige buurt waar mensen elkaar helpen’ en ‘de mensen kennen elkaar in deze buurt nauwelijks’. De schaalscore kan variëren tussen 0 en 10. Hoe hoger de score, des te positiever men is over de sociale cohesie in de eigen woonbuurt.
Inwoners Medemblik actiever binnen buurtpreventie-app Op het vlak van buurtpreventie geven inwoners van Medemblik aan dat er in hun gemeente meer gebruik gemaakt wordt van een buurtpreventie-app (43%) dan van buurt- of burgerwacht (6%). Drie op de tien inwoners hebben iemand in het huishouden die actief deelneemt aan deze app (29%) en ruim een derde (35%) heeft iemand in het huishouden die zich heeft aangemeld bij Burgernet. Inwoners van Medemblik maken, in vergelijking tot de referentiegebieden, meer gebruik van een buurtpreventie-app. Dit geldt zowel voor algemene zin (de buurtpreventie-app in de wijk) als het persoonlijke gebruik (actief deelnemen aan de buurtpreventie-app). In vergelijking tot het basisteam en de veiligheidsregio komen er in Medemblik meer buurt- of burgerwachten voor.
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
20 van 99
Tabel 1.3 - Aanwezigheid buurtpreventie Bron: Veiligheidsmonitor Medemblik 2021 Buurt heeft buurt-
Buurt heeft
Iemand uit
Iemand uit
of burgerwacht
buurtpreventie-
huishouden neemt
huishouden heeft
actief deel aan
zich aangemeld bij
buurtpreventie-
Burgernet
app
app Medemblik
6%
43%
29%
35%
Hollands Kroon
5%
39%
24%
33%
Hoorn
3%
35%
20%
38%
VR Noord-Holland-Noord
3%
34%
20%
37%
Nederland
8%
34%
22%
33%
BT Noord-Holland-Noord-
Vooral in Wognum zijn inwoners bezig met buurtpreventie. Hier heeft een groter deel dan in de rest van Medemblik buurt- of burgerwacht (13%), dan wel een buurpreventie-app (62%). Ook liggen de aanmeldingen bij deze app en Burgernet hoger dan in de rest van de gemeente. In Andijk en het kerncluster Opperdoes zijn inwoners minder bezig met buurtpreventie. Tabel 1.4 - Buurtpreventie per wijk (percentage aanwezig of percentage deelname) Bron: Veiligheidsmonitor Medemblik 2021 Buurt heeft buurt-
Buurt heeft
Iemand uit
Iemand uit
of burgerwacht
buurtpreventie-
huishouden neemt
huishouden heeft
actief deel aan
zich aangemeld bij
buurtpreventie-
Burgernet
app
app Medemblik (kern)
3,5%
38%
25%
35%
Sijbekarspel / Benningbroek
2,1%
41%
23%
28%
Wognum
13,2%
62%
52%
41%
Hauwert / Zwaagdijk-Oost
5,3%
55%
35%
41%
Wervershoof
6,1%
37%
24%
41%
Andijk
6,4%
29%
16%
25%
Medemblik (gemeente)
5,8%
43%
29%
35%
Opperdoes / Twisk / Lambertschaag / Abbekerk /
Zwaagdijk-West / Nibbixwoud / Midwoud / Oostwoud /
Afname ervaren sociale overlast in Medemblik (o.b.v. Veiligheidsmonitor) Bijna acht procent van de inwoners uit Medemblik ervaart zelf veel sociale overlast. Dit is afgenomen ten opzichte van 2013 (van 12% naar 8%). Met daarbij de kanttekening dat het gaat om gecorrigeerde cijfers voor 2013 (zie ‘Inleiding’). Daarnaast heeft Medemblik slechts twee meetpunten. Echter is deze afname is ook in het basisteam en de veiligheidsregio te zien. Landelijk is het percentage dat veel sociale overlast ervaart stabiel gebleven. Medemblikkers ervaren minder sociale overlast dan gemiddeld in het basisteam (10%), de veiligheidsregio (9%) en landelijk (12%).
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
21 van 99
Tabel 1.5 – Sociale overlast in de woonbuurt (% ervaart zelf veel overlast) Bron: Veiligheidsmonitor Medemblik 2021 2012
2013
2014
2015
2016
Medemblik
-
12%
-
-
-
Hollands Kroon
-
9%
-
-
-
15%
15%
11%
12%
14%
Noord
12%
12%
11%
12%
Nederland
13%
13%
12%
12%
2017
2019
2021
-
-
8%
12%
8%
7%
14%
13%
10%
13%
12%
11%
9%
12%
12%
12%
12%
BT Noord-HollandNoord-Hoorn VR Noord-Holland-
Figuur 1.1 geeft een beeld van de typen sociale overlast die in de woonbuurt voor kunnen komen. In het figuur is het percentage dat veel overlast ervaart opgenomen en het percentage inwoners dat aangeeft dat de vorm van overlast wel eens voorkomt. De helft van de inwoners van Medemblik geeft aan dat een of meerdere vormen van sociale overlast wel eens in de eigen woonbuurt voorkomen. Acht procent ervaart hier ook daadwerkelijk veel overlast van. Volgens inwoners komt overlast van andere buurtbewoners (20%) het meeste voor. Vier procent van de inwoners uit Medemblik ervaart zelf veel overlast van andere buurtbewoners. Van de andere vormen van sociale overlast ervaart minder dan een procent van de inwoners zelf veel overlast. Figuur 1.1 –Sociale overlast Medemblik Bron: Veiligheidsmonitor Medemblik 2021 20%
Overlast door buurtbewoners
4% 18%
Dronken mensen op straat
1% 11%
Overlast door verwarde personen
1% 5%
Lastig vallen van mensen op straat
0% 50%
Sociale overlast totaal*
8%
0% Komt wel eens voor
10% 20% 30% 40% 50% 60% Ervaart veel overlast
* In deze categorie valt ook overlast van drugshandel en -gebruik en rondhangende jongeren. Deze vormen van overlast komen in thema 3 Jeugd en veiligheid aan bod.
Inwoners van Medemblik ervaren minder sociale overlast dan gemiddeld in het basisteam (10%), de veiligheidsregio (9%) en landelijk. Specifiek ervaren inwoners van Medemblik minder overlast van dronken mensen op straat (0,8%) dan in het basisteam (1,9%) en de veiligheidsregio (1,9%).
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
22 van 99
Medemblikkers ervaren ook minder overlast van verwarde personen (0,6%) dan in de veiligheidsregio (1,5%). In vergelijking tot landelijke cijfers lijken inwoners van Medemblik minder overlast te ervaren van alle sociale vormen van overlast (dronken mensen op straat, lastig gevallen worden door mensen op straat, overlast buurtbewoners en overlast verwarde personen). Tabel 1.6 - Ervaren sociale overlast (% ervaart veel overlast) Bron: Veiligheidsmonitor Medemblik 2021 Overlast van
Dronken
Overlast
Lastig vallen
Totaal sociale
buurtbewoners
mensen op
verwarde
door mensen op
overlast
straat
personen
straat
Medemblik
4%
0,8%
0,6%
0,4%
7,6%
Hollands Kroon
4%
0,9%
0,9%
0,6%
7,1%
6%
1,9%
1%
0,8%
10,3%
Noord
4%
1,9%
1,5%
1,1%
9,4%
Nederland
5%
2,5%
2,1%
1,4%
12,3%
BT Noord-HollandNoord-Hoorn VR Noord-Holland-
Toename sociale overlastmeldingen o.b.v. politieregistraties, vooral verwarde personen In 2021 bedroegen de meldingen sociale overlast in de gemeente Medemblik bijna 200 (196). Dit is, ten opzichte van 2016 een toename van 44% (66 meer meldingen). Deze toename bestond vooral uit extra meldingen van overlast van verwarde personen. De overlastmeldingen met betrekking tot zwervers zijn niet gestegen, en is juist licht afgenomen. Zowel landelijk als in de politie eenheid is er ook een toename zichtbaar in meldingen van sociale overlast, deze procentuele toename is vergelijkbaar met de toename in Medemblik. Tabel 1.7 – Sociale overlast politieregistraties (aantallen geregistreerde overlast) ontwikkeling 2016- 2021 gemeente Medemblik Bron: Openbare politiedata 2012
2016
2021
Ontwikkeling 2016 – 2021
Absolute
Absolute
Absolute
Absolute
Procentuele
aantallen
aantallen
aantallen
ontwikkeling
ontwikkeling
persoon
78
115
178
+63
55%
Overlast zwervers
5
11
7
-4
-36%
Openbare dronkenschap
4
10
11
+1
10%
87
136
196
+60
44%
4791
9084
11903
+2819
31%
27846
97546
162056
64510
66%
Overlast door verward
Totale sociale overlast Medemblik Totale sociale overlast Politie eenheid Totale sociale overlast Nederland
*Overlast totaal bestaat ook nog uit: melding overlast jeugd, overlast ivm alcohol/ drugs, geluidshinder horeca,
geluidshinder evenement, geluidshinder overig
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
23 van 99
Uitkomsten duidingssessie Gedurende de duidingssessie werd er ingegaan op het aspect ‘overlast door verwarde personen’. De vertegenwoordiger van de gemeentelijke afdeling zorg en samenleving, gaf aan weinig signalen te krijgen waaruit blijkt dat deze vorm van overlast is toegenomen. Als kanttekening werd hier wel bij geplaatst dat wanneer er sprake is van overlast van deze personen (dus een escalatie), dit binnenkomt bij de politie. Dit kan zorgen voor een verschillend beeld van deze problematiek bij zorg en bij veiligheid. De deelnemers van de duidingssessie beaamden dat zorg en veiligheid op dit vlak nog niet voldoende samenwerkten (integrale aanpak). Drie type misdrijven worden in deze veiligheidsanalyse gekenmerkt als sociale misdrijven. Deze komen in beperkte mate voor in Medemblik. De overige politieregistraties van delicten met betrekking tot leefbaarheid zijn toegenomen van 0 naar 4. Hieronder vallen bijtincidenten en lokaalvredebreuken. Ook al is in Medemblik sprake van kleine aantallen, toch is toename van deze delictsvormen in lijn met het beeld binnen de politie eenheid en landelijk. Tabel 1.8 – Sociale misdrijven politieregistraties (aantallen geregistreerde misdrijven) ontwikkeling 2016 - 2021 gemeente Medemblik Bron: Openbare politiedata 2012
Huisvredebreuk
2016
2021
Ontwikkeling 2016 – 2021
Absolute
Absolute
Absolute
Absolute
Procentuele
aantallen
aantallen
aantallen
ontwikkeling
ontwikkeling
2
1
4
+3
300%
1
0
0
0
0%
0
0
4
+4
n.v.t.
3
1
8
+6
600%
269
235
292
57
24%
3040
2940
3456
516
18%
Burengerucht (relatieproblemen) Politieregistraties leefbaarheid (overig)* Sociale misdrijven totaal Medemblik Sociale misdrijven totaal Politie eenheid Sociale misdrijven totaal landelijk
*Onder deze categorie vallen bijtincidenten en lokaalvredebreuk.
Meer gemeentelijke sociale overlastmeldingen, vooral hangjongeren Er is een stijgende trend in het aantal sociale overlastmeldingen in de gemeente. Deze zijn tussen 2018 en 2021 met een aantal van 10 toegenomen. Deze toename is vooral zichtbaar in de overlastmeldingen betreffende hangjongeren. Deze meldingen zijn van 15 in 2018 naar 50 in 2021 gestegen. Overlast dat voorkomt uit burenruzies of personen zijn tussen 2018 en 2021 juist afgenomen. Echter blijkt uit gesprekken met de gemeente dat de cijfers met betrekking tot buurtbemiddeling geen volledig beeld geven, omdat de meldingen ook bij de wijkteams binnen kunnen komen, deze meldingen zijn niet opgenomen in de gemeentelijke registraties.
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
24 van 99
Tabel 1.9 - Meldingen sociale overlast gemeente Bron: Gemeente Medemblik 2018
2019
2020
2021
Ontwikkeling 2018 - 2021
Absolute aantallen
Absolute aantallen
Absolute aantallen
Absolute aantallen
Absolute ontwikkeling
Procentuele ontwikkeling
Burenruzie
22
17
8
8
- 14
63%
Buurtbemiddeling
0
0
0
3
+3
-
Hangjongeren
15
21
37
50
+35
233%
Personen
40
40
37
26
-14
35%
Totaal sociale overlast
77
78
82
87
+10
13%
Uitkomsten duidingssessie Tijdens de duidingssessie is ingegaan op twee vormen van sociale overlast, namelijk hangjongeren en burenoverlast. Het beeld vanuit de vertegenwoordigers van de gemeente en politie is dat het aantal hangjongeren stabiel over de tijd is. Wanneer de ene groep hangjongeren weggaat, wordt deze door een andere groep opgevolgd. Echter, fluctueert de ernst van deze problematiek wel. In sommige periodes is er sprake van een overlastgevende, agressieve groep jongeren, in sommige periodes niet. De deelnemers verwachten wel dat de piek van overlast van hangjongeren, als gevolg van corona, tijdelijk is. Een verklaring voor de stijging in het aantal meldingen van overlast vanuit hangjongeren bij de gemeente, is dat dit een verschuiving is in taakvelden van de politie naar de handhaving van de gemeente. De aanpak van hangjongeren is multidisciplinair, vanuit de experts is het beeld dat in deze samenwerking nog wel veel te winnen is. De overlast ervaren door buurtbewoners is in de praktijk (wat zich kan uiten in burenruzie/buurtbemiddeling) meer werk voor de gemeente en politie. Bij de politie heerst het beeld dat de tolerantie is afgenomen en de samenleving meer op scherp staat. Ook op dit vlak geven de deelnemers van de duidingssessie aan dat dit een multidisciplinaire aanpak vergt, namelijk tussen de wijkteams en de afdeling Openbare Orde en Veiligheid.
Inwoners ervaren minder geluidsoverlast dan landelijk Ruim een kwart van de inwoners van Medemblik (27%) geeft aan dat geluidsoverlast in de woonbuurt wel eens voorkomt. Inwoners van Medemblik hebben significant minder te maken met geluidsoverlast dan andere inwoners van de veiligheidsregio Noord-Holland-Noord (34%). Ook komt geluidsoverlast in Medemblik minder voor dan landelijk (35%). In Medemblik ervaart zeven procent van de inwoners veel overlast door geluid, eveneens lager dan landelijk (10%).
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
25 van 99
Figuur 1.2 - Geluidsoverlast in de woonbuurt Bron: Veiligheidsmonitor Medemblik 2021 27%
Medemblik
7% 27%
Hollands Kroon
7% 29%
BT Noord-Holland-Noord-Hoorn
8% 34%
Politie eenheid
10% 31%
VR Noord-Holland-Noord
8% 35%
Nederland
10%
0% Komt wel eens voor
10%
20%
30%
40%
Ervaart veel overlast
In 2021 zijn er in de gemeente Medemblik 25 meldingen van geluidsoverlast bij de gemeente gedaan. In 2020 was er een piek in de meldingen (39 meldingen). De jaren daarvoor (2018, 2019) is een vergelijkbaar aantal meldingen als in 2021 gedaan. Tabel 1.10 - Overlast meldingen geluid bij de gemeente Bron: Gemeente Medemblik 2022 2018
2019
2020
2021
Ontwikkeling 2018 -2021
Geluid
22
24
39
25
+3
Overlast woningcorporaties De woningcorporaties in de gemeente Medemblik kregen in 2019 182 meldingen van overlast binnen, in 2021 waren dit 195 meldingen, dit is een stijging van zeven procent. Tabel 1.11 – Overlastmeldingen woningcorporaties Bron: woningcorporaties gemeente Medemblik 2019
2020
2021
Absolute aantallen
Absolute aantallen
Absolute aantallen
Absolute ontwikkeling
182
183
195
13
Overlastmeldingen
Ontwikkeling 2019 - 2021 Procentuele ontwikkeling 7%
De meldingen bij Veilig Thuis omtrent vermoedens van (ex)partnergeweld zijn tussen 2019 en 2020 toegenomen in zowel de gemeente Medemblik als Hollands Kroon. In Medemblik is dit met 36 procent toegenomen. Mogelijk komt deze toename ook door de coronapandemie, waardoor veel personen een lange tijd thuis zaten.
Veiligheidsanalyse Medemblik 2022
26 van 99
Tabel 1.12 – Meldingen Vellig Thuis-meldingen (ex)partnergeweld Bron: Waar staat je gemeente, 2020 2019
2020
Absolute ontwikkeling
Procentuele ontwikkeling
Medemblik