01 Participatievisie gemeente Medemblik

Luisteren, Versterken, Meedoen

Participatievisie

Gemeente Medemblik, januari 2026

Samenvatting participatievisie In Medemblik geloven we dat een sterke democratie begint bij betrokken inwoners. Mensen die meedenken, meedoen en meebeslissen over hun leefomgeving. Daarom hebben we deze participatievisie opgesteld: niet als een papieren ambitie, maar als een praktische leidraad voor hoe we samen vorm aan onze gemeente geven. Participatie is voor ons geen doel op zich, maar een middel om betere besluiten te nemen, beleid te verrijken en de onderlinge verbondenheid te versterken. We willen een gemeente zijn die luistert, versterkt en uitnodigt tot meedoen.

We onderscheiden drie manieren waarop participatie ont-

maatschappelijke organisaties hebben, de regels rondom

staat. Soms nemen inwoners zelf het initiatief, dan is het aan

burgerinitiatieven en spreekrecht bij de raad moeten verhel-

ons als gemeente om aan te sluiten, te faciliteren en ruimte te

derd worden.

geven. Soms is het de gemeente die het initiatief neemt, bijvoorbeeld bij het opstellen van een verkeersplan of het herin-

Daarnaast zijn er nieuwe vormen van participatie die we gaan

richten van een dorpsplein. Hierbij nodigen we inwoners uit

onderzoeken, dit zijn het uitdaagrecht, het referendum, een

om mee te denken, mee te doen of mee te beslissen. En soms

burgerberaad en een burgerpanel.

komt het initiatief vanuit de gemeenteraad, wanneer we als politiek het gesprek aangaan met inwoners over maatschap-

Goede participatie vraagt om vertrouwen, openheid en durf.

pelijke keuzes en de koers van onze gemeente.

De gemeente moet soms loslaten, maar ook begeleiden waar nodig. We moeten duidelijk zijn over wat wel en niet kan en

Voor elk van deze situaties hebben we participatieroutes.

eerlijk teruggeven wat we met de inbreng van inwoners doen.

Participatieroutes zijn overlegvormen en structuren die we

Participatie lukt alleen als inwoners, het college en de raad

inzetten om ervoor te zorgen dat inwoners, organisaties en

goed samenwerken. Dan ontstaat er echte kracht: samen we-

andere betrokkenen invloed hebben op processen die gaan

ten we meer, kiezen we beter en staan we sterker.

over hun eigen (leef)omgeving. Bijvoorbeeld in een politiek proces, bij beleid- of besluitvorming of bij maatschappelijke

Met deze visie leggen we de basis waarmee we houvast bie-

initiatieven.

den en richting geven aan hoe we als gemeente met participatie omgaan. De volgende stap is het uitvoeringsprogramma,

In deze visie staat wat we daarin nu al doen, maar ook wat

waarin we uitwerken hoe we elke route (verder) ontwikkelen.

we willen verbeteren. Sommige vormen van participatie zijn

En we werken aan een participatieverordening die de spelre-

al goed geregeld. Andere vormen willen we sterker maken,

gels juridisch borgt. Zo maken we van participatie geen be-

zoals de manier waarop we beleid- en projectparticipatie

lofte, maar een manier van werken. Een manier waarbij ieder-

vormgeven en de samenwerking met de dorps- en stads-

een meetelt en waarin we samen bouwen aan een betrokken

raden. Ook de samenwerkingsovereenkomsten die we met

en sterke gemeente. 2

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

4

2

Wie initieert de participatie en waarom?

6

3.

De samenleving als initiatiefnemer

8

4.

De gemeente (college van B&W) als initiatiefnemer

10

5.

De gemeenteraad als initiatiefnemer

12

6.

Onderlinge samenwerking tussen initiatiefnemers

14

7.

Vooruitblik en ambitie

15

8.

Hoe brengen we dit in de praktijk?

17

Bijlage 1

Wet- en regelgeving

18

Bijlage 2

Uitvoeringsagenda

20

Bijlage 3

Totstandkoming participatievisie

22

Bijlage 4

Toelichting participatieroutes

23

3

1. Inleiding 1.1 Waarom participatie? De gemeente Medemblik vindt het belangrijk dat inwoners,

om tot betere besluitvorming te komen die aansluit bij de

verenigingen, ondernemers en maatschappelijke partners

leefwereld waar het beleid voor bedoeld is. Zo zorgen we met

kunnen meedenken, meedoen en meebeslissen. We zien dat

elkaar voor een sterke en fijne gemeente.

veel mensen zich inzetten voor hun buurt, stad of dorp. Denk aan inwoners die een groeninitiatief starten of ondernemers die meedenken over het centrum van de stad Medemblik. Dat

1.2 Hoe deze participatievisie is opgebouwd

waarderen we. Als gemeente willen we hierbij aansluiten. We

In deze visie leggen we uit hoe we in Medemblik omgaan met

doen het niet meer alleen, maar samen met de samenleving.

participatie. We laten zien welke rol inwoners, ondernemers,

Dat vraagt om een andere manier van werken.

organisaties, ambtenaren en bestuur hebben. De visie is opgebouwd rondom drie initiatiefnemers van participatie.

Ook landelijk verandert er veel. De overheid vraagt gemeenten om inwoners vaker te betrekken bij plannen en beleid.

Elk van hen kan het startpunt zijn van een participatieproces,

Soms is dat zelfs verplicht. Twee recente voorbeelden zijn:

met een eigen doel en met bijpassende participatieroutes. In de volgende hoofdstukken leggen we de drie initiatiefne-

•

De Omgevingswet: Deze wet vraagt initiatiefnemers

mers verder uit.

om omwonenden en andere belanghebbenden vroeg •

te betrekken bij plannen voor de leefomgeving.

Tenslotte bepalen we de ambitie voor elke participatieroute:

De Wet versterking participatie op decentraal niveau:

werkt de participatieroute goed, is er extra aandacht nodig of

Gemeenten moeten vastleggen hoe inwoners worden

is het een nieuwe route die we gaan verkennen. Deze ambities

betrokken bij het maken en uitvoeren van beleid.

geven ons richting voor de volgende stap, de uitvoeringsagenda (zie bijlage 2), waarin we de participatieroutes gaan

Daarnaast zijn er andere wetten waarin participatie een be-

uitwerken.

langrijke rol speelt. Bijvoorbeeld de Wmo, Jeugdwet, Participatiewet, Wet publieke gezondheid en de Wet gemeentelijke

We laten dit zien met praktijkvoorbeelden uit de gemeente

schuldhulpverlening. Deze wetten zeggen dat gemeenten

Medemblik. Zo ontstaat een helder en samenhangend beeld

inwoners, cliënten en organisaties moeten betrekken bij het

van hoe we participatie doelgericht, met oog voor ieders rol

maken van beleid. Zo sluit het beleid beter aan bij wat er speelt

en praktisch vormgeven.

in de praktijk. In bijlage 1 staat een overzicht van alle wetten waarin participatie voorkomt. Je ziet daarin dat participatie een vast onderdeel is geworden van beleid in veel gebieden:

1.3 Totstandkoming van de participatievisie

van zorg en jeugd tot duurzaamheid en energie.

Deze visie is gemaakt in samenwerking met diverse betrokkenen uit onze organisatie. We hebben gesprekken gevoerd

In Medemblik maken we participatie onderdeel van ons da-

met de gemeenteraad, het college van B&W en met verschil-

gelijks werk. Niet als extra taak, maar als iets vanzelfspre-

lende afdelingen binnen de gemeente. Bijvoorbeeld over in-

kends. We doen dit omdat we geloven dat participatie helpt

clusie en dienstverlening. 4

In werksessies en klankbordgesprekken hebben we onze uitgangspunten besproken en aangescherpt. Deze visie gaat vooral over het kiezen van een richting: over organisatorische en bestuurlijke keuzes. Welke participatieroutes kunnen en willen we inzetten en verder onderzoeken. De samenleving is in deze fase nog niet betrokken. In de volgende fase, bij de uitwerking van de participatieroutes en de toepassing in de praktijk, betrekken we inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners wél. Dan wordt het concreter en relevanter voor de omgeving. Zie ook bijlage 3 voor overzicht van het proces (memo presidium 5 juni 2025).

1.4 Participatie in de praktijk Terwijl we werken aan deze visie, is “de winkel” gewoon open. Participatie is geen toekomstplan, maar nu al onderdeel van hoe we als gemeente werken. In bijlage 1 staat een overzicht van de huidige, lokaal vastgelegde afspraken. In deze visie noemen we ook voorbeelden uit de praktijk. Zo laten we zien hoe participatie in Medemblik al vorm krijgt. We blijven inwoners, partners en initiatiefnemers betrekken bij wat er speelt. We leren onderweg wat goed werkt en wat beter kan. Zo groeien we stap voor stap toe naar een aanpak die door iedereen wordt gedragen.

5

2. Wie initieert de participatie en waarom?

2.1 Participatie als gezamenlijke opgave

2. De gemeente (college van B&W) als initiatiefnemer

In Medemblik zien we participatie als een manier om samen te

De gemeente start een participatieproces op om

bouwen aan een prettige en toekomstbestendige leefomge-

samen met de omgeving beleid of plannen te maken. 3. De gemeenteraad als initiatiefnemer

ving. Onze gemeente bestaat uit 17 kernen, elk met een eigen karakter en sterke gemeenschap. Die kracht willen we ge-

Participatie ontstaat vanuit het politieke gesprek. Inwo-

bruiken, versterken en zichtbaar maken. We geloven dat we

ners worden actief betrokken bij democratische besluit-

samen sterker staan. Daarom betrekken we inwoners, vereni-

vorming.

gingen, ondernemers en maatschappelijke partners actief bij Het is belangrijk dat iedereen weet wat zijn rol is. Wat doet

de vraagstukken die voor ons liggen.

de gemeente? En wat kunnen inwoners verwachten? Elke vorm van participatie heeft een andere aanpak. Door bewust

2.2 Participatie als middel, niet als doel

te kiezen welke route we volgen, zorgen we dat participatie

Participatie is geen doel op zich. Het is een middel om samen

goed past bij het doel en de situatie.

met de samenleving tot betere keuzes en besluitvorming te komen. We zien participatie als een samenwerking tussen verschillende partijen, die ieder hun eigen motivatie, belan-

2.4 Inzetten juiste participatieroute

gen en rollen hebben. Om die samenwerking goed vorm te

Participatie werkt pas goed als inwoners op de juiste ma-

geven, is het belangrijk stil te staan bij de vraag: wie wil wat

nier kunnen meedoen. Daarom gebruiken we verschillende

met participatie bereiken?

participatieroutes. Participatieroutes zijn overlegvormen en structuren die we inzetten om ervoor te zorgen dat inwo-

We onderscheiden drie initiatiefnemers die een participatie-

ners, organisaties en andere betrokkenen invloed hebben op

proces kunnen starten. Elke groep heeft een andere reden

processen die gaan over hun eigen (leef)omgeving. Bijvoor-

om participatie in te zetten, en dat vraagt iets anders van de

beeld in een politiek proces, bij beleid- of besluitvorming of

gemeente.

bij maatschappelijke initiatieven. Voorbeelden zijn: de dorps- stadsraden of adviesraden, bur-

2.3 Drie initiatiefnemers

gerinitiatieven of beleidstrajecten of projectgroepen. Deze

Afhankelijk van wie het initiatief neemt, ziet participatie er

routes zijn de manieren waarop gemeente en samenleving

anders uit. We onderscheiden drie initiatiefnemers:

met elkaar in gesprek gaan. In gemeente Medemblik is gekozen voor 16 verschillende routes. Niet elke route past bij elke

1. De samenleving als initiatiefnemer

situatie. Wat goed werkt voor een beleidsvraag, is misschien

Inwoners, ondernemers, organisaties of netwerken

minder geschikt voor een buurtinitiatief of jongerenproject.

nemen zelf het initiatief en de gemeente kan daarbij

Daarom kiezen we altijd bewust welke route we gebruiken,

aansluiten.

zodat die past bij het doel, de rol en de doelgroep. 6

Participatieroutes samenleving 1.

Dorpsraden en Stadsraad

2. Initiatiefnemersparticipatie 3. Zelfredzaamheidparticipatie 4. Samenwerkingsovereenkomsten 5. Medekernen 6. Uitdaagrecht*

Participatieroutes gemeente (college B&W)

Participatieroutes gemeenteraad

7.

12. Burgerinitiatief

Beleids- of projectparticipatie

8. Formele zienswijze

13. Publieke gesprekken

9.

14. Spreekrecht

Adviesraden

10. Commissies

15. Burgerberaad*

11. Burgerpanel*

16. Referendum*

* participatieroutes die nog niet actief zijn 7

3. De samenleving als initiatiefnemer Veel inwoners en organisaties willen iets betekenen voor hun buurt, dorp, stad of gemeenschap. Die betrokkenheid is goed voelbaar in onze gemeente. Om die kracht tot bloei te laten komen, is het belangrijk dat mensen elkaar kunnen ontmoeten, ideeën kunnen delen en samen plannen kunnen uitvoeren. Denk aan bewoners die samen een buurttuin aanleggen, verenigingen die activiteiten organiseren voor jong en oud of vrijwilligers die zich inzetten voor het beheer van een dorpshuis. 3.1 De functie van participatie

•

Samenwerking, ontmoeting en sociale samenhang

De functie van participatie in deze rol is het versterken van ini-

stimuleren. Participatie brengt mensen bij elkaar rond ge-

tiatieven en betrokkenheid uit de samenleving. Dit noemen

zamenlijke onderwerpen. Dat zorgt voor meer verbinding.

we overheidsparticipatie. De gemeente kan hierbij aansluiten, op wat er al leeft en ondersteunt waar nodig, zonder zelf

Om dit goed te doen zetten we verschillende participatierou-

de leiding (over) te nemen. Het versterkt initiatieven en be-

tes in die bewonersinitiatieven versterken, eigenaarschap on-

trokkenheid in de samenleving doordat we:

dersteunen en samenwerking in de gemeenschap bevorderen.

•

•

Ruimte bieden aan bewonersinitiatieven, dorpsraden, stadsraad en maatschappelijke netwerken. De gemeente

3.2 Participatieroutes vanuit de samenleving

erkent en ondersteunt eigen plannen van inwoners.

Participatieroutes zijn overlegvormen en structuren waarmee

Eigenaarschap en verbondenheid versterken in dorpen

we met inwoners en partners werken aan maatschappelijke

en wijken. Als inwoners zelf activiteiten organiseren,

initiatieven en lokale opgaven. In de gemeente Medemblik

voelen zij zich meer verantwoordelijk voor hun leefomge-

gebruiken we de volgende routes:

ving én voor elkaar.

Participatieroutes samenleving 1.

Dorpsraden en Stadsraad

2. Initiatiefnemersparticipatie 3. Zelfredzaamheidparticipatie 4. Samenwerkingsovereenkomsten 5. Medekernen 6. Uitdaagrecht* * participatieroutes die nog niet actief zijn

8

3.3 Onze rol

1. Dorpsraden en Stadsraad. De stadsraad en dorpsraden zijn vaste overlegtafels

Deze rol vraagt van ons als gemeente om aan te sluiten.

waarin vertegenwoordigers uit dorpen en de stad signa-

Dat betekent:

len uit de gemeenschap oppakken en de verbinding met •

de gemeente leggen. Zij krijgen ondersteuning van een

Ruimte geven aan initiatief en vertrouwen in het vermogen van inwoners;

kernenconsultent. 2. Initiatiefnemersparticipatie (uit de Omgevingswet).

•

Ondersteunen waar nodig: meedenken, soms een subsidie of verbinden;

Inwoners of organisaties die een ruimtelijk plan maken, •

zijn volgens de Omgevingswet verantwoordelijk voor

Niet sturen, wel beschikbaar zijn: niet alles hoeft via de gemeente te lopen, maar we laten initiatiefnemers niet

het zelf betrekken van de omgeving. 3. Zelfredzaamheidparticipatie.

aan hun lot over.

Inwoners starten zelf een maatschappelijk initiatief of buurtactiviteit, met beperkte betrokkenheid van de

Deze houding vraagt om flexibiliteit, vertrouwen en de be-

gemeente. De gemeente helpt soms met een kleine bij-

reidheid om als gemeente los te laten waar het kan en aan te

drage of met ondersteuning van opbouwwerk of jonge-

haken waar dat nodig is.

renwerk. 4. Samenwerkingsovereenkomsten met lokale

Mythes en misverstanden over participatie

organisaties. Afspraken tussen gemeente en maatschappelijke

door samenleving

partners over structurele samenwerking en gezamen-

Participatie roept soms onjuiste verwachtingen op.

lijke doelen in de buurt of wijk. De gemeente kan hierbij

Daarom maken we in onze visie duidelijk wat participatie

helpen met subsidies.

wel en niet betekent.

5. Medekernen Een platform waarop betrokken inwoners berichten met elkaar delen. Over bijvoorbeeld evenementen en activi-

1. De gemeente laat alles los

teiten. Maar waar inwoners ook hulp kunnen vragen (en

Soms leeft het beeld dat overheidsparticipatie

aanbieden).

betekent dat de gemeente zich volledig terugtrekt. In werkelijkheid vraagt faciliteren nog steeds om be-

Naast de bestaande participatieroutes verkennen we nieuwe

trokkenheid: zorgen voor kaders, procesbegeleiding

mogelijkheden. We onderzoeken het effect van deze route

en ondersteuning waar nodig. Zonder die heldere

en de randvoorwaarden en bepalen vervolgens of, en op wel-

rolverdeling kunnen initiatieven vastlopen of ongelijk-

ke manier, we deze toevoegen aan onze participatieroutes.

waardige verwachtingen oproepen.

De nieuwe participatieroute die we verkennen is: 2. De overheid ondersteunt elk initiatief

6. Uitdaagrecht Inwoners of organisaties dagen de gemeente uit om een

Niet elk idee dat uit de samenleving komt, kan zomaar

publieke taak over te nemen als zij denken het beter of

worden uitgevoerd. Een initiatief moet passen binnen

efficiënter te kunnen doen.

de wet- en regelgeving, aansluiten bij gemeentelijk beleid en voldoende draagvlak hebben. Soms betekent

Zie bijlage 4 voor een uitgebreide uitleg van de genoemde

dat dat de gemeente een initiatief moet afwijzen of

participatieroutes. Ze laten zien dat de samenleving mede-

bijsturen. Duidelijkheid hierover voorkomt teleurstel-

eigenaar is van de publieke ruimte en maatschappelijke

ling en houdt het speelveld eerlijk.

taken. De gemeente ondersteunt, maar neemt niet alles over.

9

4. De gemeente (college van B&W) als initiatiefnemer Als gemeente ontwikkelen we beleid, voeren plannen uit of maken keuzes over publieke middelen. Denk bijvoorbeeld aan het opstellen van een nieuw verkeersplan, het bouwen of renoveren van een school, het verdelen van subsidies aan verenigingen, het herinrichten van een dorpsplein of het bepalen van regels voor woningbouw.

4.1 De functie van participatie

begrijpen beleid en afwegingen eerder als ze erbij

De functie van participatie in deze rol is het verbeteren van

betrokken zijn geweest. •

beleid en besluitvorming. We nodigen inwoners, bedrijven en

Beleid evalueren en verbeteren. Door samen te kijken

maatschappelijke organisaties bewust uit om mee te doen,

wat werkt en wat niet, zorgen we dat beleid blijvend

mee te denken of mee te beslissen. Dit noemen we burger-

aansluit bij de praktijk.

participatie. Het beleid en de besluitvorming verbetert doorOm deze functie van participatie in de praktijk te brengen,

dat we:

beschikken we over verschillende participatieroutes, om in•

Gebruik maken van lokale kennis en praktijkervaring.

woners en partners gericht te kunnen betrekken bij beleid en

Inwoners kennen hun omgeving als geen ander en leveren

besluitvorming.

waardevolle inzichten voor beleid. •

•

Beleid baseren op wat er leeft, waardoor besluiten beter en gerichter zijn. Door goed te luisteren in een vroeg

4.2 Participatieroutes vanuit de gemeente

stadium, ontstaat beleid dat realistisch is en meer kans

Participatieroutes zijn overlegvormen en structuren die we

van slagen heeft.

inzetten om inwoners, organisaties en andere betrokkenen

Begrip van beleid en uitvoering te vergroten. Mensen

te betrekken bij het opstellen van beleid en besluitvorming.

Participatieroutes gemeente (college van B&W) 7.

Beleids- of projectparticipatie

8. Formele zienswijze 9.

Adviesraden

10. Commissies 11. Burgerpanel* * participatieroutes die nog niet actief zijn

10

De participatieroutes die momenteel binnen de gemeente

proces of regisseren bij vraagstukken, dat betekent:

Medemblik beschikbaar zijn om beleid en besluitvorming te •

verbeteren zijn:

Een helder plan maken: Hoe betrekken we wie, wanneer en met welk doel?

7. Beleids- of projectparticipatie

•

Inwoners en belanghebbenden worden betrokken bij de

Transparant zijn over de ruimte voor invloed: Waar gaat het over? Wat staat vast en waar kan nog over worden

ontwikkeling of uitvoering van beleid of projecten. Dit kan

meegedacht? •

variëren van raadpleging tot co-creatie of meebeslissen.

Eerlijk terugkoppelen: Wat doen we met wat we hebben opgehaald?

Een digitaal platform kan hierin ondersteunen. 8. Formele zienswijze Een formele zienswijze is een reactie van inwoners of

Zo zorgen we voor duidelijke verwachtingen, passende

belanghebbenden op een ontwerpbesluit dat ter inzage

ondersteuning en een participatieproces dat werkt voor

ligt, waarmee zij hun mening of bezwaren kunnen inbren-

iedereen.

gen in de formele besluitvorming. 9. Adviesraden

Mythes en misverstanden over participatie

Medemblik heeft twee actieve adviesraden die het college gevraagd en ongevraagd advies geven: Jonge-

door ambtelijke organisatie

renadviesraad (in ontwikkeling) en Adviesraad Sociaal

Participatie roept soms onjuiste verwachtingen op.

Domein. Zij worden actief betrokken bij het ontwikkelen

Daarom maken we in onze visie duidelijk wat participatie

van beleid.

wel en niet betekent.

10. Commissies Binnen de gemeente zijn er verschillende commissies die het college adviseren. De Straatnamencommissie

1. Participatie leidt automatisch tot draagvlak

(in oprichting) bestaat uit inwoners die meedenken

Een veelgehoorde gedachte is dat participatie altijd tot

over de naamgeving van straten, pleinen. Ook is er de

instemming leidt. In werkelijkheid gaat participatie over

regionale Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit (Mooi

het betrekken van mensen, hun kennis, ideeën en belan-

Noord-Holland), die plannen en projecten toetst en

gen. Dat betekent niet dat iedereen het uiteindelijk eens

adviseert over architectuur, stedenbouw en landschap.

zal zijn met het besluit. Wel zorgt participatie voor een beter geïnformeerd en zorgvuldiger besluit, waarin verschillende perspectieven zijn meegewogen.

Naast de bestaande participatieroutes verkennen we nieuwe mogelijkheden. We onderzoeken het effect van deze route en de randvoorwaarden en bepalen vervolgens of, en op welke manier, we deze toevoegen aan onze participatieroutes.

2. Participatie betekent dat je je zin krijgt

De nieuwe participatieroute die we willen verkennen is:

Sommige inwoners verwachten dat hun bijdrage éénop-één wordt overgenomen. Participatie geeft echter

11. Burgerpanel

invloed, geen beslissingsrecht. Inbreng wordt altijd ge-

Een vaste groep inwoners wordt regelmatig geraad-

wogen naast andere belangen, regels en mogelijkhe-

pleegd om meningen en ideeën op te halen over beleid

den. Dat betekent soms dat ideeën worden verwerkt,

en actuele onderwerpen. Meestal via enquêtes of vra-

soms dat ze richting geven, en soms dat ze niet uitvoer-

genlijsten.

baar blijken.

Zie bijlage 4 voor een uitgebreide uitleg van de genoemde participatieroutes. Deze routes maken beleid rijker en realis-

3. Met iedereen in gesprek

tischer, omdat ze aansluiten bij wat er leeft in de samenleving.

Participatie betekent niet dat álle inwoners over elk onderwerp meedoen. Het gaat om de relevante doelgroe-

Elke route vraagt om een andere aanpak. Sommige zijn for-

pen: degenen die geraakt worden door een onderwerp

meel, andere juist interactief of adviserend. Daarom bekijken

of daar specifieke kennis over hebben. Soms zijn dat di-

we per situatie wat de meest passende route is. Daarbij zor-

rect omwonenden, soms belangenorganisaties, soms

gen we voor een duidelijke rolverdeling, een helder proces en

juist jongeren of ondernemers. Het gesprek moet dus

goede begeleiding.

selectief en doelgericht gevoerd worden.

4.3 Onze rol De gemeente speelt een actieve rol. We begeleiden het 11

5. De gemeenteraad als initiatiefnemer Bestuurders en raadsleden willen weten wat er leeft in de samenleving. Ze willen op een democratische manier keuzes maken. Daarom gaan ze bijvoorbeeld op werkbezoek in de dorpen. Of door ideeën en zorgen op te halen tijdens dorpsavonden en gesprekken met inwoners over thema’s zoals woningbouw, duurzaamheid of leefbaarheid.

•

5.1 Functie van participatie

Het inzicht vergroten hoe publieke keuzes tot stand komen. Inwoners leren hoe ze invloed kunnen uitoefenen,

De functie van participatie in deze rol is dat de gemeenteraad

zowel formeel als informeel.

inzicht krijgt in wat er leeft. En daarbij dat inwoners invloed kunnen uitoefenen op het politieke proces. Dit noemen we

Om deze vorm van participatie te ondersteunen, zetten we

politieke participatie. Participatie draagt bij aan agende-

verschillende participatieroutes in om inwoners op een goe-

ring, toetsing van beleid en het versterken van het contact

de manier te betrekken bij de politiek en het bestuur.

tussen politiek en inwoners. Als mensen zich uitgenodigd en gehoord voelen, groeit hun betrokkenheid bij de lokale democratie. Het versterkt de democratische besluitvorming

5.2 Participatieroutes vanuit de gemeenteraad

doordat we:

Participatieroutes zijn overlegvormen en structuren waarmee inwoners op verschillende manieren kunnen deelnemen aan

•

Inwoners op een laagdrempelige manier in contact te

het politieke proces en invloed kunnen uitoefenen op lokaal

brengen met gemeenteraad. Door zichtbaar en aan-

beleid en besluitvorming.

spreekbaar te zijn. •

Ruimte bieden voor betekenisvolle betrokkenheid bij

Participatieroutes die momenteel binnen de gemeente

maatschappelijke vraagstukken. Inwoners doen ervaring

Medemblik beschikbaar zijn om het politiek bewustzijn en

op met belangenafweging en collectieve besluitvorming.

betrokkenheid te versterken zijn:

Participatieroutes gemeenteraad 12. Burgerinitiatief 13. Publieke gesprekken 14. Spreekrecht 15. Burgerberaad* 16. Referendum* * participatieroutes die nog niet actief zijn

12

12. Burgerinitiatief

•

Inwoners kunnen een voorstel doen aan de gemeente-

Zichtbaar zijn: bijvoorbeeld door werkbezoeken, publieke gesprekken of ontmoetingen in de wijken;

•

raad zetten. Als genoeg inwoners het steunen, komt het

Drempels verlagen voor politieke participatie: via de jongerenraad of andere vormen van dialoog;

voorstel op de agenda. 13. Publieke gesprekken met raad of college

•

Inwoners praten direct met raadsleden of bestuurders

Nieuwsgierigheid en openheid: de bereidheid om te luisteren naar stemmen die je niet vanzelf hoort.

over maatschappelijke thema’s of beleidskeuzes. 14. Spreekrecht bij de raad

Zo maken we politiek dichtbij, herkenbaar en toegankelijk,

Inwoners kunnen tijdens een commissievergadering hun

zodat meer mensen zich betrokken voelen en actief mee-

mening geven over beleidsvoornemens voordat hierover

doen aan de lokale democratie.

een besluit wordt genomen. Ze kunnen ook onderwerpen aandragen die nog niet op de agenda staan.

Mythes en misverstanden over participatie

Naast de bestaande participatieroutes verkennen we nieuwe

door bestuur

mogelijkheden. We onderzoeken het effect van de route en

Participatie roept soms onjuiste verwachtingen op.

de randvoorwaarden en bepalen vervolgens of, en op welke

Daarom maken we in onze visie duidelijk wat participatie

manier, we deze toevoegen aan onze participatieroutes. De

wel en niet betekent.

nieuwe participatieroutes die we willen verkennen zijn: 1. Politieke participatie is alleen iets voor raadsleden en

15. Burgerberaad Een representatieve groep inwoners denkt intensief mee

politieke partijen

over een complex vraagstuk en doet een onderbouwde

Vaak wordt gedacht dat alleen gekozen volksvertegen-

aanbeveling aan de politiek.

woordigers en politieke partijen invloed kunnen uitoe-

16. Referendum/volksraadpleging

fenen op de lokale politiek. In werkelijkheid hebben ook

Inwoners kunnen hun stem uitbrengen over een beleids-

inwoners verschillende mogelijkheden om politiek te

voorstel of besluit, waarmee draagvlak of richting kan

participeren, bijvoorbeeld via een burgerinitiatief, het

worden getoetst.

inspreken bij de raad of door onderwerpen te agenderen.

Zie bijlage 4 voor een uitgebreide uitleg van de genoemde

2. Politieke participatie bepaalt direct het besluit

participatieroutes.

Een misverstand is dat de inbreng van inwoners automatisch wordt overgenomen. Politieke participatie

5.3 Onze rol

betekent dat inwoners hun stem laten horen en invloed

Deze rol vraagt van ons als gemeente om te verbinden.

uitoefenen, maar het uiteindelijke besluit ligt bij de ge-

Dat betekent:

meenteraad. De raad weegt de inbreng samen met andere belangen en kaders.

13

6. Onderlinge samenwerking tussen initiatiefnemers Inwoners, gemeente en gemeenteraad nemen elk op hun eigen manier initiatief voor participatie. Iedere initiatiefnemer heeft daarbij zijn eigen participatieroutes, rollen en mogelijkheden. Maar de kracht van participatie zit niet alleen in de afzonderlijke initiatieven: juist de samenwerking tussen initiatiefnemers maakt het verschil. Wanneer raad, college en samenleving elkaars routes gebruiken en versterken, delen we kennis, ervaringen en signalen. Dat zorgt voor beter beleid én meer betrokkenheid van inwoners. Onderstaand een aantal voorbeelden van samenwerking in de participatieroutes:

•

•

Inwoners kunnen via een burgerinitiatief een voorstel

Door samen te werken en elkaars initiatieven te versterken,

op de agenda van de raad zetten: dit is formeel politieke

wordt participatie meer dan de som der delen. Samen bou-

participatie, maar het begint vanuit de samenleving.

wen we aan een netwerk van betrokkenheid en vertrouwen

Dorps- en stadsraden: Deze raden komt voort uit de sa-

tussen inwoners, college en raad.

menleving. Ze geven signalen door over wat er speelt en leggen verbinding met zowel college als raad. •

Het digitale platform Medekernen verbindt inwoners en kan door de gemeente worden ingezet om bredere signalen op te halen.

•

Adviezen van adviesraden en commissies: Deze geven advies aan het college, maar hun inzichten kunnen ook waardevol zijn voor de gemeenteraad.

14

7. Vooruitblik en ambitie Met deze visie leggen we de basis voor hoe we in Medemblik participatie organiseren. We kijken vooruit: hoe bouwen we verder aan een gemeente waarin inwoners en ondernemers écht kunnen meedoen, meedenken en meebeslissen? We richten ons op het versterken van de lokale democratie én op het gericht inzetten van de juiste participatieroutes om dat mogelijk te maken.

7.1 Vooruitblik: participatie als motor van een sterke lokale democratie

7.2 Ambitie: participatieroutes die passen bij onze democratische opdracht

Als we vooruitkijken zien we graag drie initiatiefnemers die elk

Het inzetten van passende participatieroutes is de manier

op hun eigen manier bijdragen aan een sterke lokale demo-

waarop we deze democratische versterking in de praktijk

cratie. De verschillende participatieroutes sluiten op elkaar

brengen. In deze visie hebben we bestaande en mogelijke

aan en zorgen ervoor dat mensen zich betrokken voelen, in-

participatieroutes in beeld gebracht. Het overzicht laat zien

vloed ervaren en samen verantwoordelijkheid nemen voor

dat we al veel werkbare vormen van participatie in huis heb-

hun omgeving.

ben, maar ook dat er routes zijn die we beter kunnen benutten, verder willen versterken of verkennen.

Door ruimte te geven aan maatschappelijke initiatieven wordt de democratie tastbaar en levend. Door samen te werken

Het beter benutten van bestaande routes is vaak de eerste

aan beleid en besluitvorming, verbeteren we de kwaliteit van

stap. Veel participatieroutes worden al toegepast, maar nog

onze keuzes. En door het contact tussen inwoners en politiek

niet altijd optimaal of in samenhang. We vergroten het effect

te versterken, vergroten we het inzicht in hoe besluiten tot

van participatie wanneer we bestaande routes vaker en een-

stand komen en hoe je invloed kunt uitoefenen.

duidiger in te zetten, elkaar er gebruik van laten maken en ervaringen structureel te evalueren.

15

We hebben de participatieroutes ingedeeld in drie ambities:

komsten met lokale organisaties, die we verder willen versterken en beter willen benutten. Ook het burgeriniti-

1.

Vastgelegde participatieroutes.

atief en het spreekrecht bij de raad kunnen beter worden

Dit zijn participatieroutes die al onderdeel uitmaken van

ingezet om de betrokkenheid bij de besluitvorming te

onze werkprocessen. Ze worden regelmatig toegepast,

vergroten. 3. Verkenning van participatieroutes.

zijn vastgelegd en geborgd in een verordening of andere beleidstukken. Er zijn voldoende middelen (budget en

Dit zijn nieuwe participatieroutes waarmee we ons

capaciteit) aanwezig en er is eigenaarschap. Deze ambi-

aanbod van participatieroutes kunnen uitbreiden.

tie omvat onder meer de adviesraden, commissies en

We onderzoeken welke effecten ze hebben en of ze

de formele zienswijzeprocedure.

iets toevoegen aan de participatieroutes die we al

2. Versterking van participatieroutes.

hebben. Daarbij kijken we ook wat ze vragen van organi-

Dit zijn participatieroutes die we al hebben gekozen,

satie, budget, werkprocessen en menskracht. Op basis

maar die nog in ontwikkeling zijn en/of versterking nodig

daarvan bepalen we of en hoe we deze routes invoeren.

hebben. Soms gaat het om nieuwe routes die verder

Tot deze routes behoren het uitdaagrecht en nieuwe

moeten worden uitgewerkt, maar vaak ook om bestaan-

democratische vormen zoals een burgerberaad en een

de routes die we beter kunnen benutten. Ze vragen om

burgerpanel.

meer ondersteuning en structurele toepassing voordat ze volledig ingebed zijn in onze reguliere processen. In

In de een tabel zien de ambities op de participatieroutes

deze categorie vallen de beleids- en projectparticipatie,

er als volgt uit:

de dorp- en stadsraden en de samenwerkingsovereen-

Ambitie/ Initiatiefnemer

Vastleggen

•

Versterken

Zelfredzaamheidsparticipatie

•

Dorpsraden en stadsraad

Samenleving • •

Medekernen

•

S a m e nwe r k i n g sove re e n -

•

Adviesraden

•

Commissies

•

Formele Zienswijze

Gemeente

Gemeenteraad

Initiatiefnemersparticipatie

Verkennen

•

Uitdaagrecht

Beleids- en projectpartici- •

Burgerpanel

komsten •

patie

•

Burgerinitiatief

•

Publieke gesprekken

•

Spreekrecht bij raad

•

Burgerberaad

•

Referendum

In het uitvoeringsprogramma werken we deze ambities verder uit en beschrijven we hoe we als gemeente Medemblik de participatie concreet en effectief vormgeven. In het volgende hoofdstuk lichten we toe hoe we deze volgende stap zetten.

16

8. Hoe brengen we dit in de praktijk? Met deze participatievisie leggen we het fundament onder hoe we in de gemeente Medemblik omgaan met participatie. We weten wat we willen bereiken, welke rol dat van ons vraagt en welke participatieroutes we kunnen inzetten. Maar visie alleen is niet genoeg. Om participatie daadwerkelijk in de praktijk te brengen, werken we deze uitgangspunten verder uit.

8.1 Van visie naar uitvoeringsprogramma

richting geven én herkenbaar zijn voor iedereen die ermee

De eerstvolgende stap is het maken van een uitvoeringspro-

werkt of eraan bijdraagt.

gramma op basis van de uitvoeringsagenda in bijlage 2.

wanneer en hoe we participatieroutes verder onderzoeken,

8.2 Juridische vertaling in de participatieverordening

en wat daarvoor nodig is.

De op te stellen participatieverordening sluit aan op de parti-

Het uitvoeringsprogramma is een overzicht dat beschrijft

cipatievisie en het daaraan gekoppelde uitvoeringsprogramElke participatieroute is anders en vraagt om maatwerk.

ma en legt de belangrijkste uitgangspunten en spelregels

Sommige routes kennen we al, andere willen we samen (ver-

juridisch vast. Zo zorgen we voor duidelijkheid en rechtsze-

der) verkennen. De uitkomsten van die verkenningen komen

kerheid voor iedereen die met participatie te maken heeft.

in praktische handelingskaders. Daarin staat welke participatieroutes wel of niet passen bij een bepaald onderwerp of vraagstuk. Ook geven we aan hoe we participatieprocessen

8.3 Implementatie: van papier naar praktijk

vormgeven, begeleiden en evalueren. Daarnaast beschrijven

Na het opstellen van de handelingskaders volgt de fase van

we wat de organisatie daarvoor nodig heeft, zoals onder-

implementatie. In deze fase zorgen we ervoor dat de (ver)

steuning, tijd en geld.

nieuw(d)e werkwijzen rondom participatie daadwerkelijk onderdeel worden van onze dagelijkse praktijk. Dat betekent dat we de organisatie zo inrichten dat we effectief met de ge-

In gesprek met de samenleving

kozen participatieroutes kunnen werken.

De richting die we in deze visie hebben gemaakt, willen we in de praktijk samen met onze omgeving verder inkleuren. Dat

We bieden ondersteuning in de vorm van workshops, trai-

doen we al met het verder uit werken van het uitvoeringspro-

ningen en tools, zodat ambtenaren, college en raad over

gramma. En waar passend ook bij het verder uitwerken van de

voldoende kennis beschikken om participatie goed toe te

participatieroutes.Participatie gaat immers over samenwer-

passen. Daarnaast richten we werkprocessen in, ontwikkelen

king, ook bij de manier waarop we het organiseren.

we hulpmiddelen en zorgen we voor interne afstemming. We werken daarmee toe naar een stevige, gedragen werkwijze

Daarom gaan we gerichte gesprekken voeren met partijen

waarin participatie een vanzelfsprekend onderdeel is van ons

uit de samenleving. Zo zorgen we dat onze handelingskaders

dagelijks handelen. 17

Bijlage 1 Wet- en regelgeving Onderstaand een overzicht van de wetten waarin participatie is opgenomen. Landelijke wet- en regelgeving participatie Wet- en regelgeving

Verplichting/bepaling over participatie

Doel

Algemene wet bestuursrecht

Bestuursorganen moeten belanghebbenden de

Besluiten zorgvuldiger en democratisch sterker

(Afdeling 3.4 Awb, artikelen

mogelijkheid geven een formele zienswijze in te

maken door belanghebbenden formeel de kans

3:15–3:17.) dienen op ontwerpbesluiten die ter inzage liggen. Omgevingswet (Art. 16.55 e.v. en diverse artikelen in hoofdstuk 16) Wet versterking participatie op decentraal niveau (Artikel 150 Gemeentewet)

te geven hun mening te geven.

Initiatiefnemers zijn verplicht om belanghebben-

Betere besluitvorming over ruimtelijke plannen

den vroegtijdig te betrekken bij het opstellen van

door het meenemen van lokale kennis, belangen

plannen en besluiten die gevolgen hebben voor

en zorgen.

de fysieke leefomgeving. Gemeenten zijn verplicht om in een verordening

De representatieve democratie versterken

vast te leggen hoe zij inwoners betrekken bij de

door inwoners invloed te geven op gemeentelijk

voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid.

beleid via vaste participatieprocedures.

Dit is een wetwijziging van de Gemeentewet.

Wet maatschappelijke Gemeenten moeten cliënten, vertegenwoorondersteuning – Wmo 2015 digers en maatschappelijke partners betrekken

Beleid ontwikkelen dat aansluit bij de leefwereld,

Gemeenten moeten ouders, jongeren, profes-

Beleid opstellen dat aansluit bij de ervaringen en

Artikel 2.1.3 lid 3 bij beleidsontwikkeling. Jeugdwet Artikel 2.10

Participatiewet Artikel 47

behoeften en ervaringskennis van mensen die ondersteuning nodig hebben.

sionals en instellingen betrekken bij het opstel-

context van gezinnen en professionals, zodat het

len van jeugdbeleid.

effectiever en realistischer is in de praktijk.

Gemeenten moeten cliënten(organisaties)

Zorgen dat beleid rond werk, inkomen en

betrekken bij beleid en uitvoering.

re-integratie realistisch, uitvoerbaar en ondersteunend is voor mensen in kwetsbare posities.

Gemeenten moeten maatschappelijke partners

Gezondheidsbeleid afstemmen op lokale

en inwoners betrekken bij lokaal gezondheids-

omstandigheden, preventiebehoeften en

beleid.

leefgewoonten van inwoners.

Gemeenten dienen bij het opstellen van schuld-

Beleid maken dat aansluit bij de praktijk van

schuldhulpverlening hulpbeleid maatschappelijke partners en inwoArtikel 2 lid 3 ners te betrekken.

schuldenproblematiek en samenwerking in

Wet publieke gezondheid – Wpg Artikel 2 lid 5 Wet gemeentelijke

Wet inburgering Artikel 2.6 en beleidsruimte

de keten, zodat het effectief helpt.

Gemeenten moeten samenwerken met maat-

Beleid beter laten aansluiten bij de behoeften

schappelijke partners; participatie van inburge-

en ervaringen van nieuwkomers en effectievere

raars wordt aanbevolen.

integratie bevorderen.

Wet educatie en beroepsonder- Gemeenten stemmen af met aanbieders van wijs (WEB/volwasseneneducatie) educatie; participatie van doelgroep en veld

Inzicht krijgen in de leerbehoeften van volwassenen en passend educatieaanbod realiseren.

Artikelen 8.1.1 en 8.1.4 is wenselijk.

Waterwet / Formeel geen participatieplicht, maar particigemeentelijke watertaken patie wordt toegepast via de Omgevingswet

Zie Waterwet en Omgevingswet bij watergerelateerde projecten. Wet op de lijkbezorging (Wlb) Geen expliciete bepaling Wet gemeenschappelijke regelingen – herziening Wijziging Wgr 2022, artikel 8 e.v

Inwoners betrekken bij het beleid voor waterbeheer en klimaatadaptatie, zodat plannen lokaal gedragen en effectief zijn.

Geen verplichte participatie, maar inspraak

Zorg voor eigenaarschap bij omwonenden en

is gebruikelijk bij locatiekeuze of aanpassing

nabestaanden voor besluiten rond gemeentelijke

begraafplaatsen.

begraafplaatsen.

Decentrale overheden moeten de gemeente-

Waarborgen dat regionaal beleid democratisch

raad en daarmee indirect inwoners beter betrek-

gelegitimeerd en afgestemd op lokale belangen

ken bij regionale samenwerkingsverbanden.

wordt.

18

Lokale regelgeving participatie gemeente Medemblik Wet- en regelgeving Verordening burgerinitiatief

Verplichting/bepaling over participatie

Doel

Inwoners kunnen een onderwerp op de agenda

Inwoners invloed geven door zelf onderwerpen

van de raad plaatsen door een burgerinitiatief in te

aan te dragen die politiek-bestuurlijk besproken

Raadsbesluit 29 maart 2012 dienen. De raad besluit of het initiatief ontvankelijk

moeten worden.

is en in behandeling wordt genomen. Inspraakverordening gemeente Medemblik Vastgesteld door de raad 2011 Stappenplan participatie Interne richtlijn gemeente Medemblik, september 2016

Regelt hoe inwoners, organisaties en bedrijven

Bieden van een formeel kader om inwoners te

hun mening kunnen geven bij de voorbereiding van

betrekken bij beleidsontwikkeling en zo de kwa-

beleid en besluiten.

liteit en legitimiteit van besluiten te vergroten.

Bij beleidsvoorstellen moet expliciet aandacht zijn

Zorgen voor meer consistentie en kwaliteit bij de

voor de manier waarop participatie plaatsvindt

inrichting van participatietrajecten.

en welk niveau van de participatieladder wordt gehanteerd.

Adviesrecht raad en verplichte

Regelt voor welke buitenplanse omgevingsactivi-

Borgen dat belanghebbenden betrokken zijn bij

participatie aangewezen

teiten een uitgebreide procedure van toepassing

ruimtelijke planvorming waarvan de raad heeft

is, en waarbij participatie verplicht is.

aangegeven dat zij binden adviesrecht hebben

buitenplanse omgevingsplan-

[herziening voor raad 25 september en zonne

activiteiten 2022

weides?]

Raadsbesluit september 2024 We betrekken de Jongerenadviesraad bij de the-

Betrokkenheid en inspraak van jongeren bij

ma’s Jeugd, Wonen en Veiligheid

thema’s die hen aangaan

Beleidsregels Activiteiten-

Verenigingen, stichtingen en inwoners kunnen

Financieel ondersteunen van initiatieven vanuit

en Kernenbudget

financiële steun aanvragen voor initiatieven die

de samenleving en zo overheidsparticipatie

Samenwerkingsafspraken Jongerenadviesraad Collegebesluit september 2025

Collegebesluit februari 2014 bijdragen aan leefbaarheid en participatie. Artikel 2 en 3 van de Het college betrekt de adviesraad vroegtijdig Verordening Adviesraad bij beleidsvorming en uitvoering in het sociaal

Sociaal Domein gemeente domein; de raad kan gevraagd en ongevraagd Medemblik 2015 adviseren. Reglement van orde gemeenteraad Verordening op de raads-

Cliënten en inwoners structureel invloed geven op beleid en uitvoering in het sociaal domein door middel van onafhankelijk advies.

Inwoners hebben het recht om tijdens (commis-

Inwoners rechtstreeks de mogelijkheid geven

sie-) vergaderingen van de raad in te spreken over

hun mening of aandachtspunten mee te geven

onderwerpen die op de agenda staan.

aan de volksvertegenwoordigers.

Inwoners hebben spreekrecht tijdens vergaderin-

Inwoners direct de gelegenheid geven hun me-

commissies gemeente gen van de raadscommissies over geagendeerde Medemblik 2023 of niet geagendeerde (rondetafelgesprek) onderArtikel 16

stimuleren.

werpen.

19

ning te delen met raadsleden voorafgaand aan de politieke behandeling.

Bijlage 2 Uitvoeringsagenda Hieronder staat de uitvoeringsagenda uitgewerkt. Deze agenda is gebaseerd op hoofdstuk 7 van de visie waarin de ambities van elke participatieroute zijn opgenomen.

Algemeen: Verder uitwerken van de agenda in een uitvoeringsprogramma Opstellen verordening

De vastgelegde participatieroutes

Actie Inzichtelijk maken van benodigde capaciteit; aanvraag voorjaarsnota Onderstaande participatieroutes worden hierin opgenomen, voor zover daar besluitvorming over heeft plaatsgevonden

Planning (start)

Q1 2026

Eerste versie Q1 2027

Blijven werken aan de routes die al onderdeel vormen van onze werkprocessen. Uiteraard houden we oog voor de mogelijke

Continue

ontwikkelingen hierin.

(verder ) Ontwikkelen en verkennen participatieroutes Samenwerkings-

Handelingskader opstellen, incl verbeteren communicatie

overeenkomsten

en inzicht creëren in onze samenwerkingsovereenkomsten

Dorpsraden en stadsraad Beleids- en projectparticipatie Burgerinitiatief

Spreekrecht bij de raad

Opdracht in kaart brengen rollen en verwachtingen tussen dorps- en stadsraden en gemeente Ontwikkelen handelingskaders op basis van organisatieprogramma Communicatie over en evt aanpassing van verordening (in samenwerking met de griffie) Communicatie over en evt aanpassing van verordening (in samenwerking met de griffie)

Q2 2027

Q3 2026 1e helft 2026 Q3 2026

Q3 2026

Opstellen handelingskader en opnemen in verordening; Uitdaagrecht (Prioriteit)

uitdaagrecht is wettelijk verplicht en maakt onderdeel uit

Q2 2026

van de op te stellen verordening Burgerpanel Publieke gesprekken Burgerberaad

Referendum

Onderzoek naar effecten en randvoorwaarden

Q1 2027

Verdere uitwerking griffie in samenwerking met raad

Q2 2027

Onderzoeken effecten en randvoorwaarden (capaciteit en budget) eventueel samen met referendum oppakken Onderzoeken effecten en randvoorwaarden (capaciteit en budget) eventueel samen met burgerberaad oppakken

20

Start 2027

Start 2027

Voor de routes die we verder willen verder willen ontwikke-

•

Waarom in gesprek: Betrekken belanghebbenden

len en verkennen, is nader onderzoek nodig. Hiervoor heb-

over de participatieroutes van de gemeente Medem-

ben we op dit moment niet de benodigde kennis en capa-

blik en wat dat betekent voor de samenwerking?

citeit in huis. Dit betekent dat we hierin moeten investeren.

•

Waarover in gesprek: Eerst delen we de participatie-

Dit start met het verder uitwerken van deze agenda naar

visie en geven we informatie over het proces.

een realistisch uitvoeringsprogramma, daarin kunnen we

Vervolgens gaan we in gesprek: wat betekent deze

ook beter inzichtelijk maken wat we nodig hebben.

participatievisie voor de afspraken/samenwerking met gemeente Medemblik?

Bovenstaande uitvoeringsagenda bespreken we met de

•

Met wie in gesprek: Interne collega’s die betrokken zijn

samenleving en met elkaar stellen we vast in hoeverre zij

bij een bepaalde route. Groepen die in contact zijn met

betrokken willen zijn bij het (verder) ontwikkelen van de

de gemeente vanuit een bepaalde rol. We leggen de

participatieroutes uit de agenda. Hierbij hanteren we de volgende stappen:

Eindresultaat

focus op ervaringsdeskundigen. •

Participatievraag

Hoe in gesprek? Zie hieronder bij gespreksvorm.

Publieksgroepen Interne collega’s Dorpsraden/stadsraad Adviesraden: jongeren-

Een realistisch uitvoeringsprogramma

Wat betekenen de participa-

adviesraad/ adviesraad

tieroutes uit de visie voor de

Sociaal Domein

afspraken/samenwerking met

Ondernemersfederatie

gemeente Medemblik?

Gespreksvorm Nader te bepalen Fysiek gesprek; Aansluiten reguliere vergaderingen? Fysiek gesprek: Aansluiten reguliere vergaderingen? Fysiek gesprek: Aansluiten reguliere vergaderingen?

Andere georganiseerde groepen op basis van de

Nader in te vullen

participatieroutes? Geïnteresseerde inwoners

21

Nader in te vullen

Bijlage 3 Totstandkoming participatievisie Het presidium heeft onderstaande planning 5 juni 2025 vastgesteld. Op basis van deze stappen hebben we de participatievisie opgesteld.

Stap

Onderwerp

Vorm

Stap 1. Ontwikkelen discussie-

Eerst aanzet over doelen,

Afstemming met

versie participatievisie

rollen en instrumentarium

kernteam participatie

Inbreng discussieversie Stap 2. In gesprek met bestuur

Themasessie raad

participatievisie + stappenplan

Themasessie college

betrekken samenleving Stap 3. In gesprek met management en ambtenaren

Inbreng discussieversie

Werksessie

participatievisie

Planning

Juli/augustus 2025

September 2025

September 2025

Discussieversie aanpassen naar Stap 4. Schrijven en opleveren concept participatievisie

definitieve participatievisie +

Schrijftijd en tussentijdse

stappenplan betrekken samen-

feedbacksessie

leving/ stakeholders in partici-

Oktober 2025

patiebeleid Besluitvorming op participatieStap 5. Besluitvorming

visie + stappenplan betrekken

Besluitvorming raad

samenleving/ stakeholders in participatiebeleid

22

Januari 2026

Bijlage 4 Toelichting participatieroutes Onderstaand geven we een korte uitleg van de 16 participatieroutes en omschrijven we de huidige status: sommige routes kennen we al goed, andere zijn in ontwikkeling of gaan we verkennen. Participatieroutes voor samenleving als initiatiefnemer 1. Dorpsraden en stadsraad

2. Initiatiefnemersparticipatie (onder de Omgevingswet)

Rol/functie: Overheidsparticipatie: Versterken van initiatie-

Rol/functie: Overheidsparticipatie: Versterken van initiatie-

ven en betrokkenheid uit de samenleving

ven en betrokkenheid uit de samenleving

Omschrijving: Dorps- en stadsraden vertegenwoordigen de

Omschrijving: houdt in dat private partijen, zoals projectont-

stem van het dorp of de stad en fungeren als vaste gespreks-

wikkelaars, corporaties of ondernemers, zelf het gesprek aan-

partner voor de gemeente bij lokale vraagstukken. Zij signale-

gaan met de omgeving. Zij zijn verplicht om omwonenden en

ren wat er speelt in de gemeenschap, bundelen belangen en

belanghebbenden vroegtijdig te betrekken, zodat belangen,

ideeën van inwoners en brengen die onder de aandacht van

wensen en zorgen in de planvorming worden meegenomen.

de gemeente. Daarmee dragen zij bij aan het versterken van

De gemeente toetst of participatie passend is georganiseerd

initiatieven en betrokkenheid uit de samenleving. Naast hun

volgens de eigen richtlijnen en kan waar nodig randvoorwaar-

adviserende rol richting gemeente en raad, kunnen dorps- en

den stellen of aanvullende participatie organiseren. Dit ge-

stadsraden ook zelf initiatieven aandragen of ondersteunen,

beurt altijd in relatie tot een vergunningsaanvraag, waarbij de

en zo de verbinding leggen tussen inwoners, maatschappelij-

initiatiefnemer moet aantonen hoe de omgeving is betrokken

ke organisaties en het gemeentebestuur. In Medemblik gaat

en de gemeente beoordeelt of dit zorgvuldig is uitgevoerd.

het om 12 dorpsraden en 1 stadsraad, die samen een breed netwerk vormen van lokale vertegenwoordiging en betrok-

Status en ambitie: Wettelijk verplicht onder de Omgevings-

kenheid.

wet en al in gebruik; wordt vastgelegd om participatie bij initiatieven eenduidig toe te passen en de kwaliteit te borgen. Ingedeeld onder de ambitie vastleggen.

Status en ambitie: Breed bekend en actief binnen de gemeente Medemblik; wordt versterkt door de samenwerking en afstemming met de gemeente duidelijker en effectiever te organiseren. Ingedeeld onder de ambitie versterken.

Praktijkvoorbeeld:

Praktijkvoorbeeld: plan woningbouw Midwoud

Warm Medemblik is een groep enthousiaste vrijwil-

Bij het plan voor woningbouw op het terrein van de voor-

ligers uit de gemeente die zijn opgeleid tot energie-

malige Rabobank in Midwoud heeft de initiatiefnemer

coach. Zij geven inwoners en ondernemers prakti-

(een ontwikkelaar) omwonenden vooraf geïnformeerd

sche tips en adviezen om woningen en bedrijfspanden

en betrokken via een inloopavond. Hun zorgen over

te verduurzamen. Zo dragen ze bij aan het behalen

verkeer en zichtlijnen zijn meegenomen in de verdere

van de gemeentelijke klimaatdoelen. De gemeen-

uitwerking van het plan. De gemeente heeft dit partici-

te ondersteunt dit initiatief actief, onder meer door

patieproces meegewogen in de vergunningverlening.

zichtbare steun en een eigen plek op het platform www.duurzaammedemblik.nl.

23

3. Zelfredzaamheidsparticipatie

4. Samenwerkingsovereenkomsten met lokale organisaties

Rol/functie: Overheidsparticipatie: Versterken van initiatie-

Rol/functie: Overheidsparticipatie: Versterken van initiatie-

ven en betrokkenheid uit de samenleving

ven en betrokkenheid uit de samenleving

Omschrijving: Zelfredzaamheidsparticipatie betekent dat

Omschrijving: Dit zijn afspraken tussen de gemeente Me-

inwoners zelf verantwoordelijkheid nemen voor hun buurt of

demblik en maatschappelijke partners, zoals welzijnsorga-

dorp, bijvoorbeeld door gezamenlijke activiteiten te orga-

nisaties, woningcorporaties, scholen of zorgaanbieders,

niseren, groen te onderhouden of sociale netwerken te ver-

over structurele samenwerking en gezamenlijke doelen in

sterken. Soms vragen zij daarbij steun van de gemeente in de

een buurt, kern of wijk. In zulke overeenkomsten wordt vast-

vorm van geld, een locatie of praktische hulp. In Medemblik

gelegd hoe partijen elkaar aanvullen, wie welke rol oppakt

gebeurt dit bijvoorbeeld via het activiteiten- en kernenbud-

en hoe de inzet van middelen wordt afgestemd. Voorbeel-

get, waarmee bewoners initiatieven zoals het opknappen van

den zijn afspraken over leefbaarheid, armoedebestrijding,

een speeltuin of het organiseren van een dorpsfeest mogelijk

jeugdactiviteiten of ondersteuning van kwetsbare groepen.

maken.

In Medemblik sluiten deze samenwerkingsovereenkomsten vaak aan bij de specifieke behoeften van dorpen en kernen,

Status en ambitie: Komt op verschillende plekken in Medem-

zodat maatwerk ontstaat in de manier waarop maatschappe-

blik voor en wordt al breed toegepast; wordt vastgelegd om

lijke organisaties samen met inwoners en gemeente werken

de bestaande structuur te borgen en continuïteit te waarbor-

aan een sterke en betrokken gemeenschap.

gen. Ingedeeld onder de ambitie vastleggen. Status en ambitie: Worden geregeld toegepast, maar zijn niet overal actueel. Ingedeeld onder de ambitie versterken.

Praktijkvoorbeeld: opschoondag Opperdoes

Praktijkvoorbeeld: behoud Bonifaciuskerk

In de kern Opperdoes organiseert een groep bewo-

De Protestantse Gemeente is eigenaar van het kerk-

ners regelmatig een opschoondag in het dorp, waarbij

gebouw en de gemeente Medemblik is eigenaar van

ze samen zwerfafval opruimen, groen onderhouden en

de toren van de Bonifaciuskerk. Omdat beide partijen

kleine voorzieningen opknappen. De gemeente onder-

verantwoordelijkheden en belangen hebben bij het be-

steunt dit met materialen en afvoer, maar het initiatief en

houd van dit monument, hebben zij afspraken gemaakt

de uitvoering liggen bij de bewoners zelf.

over gezamenlijke inzet en samenwerking. In de overeenkomst staat hoe zij samen werken aan onderhoud, restauratie en verduurzaming van het gebouw, en hoe de exploitatie toekomstbestendig kan worden gemaakt. Zo worden kosten en verantwoordelijkheden gedeeld.

24

5. Medekernen

6. Uitdaagrecht (Right to Challenge)

Rol/functie: Overheidsparticipatie: Versterken van initiatie-

Rol/functie: Overheidsparticipatie: Versterken van initiatie-

ven en betrokkenheid uit de samenleving

ven en betrokkenheid uit de samenleving

Omschrijving: Medekernen.nl is het digitale dorpsplein van

Omschrijving: Bij het uitdaagrecht mogen inwoners of organisaties een gemeentelijke taak of dienst daadwerkelijk

de gemeente Medemblik, waar inwoners, organisaties en on-

overnemen als zij verwachten dit beter, goedkoper of inno-

dernemers uit de 17 kernen elkaar ontmoeten en op de hoog-

vatiever te kunnen uitvoeren. Daarmee verschuift de rol van

te blijven van wat er speelt. Het platform biedt verschillende

de gemeente van uitvoerder naar beoordelaar, facilitator en

functies, zoals een nieuws- en agendapagina, een prikbord

toezichthouder.

voor vraag en aanbod en een sociale kaart met lokale voorzieningen en initiatieven. Hiermee ondersteunt het niet al-

In Medemblik kan het uitdaagrecht kansen bieden voor initi-

leen de uitwisseling van informatie, maar ook de onderlinge

atieven die de leefbaarheid in de kernen versterken, zoals het

hulp en samenwerking binnen en tussen de kernen. Een be-

beheer van groen, het organiseren van ontmoetingsactivi-

langrijke rol is weggelegd voor de buurtverbinders: zij zijn de

teiten of het runnen van een dorpsvoorziening. De gemeente

aanspreekpunten in de dorpen, stimuleren het gebruik van

stelt daarbij kaders vast en toetst of een voorstel haalbaar,

Medekernen.nl en brengen inwoners actief met elkaar in con-

verantwoord en gedragen is. Wanneer een initiatief wordt

tact. Zo versterkt het digitale dorpsplein de leefbaarheid, betrokkenheid en verbinding in de hele gemeente Medemblik.

toegewezen, ondersteunt de gemeente waar nodig met ken-

Status en ambitie: Gelanceerd in juni 2024; het online plat-

voering. Op die manier ontstaat ruimte voor inwoners en or-

nis, begeleiding of middelen en houdt zij toezicht op de uitganisaties om eigenaarschap te nemen, terwijl de gemeente

form functioneert als vaste route voor samenwerking tussen

de kwaliteit en continuïteit bewaakt.

inwoners, verenigingen en buurtverbinders en wordt geborgd als structureel onderdeel van het participatieland-

Status en ambitie: Nog niet actief in Medemblik, maar wette-

schap. Ingedeeld onder de ambitie vastleggen.

lijk mogelijk onder de Wet Versterking participatie op decentraal niveau; wordt verkend om te bepalen hoe het Uitdaagrecht lokaal kan worden vormgegeven en opgenomen in de participatieverordening vóór 1 januari 2027. Ingedeeld onder de ambitie verkennen.

Praktijkvoorbeeld: World Cleanup Day

Illustratief voorbeeld: beheer park

Via Medekernen.nl organiseerden inwoners de World

Inwoners van een kern in Medemblik nemen via het uit-

Cleanup Day. Het platform bracht buurtbewoners bij

daagrecht het beheer van een park over. Zij organise-

elkaar, bood ruimte om oproepen te plaatsen en prakti-

ren het groenonderhoud en buurtactiviteiten samen

sche informatie te delen, en maakte zo het bereik groter

met vrijwilligers en lokale ondernemers. De gemeente

dan via mond-tot-mond alleen. Op de dag zelf werkten

toetst het plan op haalbaarheid en kwaliteit, onder-

jong en oud samen aan een schone leefomgeving, on-

steunt waar nodig en houdt toezicht. Zo sluit het park-

dersteund door materialen en afvalinzameling vanuit

beheer beter aan bij lokale wensen en groeit het eige-

de gemeente. Het resultaat was een schonere open-

naarschap van inwoners.

bare ruimte, én meer verbinding en eigenaarschap in de buurt.

25

Participatieroutes voor gemeente (college van B&W) als initiatiefnemer 7. Beleids- en projectparticipatie

8. Formele zienswijze

Rol/functie: Burgerparticipatie: Verbeteren van beleid en

Rol/functie: Burgerparticipatie: verbeteren van beleid en

besluitvorming

besluitvorming

Omschrijving: Beleid- en projectparticipatie betekent dat

Omschrijving: Formele inspraak betekent dat inwoners, or-

inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties

ganisaties en andere belanghebbenden de mogelijkheid

meedenken en meedoen bij de voorbereiding, uitwerking

hebben om officieel hun mening te geven over beleidsvoor-

en soms ook de uitvoering van gemeentelijk beleid en pro-

nemens of besluiten van de gemeente. Dit gebeurt vaak in

jecten. Het gaat om onderwerpen die direct invloed hebben

het kader van wettelijke procedures, zoals bij een ontwerp-

op de leefomgeving of de voorzieningen in de gemeente. In

bestemmingsplan, een omgevingsvergunning of nieuw be-

Medemblik gebeurt dit bijvoorbeeld bij de ontwikkeling van

leid waarvoor inspraak verplicht is. Het voorstel wordt dan

een integraal huisvestingsplan, de inrichting van dorps- en

gedurende een bepaalde periode ter inzage gelegd (meest-

stadscentra, verkeers- en groenplannen of bij grote bouw-

al zes weken), zodat belanghebbenden de stukken kunnen

en herstructureringsprojecten.

bekijken en een zienswijze kunnen indienen. De gemeente is verplicht deze zienswijzen te betrekken bij de besluitvorming

Status en ambitie: Actief toegepast en kan worden versterkt

en erop te reageren, bijvoorbeeld door het plan aan te passen

door participatie consistenter te organiseren en structureel

of gemotiveerd te onderbouwen waarom dat niet gebeurt.

terug te koppelen aan betrokkenen. Ingedeeld onder de ambitie versterken.

Status en ambitie: Wettelijk verankerd en toegepast waar nodig; vormt een vaste procedure waarbij het belangrijk is dat inwoners goed geïnformeerd zijn over het proces en de betekenis van hun inbreng. Ingedeeld onder de ambitie vastleggen.

Praktijkvoorbeeld: participatieavond

Praktijkvoorbeeld:

woningbouw De Zeehoek en De Tegel

Bestemmingsplan Middenweg (Andijk)

Voor de ontwikkeling van twee nieuwe woningbouw-

Het ontwerpbestemmingsplan Middenweg 62 lag van

locaties met een gemeentelijke grondpositie organi-

14 juli tot 26 augustus 2023 zes weken ter inzage. Gedu-

seerde de gemeente een participatieavond. Omwo-

rende die periode konden inwoners en belanghebben-

nenden en andere belanghebbenden konden reageren

den hun zienswijzen indienen. Er kwamen zeven ziens-

op de eerste schetsen en hun aandachtspunten mee-

wijzen binnen over onderwerpen als dorpskarakter,

geven. Deze input wordt meegenomen om de kader-

omvang van het complex, uitstraling en parkeerdruk. De

stellende notitie te verbeteren.

gemeente Medemblik heeft deze reacties in een reactienota verwerkt, met motiveringen en waar nodig aanpassingen ten opzichte van het oorspronkelijke plan.