01 Nota Dierenwelzijn gemeente Medemblik

Nota Dierenwelzijn Gemeente Medemblik

Inhoudsopgave 1. Inleiding.............................................................................................. 5 1.1 Dierenwelzijn in gemeente Medemblik..................................................................................................... 5 1.2 De nota Dierenwelzijn................................................................................................................................ 5 1.3 Leeswijzer.................................................................................................................................................. 5

2. Wettelijke kaders.................................................................................. 6 2.1 Omgevingswet.......................................................................................................................................... 6 2.2 Wet dieren................................................................................................................................................. 6 2.3 Huis- en hobbydierenlijst. ....................................................................................................................... 6 2.4 Overige wetgeving................................................................................................................................... 6 2.5 Algemene plaatselijke verordening (Apv)................................................................................................7

3. Dieren in nood...................................................................................... 8 3.1 Opvang en vervoer van gehouden dieren. .............................................................................................. 8 3.2 Opvang en vervoer van gewonde wilde dieren...................................................................................... 9 3.2.1 De Bonte Piet. .................................................................................................................................... 9 3.2.2 Stichting Wings of Change............................................................................................................... 9 3.3 Overleden dieren in de openbare ruimte................................................................................................ 9 3.4 Rampenplan. ...........................................................................................................................................10 3.5 Dierenmishandeling................................................................................................................................10

4. Gehouden dieren. ............................................................................... 12 4.1 Hondenbeleid.......................................................................................................................................... 12 4.1.1 Bijtincidenten. ................................................................................................................................... 13 4.2 (Zwerf)katten........................................................................................................................................... 13 4.3 Dumpen en het afstaan van dieren......................................................................................................... 13 4.4 Hulp met huisdieren................................................................................................................................ 14 4.5 Hobbydieren. .......................................................................................................................................... 14 2

5. Recreatie met dieren............................................................................ 16 5.1 Kinderboerderijen.................................................................................................................................... 16 5.1.1 Kinderboerderij ’t Langoortje........................................................................................................... 16 5.1.2 Kinderboerderij de Put..................................................................................................................... 16 5.1.3 Boerderij Calidus Wognum.............................................................................................................. 16 5.2 Hertenkampen......................................................................................................................................... 17 5.3 Evenementen met dieren........................................................................................................................ 17 5.3.1 Kortebaandraverijen. ....................................................................................................................... 17

6. In het wild levende dieren.......................................................................18 6.1 Beheersing van overlast door dieren. ..................................................................................................... 18 6.1.1 Plaagdieren........................................................................................................................................ 18 6.1.2 Vogels in de landbouw...................................................................................................................... 18 6.2 Jacht en schadebestrijding. ................................................................................................................... 19 6.3 Viswater en vissen. ................................................................................................................................. 20 6.4 Beheer openbaar groen......................................................................................................................... 20 6.5 Natuurinclusief bouwen en verbouwen................................................................................................. 21 6.5.1 Natuurinclusieve aanpassingen aan de eigen woning of tuin........................................................

21 6.5.2 Natuurinclusieve aanpassingen op het boerenerf........................................................................ 21 6.5.3 Natuurinclusiviteit bij nieuwbouw................................................................................................... 21 6.6 Lichthinder............................................................................................................................................... 21 6.7 Vuurwerk. ................................................................................................................................................ 22 6.8 Verbod wensballonnen.......................................................................................................................... 22

7. Financiële paragraaf............................................................................ 24 7.1 Huidige situatie........................................................................................................................................ 24 7.2 Nieuwe acties.......................................................................................................................................... 25

Bijlage 1: Signalen van dierenmishandeling/verwaarlozing ............................... 26 Bijlage 2: Overzicht actiepunten................................................................ 27

3

1. Inleiding Dierenwelzijn is de kwaliteit van leven zoals deze door het dier zelf wordt ervaren. Een gemeente heeft enkele wettelijke taken om aspecten van dierenwelzijn te borgen, maar ook buiten deze wettelijke taken zijn er kansen om ervoor te zorgen dat mensen en dieren op harmonieuze wijze naast elkaar blijven leven. Hierbij is het belangrijk dat het welzijn van zowel mens als dier wordt behouden.

1.1 Dierenwelzijn in gemeente Medemblik

hoofdstuk opgenomen over landbouwdieren. Dit aangezien

In gemeente Medemblik maken dieren op diverse manieren

voor deze dieren al voldoende landelijke en Europese regel-

deel uit van ons leven. Zo hebben veel van onze inwoners een

geving bestaat en hierin geen taak is weggelegd voor de ge-

huisdier zoals een hond, konijn, cavia of kat. In de landelijke

meente. Voor meer informatie over de wetten en regels die

gebieden van onze gemeente houden boeren landbouw-

betrekking hebben op (commercieel gehouden) landbouw-

dieren zoals kippen, schapen, varkens en koeien. Daarnaast

dieren, verwijzen wij u naar de pagina over dierenwelzijn van

kunnen zowel jonge als oude inwoners meer leren over dieren

de Rijksoverheid.

bij een van de kinderboerderijen. Maar ook op andere manieren komen we in aanraking met dieren. Zo leven verschillende

De ambitie is om de in de nota geformuleerde actiepunten in

dieren in natuurgebieden als het Egboetswater en zijn veel

de periode 2025-2026 uit te voeren. Actiepunt 1 vormt hierop

vogels, vlinders, egels en andere kleine dieren te vinden in het

een uitzondering, vanwege de looptijd van de overeenkom-

groen van onze woonwijken. Voor al deze dieren heeft ‘een ie-

sten met het dierentehuis en de dierenambulance. Het stre-

der’ – zowel burgers, bedrijven als overheden – een algemene

ven is om de nota ongeveer vier jaar na de vaststelling door de

zorgplicht. Gemeente Medemblik hecht veel waarde aan een

gemeenteraad te herijken of bij te stellen. Als er een duidelij-

goede uitvoering van deze zorgplicht. Ieder mens en dier ver-

ke aanleiding voor is, kan dit herzieningsmoment naar voren

dient immers een waardig bestaan.

worden gehaald.

1.2 De nota Dierenwelzijn

1.3 Leeswijzer

Deze nota is de eerste nota Dierenwelzijn van de gemeen-

De nota Dierenwelzijn bestaat uit zeven hoofdstukken, inclu-

te Medemblik. In de nota wordt inzicht gegeven in wat de

sief deze inleiding. In hoofdstuk 2 wordt de wet- en regelge-

gemeente al doet op het gebied van dierenwelzijn en waar

ving beschreven die het speelveld van gemeenten bepaalt

de actiepunten voor de komende jaren liggen. De focus

op het gebied van dierenwelzijn. In hoofdstuk 3 ligt de focus

van de nota ligt op de aspecten van dierenwelzijn waarin de

op voorzieningen voor dieren die hulp behoeven. In hoofd-

gemeente een taak heeft of op andere wijze direct invloed

stuk 4 t/m 6 wordt ingezoomd op de beleidsuitgangspunten

kan uitoefenen. De aspecten van dierenwelzijn waarvoor de

en actiepunten voor achtereenvolgend: gehouden dieren,

provincie of het Rijk al afdoende regelingen hebben getrof-

dieren die voor recreatie worden ingezet en in het wild leven-

fen en waarvoor de gemeente niet aan zet is, worden niet (of

de dieren. Het laatste hoofdstuk bevat de financiële para-

zeer kort) in de nota behandeld. Zo is in deze nota geen apart

graaf van de nota. 5

2. Wettelijke kaders Verplichtingen en regels op het gebied van dierenwelzijn zijn in Nederland vastgelegd in verschillende wetten. De Wet dieren is de belangrijkste wet met betrekking tot gehouden dieren (oftewel: dieren met een eigenaar). In de Omgevingswet staan daarnaast verschillende bepalingen betreffende de bescherming van in het wild levende dieren. Ook in verschillende andere wet- en regelgeving komt dierenwelzijn aan bod. Al deze wet- en regelgeving samen vormt het speelveld waarin de gemeente opereert.

2.1 Omgevingswet

omvat 12 hoofdstukken en specificeert onder andere het ver-

Sinds 1 januari 2024 omvat de Omgevingswet de oude Wet

bod op dierenmishandeling en de verplichting om een dier in

natuurbescherming. In de Omgevingswet zijn verschillende

nood te helpen.

bepalingen opgenomen over de bescherming van in het wild levende dieren en hun leefomgeving. Naast richtlijnen voor de bescherming van specifieke diersoorten, worden alle in

2.3 Huis- en hobbydierenlijst

het wild levende dieren beschermd aan de hand van de in de

De huis- en hobbydierenlijst verving op 1 juli 2024 de positief-

wet gespecificeerde zorgplicht. Deze zorgplicht houdt in dat

lijst. Op de huis- en hobbydierenlijst staan alle zoogdieren die

‘een ieder’ (zowel burgers, bedrijven als overheden) die weet,

geschikt zijn om te houden. Het is verboden om zoogdieren

of kan vermoeden, dat door diens handelen nadelige gevol-

die niet op de lijst staan aan te schaffen, over te nemen of met

gen kunnen worden veroorzaakt aan een natuurgebied of in

hen te fokken. Wel mogen de gehouden dieren die niet op de

het wild levende dieren en planten:

lijst staan bij hun huidige eigenaar blijven. Een uitzondering is gemaakt voor damherten en edelherten. Deze dieren staan

1. dergelijke handelingen achterwege laat,

niet op de huis- en hobbydierenlijst wegens zorgen over het

2. indien dat achterwege laten redelijkerwijs niet kan worden

welzijn van mens en dier bij het houden van de dieren. Toch

gevergd, de noodzakelijke maatregelen treft om die ge-

mogen edelherten en damherten gehouden en verkocht

volgen te voorkomen, of

worden en mag met ze gefokt worden.

3. voor zover die gevolgen niet kunnen worden voorkomen, deze zoveel mogelijk beperkt of ongedaan maakt.

2.4 Overige wetgeving In het Burgerlijk Wetboek staat dat de gemeente een bewaar-

2.2 Wet dieren

plicht van veertien dagen heeft voor zwervende dieren waar-

De Wet dieren is op 1 januari 2013 in werking getreden. De wet

van vermoed wordt dat ze een eigenaar hebben (art. 5:8 lid 3

is de belangrijkste wet met betrekking tot gehouden dieren

BW). In bepaalde situaties, zoals detentie of een huisuitzet-

en bundelt alle dierenwelzijns- en gezondheidsregels ten

ting, kunnen de politie en GGD bovendien gehouden dieren

aanzien van deze dieren in één wet. De wet gaat uit van de in-

meevoeren en opslaan. Op basis van artikelen 5:29 en 5:30

trinsieke waarde van een dier. Dit betekent dat het dier wordt

van de Algemene wet bestuursrecht is de gemeente verant-

beschouwd als een levend wezen met gevoel. De Wet dieren

woordelijk voor de tijdelijke opvang van in beslag genomen 6

dieren gedurende dertien weken. Als de eigenaar in die peri-

2.5 Algemene plaatselijke verordening (Apv)

ode niet in staat is de zorg weer op zich te nemen, mag het dier

Gemeenten zijn niet bevoegd om aanvullende regels op te

worden herplaatst. Het vervoer van zwervend gevonden ge-

stellen op grond van dierenwelzijn in de Algemene plaatselij-

houden dieren en in beslag genomen dieren kan als een ver-

ke verordening (Apv). Wel kan een gemeente regels opnemen

lengstuk van de hierboven beschreven wettelijke taken m.b.t.

in de Apv om hinder en overlast door dieren aan te pakken, om

de opvang van deze dieren worden beschouwd.

de openbare orde te handhaven en om de volksgezondheid te bewaken. Aanvullende bepalingen met betrekking tot die-

Op basis van de Wet veiligheidsrisico’s is het college van

ren die in de Apv van Medemblik (2025) zijn opgenomen, zijn:

burgemeester en wethouders ten slotte belast met het organiseren van brandweerzorg, rampenbestrijding en crisis-

•

artikel 2:26 - Gevaarlijke honden

beheer. In artikel 3 van de Wet veiligheidsrisico’s staat be-

•

artikel 2:26a - Loslopende honden

schreven dat de brandweer als taak heeft te zorgen voor de

•

artikel 2:26b - Verontreiniging door honden en paarden

veiligheid van mens én dier.

•

Artikel 4:18 - Beperking verkeer in natuurgebieden

3. Dieren in nood

Op grond van de Wet dieren en de Omgevingswet hebben zowel burgers als bedrijven en overheden een algemene zorgplicht voor dieren. Gemeenten hebben op basis van het Burgerlijk Wetboek en de Algemene wet bestuursrecht bovendien een wettelijke taak om zwervend gevonden gehouden dieren en in beslag genomen dieren op te vangen voor een specifieke periode. Ten slotte is het college van burgemeester en wethouders op basis van de Wet veiligheidsrisico’s belast met de organisatie van brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing.

3.1 Opvang en vervoer van gehouden dieren Gemeenten hebben een wettelijke taak om zwervend aange-

gen, zijn deze dieren een tijdlang noodgedwongen particulier

troffen dieren met een vermoedelijke eigenaar voor een peri-

opgevangen door vrijwilligers van de dierenambulance.

ode van veertien dagen op te vangen. Gedurende deze periode wordt getracht de eigenaar van het dier te vinden. Als de

Om tot een oplossing voor deze situatie te komen en om

eigenaar van het dier na deze periode nog niet gevonden is,

de gemeentelijke taken omtrent dierenopvang effectiever

wordt geprobeerd om het dier te herplaatsen. Wanneer een

in te vullen, hebben de Westfriese gemeenten met ingang

dier in beslag wordt genomen, is de gemeente verantwoor-

van 1 juli 2025 overeenkomsten afgesloten met Dierenam-

delijk voor de opvang gedurende dertien weken. Indien het

bulance Hoorn en omstreken en het Heberdina Japin-Tim-

dier na deze periode niet (veilig) kan terugkeren naar de eige-

mer Dierentehuis. In deze overeenkomsten zijn duidelijke

naar, zal getracht worden het dier te herplaatsen.

takenpakketten voor de organisaties vastgelegd. Hierbij is overeengekomen dat het Heberdina Japin-Timmer Die-

Voor de uitvoering van de hierboven beschreven wettelijke

rentehuis naast honden en katten ook andere gehouden

taken maakt de gemeente Medemblik al lange tijd gebruik

dieren gaat opvangen. De investeringen in voorzieningen

van de diensten van het Heberdina Japin-Timmer Dieren-

die nodig waren om dit mogelijk te maken (denk bijvoor-

tehuis (gevestigd in Hoorn) voor de opvang van dieren, en

beeld aan de aanschaf van nieuwe hokken), zijn bekostigd

Dierenambulance Hoorn en omstreken voor het vervoer van

door gemeente Medemblik. Hiervoor heeft de gemeente-

de dieren. Ook de andere Westfriese gemeenten maken ge-

raad van Medemblik in de begroting van 2024 budget be-

bruik van de diensten van deze twee organisaties voor het uit-

schikbaar gesteld. Met de nieuwe overeenkomsten voldoen

voeren van hun wettelijke taken.

de Westfriese gemeenten ruimschoots aan hun wettelijke verplichtingen op het gebied van de opvang van dieren.

Het Heberdina Japin-Timmer Dierentehuis heeft in het verleden alleen honden en katten opgevangen. Toen wildopvang

De overeenkomsten gelden voor een periode van drie jaar. In

De Bonte Piet in 2022 de opvang van andere huisdieren, zoals

deze drie jaar wordt regelmatig geëvalueerd of de nieuwe af-

gehouden vogels, reptielen en knaagdieren, moest beëindi-

spraken met de organisaties voor alle partijen werkbaar zijn. 8

Holland over deze verantwoordelijkheid. Bovendien lopen er ACTIEPUNT 1:

gesprekken tussen de provincie en de Rijksoverheid over het beleggen van deze taak. Totdat er meer duidelijkheid is over

Aan het einde van de looptijd van de overeenkomsten met Dierenambulance Hoorn en omstreken en het Heberdina Japin-Timmer Dierentehuis leggen we definitieve afspraken voor het vervoer en de opvang van zwervend gevonden gehouden dieren en in beslag genomen dieren voor langere tijd vast.

de rol van de provincie en het Rijk in het structureel financieren van wildopvangcentra, dragen de Westfriese gemeenten minimaal 17,5 cent subsidie per inwoner af aan De Bonte Piet. Dit om te verzekeren dat er een wildopvang voor inheemse wilde dieren in de regio blijft bestaan waar inwoners de gewonde wilde dieren die zij vinden naartoe kunnen brengen.

3.2.2 Stichting Wings of Change Naast wildopvang De Bonte Piet, is ook stichting Wings of Change in de gemeente Medemblik gevestigd. Stichting Wings of Change richt zich op de opvang en verzorging van

3.2 Opvang en vervoer van gewonde wilde dieren

(wilde) roofvogels en uilen die in nood verkeren. De stichting

Naast het vervoeren van gehouden dieren, maakt ook het

vangt ook verwaarloosde roofvogels en uilen op die in ge-

vervoer van gewonde wilde dieren onderdeel uit van het ta-

vangenschap geboren zijn. Wings of Change is een Erkend

kenpakket van Dierenambulance Hoorn en omstreken. Veel

Beneficiant van Stichting DierenLot en beschikt sinds 2017

van deze gewonde wilde dieren worden opgevangen door

over een ontheffing van de Rijksdienst voor Ondernemend

wildopvang De Bonte Piet in Midwoud.

Nederland (RVO) voor het opvangen van in het wild gevonden roofvogels en uilen.

3.2.1 De Bonte Piet

Stichting Wings of Change beschikt over een eigen roof-

De Bonte Piet is een wildopvang die tijdelijke opvang, revali-

vogelambulance, beschikbaar gesteld door stichting Die-

datie en verzorging aan inheemse wilde vogels en zoogdie-

renLot, waarmee zij in nood verkerende roofvogels en uilen

ren biedt die door ziekte, verwonding of verlating tijdelijk niet

stressvrij naar de eigen opvang kan vervoeren. In de opvang

zelfstandig in de natuur kunnen overleven. De Bonte Piet is

worden de vogels gehuisvest in ruime volières volgens de

een Erkend Beneficiant van Stichting DierenLot en beschikt

Wet dieren. De roofvogels en uilen ontvangen tijdens hun

sinds 2012 over een provinciale ontheffing voor het opvan-

verblijf bij Wings of Change de benodigde medische zorg,

gen van hulpbehoevende egels, haasachtigen, marterach-

revalidatie en begeleiding om hun gezondheid te herstellen

tigen, vleermuizen en vogels. Het opvangcentrum zet zich in

en hun welzijn te waarborgen. Het uiteindelijke doel is om de

om deze dieren de zorg te geven die ze nodig hebben, met als

vogels weer terug in het wild uit te zetten. Wings of Change

uiteindelijk doel ze terug te plaatsen in hun natuurlijke omge-

ontvangt geen subsidie van gemeente Medemblik voor de

ving. Bij het terugplaatsen van deze dieren maakt de wildop-

opvang van (wilde) roofvogels en uilen.

1

vang gebruik van een door DierenLot beschikbaar gestelde dierenambulance. Het opvangcentrum geeft waar mogelijk voorlichting over inheemse wilde dieren en draagt actief uit,

3.3 Overleden dieren in de openbare ruimte

in het bijzonder aan personen die een dier ter opvang bren-

Wanneer een overleden dier in de openbare ruimte gevon-

gen, dat deze dieren en de natuurlijke processen die daarbij

den wordt, kunnen inwoners hiervan een Fixi-melding maken.

horen niet verstoord mogen worden.

Op basis van deze melding zal de gemeente ervoor zorgen dat het dier opgehaald wordt. Overleden wilde dieren die

Hoewel een ieder (waaronder de gemeente) een algemene

door de gemeente opgehaald worden, worden in een hier-

zorgplicht voor dieren heeft, is wildopvang geen specifie-

voor bestemde kadavercontainer bewaard. Deze container

ke wettelijke taak van gemeenten. De verantwoordelijkheid

wordt regelmatig door een gespecialiseerd bedrijf geleegd.

voor het in stand houden van wildopvangcentra is momenteel

Wanneer het gevonden overleden dier een hond, kat of an-

bij geen enkele overheidslaag belegd. Als regio Westfries-

der gehouden dier betreft, wordt het dier opgehaald door de

land blijven we daarom in gesprek met de provincie Noord-

dierenambulance om de juiste zorg te waarborgen. De die-

1

Wanneer een organisatie een Erkend DierenLot Beneficiant is, is de organisatie naar oordeel van Stichting DierenLot (op het moment van beoordelen) een steunwaardige organisatie. Deze erkenning is noodzakelijk om in aanmerking te komen voor een steuntoekenning vanuit DierenLot in welke vorm dan ook (financieel of in natura). 9

renambulance bewaart het kadaver van het huisdier op ge-

bovendien strafbaar.

paste wijze. Samen met Amivedi, het centrale meldpunt voor vermiste en gevonden dieren, tracht de dierenambulance de

De mishandeling van dieren staat veelal niet op zich. Zo blijkt

eigenaar van het overleden huisdier te achterhalen. Op deze

uit onderzoek dat dierenmishandeling een indicator is van

manier kan de eigenaar afscheid nemen van zijn/haar huisdier

een kwetsbare situatie van de eigenaar (bijvoorbeeld door fi-

en beslissen wat met het dier gedaan wordt.

nanciële moeilijkheden en/of een verslaving). Dierenmishan2

deling is bovendien gelinkt aan andere vormen van geweld, zoals kindermishandeling en huiselijk geweld. Dit maakt het 3

3.4 Rampenplan

extra belangrijk om dierenmishandeling zo vroegtijdig als

De zorg voor dieren bij rampen of crisissituaties is belegd bij

mogelijk te signaleren en hierop te acteren.

de veiligheidsregio. In het geval van gemeente Medemblik is dit veiligheidsregio Noord-Holland Noord. Het redden

Hoewel het niet altijd makkelijk is om te bepalen of er sprake

van dieren is een vast onderdeel van het takenpakket van de

is van dierenmishandeling is het – voor zowel het dier als de

brandweer en ook onderdeel van een van de leergangen.

eigenaren – belangrijk dat dierenleed gesignaleerd wordt.

Omdat de situaties waarin dieren gered moeten worden sterk

De signalenkaart in bijlage 1 van deze nota kan helpen bij het

uiteenlopen, zijn onderdelen van de opleiding en oefeningen

herkennen van signalen van dierenmishandeling, waaronder

hiervoor breed opgezet. Manschappen van de brandweer

signalen van de verwaarlozing van een dier. De gemeente

worden getraind aan de hand van praktijkgerichte scenario’s,

vindt het belangrijk dat bij (vermoedens van) dierenmishan-

met aandacht voor zowel kleine huisdieren als grote land-

deling contact wordt opgenomen met meldpunt 144, zodat

bouwdieren. Zo oefent de brandweer het volgende:

overlegd kan worden over de zorgen en de melding zo nodig in behandeling kan worden genomen.

•

Herkennen van vluchtgedrag en daar adequaat op reageren;

•

Gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen en ACTIEPUNT 2:

hulpmiddelen, zoals vanghandschoenen, vangstokken en noodhalsters; •

We maken inwoners bewuster van de signalen van dierenmishandeling en stimuleren hen om contact op te nemen met meldpunt 144 bij (vermoedens van) dierenmishandeling.

Samenwerking met externe deskundigen, zoals dierenartsen en de dierenambulance;

•

Technische reddingen van zowel kleine als grote dieren, bijvoorbeeld uit een hek, trailer of mestput;

•

Specifieke scenario’s zoals stalbranden, verkeersongevallen met veetransporten of dieren in spouwmuren of

ACTIEPUNT 3:

motorkappen.

We maken gemeentelijke hulpverleners die achter de voordeur komen bewuster van de signalen van dierenmishandeling zodat zij de juiste acties kunnen nemen voor het dier, de eigenaar en het gezin .

3.5 Dierenmishandeling Helaas komt dierenmishandeling ook in een welvarend land als Nederland nog veelvuldig voor. Dierenmishandeling gaat niet alleen over lichamelijk geweld tegen dieren, maar ook over de uithongering of verwaarlozing van een dier. Het mishandelen van een dier is traumatiserend voor het dier zelf en is

2

Bron: Pagina ‘Dierenmishandeling en -verwaarlozing’ op de website van het LICG.

3

Bron: Pagina ‘Dierenmishandeling’ op de website van het Expertisecentrum huiselijk geweld en kindermishandeling.

10

4. Gehouden dieren

Een gehouden dier is een dier wat een eigenaar heeft. Dit kan een huisdier zijn, zoals een hond, kat, konijn, kanarie of fret, maar ook een hobbydier zoals een paard, geit of kip. Veel mensen houden een dier voor gezelschap en zien het dier als onderdeel van hun gezin. Het houden van een dier kan veel plezier bieden, maar brengt ook veel verantwoordelijkheden en verplichtingen met zich mee.

4.1 Hondenbeleid

zijn in het Aanwijzingsbesluit ook verschillende gebieden als

Sinds 1 april 2013 bestaat een landelijke chip- en registra-

hondenlosloopgebieden aangewezen. Deze worden waar

tieplicht voor honden. Bovendien staan in de Algemene

mogelijk omheind. In 2025 zal het aangewezen honden-

plaatselijke verordening (Apv) gemeente Medemblik 2025

losloopgebied in het Kreekbos (Wognum) en het Meester

verschillende bepalingen die betrekking hebben op de ver-

Derrikspark (Zwaagdijk-West) omheind worden.

antwoordelijkheden van hondenbezitters. Zo is in artikel 2:26b van de Apv de verplichting tot het opruimen van de

Om hondeneigenaren in de gemeente zo goed mogelijk te

uitwerpselen van honden en het meenemen van hulpmidde-

informeren over hun verplichtingen en de in de gemeente be-

len hiervoor gespecificeerd. In artikel 2:26a van de Apv zijn

schikbare voorzieningen, is hier een aparte pagina voor op de

bovendien bepalingen opgenomen over de gebieden waar

gemeentelijke website getiteld ‘Honden uitlaten’. Op deze

honden niet mogen komen en waar zij enkel aangelijnd mo-

pagina wordt herhaald dat inwoners een opruimplicht heb-

gen komen. In aanvulling hierop is op 1 april 2025 het ‘Aanwij-

ben en wordt op een kaart laten zien in welke gebieden een

zingsbesluit hondenlosloop- en verbodsgebieden’ vastge-

aanlijnplicht geldt en waar de aangewezen hondenlosloop-

steld door het college van burgemeester en wethouders.

gebieden zijn.

In het Aanwijzingsbesluit zijn, in aanvulling op de Apv, gebie-

Inwoners van gemeente Medemblik hoeven sinds 1 januari

den aangewezen waarin honden niet mogen komen en ge-

2024 geen hondenbelasting meer te betalen. Deze belasting

bieden waar honden enkel aangelijnd mogen komen. Er is

is afgeschaft op verzoek van de gehele gemeenteraad.

voor gekozen om een aantal natuurgebieden aan te wijzen als gebieden waar honden enkel aangelijnd mogen komen. Uit onderzoek blijkt namelijk dat loslopende honden in het wild levende dieren verstoren met hun aanwezigheid en geur.

We vinden het belangrijk dat de aanlijnplicht in deze gebieden wordt nageleefd en informeren inwoners hier dan ook zo goed mogelijk over. Tegelijkertijd realiseren we ons dat er veel behoefte is aan losloopgebieden voor honden. Daarom

4

ACTIEPUNT 4:

4

We evalueren of er aanvullende regelingen nodig zijn voor het hondenbeleid en stellen waar nodig nieuw (aanvullend) beleid op.

Bron: Gedragsstrategie honden aanlijnen: Handreiking voor natuurbeheerders. 12

gevechten) en vervuiling van de omgeving doordat de katten ACTIEPUNT 5:

naar eten zoeken en hierbij bijvoorbeeld vuilniszakken openscheuren. Katten hebben bovendien een negatief effect op

We evalueren het ‘Aanwijzingsbesluit hondenlosloop- en verbodsgebieden’ en passen dit aan waar nodig.

de populatie vogels en kleine zoogdieren. Om overlast van zwerfkatten tegen te gaan, wordt in gemeente Medemblik gebruik gemaakt van zogenaamde TNR-acties. Deze acties worden uitgevoerd door het Heber-

4.1.1 Bijtincidenten

dina Japin-Timmer Dierentehuis en Dierenambulance Hoorn

Op basis van artikel 2:26 van de Apv, heeft de burgemeester

en omstreken. Bij de TNR-acties worden zwerfkatten met

de bevoegdheid om een aanlijngebod of aanlijn- en muil-

vangkooien gevangen (Trap), gesteriliseerd of gecastreerd

korfgebod op te leggen wanneer hij/zij een hond gevaarlijk of

(Neuter), gechipt, en teruggezet op de vangplek (Return).

hinderlijk acht. Een hond kan als gevaarlijk of hinderlijk wor-

Wanneer een gevangen kat tam blijkt te zijn, wordt deze niet

den geoormerkt wanneer de hond een mens of dier gebeten

teruggezet op de vangplek, maar wordt de kat ter adoptie

heeft.

aangeboden. Gesteriliseerde/gecastreerde katten zorgen uiteindelijk voor minder overlast, aangezien zij minder vech-

Op 2 juni 2025 zijn door de burgemeester de ‘Beleidsregels

ten, krijsen en niet langer sproeien. Bovendien zou de omvang

aanpak hondenbijtincidenten gemeente Medemblik 2025’

van het aantal zwerfkatten op termijn ook stabiliseren of zelfs

vastgesteld. Met het vaststellen van deze beleidsregels zorgt

afnemen doordat de katten zich niet langer kunnen voort-

de gemeente ervoor dat het voor iedereen duidelijk is welke

planten. Hierdoor wordt de negatieve impact die katten op

maatregelen de burgemeester in welke gevallen kan opleg-

het ecosysteem hebben zoveel mogelijk ingeperkt.

gen. Bovendien wordt met deze beleidsregels een uniforme aanpak met betrekking tot meldingen over bijtincidenten ge-

Om ervoor te zorgen dat het aantal zwerfkatten afneemt,

realiseerd.

is het van belang dat huiskatten in mindere mate verwilderen. Jaarlijks raken er landelijk 62.500 katten zoek, waarbij in

Een melding van een bijtincident kan bij de politie of de ge-

slechts 17% van de gevallen de kat herenigd kan worden met

meente binnenkomen. Na een melding wordt informatie over

het baasje. Bij zoekgeraakte honden ligt dit percentage be-

het bijtincident verzameld en wordt het bijtincident gere-

duidend hoger met 93%. Een mogelijke verklaring voor dit

gistreerd. Het bijtincident wordt vervolgens door de burge-

verschil is de afwezigheid van een chipplicht voor katten. De

meester beoordeeld en gekwalificeerd als licht bijtincident,

gemeente beschouwt het laten chippen van huiskatten als

ernstig bijtincident of zeer ernstig bijtincident. Hierop vol-

zeer wenselijk, aangezien het de kans vergroot dat een zoek-

gend kan ervoor gekozen worden om een maatregel op te

geraakte kat herenigd wordt met zijn eigenaar. Minister Piet

leggen. Zo kan een waarschuwingsbrief verstuurd worden of

Adema (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) gaf in 2023

kan een aanlijngebod of aanlijn- en muilkorfgebod worden

al aan onderzoek te willen doen naar de invoering van een

opgelegd. De houder/eigenaar van een hond kan bezwaar

landelijke registratie- en chipplicht voor huiskatten. Het hui-

maken tegen de opgelegde maatregel door middels een ge-

dige kabinet streeft ernaar om deze plicht in 2026 in te kun-

dragstest aan te tonen dat de hond niet gevaarlijk/hinderlijk is.

nen voeren. Gemeente Medemblik is voorstander van deze

5

plicht en houdt ontwikkelingen op dit gebied nauwlettend in de gaten.

Een houder/eigenaar van een hond kan de gemeente schriftelijk verzoeken om een opgelegd aanlijngebod of aanlijn- en muilkorfgebod te heroverwegen wanneer minimaal één jaar

4.3 Dumpen en het afstaan van dieren

geen incidenten meer hebben plaatsgevonden.

Helaas gebeurt het weleens dat mensen hun huisdier ‘dumpen’ (ofwel ergens achterlaten). Het dumpen van huisdie-

4.2 (Zwerf)katten

ren zorgt voor stressvolle en gevaarlijke situaties voor de

Zwerfkatten zijn katten zonder eigenaar die niet (meer) geso-

dieren en is bovendien strafbaar. Desondanks worden nog

cialiseerd zijn en dat ook niet meer kunnen worden. Anders

steeds veel huisdieren achtergelaten en in 2024 is voor het

dan zoekgeraakte huiskatten, kunnen deze dieren niet her-

tweede jaar op rij een stijging te zien in het aantal afgestane,

plaatst worden. Zwerfkatten brengen soms overlast met zich

gedumpte en zwervende dieren die bij dierenorganisaties

mee. Denk hierbij aan lawaai (vooral tijdens de paartijd of bij

binnenkomen.

6

5

Bron: Pagina ‘Chip je kat!’ op de website van de Dierenbescherming.

6

Bron: Pagina ‘Aantal dumpingen en afstandsdieren wéér gestegen’ op de website van Stichting DierenLot. 13

De belangrijkste redenen om afstand te doen van een dier

mobiliteit ondersteuning kunnen gebruiken bij de verzorging

blijven het hebben van te weinig geld of tijd voor het dier. Om

van hun huisdier, en voor wie het lastig is om dit in hun eigen

het afstaan en dumpen van huisdieren zoveel mogelijk te be-

netwerk of via betaalde hulp te organiseren. De vrijwilligers

perken is het van belang dat mensen zich voor de aanschaf

bieden praktische ondersteuning, zoals het verschonen van

van het dier verdiepen in de zorg die het dier behoeft en de

de kattenbak of vogelkooi, het uitlaten van de hond voor lan-

tijd en kosten die hierbij komen kijken. Een goed startpunt

gere wandelingen, of het begeleiden van het huisdier naar de

hiervoor is het Landelijk Informatiecentrum Gezelschapsdie-

dierenarts wanneer dat nodig is. In de gemeente Medemblik

ren (LICG) die informatie verschaft over de zorg die verschil-

is het Dierenbuddy-programma op dit moment nog niet actief.

lende dieren behoeven.

ACTIEPUNT 6:

ACTIEPUNT 7:

We stimuleren inwoners om zich goed te informeren over de verzorging en behoeften van een huisdier, voordat zij tot aanschaf overgaan.

We wijzen inwoners op organisaties die kunnen ondersteunen bij de verzorging van hun huisdieren in situaties waarin dit voor inwoners (tijdelijk) lastig is. ACTIEPUNT 8:

4.4 Hulp met huisdieren

We onderzoeken de mogelijkheden om het programma Dierenbuddy van de Dierenbescherming als ondersteuning aan te bieden aan inwoners van de gemeente Medemblik.

Het kan voorkomen dat er moeilijkheden worden ondervonden bij de zorg voor een huisdier. Zo kunnen financiële problemen of gezondheidsproblemen van de eigenaar het moeilijk maken om passende zorg aan hun dier te bieden. Maar ook onverwachte nestjes of schijnbare gedragsproblemen van het huisdier kunnen tot zorgen bij de eigenaar leiden. In dit soort gevallen kan altijd de Dierenbescherming gebeld

4.5 Hobbydieren

worden voor advies en in sommige gevallen hulp.

Naast honden, katten en cavia’s, hebben sommige mensen Minima (personen of gezinnen die moeten leven van een rela-

ook een hobbydier in bezit. Hobbydieren zijn landbouwdieren

tief laag inkomen) met huisdieren kunnen bovendien terecht

die in kleine aantallen en zonder commercieel doel gehou-

bij stichting Blijdschap Voor De Dieren. Deze organisatie stelt

den worden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan varkens, kippen,

dierenvoedselpakketten met voedsel en verzorgingspro-

geiten of paarden. Voor hobbydieren gelden op sommige

ducten voor verschillende soorten huisdieren ter beschik-

gebieden andere regels dan voor het houden van reguliere

king aan minima tegen een lage eigen bijdrage. De stichting

huisdieren, zoals een hond of kat. Hobbydieren vallen op be-

biedt ook een dierenverzekering voor minima aan en heeft

paalde gebieden namelijk onder de regels voor commercieel

recent een dierenarts app ontwikkeld waar iedereen met

gehouden dieren. Hierbij gaat het bijvoorbeeld over de re-

vragen over de gezondheid van zijn/haar huisdier gebruik van

gels omtrent huisvesting, vervoer en besmettelijke dierziek-

kan maken. Hoewel er geen sprake is van een formele samen-

ten. Zo is de eigenaar van een hobbydier verplicht om bij een

werking tussen de stichting en de gemeente, beschouwt de

vermoeden van een besmettelijke dierziekte een dierenarts

gemeente Medemblik de activiteiten van de stichting als zeer

in te schakelen, die de ziekte in sommige gevallen verplicht

waardevol. In dat kader is in 2024 op dierendag via de ge-

moet melden bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautori-

meentelijke sociale media kanalen aandacht besteed aan de

teit (NVWA). Voor meer informatie over de regels voor hob-

stichting en haar aanbod. Bovendien is de stichting in 2024

bydieren, verwijzen wij de lezer naar de pagina ‘Dierenwelzijn

aanwezig geweest op het door de gemeente Medemblik ge-

huis- en hobbydieren’ van de Rijksoverheid.

organiseerd Winterfestijn – een leuke middag voor mensen met een kleinere portemonnee – om meer te vertellen over

Aanvullend op de landelijke wet- en regelgeving, staan in de

hun diensten.

Apv van gemeente Medemblik aanvullende bepalingen m.b.t. het houden van hobbydieren gespecificeerd. Zo staat in ar-

Een ander initiatief dat ondersteuning biedt aan mensen met

tikel 4:18 van de Apv beschreven dat het over het algemeen

huisdieren is het Dierenbuddy-programma van de Dierenbe-

verboden is om in parken, plantsoenen, publiek toegankelij-

scherming. Dit programma koppelt vrijwilligers aan mensen

ke natuurgebieden of op andere terreinen die voor recreatief

die vanwege leeftijd, gezondheidsproblemen of beperkte

gebruik beschikbaar zijn, paard te rijden of met een paard 14

aanwezig te zijn. Artikel 2:26b van de Apv specificeert bovendien een opruimplicht voor de uitwerpselen van paarden (binnen de bebouwde kom en in bepaalde gebieden buiten de bebouwde kom).

ACTIEPUNT 9:

We informeren inwoners actiever over de geldende regels uit de Apv met betrekking tot het houden van paarden, waaronder de opruimplicht voor uitwerpselen.

5. Recreatie met dieren Recreatie met dieren vindt bijvoorbeeld plaats op kinderboerderijen en bij evenementen van tijdelijke aard met dieren. Kinderboerderijen en evenementen met dieren hebben niet alleen een recreatieve functie, maar bieden inwoners ook de mogelijkheid om met dieren in contact te komen en over ze te leren. Tegelijkertijd kan het inzetten van dieren voor recreatieve doeleinden voor schrijnende situaties zorgen wanneer dierenwelzijn als ondergeschikt wordt beschouwd aan het vermaak van bezoekers. Zolang dierenwelzijn echter geborgd blijft en de intrinsieke waarde van dieren als leidend wordt beschouwd, kunnen kinderboerderijen en evenementen met dieren een mooie toevoeging aan het dagelijks leven bieden. 5.1 Kinderboerderijen In gemeente Medemblik bevinden zich verschillende kinder-

5.1.2 Kinderboerderij de Put

boerderijen, waaronder kinderboerderij ’t Langoortje in Me-

Kinderboerderij de Put wordt sinds 1 augustus 2019 beheerd

demblik, kinderboerderij de Put in Andijk en de (kinder)boer-

door de nabijgelegen stichting Wings of Change. De kinder-

derij bij Calidus in Wognum. Kinderboerderijen hebben niet

boerderij was lange tijd gevestigd in park de Put in Andijk. Park

alleen een recreatieve, maar ook een educatieve functie. Ze

de Put is gebouwd op een oude vuilnisstort en door inklinking

bieden inwoners namelijk een plek waar zij in aanraking kun-

moest de bodem in 2021 voorzien worden van een nieuwe

nen komen met (boerderij)dieren en meer over deze dieren

deklaag. De kinderboerderij moest hierdoor van de grond

kunnen leren. Gezien deze veronderstelde functies van kin-

verwijderd worden en de dieren zijn tijdelijk ondergebracht

derboerderijen, verstrekt de gemeente zowel een subsidie

op locaties van Wings of Change in Andijk. De gemeente is

aan kinderboerderij ’t Langoortje als kinderboerderij de Put.

begin 2025 begonnen met een haalbaarheidsonderzoek waarbij onderzocht wordt of er een mogelijkheid is om de kinderboerderij definitief terug te brengen op een hiervoor

5.1.1 Kinderboerderij ’t Langoortje

geschikte locatie in Andijk.

Kinderboerderij ’t Langoortje is gevestigd in het Koningin Emmapark in Medemblik. Op de kinderboerderij worden verschillende (boerderij)dieren gehouden zoals konijnen,

5.1.3 Boerderij Calidus Wognum

kippen, varkens, geiten en alpaca’s. Zowel het terrein van

In Wognum is een (kinder)boerderij gevestigd op het terrein

de kinderboerderij als het hoofdgebouw is in eigendom van

van Calidus – een zorgorganisatie voor ouderen en mensen

gemeente Medemblik. Minimaal eens per dag is een vrij-

met een verstandelijke beperking. Op de boerderij worden

williger aanwezig bij de kinderboerderij. Gedurende deze

o.a. geiten, schapen, kippen en cavia’s gehouden. De boer-

tijd is de kinderboerderij geopend voor publiek. Bezoekers

derij biedt gevarieerde dagbesteding voor verschillende

kunnen rondkijken en vrijwilligers leiden hen graag rond en

cliënten die bijvoorbeeld helpen met de verzorging van de

vertellen meer over de aanwezige dieren. Wanneer er geen

dieren. Tijdens de openingstijden is de (kinder)boerderij voor

vrijwilliger op het terrein aanwezig is, zijn de dieren van achter

iedereen te bezoeken.

het hek te bezichtigen. 16

5.3.1 Kortebaandraverijen ACTIEPUNT 10:

In gemeente Medemblik worden jaarlijks kortebaandraverijen georganiseerd in Medemblik en Wognum. Deze dra-

We stellen nieuwe nadere regels op voor de subsidieverlening aan kinderboerderijen, waarbij dierenwelzijn en de educatieve functie van kinderboerderijen leidende principes zijn.

verijen, waarbij paarden in een kort parcours racen, zijn een traditioneel en geliefd onderdeel van het lokaal cultureel erfgoed. De organisatie van de kortebaandraverijen valt onder de verantwoordelijkheid van lokale verenigingen, die nauw samenwerken met de gemeente om het evenement veilig en soepel te laten verlopen. Stichting Dier&Recht heeft meermaals zorgen geuit over dierenwelzijn bij de kortebaandraverijen. Volgens de organisatie ervaren paarden tijdens deze

5.2 Hertenkampen

wedstrijden stress, angst en pijn als gevolg van het gebruik

Op dit moment is er geen hertenkamp in gemeente Me-

van ‘dwangmiddelen’ zoals oordoppen en het vastbinden

demblik. Edelherten en damherten staan niet op de huis- en

van de tong van het paard. De stichting pleit daarom voor het

hobbydierenlijst. Dit komt door de zorgen over het welzijn

beëindigen van de evenementen, omdat deze volgens haar

van mens en dier bij het houden van de dieren. Bij wijze van

niet in overeenstemming zijn met de hedendaagse normen

uitzondering mogen de herten nog wel aangeschaft en ge-

voor dierenwelzijn.

houden worden. Gezien de zorgen van de Wetenschappelijke Adviescommissie Positieflijst en het Adviescollege Huis- en

De organiserende harddraverijverenigingen benadrukken

Hobbydierenlijst, zal er zorgvuldig gekeken worden naar de

daarentegen dat de kortebaandraverijen plaatsvinden bin-

wenselijkheid van een hertenkamp wanneer plannen voor

nen een strikt gereguleerd kader. Volgens hen gelden dui-

het starten hiervan binnen de invloedssfeer van de gemeen-

delijke voorschriften voor het gebruik van hulpmiddelen,

te liggen. Hierbij zullen de zorgen als het gaat om het welzijn

en het gebruik van de zweep is al jaren verboden tijdens de

van mensen en dieren zorgvuldig meegenomen worden in de

kortebaandraverijen. De wedstrijden staan onder toezicht

afwegingen.

van de Stichting Nederlandse Draf- en Rensport (NDR) en bij iedere wedstrijd moet verplicht een gespecialiseerd dierenarts aanwezig zijn die toeziet op de gezondheid van de dieren.

5.3 Evenementen met dieren

Daarnaast wordt toegezien op het dierenwelzijn bij extreme

Voor het organiseren van evenementen (waaronder evene-

weersomstandigheden via het hitteprotocol van de Sector-

menten met dieren) is het verplicht om een vergunning aan te

raad Paarden.

vragen bij de gemeente waarin het evenement plaatsvindt. Op landelijk niveau is dierenwelzijn bij evenementen uitput-

Hoewel gemeenten geen juridische grondslag hebben om

tend geregeld in onder andere de Wet dieren. Een gemeente

een evenement te verbieden op basis van dierenwelzijn – zo-

heeft daarom geen bevoegdheid om op grond van dieren-

lang voldaan wordt aan de wetgeving – hecht de gemeente

welzijn extra voorwaarden te verbinden aan evenementen of

Medemblik waarde aan een open en respectvolle dialoog.

om een evenement te verbieden op deze grond.

Om die reden heeft de gemeente Medemblik in 2024 als eerste gemeente in Nederland een dialoog gefaciliteerd tussen

Evenementen waarbij dieren worden ingezet, moeten worden

verschillende belanghebbenden in dit maatschappelijke de-

aangemeld bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit

bat. Aan het gesprek namen onder anderen bestuursleden

(NVWA). De NVWA ziet erop toe dat tijdens de evenementen

van Harddraverijvereniging Medemblik en een bestuurslid

wordt voldaan aan de geldende wet- en regelgeving op het

van Stichting Kortebaandraverij Wognum deel, evenals een

gebied van dierenwelzijn en is bevoegd om hierop handha-

dierenarts die regelmatig als toezichthoudend veearts op-

vend op te treden.

treedt bij de kortebaandraverijen, een woordvoerder van Stichting Dier&Recht en de voorzitter van de Kortebaanbond.

ACTIEPUNT 11:

Het gesprek verliep in goede sfeer en bood ruimte voor wederzijds begrip. Daarmee is invulling gegeven aan de ge-

We kijken naar de mogelijkheden die we hebben om de organisatoren van evenementen met dieren sterker te wijzen op de wet- en regelgeving omtrent dierenwelzijn waar zij zich aan moeten houden.

meentelijke rol in deze discussie: faciliterend aan het maatschappelijk debat, maar zonder oordeel over de inhoudelijke standpunten. De gemeente verstrekt geen subsidie voor de kortebaandraverijen en ziet voor zichzelf geen actieve rol in het verder reguleren of beïnvloeden van de evenementen, mits deze plaatsvinden binnen de kaders van de geldende wet- en regelgeving. 17

6. In het wild levende dieren

Hoewel veel dieren in gemeente Medemblik als huisdier of hobbydier worden gehouden, hebben nog veel meer dieren en diersoorten geen eigenaar. Zij leven in het wild. Denk hierbij bijvoorbeeld aan dieren als egels, vossen, kikkers, vissen en steenmarters. Maar ook veel vogels en insecten horen bij deze categorie dieren.

6.1 Beheersing van overlast door dieren

6.1.1.1 Eikenprocessierups

Hoewel mensen en dieren vaak harmonieus met elkaar sa-

De eikenprocessierups is de larve van de nachtvlinder. De

menleven, kan het voorkomen dat mensen overlast ervaren

rups komt in de zomermaanden in bijna heel Nederland op

van dieren. Zo kan een ongedierteplaag in en rond het huis

eikenbomen voor. Tussen half mei en eind juni krijgen de rup-

een negatieve invloed hebben op het woonplezier en kun-

sen sterk irriterende zogenoemde ‘brandharen’. Contact met

nen dieren als ganzen, knobbelzwanen, kraaien, meerkoeten,

deze brandharen kan tot klachten leiden, voor zowel mensen

smienten en kauwen schade veroorzaken aan landbouwge-

als andere dieren.

wassen en privé-eigendommen als een rieten dak. Wanneer inwoners eikenprocessierupsen zien in de gemeente worden zij gevraagd om dit via een Fixi-melding door te

6.1.1 Plaagdieren

geven. De gemeente controleert bovendien regelmatig de

Onder plaagdieren verstaan we dieren die voor inwoners on-

eiken in de periode dat de eikenprocessierups actief is en

gewenst zijn en die overlast veroorzaken in hun woning en/of

haar brandharen verliest. Als de rupsen gezien worden op ei-

tuin. Deze dieren worden in de volksmond ook wel ongedierte

kenbomen, worden deze bomen afgezet met linten. Een ge-

genoemd. Denk hierbij bijvoorbeeld aan muizen, ratten, wes-

specialiseerd bedrijf wordt vervolgens ingezet om de rupsen

pen, zilvervisjes, mieren en slakken. Wanneer deze dieren in

binnen de bebouwde kom te verwijderen. Op plekken waar

groten getale in of rond het huis voorkomen, kunnen zij voor

de rups geen tot weinig overlast veroorzaakt, worden de rup-

overlast en een lagere mate van woonplezier zorgen.

sen niet verwijderd door de gemeente.

Het beste is om de aanwezigheid van plaagdieren te voorkomen. Regelmatig schoonmaken, het zorgvuldig weggooien

6.1.2 Vogels in de landbouw

en opslaan van afval en het dichtmaken van mogelijke plek-

Vogels als knobbelzwanen, ganzen, duiven en kraaiachtigen

ken waardoor plaagdieren een huis binnen kunnen komen,

komen veel voor in gemeente Medemblik en veroorzaken

kan overlast voorkomen. Inwoners die te maken hebben

veelvuldig schade aan landbouwgewassen. Om de dieren

met overlast door plaagdieren, worden door de gemeente

af te schrikken, wordt in de akkerbouw en fruitteelt gebruik

Medemblik verwezen naar HVC. HVC biedt tips om overlast

gemaakt van knalapparatuur. Hierbij worden de dieren door

door plaagdieren te voorkomen en kan inwoners indien nodig

het produceren van een luide knal verjaagd om zo op een re-

helpen bij het bestrijden van een plaag.

latief diervriendelijke manier de gewassen te beschermen. 18

De periode en duur van de inzet van knalapparatuur is van di-

Noorder-Koggenland, De Oude Kogge en Het Grootslag

verse factoren afhankelijk. Het soort gewas, het seizoen en

Deze overeenkomsten geven de Wildbeheereenheden het

het weer spelen een belangrijke rol, maar ook de ligging van

recht om op de wateren en gronden, voorheen in eigendom

het land en de aanwezigheid van vogels en ander wild is hierbij

van het Hoogheemraadschap, binnen diverse gebieden in

van belang. Om voor omwonenden van een opgesteld kna-

gemeente Medemblik te jagen. Dit om o.a. de schadebe-

lapparaat de overlast zoveel mogelijk te beperken, is het voor

strijding op ganzen te vergemakkelijken voor jagers. Toen

de telers verboden om tussen 21:00 uur en 08:00 uur gebruik

het Hoogheemraadschap in 2024 het wegbeheer overdroeg

te maken van akoestische verjaagmethoden. Tijdens deze

aan de gemeente, werden ook de privaatrechtelijke overeen-

uren moeten telers alternatieve visuele verjaagmethoden

komsten, afgesloten op de over te dragen percelen, over-

gebruiken.

gedragen. In andere woorden: met het overdragen van het

7

wegbeheer, kreeg de gemeente Medemblik ook de lopende Wegens de maatschappelijke schade die ganzen veroor-

jachtovereenkomsten in beheer.

8

zaken, heeft de provincie Noord-Holland begin 2025 het ‘Faunabeheerplan Ganzen 2025-2031’ goedgekeurd. Dit

In natuur- en recreatiegebied het Egboetswater heeft het

plan is door de Faunabeheereenheid Noord-Holland opge-

Recreatieschap Westfriesland jachtrechten verhuurd op de

steld op basis van een uitgebreide gegevensbasis. Het Fau-

grond die in haar bezit is. In navolging hiervan heeft gemeen-

nabeheerplan richt zich op het beperken van de maatschap-

te Medemblik op dezelfde wijze jachtrechten verhuurd op

pelijke schade die ganzen veroorzaken door in te zetten op

haar grondgebied in het Egboetswater. Op deze wijze kun-

preventieve maatregelen en populatiereductie van verschil-

nen jagers op effectieve wijze het wild in het natuurgebied

lende ganzensoorten middels erkend effectieve methoden.

op gepaste wijze beheren en hebben zij de mogelijkheid om

9

met een geladen geweer door het gebied te lopen (iets wat bijvoorbeeld voor de verjaging van ganzen van belang is).

6.2 Jacht en schadebestrijding

De door gemeente Medemblik afgesloten overeenkomst

Jacht en schadebestrijding zijn twee aparte begrippen. Bij

loopt van 1 augustus 2024 tot 1 augustus 2030.

jacht worden vijf wildsoorten gedurende een bepaalde periode in het jaar bejaagd. Het gaat hierbij om de haas, fazant,

Jachtvergunningshouders zijn verplicht om de jacht en scha-

wilde eend, houtduif en het konijn. In het geval van schade-

debestrijding uit te oefenen als goed jachthouder en over-

bestrijding kan ook gebruik worden gemaakt van het afschot

eenkomstig met de wetgeving te handelen, waaronder de

van dieren, maar dit wordt specifiek ingezet om landbouw-

Omgevingswet.

schade of schade aan flora en fauna te voorkomen en/of om de openbare veiligheid en volksgezondheid te beschermen. ACTIEPUNT 12:

De regels voor jacht en schadebestrijding zijn opgenomen in de Omgevingswet en uitgewerkt in provinciale faunabe-

We organiseren een overleg met alle relevante belanghebbenden om gezamenlijk de jacht en schadebestrijding in onze gemeente te evalueren, een standpunt in te nemen en, indien nodig, na het verlopen van de huidige overeenkomsten nieuwe jachtrechten af te geven.

heerplannen. Er ligt enkel een bevoegdheid bij de gemeente wanneer zij grondeigenaar is. In dit geval mag de gemeente jachtrechten op gemeentelijke eigendommen verlenen. In gemeente Medemblik speelt jacht een gereguleerde rol binnen het kader van natuurbeheer en schadebestrijding. Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier heeft voor de periode van 1 januari 2024 tot 31 december 2029 jachtovereenkomsten afgesloten met de Wildbeheereenheden

7 Deze tijdsbeperking is opgenomen in de ‘Uitvoeringsregels voor het gebruik van knalapparatuur ter voorkoming van schade aan gewassen’, opgesteld door de Regionale Uitvoeringsdienst Noord-Holland Noord (RUD NHN). In deze uitvoeringsregels is vastgelegd waaraan het gebruik van knalapparaten moet voldoen. 8

Deze maatschappelijke schade bestaat onder andere uit de schade die ganzen veroorzaken aan natuurgebieden (door bijvoorbeeld rietkragen kaal te eten), het gevaar wat zij vormen voor de vliegveiligheid en de vele miljoenen euro’s aan schade die zij jaarlijks in de provincie Noord-Holland veroorzaken door gewassen te eten en te vertrappen. 9

Zie de FBE-bibliotheek voor alle delen (A t/m D) van het vastgestelde ‘Faunabeheerplan Ganzen 2025-2031’. 19

6.3 Viswater en vissen

Baggeren van watergangen vindt plaats in het najaar en de

Gemeente Medemblik kent een diversiteit aan typen viswa-

winter omdat vissen en amfibieën dan minder actief zijn, en

ter, waaronder het Overlekerkanaal, het IJsselmeer, de Koop-

dus minder zuurstof gebruiken.

mansput en de Visput in Andijk. Hierdoor zijn talrijke prachtige visstekken met een grote diversiteit aan vissoorten voorhan-

Wanneer na werkzaamheden meer dan twintig dode vissen of

den. In gemeente Medemblik is vissen algemeen toegestaan,

vissen in nood worden gezien, kan contact worden opgeno-

met uitzondering van de havengebieden. Voor een specifiek

men met het HHNK. Onder deze grens van twintig vissen, is de

gedeelte van de haven van Medemblik heeft Stadshaven BV

gemeente het eerste aanspreekpunt.

10

Medemblik toestemming verleend aan HSV Viscollege VNK Medemblik en zijn leden om hier vissen. Hier zijn wel aanvul-

6.4 Beheer openbaar groen

lende voorwaarden aan verbonden.

In de gemeente Medemblik zijn verschillende groene geDe gemeente heeft een vaar- en visfolder beschikbaar ge-

bieden te vinden waar dieren leven. Zo zijn verscheidene

steld die een overzicht biedt van de toegestane viswateren

natuur- en recreatiegebieden, zoals het Egboetswater, on-

en vaarwegen binnen de gemeentegrenzen. De folder is een

derdeel van de gemeente. Deze natuur- en recreatiegebie-

essentiële bron van informatie voor het bevorderen van ver-

den worden beheerd en onderhouden door Recreatieschap

antwoord en duurzaam gebruik van de wateren en onder-

Westfriesland. Ook buiten de natuur- en recreatiegebieden

steunt vissers bij het naleven van de geldende richtlijnen en

om, is er veel groen in gemeente Medemblik te vinden. Denk

voorschriften.

bijvoorbeeld aan de vele parkjes en plantsoenen die de gemeente rijk is. Dit openbaar groen wordt onderhouden door

Om te mogen vissen, is het verplicht om in bezit te zijn van een

de gemeente zelf, in sommige gevallen ondersteund door

VISpas of tijdelijke vergunning. Handhaving op het gebied

inwoners.

van visserij, waaronder de controle op visvergunningen (VISpas), valt onder de verantwoordelijkheid van boa’s werkzaam

In het ‘Beleidskader Openbaar Groen’ is de ambitie gesteld

in het domein ‘milieu, welzijn en infrastructuur’. Zij zorgen on-

om minimaal de huidige hoeveelheid groen in de gemeente

der andere voor toezicht op de naleving van de regels met

te behouden en waar mogelijk het aanwezige groen en de

betrekking tot de bescherming van dieren en het milieu.

biodiversiteit – de verscheidenheid aan soorten dieren en planten – te vergroten. Om de biodiversiteit te vergroten zet

Het onderhoud van de vaar- en waterwegen is verdeeld tus-

de gemeente voornamelijk in op een kwalitatieve verbete-

sen verschillende partijen. De meeste belangrijke watergan-

ring van het bestaande groenareaal. Zo wordt ingezet op het

gen (‘primaire waterlopen’) zijn in beheer en onderhoud van

verwijderen van (zwerf)afval uit groengebieden en bermen,

Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK).

worden oevers waar mogelijk natuurvriendelijk ingericht en

Het hoogheemraadschap is ook verantwoordelijk voor het

wordt op daarvoor geschikte locaties ecologisch maaibe-

merendeel van de waterlopen binnen de bebouwde kom.

heer toegepast. Bij ecologisch maaibeheer wordt bij het bepalen van het moment, de frequentie en de wijze van maaien

De gemeente heeft nog een klein gedeelte van de waterlo-

rekening gehouden met de dieren en natuur. Denk hierbij bij-

pen binnen de bebouwde kom in beheer en eigendom. Daar-

voorbeeld aan het laten staan van een cirkel gras en kruiden

naast is de gemeente verantwoordelijk voor het onderhoud

rond de stamvoet van bomen zodat insecten een beschut-

van de (eigen) wegsloten buiten de bebouwde kom. In totaal

tingsplek behouden. Gemeente Medemblik zet ook in op het

is dit zo’n 170 km aan sloot. Tenslotte zijn er nog sloten die be-

verbinden van versnipperde groengebieden, waardoor een

heerd worden door derden (particulieren, provincie enz.). Dit

robuust natuurnetwerk ontstaat wat meer uitwisseling van

zijn veelal de kleinere (‘tertiaire’) sloten

flora- en faunasoorten mogelijk maakt.

Voor zowel HHNK als de gemeente geldt dat bij het onder-

Ook Recreatieschap Westfriesland zet zich in om de kwaliteit

houd van de waterwegen rekening gehouden wordt met het

van het groenareaal te laten toenemen. Zo gebruikt het Re-

welzijn van de vissen. Dit geldt zowel voor het baggeren als

creatieschap natuurvriendelijke onkruidbestrijding en richt zij

het jaarlijks maaien van de waterplanten. Zo wordt er bij te

zich op het uitbreiden en herinrichten van natuurvriendelijke

hoge temperaturen niet gemaaid en wordt bij het maaien een

oevers en het aanleggen van kruiden- en bloemrijke bermen

vluchtweg open gelaten voor vissen.

en weiden.

10 Zie de pagina ‘Visvriendelijk maaien’ op de website van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier voor meer informatie over visvriendelijk maaien en contactgegevens van het HHNK.

20

(ANV) Hollands Noorden samen met de agrariër waar de kanACTIEPUNT 13:

sen op het erf liggen om meer dieren en planten aan te trekken. Na de erfscan wordt een verslag met tips op maat meegege-

We onderzoeken hoe in het maaibeleid meer rekening gehouden kan worden met de broedperiode van vogels.

ven. Denk hierbij bijvoorbeeld aan advies over welke planten goed passen, het plaatsen van nestkasten of insectenhotels en het aanleggen van waterplekken of bloemranden. Indien een agrariër op basis van het advies besluit om zijn/haar erf meer natuurinclusief te maken, wordt de helft van de kosten

ACTIEPUNT 14:

voor planten en andere materialen vergoed door de gemeente Medemblik. Dit wordt gedaan tot een maximum van € 400.

We breiden het aantal gemeentelijke gebieden uit waarop ecologisch maaibeheer wordt toegepast.

Wanneer meer dan € 150 in totaal wordt uitgegeven aan planten en andere materialen op basis van het advies, betaalt de gemeente ook de erfscan.

6.5.3 Natuurinclusiviteit bij nieuwbouw

6.5 Natuurinclusief bouwen en verbouwen

Ook bij nieuwbouwprojecten is er aandacht voor natuurin-