01 DOC-24-927723 Stadsplan_Medemblik

STADSPLAN MEDEMBLIK

Oktober 2024

“Ik zie je wel kijken met je ogen overal In bezielde gebouwen de nieuwen en de ouwen” ODE AAN MIJN MEDEMBLIK Mieke de Beer-Koomen

INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Ambities vanuit het programmaplan 1.3 Waarom een Stadsplan? 1.4 Het doorlopen planproces 1.5 Leeswijzer

5 7 9 11 13 15

2. Medemblik Stad nu 2.1 De historische ontwikkeling van de stad 2.2 De kernkwaliteiten van Medemblik 2.3 Wat komt er op Medemblik stad af?

17 19 21 26

3. Stadsplan 33 3.1 Wat voor stad willen we worden? 35 3.2 Ontwikkelprincipes 37 3.3 Principe 1: Een compleet centrum voor bewoners en 39 bezoekers 3.4 Principe 2: Economie en bezoek faciliteren en versterken 43 3.5 Principe 3: Vergroenen, verbinden en klimaatadaptief maken 49 3.6 Principe 4: Gevarieerd en passend woonaanbod 53 3.7 Principe 5: Bereikbaarheid en parkeren verbeteren 57 3.8 Toekomstbeeld 63 3.9 Sleutelgebieden 65

4. Sleutelgebieden 4.1 Entree centrum (rondom het voormalig Stadhuis en Stoomtramstation) 4.2 De Nieuwstraat 4.3 Entree omgeving Kasteel Radboud 4.4 Transformatiegebied “De Werven” 4.5 Entree Stadshavens 4.6 Molenblik 2 4.7A Entree West 4.7B Transformatie bestaande sportterrein

67 69

5. Aanzet tot beeldkwaliteit 5.1 Richtlijnen bebouwing 5.2 Richtlijnen openbare ruimte

97 99 103

6.

107

Van toekomstbeeld naar tastbaar resultaat

79 83 85 89 91 93 95

1. INLEIDING

Plangebied Medemblik Stad

6

INLEIDING 1.1 Aanleiding Medemblik is het levendige centrum en cultureel hart van de gemeente. Als oudste Hollandse stadje van West-Friesland, gelegen aan de IJsselmeerkust en de vele watersportmogelijkheden, heeft het een bijzondere aantrekkingskracht. Dit historische, middeleeuwse stadje inspireert velen en spreekt tot de verbeelding. Bewoners, bezoekers en ondernemers genieten volop van alles wat de stad te bieden heeft. Toch zijn er nog mogelijkheden om Medemblik verder te ontwikkelen. In het coalitieakkoord (2022-2026) is de wens verwoord om Medemblik Stad als centrum van de gemeente Medemblik te versterken. Er zijn in het verleden verschillende plannen gemaakt voor de stad Medemblik, maar ze kwamen echter niet tot uitvoering vanwege onvoldoende coördinatie en sturing. Er is nu gekozen om een gebiedsgericht programma te starten dat zich richt op de toekomst van de stad Medemblik. Het maken van een Stadsplan voor Medemblik is daar onderdeel van.

01 Door proactief te reageren op deze uitdagingen en ontwikkelingen, kan de stad haar positie versterken en beter voorbereid zijn op toekomstige veranderingen. Er zijn daarnaast verschillende plannen en onderzoeken die met elkaar verbonden kunnen worden, zodat ze gezamenlijk verder ontwikkeld worden tot concrete resultaten. Dit betreft onder andere ‘parkeren centrum noord’, het parkeerbeleid, terrassenbeleid en de wens van ondernemers om de Nieuwstraat aan te pakken. Er is nu momentum om een echte slag naar voren te maken. Het doel van het Stadsplan is om de stad gezamenlijk te verbeteren, in te spelen op veranderingen en toekomstbestendig te maken, met een bruisende mix van winkels, werken, wonen, maatschappelijke voorzieningen, recreëren, horeca, historie, cultuur, kunst en evenementen. Met een gastvrij centrum als kloppend hart met nieuw elan, waar de inwoners van de gemeente Medemblik trots op kunnen zijn! Een Stadsplan met een samenhangend en integraal verhaal dat leidt tot concrete acties en tastbaar resultaat.

De stad functioneert nu prima, maar er zijn verschillende vraagstukken die opgelost moeten worden en er blijven kansen liggen. Kansen op het gebied van economie, toerisme, woningbouw, openbare ruimte, erfgoed, evenementen, voorzieningen en parkeren om de stad als aantrekkelijk centrum nog meer te versterken. De komende jaren zal door natuurlijke ontwikkeling de bevolking vergrijzen, om vervolgens te verjongen. De woningbehoefte is landelijk groot, wat ook op Medemblik zijn weerslag zal hebben. Daarnaast vragen veranderingen in de economische structuur, klimaatverandering en de energietransitie ook om aanpassingen in gebouwen en de buitenruimte. De veranderingen in het winkellandschap zijn ook aanzienlijk. Op dit moment is de leegstand in het centrum gelukkig nog niet groot, maar het is wel van belang om vooruit te blijven kijken. Daarnaast is het van belang om actief in te spelen op regionale en landelijke trends die ook van invloed zijn op de stad. 7

8

1.2 Ambities vanuit het programmaplan Het programmaplan dat is vastgesteld door B&W in juni 2024 beschrijft de doelstellingen en een nieuwe werkwijze hoe de gemeente kan gaan werken aan een gebiedsgericht programma voor de toekomst van stad Medemblik in samenwerking met vele betrokkenen. Het doel is om de vraagstukken en politieke ambities die er nu al liggen te realiseren via een nieuw gebiedsgericht programma. Het programma richt zich op de toekomst van de hele stad, met de volgende ambitie en doelen: Ambitie: • Versterken van de centrumfunctie van de stad Medemblik. Doelen: • Cultureel hart van de gemeente: koesteren erfgoed, verbeteren beleving, verhogen rendement van bezoek; • Bereikbaar: voor auto, fiets, voetganger, OV - voor zowel bewoners als bezoekers; • Ruimte voor groei: 450 woningen erbij, versterking economie, tegengaan ontgroening en faciliteren vergrijzing, passende maatschappelijke voorzieningen, meer in balans; • Verbetering maatschappelijk rendement havens: samenwerking met instellingen en ondernemers; • Veilig: verkeer en ondermijning; • Duurzaam en klimaatadaptief: gebouwen, bedrijfsvoering, mobiliteit, openbare ruimte. In het maatregelpakket programma Toekomst Stad Medemblik zijn alle activiteiten geordend en gebundeld in acht maatregelenpakketten.

Het Stadsplan vormt de eerste maatregel die wordt uitgevoerd en vormt de basis om te werken aan alle maatregelen. 9

10

1.3 Waarom een Stadsplan? Iedere effectieve stap voorwaarts begint met een duidelijk beeld van waar Medemblik naartoe wil, in het Stadsplan wordt deze visie op de toekomst van Medemblik Stad beschreven en verbeeld. Het Stadsplan Medemblik schetst: • Wat we waardevol vinden in de bestaande stad: de kernkwaliteiten en kernwaarden. • Wat de betekenis is van de stad over 10 jaar en verder. Wat willen we worden, waar willen we naar toe? • Welke ingrepen moeten we dan doen om daar te komen? • Welke sleutelprojecten we dan zien: ontwikkelingen die als vliegwiel kunnen dienen en die belangrijk zijn om snel en doeltreffend op te pakken. Het Stadsplan biedt samenhang en kwaliteit, en maakt duidelijk waar we naartoe willen. Het zorgt voor houvast en stimuleert de juiste acties voor de toekomst van de stad. Bestaande plannen en beleid zijn hierin meegenomen en verder uitgewerkt. Tegelijkertijd dient het Stadsplan als inspiratiedocument dat kansen toont en bestaande en nieuwe initiatiefnemers aanzet tot actie. In die zin is het Stadsplan ook een uitnodiging en aanjager voor vernieuwing en verbeteringen. Het Stadsplan is een langetermijnvisie en geeft een streefbeeld voor de komende 10 en misschien wel 20 jaar. Het is geen blauwdruk en biedt ruimte voor onverwachte kansen. Het grotere verhaal is daarin belangrijk, zodat de kansen herkend worden wanneer die zich aandienen.

In dit licht is het belangrijk een goede organisatie op te zetten vanuit de gemeente, die zich actief bezighoudt met de ontwikkeling van de stad en hier proactief in kan schakelen.

11

12

1.4 Het doorlopen planproces Om een breedgedragen Stadsplan voor de toekomst van Medemblik Stad te ontwikkelen, is gekozen voor een zorgvuldig en doelgericht proces met interactieve participatie van alle betrokkenen. Om de kwaliteit en aantrekkingskracht van Medemblik te vergroten, is het noodzakelijk dat eigenaren, ondernemers, bewoners, bezoekers, instellingen, corporaties, wijkraden, promotie en toerisme, kunst en cultuur en de gemeente allemaal de schouders gaan zetten onder de vernieuwing van de stad. In de eerste fase zijn alle kansen en uitdagingen van Medemblik Stad in kaart gebracht. Door middel van gesprekken met stakeholders is er zoveel mogelijk informatie verzameld uit verschillende bronnen. Er is veel draagvlak voor meer wonen, vooral voor jongeren, starters en senioren. Het verbeteren van de openbare ruimte is ook vaak genoemd als een belangrijk aandachtspunt. De openbare ruimte wordt nu vaak rommelig gevonden met een onsamenhangend geheel aan inrichtingselementen. Het centrum mag daarnaast wel wat groener en aantrekkelijker om te verblijven en ontmoeten. Ook de wens naar meer voorzieningen en activiteiten voor de jeugd werd geuit. Daarnaast is er de behoefte van ondernemers en bewoners om voldoende ruimte te behouden voor een goede autobereikbaarheid.

Het verbeteren van het openbaar vervoer is daarnaast genoemd met als kans het treinspoor te gebruiken voor regulier vervoer.

De rode draad uit de gesprekken is de sterke wens om nu door te pakken en tot tastbare resultaten te komen. De ontwikkeling van de stad moet integraal en in samenhang worden opgepakt. Er is behoefte aan nieuw elan, een goed verhaal en zeker ook tastbare actie de komende jaren. Daarbij zijn een langjarig commitment en een stevige regie vanuit de gemeente erg belangrijk volgens veel betrokkenen. In de tweede fase zijn verschillende thema’s nader onderzocht en daaruit zijn verschillende ontwikkelprincipes en sleutelgebieden uit voortgevloeid die belangrijk zijn voor de toekomst van de stad. Samen met de projectgroep en met de input van verschillende stakeholders is een samenhangende richting bepaald. Het resultaat van deze fase is voorliggend Stadsplan.

Uniek voor de stad Medemblik zijn alle waterrecreatiemogelijkheden in en om de stad die als belangrijke kwaliteit zijn benoemd en de wens om deze verder te versterken. Door bijvoorbeeld het Regattacentrum meer te betrekken bij de stad en de stadshavens meer terug te geven aan de bewoners. Het historische karakter van Medemblik, en dan met name de Nieuwstraat en de historische panden, is vaak genoemd als sterk punt dat gekoesterd moet worden.

13

14

1.5 Leeswijzer Na de inleiding in hoofdstuk 1 is in hoofdstuk 2 het verhaal van Medemblik beschreven: hoe heeft de stad zich ontwikkeld, wat zijn waardevolle structuren en wat zijn de belangrijkste uitdagingen. In hoofdstuk 3 is het Stadsplan beschreven en de visie op de verschillende uitdagingen toegelicht. De gewenste kwaliteit is aan de hand van vijf samenhangende principes, die gezamenlijk de visie vormen, beschreven. In paragraaf 3.8 is het toekomstbeeld voor Medemblik Stad samengebracht in een inspirerend totaalbeeld, met uitgebreide legenda op pagina 62. Aan het eind van dit hoofdstuk worden de verschillende sleutelgebieden, waar veel ontwikkelingen op stapel staan, kort benoemd. Hoofdstuk 4 gaat dieper in op deze sleutelgebieden, beschrijft de specifieke ingrepen per locatie en schetst het wensbeeld. In hoofdstuk 5 is de aanzet tot beeldkwaliteit voor de binnenstad van Medemblik voor zowel de openbare ruimte als bebouwing beschreven. Tot slot wordt in hoofdstuk 6 een doorkijk gegeven om van toekomstbeeld te komen tot tastbaar resultaat.

15

2. MEDEMBLIK STAD NU

18

16e eeuw

17e eeuw

1900

1940

1975

2024

MEDEMBLIK STAD NU 2.1 De historische ontwikkeling van de stad Medemblik is een historische stad met een rijke en fascinerende geschiedenis die teruggaat tot de vroege middeleeuwen. Gelegen aan de Zuiderzee heeft de stad altijd een belangrijke relatie met het water gehad. Medemblik is ontstaan rond de Oude Haven en de dam, waar de stad haar oorsprong vond als belangrijk handelsen maritiem centrum. Medemblik verkreeg stadsrechten in 1289 en is daarmee de oudste stad van West-Friesland. Deze stadsrechten betekenden een belangrijke stap in de ontwikkeling van Medemblik, aangezien dit privileges gaf op het gebied van handel en rechtspraak. Kort na het verkrijgen van stadsrechten werd Kasteel Radboud gebouwd, om de stad te beschermen tegen vijanden en om de Hollandse invloed in West-Friesland te versterken. Tijdens de Gouden Eeuw, in de 17e eeuw, beleefde Medemblik een bloeiperiode. De stad profiteerde van de bloeiende houthandel, scheepvaart op het Oostzeegebied en landbouw in de regio. De bouw van grachten, pakhuizen en statige koopmanshuizen getuigen van de welvaart die Medemblik in deze tijd kende. In de 18e eeuw raakte Medemblik in economische moeilijkheden, deels door concurrentie met andere steden en de opkomst van Amsterdam als het belangrijkste handelscentrum van Nederland.

In de 19e eeuw kreeg Medemblik een nieuwe impuls door de aanleg van een spoorlijn en een haven, wat de industriële ontwikkeling bevorderde. Dit maakte de stad aantrekkelijk voor nieuwe economische activiteiten en bracht een bescheiden mate van welvaart terug. In de 20e eeuw transformeerde Medemblik van een industriële havenstad naar een stad die zich richtte op toerisme en recreatie. In de jaren ‘30 werd de Wieringermeerpolder drooggelegd waardoor de stad grensde aan een nieuwe gemeente. Vanaf de jaren ‘60 werden de eerste uitbreidingswijken en industriegebieden ten zuiden van het centrum ontwikkeld. Medemblik werd

02 aantrekkelijk voor mensen die buiten de grote steden wilden wonen. Nieuwe woonwijken werden gebouwd met vooral eengezinswoningen en rijtjeshuizen. Ook werd de Pekelharinghaven in die periode drooggelegd om ruimte te maken voor een voetbalveld. In de jaren ‘80 en ‘90 begon Medemblik zich steeds meer te richten op toerisme. Dit leidde tot investeringen in recreatieve voorzieningen, zoals campings, jachthavens en horecagelegenheden. Met het heropenen van de Pekelharinghaven en het Regattacentrum in de 21e eeuw, en als organisator van internationale zeilwedstrijden, is Medemblik opnieuw een havenstad van internationale betekenis. De historische binnenstad en Kasteel Radboud werden belangrijke bezienswaardigheden. Watersport en -recreatie spelen nu een grote rol in de lokale economie, dankzij de ligging aan het IJsselmeer. Vandaag de dag is Medemblik een charmante stad die trots is op haar rijke geschiedenis. De Westfriese Omringdijk, de groene vestingwerken, de gedetailleerde structuur van historische straten en grachten, de talrijke monumentale gebouwen en ruime havenbekkens hebben een grote invloed op de identiteit van het stadscentrum. De stad is uitgegroeid met diverse woon- en werkmilieus en dichtheden. In het noorden de historische compacte binnenstad.

In het oosten het kleinschalige woonmilieu langs de Oostersingel met waterrijke recreatiewoningen langs de Kleine Vliet en groene Vooroevers. In het zuiden liggen de groene en waterrijke woonwijken met de dagelijkse voorzieningen, zoals sport en scholen. Ten westen van de binnenstad een bedrijventerrein met kleine tot middelgrote bedrijven. En langs de randen van de stad een uitgestrekt open landschap met karakteristieke boerderijen en erven aan de linten. Medemblik Stad kent dus een hele lange en rijke historie en was al die tijd een dynamisch gebied en hart voor de lokale gemeenschap. En dat is het nog steeds. De structuur is in de tijd grotendeels overeind gebleven en biedt nog altijd een krachtig vertrekpunt voor de verdere ontwikkeling van de stad.

19

Stadhuis

Stationsgebouw

Koningin Emmapark

Stoommachine museum

Kasteel Radboud

Weduwenhuisjes Nieuwstraat

Achterom

20

Pekelharinghaven

2.2 De kernkwaliteiten van Medemblik De ontwikkeling van Medemblik Stad begint niet bij wat moet veranderen, maar juist wat versterkt moet worden, de kernkwaliteiten van de stad zijn: • Historisch karakter • Water- en maritieme cultuur • Toerisme en recreatie • Sterke gemeenschap • Waardevolle groen- en waterstructuren Deze vijf kernwaarden vormen als het ware samen het ‘Goud van Medemblik’. Ze typeren de stad en geven haar karakter. Historisch karakter Als oudste stad van West-Friesland is Medemblik doordrenkt van een rijke geschiedenis. De Westfriese Omringdijk, de groene bolwerken, de fijnmazige structuur van historische straten en grachten, de vele monumentale panden en omvangrijke havenbekkens drukken een belangrijke stempel op de identiteit de stad. In de oude stadskern staan verschillende beeldbepalende historische gebouwen, zoals het Kasteel Radboud, het voormalig Stadhuis, het voormalig station en de Bonifaciuskerk. De verhalen liggen voor het oprapen en het zijn deze verhalen en de charme van de unieke haven- en vestingstad die de beleving en aantrekkingskracht van de stad bepalen. Het behoud van historische gebouwen en de verhalen die ermee gepaard gaan, dragen bij aan een sterk gevoel van continuïteit en identiteit voor de inwoners. Bovendien fungeert dit historische erfgoed als een belangrijke trekpleister voor toeristen.

Er worden al veel verhalen over Medemblik verteld (‘Rijk aan verhalen’, MEET Medemblik en informatieborden). Maar sommige plekken en verhalen kunnen we juist nog veel beter voor het voetlicht brengen. Zoals het Kasteel Radboud, het Koningin Emmapark als onderdeel van de groene bolwerken, het Tramstation, de Oude Haven en de dam voor het voormalig Stadhuis.

Door deze en andere verhalen op een leuke, eigentijdse en eigenzinnige manier te vertellen kan Medemblik haar identiteit nog veel beter uitdragen. Hier liggen kansen om meer toeristen te trekken, maar ook tot het binden van de eigen bewoners(trots). Water- en maritieme cultuur Medemblik heeft altijd een sterke band met het water gehad, dankzij haar ligging aan het IJsselmeer. Deze verbinding is niet alleen geografisch, maar ook historisch en cultureel. Als havenstad heeft Medemblik een rijke maritieme geschiedenis die teruggaat tot de middeleeuwen. Er zijn verschillende havens in de stad en vele watersportmogelijkheden: drie stadshavens en de Regattahaven. De aanwezigheid van water heeft Medemblik niet alleen economisch gevormd, maar ook het dagelijks leven en de cultuur. Evenementen, zoals de jaarlijkse Westfriese Waterweken, vieren deze band met het water en houden de maritieme tradities levend. Deze activiteiten trekken niet alleen toeristen, maar versterken ook de gemeenschapszin onder de inwoners, die trots zijn op hun maritieme erfgoed. Daarnaast speelt het water een cruciale rol in het toerisme van Medemblik, waarbij bezoekers genieten van zeilen en vissen tot het bewonderen van historische schepen die nog steeds in de haven liggen. Ook zijn er nog steeds scheepswerven aan de rand van de binnenstad.

De binnenstad van Medemblik is omgeven door water, waaronder de drie stadshavens en de intieme Achterom, evenals het water rond de Bolwerken en de Kleine Vliet. Hoewel het water niet altijd zichtbaar is, is het wel voelbaar en vormt het een onderscheidende kwaliteit van de stad. Activiteiten op het water, met boten en zeilschepen, versterken deze beleving. Het verbeteren van de relatie met het water biedt kansen om de aantrekkingskracht voor bezoekers en bewoners te vergroten, iets wat maar weinig steden kunnen bieden.

21

Kasteel Radboud

Vooroever strand

Bonifaciuskerk

Veerboot

Westfriese Omringdijk Bakkerijmuseum

Watersport

Westfriese waterweek

22

Oorlogsmuseum

Toerisme en recreatie Medemblik trekt jaarlijks duizenden bezoekers. De ligging aan het IJsselmeer biedt tal van recreatieve mogelijkheden, van zeilen en windsurfen tot ontspannen aan de waterkant. De natuurlijke omgeving rondom Medemblik, met uitgestrekte polders, stolpboerderijen, lintdorpen en historische kernen, maakt het gebied ideaal voor fietsen, wandelen en andere buitenactiviteiten. Dit trekt zowel dagjesmensen als toeristen die langer willen blijven, wat de lokale horeca, accommodaties en andere toeristische voorzieningen ondersteunt.

De binnenstad is een plek waar veel mensen zich mee verbonden voelen. Als bewoner, bezoeker, ondernemer, werknemer. De binnenstad is van ons allemaal. Dit is goed zichtbaar aan de vele ideeën, initiatieven en ontwikkelingen die er lopen. Er zit veel energie in de binnenstad. Het is belangrijk om iedereen op één lijn te krijgen en alle energie te mobiliseren voor vernieuwing en transformatie. Hiervoor is het essentieel om voortdurend met elkaar in dialoog te blijven over de stad en gezamenlijk te werken aan het opbouwen van vertrouwen. Vertrouwen in de samenwerking en vertrouwen in de kansen en toekomst van de stad.

Er wordt flink wat georganiseerd aan activiteiten en evenementen die veel bezoekers trekken, zoals de Westfriese Waterweken, de harddraverij, internationale zeilwedstrijden en lokale markten. Ook de historische trekpleisters, musea en andere culturele instellingen trekken toeristen aan. Van deze bezoekers profiteren lokale ondernemers en zorgt er ook voor dat de stad haar erfgoed kan blijven onderhouden en presenteren. Historisch en maritiem erfgoed en cultuur zitten in het DNA van de stad en manifesteren zich steeds meer als een belangrijke katalysator van de ontwikkeling van Medemblik Stad.

Een cruciale stap hierbij is het bieden van duidelijkheid, perspectief en betrokkenheid voor de komende jaren. De gemeente heeft hierin een sleutelrol te vervullen. Zij moet het voortouw nemen, complexe uitdagingen aangaan en samen met de betrokken partijen onderzoeken hoe belangrijke ontwikkelingen de komende jaren vorm kunnen krijgen. Door een helder toekomstbeeld te schetsen en concrete resultaten te realiseren, kan nieuw enthousiasme en vertrouwen ontstaan, wat meer partijen zal aanmoedigen om aan te haken.

Sterke gemeenschap Naast haar historische en toeristische aantrekkingskracht, blijft Medemblik in de eerste plaats een hechte, lokale gemeenschap waar mensen elkaar kennen en om elkaar geven. Deze verbondenheid, geworteld in een lange geschiedenis, wordt versterkt door lokale evenementen en activiteiten die het hele jaar door worden georganiseerd. Van de jaarlijkse kermis en de Sinterklaasintocht tot de sportevenementen en markten. Daarnaast zijn de inwoners van Medemblik actief betrokken bij lokale verenigingen, clubs en stichtingen, deze groepen vormen het hart van de lokale samenleving. Dit maakt Medemblik niet alleen een aantrekkelijke plek om te bezoeken, maar vooral een geweldige plek om te wonen. 23

Waardevolle groen- en waterstructuren

24

Waardevolle groen- en waterstructuren Medemblik ligt aan het open water van de IJsselmeerkust en omringd door een weids cultuurlandschap. De stad is rijk aan groene en waterrijke gebieden, die belangrijk zijn voor het landschap, de ecologie en de leefbaarheid. We onderscheiden de onderstaande karakteristieke groen- en waterstructuren van Medemblik Stad: •

•

•

•

• •

Medemblik ligt aan het IJsselmeer. Dit grote zoetwatermeer is van groot belang voor Medemblik. Het biedt veel recreatiemogelijkheden en het speelt een belangrijke rol bij de bescherming tegen overstromingen. Nabij het centrum ligt het buitendijks natuur- en recreatiegebied de Vooroever aan het IJsselmeer. Een prachtig groengebied met veel waarde en verblijfskwaliteit. Dit groengebied is beperkt beleefbaar in het centrum, terwijl je er zo naar toe zou kunnen wandelen. Het ontbreekt zowel aan een visuele als aan een functionele relatie. De Westfriese Omringdijk vormt de grens tussen land en water en tussen oud en nieuw land. Deze markante dijk maakt het Westfriese ‘eiland in NoordHolland’ leesbaar en beleefbaar. Bovendien verbindt de dijk Medemblik met het water en is het een belangrijke ruimtelijke drager en beschermd provinciaal monument. Het Koningin Emmapark is het grootste park in Medemblik, aangelegd in de late 19e eeuw om de levenskwaliteit te verbeteren. Het biedt wandelpaden, bankjes, een vijver en een speeltuin. Er zijn kansen om het park te verrijken met horeca en sportfaciliteiten. Het park is onderdeel van de groene bolwerken, evenals Landswerf, maar niet goed verbonden met de binnenstad.

•

•

•

•

•

De binnenstad heeft waardevolle groenstructuren, zoals de bomen in de Nieuwstraat, het groene grachtje van het Achterom, de hofjes, en het groen rond de Bonifaciuskerk. De samenhang tussen deze structuren ontbreekt, waardoor het groen onvoldoende wordt beleefd. Versterking hiervan kan de beleving en de impact van klimaatverandering en natuurwaarden verbeteren. De diverse havens, elk met hun eigen unieke karakter, vormen een cruciaal onderdeel van de geschiedenis en identiteit van de stad. Ze dragen bij aan de kenmerkende sfeer van de binnenstad en trekken een groot deel van de bezoekers aan. Medemblik is echt een waterstad, waar lokale mensen met sloepen via de polders naar de stad varen vanuit de omliggende kernen; de waterstructuur in en om het centrum wordt veel gebruikt als vaarwater. Bewoners en bezoekers ervaren echter op diverse plekken nog knelpunten. De Grote en Kleine Vliet en polder het Lichtewater ligt ten zuiden van Medemblik. Het vormt een overgangszone tussen het IJsselmeer en het binnendijkse polderlandschap. De samenhang in het gebied komt tot uitdrukking in een samenhangend watersysteem en een aaneengesloten natte natuurverbinding, die de natte natuur van het IJsselmeer, het Markermeer en diverse andere grotere watergebieden verbindt met de natte gebieden in de kop van Noord-Holland.

Deze waardevolle groen- en waterstructuur biedt prachtige uitzichten en wordt veel gebruikt door waterrecreanten. Medemblik wordt omgeven door een weids cultuurlandschap met stolpboerderijen, lintdorpen en historische kernen, deze zijn karakteristiek voor het Noord-Hollandse landschap. Aan de randen van de stad zijn er verschillende doorzichten op dit open polderlandschap.

Pronkvliet heeft een groene wandelomgeving die de wijken verbindt met de dijk en het achterliggende natuurgebied de Vooroever. Het groene gebied langs de watergang de ‘Braak’ vormt een groene ader die het gebied insteekt. Deze groenvoorziening is belangrijk voor de omliggende wijken en wordt voornamelijk gebruikt door wandelaars. 25

2.3 Wat komt er op Medemblik Stad af? Medemblik is een authentieke en historische stad. Het heeft een maritiem karakter met een prachtige ligging aan het open water en het weidse polderlandschap. De stad heeft levendige havens en een gezonde economie, ondersteund door een groot aantal bezoekers die afkomen op de unieke attracties en evenementen. De stad functioneert prima, maar kent ook uitdagingen en ziet op dit moment verschillende ontwikkelingen op zich afkomen, waar het op in zal moeten spelen: Uitdagingen op regionaal en gemeentelijk niveau: Medemblik ligt op de grens van land en water, tussen de stedenband HoornEnkhuizen en agrarisch gebied. De gemeente Medemblik is een belangrijke schakel in de regio. In ruimtelijk opzicht liggen er relaties met de omliggende gemeenten, in economisch opzicht zijn er gezamenlijke kansen. Samenwerking kan de aantrekkelijkheid van dit gebied versterken.

26

De regio is belangrijk voor de toekomst van Medemblik. Door de opschaling van kansen en ambities op het gebied van ruimtelijk beleid, arbeidsmarkt, onderwijs van lokaal naar regionaal is Medemblik samen met de regio sterk. De gemeente wil de functie van de stad Medemblik als subregionale kern versterken. Samenwerkingen met steden in West-Friesland zijn cruciaal om de regionale kracht en cohesie te vergroten en de gemeenschappelijke uitdagingen en kansen aan te pakken. Binnen de samenwerkingen is het van belang om complementair te blijven en tegelijkertijd

rekening te houden met de wensen van lokale ondernemers en bewoners, zodat de regionale ontwikkeling duurzaam en inclusief is. Gemeente Medemblik is ook één van de deelnemende partijen van de Regio Deal Noord-Holland Noord (2019). De Regio Deal is bedoeld om gezamenlijk met de regio concrete projecten en initiatieven te realiseren die bijdragen aan de economische ontwikkeling, duurzaamheid en leefbaarheid van Noord-Holland Noord. In de Regio Deal is de volgende opgave verwoord: “Vergrijzing, ontgroening, beperkte opleidingsmogelijkheden, verschraling economie, leidt tot braindrain van de regio. Dit moet worden gekeerd.” Dit zijn uitdagingen waar Medemblik ook mee te maken heeft. De gemeente Medemblik heeft 17 kernen, met Medemblik als hoofdkern. Elke kern heeft zijn eigen unieke kwaliteiten en draagt op een complementaire manier bij aan de regio. Er moet worden voorkomen dat potentiële groei van de dorpen en stadjes leidt tot het samensmelten van de kernen, zodat de unieke identiteit van elke kern behouden blijft. Medemblik onderscheidt zich als de enige stad in de gemeente met een historisch centrum dat direct aan het open water van het IJsselmeer grenst, wat de stad een unieke geografische en strategische positie verleent.

Daarnaast heeft Medemblik een meer gevarieerdere economie, met een mix van lokale bedrijven, rijke cultuurhistorie, toeristische attracties en een levendige binnenstad, in vergelijking met de andere kernen.

Medemblik onderscheidt zich als de enige stad in de gemeente met een historisch centrum die direct aan het open water van het IJsselmeer grenst, wat de stad een unieke geografische en strategische positie verleent. Daarnaast heeft Medemblik een meer gevarieerdere economie, met een mix van lokale bedrijven, rijke cultuurhistorie, toeristische attracties en een levendige binnenstad, in vergelijking met de andere kernen. Economie en bezoek: Medemblik Stad heeft een toeristisch centrum met veel bezoekers. Het bezoek draagt bij aan de lokale economie, zorgt voor reuring en levendigheid, maar brengt ook uitdagingen, op het gebied van bereikbaarheid en drukte, met zich mee. De stad haalt de meeste opbrengsten tijdens het toeristische seizoen. Medemblik wil meer profiteren van dit bezoek door de verblijfstijd, de bestedingen en de herhaalbezoeken te verhogen. Het is daarom belangrijk om te onderzoeken hoe de verschillende sectoren zich tot elkaar verhouden en of ze meer van elkaar kunnen profiteren, en wat daar dan voor nodig is. Omdat de stad zo afhankelijk is van het toerisme is het belangrijk dat de stad weerbaar is tegen tegenslagen. Medemblik Stad heeft veel toeristische attracties, verschillende havens en bijzondere plekken, maar deze liggen soms onderling ver uit elkaar.

Doordat ze bovendien niet altijd goed zijn verbonden met de binnenstad, lopen de attracties mogelijk bezoekers mis.

De binnenstad van Medemblik is het belangrijkste winkelgebied van de gemeente. Hoewel de vraag naar dagelijkse boodschappen afneemt, groeit de behoefte aan recreatieve activiteiten, wat kansen biedt voor nieuwe winkelvoorzieningen. Met de sterke groei van het online winkelen is de vraag naar fysieke winkels afgenomen en de verwachting is dat deze trend zich zal doorzetten. Er zijn in de toekomst minder ‘klassieke’ winkels nodig, waar de focus ligt op efficiënt spullen verkopen. De focus verschuift van het verkopen van spullen, naar het aanbieden van nieuwe ervaringen en het ontdekken van nieuwe producten en diensten. Een mix met horeca, ‘blurringconcepts’, is een opkomende trend. Dit past ook bij nieuwe leefstijlen die aan het opkomen zijn. Waar vroeger zaken als bezit en status belangrijk waren, vinden steeds meer mensen nu beleving, expressie en identiteit juist waardevol. Dit maakt dat men meer tijd en geld besteed aan ‘leuke dingen doen’, reizen, uit eten, muziek, cultuur, etc. Ook de deeleconomie is populairder aan het worden, omdat men flexibeler wil zijn en meer ontzorgd wil worden. De verwachting is dat de fysieke winkel niet zal verdwijnen, maar wel dat er minder behoefte is aan winkelvloeroppervlakte. Medemblik kent op het moment weinig leegstand en met sturing op een optimale branchering en concentratie van het kernwinkelgebied, wil Medemblik dit zo houden. 27

Winkels in de centra blijven wel belangrijk in de toekomst, maar zullen in toenemende mate een plek worden om nieuwe producten en diensten te ontdekken, om zaken te proberen, te proeven, te beleven en om geïnspireerd te worden. Gezelligheid en beleving worden belangrijker als reden om naar het centrum te komen. Reuring en levendigheid zorgen voor mensen op straat en mensen trekken weer mensen aan. Na de tijdelijke dip door de Covid-pandemie zal de ontmoetingsfunctie van de centra belangrijker worden. Het centrum moet niet alleen goed bereikbaar zijn, maar ook aantrekkelijk om er te verblijven. Een ander zorgpunt is de vergrijzing, zowel onder de bevolking als ondernemers. Lokale ondernemers vinden vaak geen opvolging meer voor hun bedrijf, waardoor deze bedrijven het niet altijd overleven. Ook zorgt de vergrijzing voor minder dynamiek van bewoners in de stad, minder draagvlak voor sport- en economische voorzieningen wat kan leiden tot vermindering van economische groei.

28

Leefbaarheid en kwaliteit: Medemblik Stad heeft een historisch en maritiem karakter met complementaire functies en sferen. Het gemeenschapsgevoel is groot en ondernemers en bewoners zijn erg betrokken. Desondanks zijn er uitdagingen voor de leefbaarheid en kwaliteit van de stad die aandacht vereisen. De leefbaarheid wordt beïnvloed door een combinatie van fysieke, sociale, en economische factoren.

De verblijfskwaliteit van met name de binnenstad is vaak goed, maar kan veel beter. De auto speelt in de openbare ruimte van het centrum een dominante rol, waardoor er veel verharding is en weinig groen wat negatieve gevolgen kan hebben voor de leefbaarheid en het milieu. Door de dominante rol van auto’s en parkeren, gecombineerd met de beperkte kwaliteit van groenvoorzieningen, voelen voetgangers en fietsers zich vaak niet op hun gemak in het gebied. De opgave van de mobiliteitstransitie, waardoor meer aandacht moet komen voor fietsers en voetgangers, speelt hierin een belangrijke rol. Hierdoor ontstaan kansen voor een betere inrichting van de openbare ruimte, het faciliteren van alternatieven voor de auto wat gedragsverandering stimuleert. Daarnaast is het voor de leefbaarheid essentieel om aandacht te hebben voor verschillende doelgroepen en benodigde woningen, voorzieningen en werkgelegenheid. In Medemblik zien we zowel vergrijzing als een afname van jongeren. Voor de ouderen is er de uitdaging om ervoor te zorgen dat zij op een goede manier deel kunnen blijven uitmaken van de samenleving en dat hun kwaliteit van leven gewaarborgd blijft. De vergrijzing van Medemblik heeft gevolgen voor de dynamiek en vitaliteit van de stad. Voor de jeugd moeten er voldoende voorzieningen zijn.

Zij vertrekken momenteel uit de stad, omdat voorzieningen onder druk staan en er geen goede openbaarvervoersverbinding is en er onvoldoende werkgelegenheid in de buurt is.

De gemeente streeft naar een gebalanceerde economische ontwikkeling, met een focus op het versterken van zowel de lokale als regionale economie. Werklocaties en bedrijvigheid moeten duurzaam en toekomstbestendig zijn, ondersteund door gerichte investeringen om bedrijvigheid en werkgelegenheid te behouden en te verbeteren. In Medemblik is er een groeiende vraag naar kleinere bedrijfskavels voor kleine bedrijven die willen uitbreiden. Klimaatadaptatie en energietransitie: Klimaatverandering staat volop in de belangstelling door de waargenomen opwarming van de aarde. De gevolgen ervan zijn voelbaar: temperaturen gaan omhoog, regenbuien worden intensiever en de zeespiegel stijgt. Klimaatverandering vraagt om actie. Het is nodig onze CO2-uitstoot te verminderen en voorbereid te zijn op meer periodes van droogte en hitte, heftigere piekbuien en zeespiegelstijging. In de gebouwde omgeving moeten piekbuien worden opgevangen, water worden vastgehouden en zal moeten worden ingespeeld op het beheersbaar houden van hittestress. Het toevoegen van meer groen is daarvoor een effectief middel, dat zeker voor een stenig en intensief gebruikt gebied als het centrum een belangrijke opgave wordt. Het biedt tegelijkertijd kansen om de verblijfskwaliteit en de uitstraling van het centrum een impuls te geven en de biodiversiteit te versterken.

Vooral in de Nieuwstraat, het entreegebied rondom het voormalig Stadhuis en de Pekelharinghaven, ligt de uitdaging om de verblijfskwaliteit te verbeteren en hittestress te beperken. Maar ook de verbindingen, met onder andere het Koningin

Emmapark, Landswerf, Kasteel Radboud en de Vooroevers, vormen een uitdaging voor verbetering en versterking. Het Kasteel Radboud en de bolwerken vormen groene ankerpunten die beter met het centrum verbonden kunnen worden. Sommige lagergelegen delen kampen tijdens een flinke regenbui met wateroverlast. Dit is met name zichtbaar rondom de Bonifaciuskerk en bij het Gedempt Achterom in de binnenstad. Wellicht niet geheel toevallig zijn dit locaties waar vroeger een gracht liep. Droogte is ook een probleem in het centrum, waarbij karakteristieke panden op houten palen kwetsbaar blijken. Ook in de woonwijken en op het bedrijventerrein zijn er plekken waar wateroverlast wordt ervaren. Ingrepen zijn nodig om de openbare ruimte klimaatbestendig in te richten. Tenslotte is ook de waterkwaliteit een aandachtspunt. Naast wateroverlast op bepaalde plekken ervaart de stad ook hittestress, hierop moet worden ingespeeld door verschillende duurzame en klimaatbestendige maatregelen te treffen. Dit verbetert de verblijfskwaliteit en waarborgt een leefbaar centrum voor de langere termijn. Ook de energietransitie is een opgave. Conventionele verduurzaamheidsmaatregelen voor gebouwen (o.a. zonnepanelen, warmtepompen) kunnen een grote impact hebben op het historische karakter van Medemblik.

Maatwerk is daarom essentieel om de gekozen maatregelen af te stemmen op de specifieke omstandigheden van de locatie.

29

Woningbouwopgave: In Medemblik moeten ruim 450 extra woningen worden gebouwd, met voorkeur voor inbreiding boven uitbreiding. Ongeveer 250 woningen worden op korte termijn gerealiseerd, wat betekent dat er nog locaties nodig zijn voor circa 200 woningen. Er is vooral behoefte aan betaalbare woningen voor starters, ouderen en kleine huishoudens. Vaak worden huizen echter verkocht aan gezinnen uit Amsterdam, wat lokale bewoners benadeelt.

Bereikbaarheid en parkeren: De mobiliteit van mensen neemt nog steeds toe. Forensenverkeer zal met de grotere focus op het thuiswerken mogelijk iets minder worden, maar het aantal recreatieve verplaatsingen groeit naar verwachting nog even door. Daarentegen zullen ouderen meer gericht zijn op de eigen woonplaats, door vergrijzing en minder mobiel worden. Ook jongeren vragen om een andere aanpak van het mobiliteitsvraagstuk, met name diegenen die niet beschikken over een (eigen) auto.

Jongeren en ouderen willen in hun eigen kern blijven, daarvoor is er behoefte aan betaalbare en passende woningen. Het is belangrijk om in te spelen op zowel de ontgroening als de vergrijzing.

Medemblik heeft beperkt openbaar vervoer (bus: 2 keer per uur), waardoor bewoners sterk afhankelijk zijn van de auto. Het autobezit is bovendien hoog, tot wel 2 tot 4 auto’s per huishouden, wat met name in de binnenstad leidt tot een overvol straatbeeld, met weinig ruimte voor groen en voetgangers. Het parkeeronderzoek voor de binnenstad (juli 2024) toont bovendien dat de parkeerdruk in sommige gebieden boven 100% ligt, mede door bezoekers die lang parkeren, wat zoekverkeer veroorzaakt. De meeste automobilisten komen uit Medemblik, vooral in het laagseizoen. In het hoogseizoen stijgt de parkeerdruk door toegenomen toerisme. De uitdaging is om vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen.

Medemblik wil een aantrekkelijke woongemeente blijven en richt zich daarom de komende jaren op een verdeelde woningmarkt, met extra aandacht voor betaalbare woningen en sociale huur. In het centrum ligt de focus op starters, senioren en kwetsbare doelgroepen. Woningbouwlocaties in en rond het centrum hebben prioriteit vanwege hun meerwaarde voor de ontwikkeling van het centrum. Daarnaast worden locaties voor toekomstige woningbouw geïdentificeerd voor de toekomstige woningbouwbehoefte.

30

In Nederland transformeren steeds meer binnensteden en dorpscentra in autoluwe gebieden met een hoge en aantrekkelijke verblijfskwaliteit. Je kunt er met de auto goed komen, maar deze krijgt deels een plek aan de rand waardoor in het centrum meer ruimte is voor voetgangers, fietsers, groen en activiteiten. Bij transformatie en verdichting, door bijvoorbeeld woningbouw, zijn autoparkeernormen niet leidend. Medemblik wil stimuleren dat mensen de fiets pakken of wandelend naar het centrum komen, daarvoor zijn aantrekkelijke verbindingen en goede stallingsmogelijkheden nodig.

31

3. STADSPLAN

Historische havenstad waar 34 groene polder en IJsselmeer elkaar ontmoeten

03

STADSPLAN 3.1 Wat voor stad willen we worden? Voordat de eerste stappen kunnen worden gezet naar een vitale, toekomstbestendige stad moeten we weten waar we naartoe willen. Wat is de nieuwe betekenis van Medemblik Stad?

Betekenis Medemblik Stad in de regio

De betekenis van Medemblik Stad in de regio Medemblik heeft een belangrijke regionale betekenis als historische stad en toeristische trekpleister in West-Friesland en Noord-Holland. Het biedt een aantrekkelijk woongebied met voorzieningen, zoals scholen, winkels en sportfaciliteiten. De stad speelt ook een rol in de regionale economie door de aanwezigheid van bedrijven in de agrarische sector, industrie en recreatie. Daarnaast trekt Medemblik toeristen aan met haar rijke geschiedenis, monumenten en watersportmogelijkheden, wat de lokale horeca en middenstand versterkt. Hierdoor draagt Medemblik bij aan zowel de leefbaarheid als de economie van de bredere regio. Samen naar een kloppend hart voor de gemeenschap Medemblik is een historische havenstad, waar groene polder en IJsselmeer elkaar ontmoeten. De binnenstad van Medemblik speelt daarin een cruciale rol in het versterken van identiteit en trots onder inwoners. Met haar rijke historie, cultuur en levendige karakter bindt de binnenstad mensen aan de stad en aan elkaar. Het fungeert als een vanzelfsprekende ontmoetingsplek voor zowel bewoners van de stad als bezoekers uit de regio en daarbuiten. Een gezellige binnenstad draagt bij aan het vergroten van de sociale cohesie en versterkt de onderlinge contacten tussen de inwoners. Het centrum is het visitekaartje van Medemblik en het kloppende hart van de gemeenschap.

Het centrum van Medemblik biedt een diverse mix van voorzieningen in een compact, authentiek en historisch gebied. De stad streeft naar een groene, toegankelijke en economisch sterke toekomst, met behoud van haar historische charme. Medemblik bouwt aan een toekomstbestendige stad door te focussen op mobiliteit, woningbouw, klimaatadaptatie en toerisme. Tegelijkertijd blijft de stad haar historische charme en hechte gemeenschap behouden, waar ze zo trots op is.

35

VERBINDEN

36

VERBLIJVEN

VERRIJKEN

Kwaliteiten koesteren Om de stad weer te laten floreren zoals in haar gloriedagen, richten we ons op het versterken van de historische binnenstad, het koesteren van het bestaand cultureel en maritiem erfgoed en tegelijkertijd het verbeteren van de beleving, de leefbaarheid en de bereikbaarheid. Dit doen we door het toekennen van voor de stad belangrijke functies aan de historische iconen, het toevoegen van woon- en werklocaties, meer groen op te nemen in de openbare ruimte en de bewoners uit te nodigen tot gezond gedrag door verbindingen door de stad naar het centrum aantrekkelijker te maken voor voetgangers en fietsers. De historische havenstad, waar groene polder en IJsselmeer elkaar ontmoeten VERBINDEN, VERBLIJVEN EN VERRIJKEN Medemblik heeft haar basisstructuur op orde en heeft met haar historische en maritieme karakter goud in handen, maar er zijn ook veel kansen om het centrum een impuls te geven. Er is ruimte voor meer wonen, meer werken, meer verblijf en onderlinge goede verbindingen. Door een divers aanbod van wonen en voorzieningen te waarborgen én te verrijken, is Medemblik goed voorbereid op de toekomst en kan de leefbaarheid op peil worden gehouden. Het centrum wordt nu gedomineerd door het parkeren dat afbreuk doet aan de uitstraling en verblijfskwaliteit. Dat kan anders.

De nabijheid van groen en water in de directe omgeving kan veel beter benut worden en in de openbare ruimte liggen nog volop kansen om van het centrum een aantrekkelijke plek te maken.

3.2 Ontwikkelprincipes Het Stadsplan integreert een breed scala van ruimtelijke en beleidsmatige ontwikkelprincipes die de kwaliteiten van Medemblik Stad versterken en onderscheidend maken. Door het uitvoeren van de principes wordt de economische activiteit, vitaliteit, welvaart en levensstandaard in Medemblik verbeterd. Het Stadsplan speelt in op de opgaven van de regio, door vergrijzing te faciliteren en ontgroening tegen te gaan en in te zetten op een bloeiende economie. Het bevordert tevens de duurzaamheid en weerbaarheid van de stad en maakt Medemblik een nóg aangenamere stad om in te bewegen, verblijven en ontmoeten voor de Medemblikkers, lokale ondernemers en bezoekers. Het Stadsplan van Medemblik bevordert de brede welvaart en levert daardoor een belangrijke bijdrage aan de welvaart in de regio. Deze principes worden concreet gemaakt in de sleutelgebieden. Volgend op de vastgestelde doelen en de analyse van dit Stadsplan, wordt voorgesteld om te gaan werken via vijf ontwikkelprincipes: Principe 1: Een compleet centrum voor bewoners en bezoekers Principe 2: Economie en bezoek faciliteren en versterken Principe 3: Vergroenen, verbinden en klimaatadaptief maken Principe 4: Gevarieerd en passend woonaanbod Principe 5: Bereikbaarheid en parkeren verbeteren

37

Een compleet centrum voor bewoners en bezoekers

38

3.3 Principe 1: Een compleet centrum voor bewoners en bezoekers Om de leefbaarheid en kwaliteit te verbeteren, moet de verblijfskwaliteit in het centrum omhoog en moeten de functies beter met elkaar verbonden worden. Door voorzieningen te clusteren, ontstaat een compleet en gastvrij centrum voor bewoners en bezoekers. Een mix van winkels, horeca, cultuur en evenementen maakt het centrum aantrekkelijker, zodat bezoekers en bewoners langer blijven. De transformatie van het centrum naar een levendige plek om te wonen, genieten en ontmoeten, vereist een andere inrichting van de openbare ruimte, waarbij meer wonen en werken de levendigheid vergroot. Kwaliteitsimpuls van de openbare ruimte De grootste focus ligt op het revitaliseren van de historische binnenstad. De contouren van de 17e-eeuwse binnenstad, die zich uitstrekte tot en met de bolwerken, vormen ruimtelijk de basis om de binnenstad completer, aantrekkelijker en levendiger te maken. De openbare ruimte is dat wat het centrum bindt en alles bij elkaar brengt. Aantrekkelijke groene verbindingen voor fietsers en wandelaars zijn daarbij van belang, waarbij het Rondje Ringpark, met verbindingen over het water, als belangrijk voorbeeld kan dienen. Het doel is om meer samenhang tussen voorzieningen te creëren, zodat ze van elkaar kunnen profiteren. Samen sta je sterker.

Daarbij is het van belang bestaande voorzieningen optimaal te benutten. De openbare ruimte in het levendige verblijfsgebied van het centrum verdient een kwaliteitsslag, waarbij auto-parkeren uiteindelijk waar mogelijk plaatsmaakt voor verblijfsruimte en groen. De openbare ruimte is de plek waar winkeliers zich presenteren aan hun publiek, maar ook de plaats waar mensen eventjes kunnen zitten, waar kinderen kunnen spelen en er plek is voor cultuur en historie. Door meer ruimte te bieden aan cultuur en kleine evenementen, ontstaan meer redenen om naar het centrum te gaan. Zitplaatsen, speelelementen, een plek om bootjes vanaf het achterland in de Stadshavens aan te leggen en meer kleinschalige horeca maken dat het centrum een fijne plek is om te zijn en waar mensen graag komen.

De Nieuwstraat De Nieuwstraat is een belangrijke straat in het historische centrum van de stad. Het is één van de oudste en meest centrale straten. De Nieuwstraat is nu al een winkelstraat met horeca, maar door een concentratie van uitnodigende horeca en terrassen aan beide uiteinden (Damplein in het noorden en Kaasmarkt in het zuiden) en een divers en kwalitatief winkelaanbod in het midden zal de straat dynamischer en toekomstbestendiger worden. Dit versterkt de lokale economie en maakt de straat aantrekkelijk voor bewoners en bezoekers. Het wordt een aangenaam wandelgebied waar mensen graag verblijven en de omgeving verkennen. Aantrekkelijke routes verbinden het centrum met belangrijke plekken, waardoor toegankelijkheid en het rendement van bezoek toenemen. Een aantrekkelijk cultureel dwaalmilieu Ook de gebieden buiten de Nieuwstraat in de binnenstad verdienen een opwaardering. Het oostelijke gedeelte is voornamelijk een woongebied, terwijl het westelijke deel zich meer richt op cultuur, gecombineerd met wonen en andere publieke voorzieningen waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten. Door de verblijfskwaliteit te verhogen en in te zetten op lokale activiteiten en voorzieningen, wordt de aantrekkingskracht voor bewoners vergroot. Voor het kerkgebouw wordt gezocht naar een nieuwe invulling, die bijdraagt aan de culturele identiteit van Medemblik.

Het Bagijnhof kan als ambachtstraatje worden versterkt, met aantrekkelijke, groene en autoluwe straten om de leefkwaliteit te verbeteren, zodat er een boeiend dwaalmilieu in de binnenstad ontstaat. Havens met eigen karakter De havens en de stad vormen een dynamisch, samenhangend systeem dat goed bereikbaar is. Bezoekers kunnen er sfeer proeven, activiteiten ondernemen of ontspannen op een terras. De havens zijn belangrijk voor zowel toeristen als de lokale bevolking, met elk een eigen karakter. Om de verblijfskwaliteit te verbeteren, is vergroening van de kades essentieel, evenals het creëren van ruimte voor terrassen, horeca en speelplekken. Activiteiten en evenementen aan de Oosterhaven en Westerhaven vergroten zowel de toeristische aantrekkingskracht als de betrokkenheid van de lokale gemeenschap. De Kaasmarkt met ruimte 39

REFERENTIEBEELDEN OF EEN GROOT BEELD VAN HET CENTRUM

40

voor terrassen vormt daarin het scharnierpunt voor horeca en verblijf, terwijl de Pekelharinghaven voor een deel meer ruimte zal bieden voor gemotoriseerde boten. Het havengebouw kan naast fietsverhuur als informatiepunt dienen, en de Regattahaven wordt als internationale trekpleister sterker verbonden met de stad. Een aantrekkelijk wandel- en verblijfsgebied De aantrekkingskracht van de binnenstad neemt toe als het winkelhart, het dwaalmilieu en de havens goed op elkaar aansluiten, waardoor er één samenhangend en afwisselend voorzieningengebied ontstaat. Hierdoor kunnen ze bovendien goed van elkaar profiteren. Het is belangrijk dat deze gebieden vanzelfsprekend in elkaar overlopen en samen een aantrekkelijk wandel- en verblijfsgebied vormen. Dit vergroot de beleving, stimuleert kruisbestuiving en maakt de binnenstad aantrekkelijk om te ontdekken. Bezoekers blijven daardoor langer in de binnenstad, wat gunstig is voor ondernemers. Wandelaars besteden bovendien doorgaans meer dan automobilisten. De binnenstad is ontworpen voor voetgangers, met een rijke beleving op ooghoogte. Alles is op wandelafstand van elkaar, en veel straatjes en gebouwen zijn beter afgestemd op 5 km/u dan op 30 km/u. Groene entreegebieden Door helder ingerichte entreegebieden en strategische parkeerlocaties buitendijks worden bezoekers via aantrekkelijke routes naar de binnenstad geleid.

Dit plan gaat samen met een herziening van het parkeerbeleid, waardoor de binnenstad stapsgewijs autoluw wordt en de leefbaarheid toeneemt. De omgeving van het voormalig Stadhuis wordt een multifunctioneel knooppunt (hub) met belangrijke voorzieningen en toegang tot de Stoomtram Hoorn-Medemblik. Het toeristisch overstappunt wordt daarmee versterkt. De introductie van deelfietsen maakt het voor bezoekers en bewoners eenvoudig om de stad en attracties, zoals het verder gelegen stoommachinemuseum, te verkennen. De omgeving van het Kasteel Radboud krijgt een impuls door de nabijheid van een nieuw entreegebied met parkeren voor het centrum voor bezoekers en langzaamverkeersverbindingen over het water, waardoor loop- en fietsafstanden aanzienlijk worden verkort en het bezoeken van het kasteel aantrekkelijker wordt.

Daarnaast kan er een parkeercluster op de kop van de Pekelharinghaven aan de zuidzijde van de binnenstad worden overwogen voor bewoners en bezoekers. Rondje Ringpark Het stadscentrum van Medemblik is nu al omgeven door water en groen, maar de kwaliteit en samenhang kunnen worden verbeterd door de gehele omgeving als aaneengesloten groengebied te beschouwen: het Koningin Emmapark, Landswerf, Westereiland, Overtoom met de Meelmolen “De Herder” en de Westfriese Omringdijk vormen samen een uniek wandel- en sportgebied. Een aantrekkelijk uitloopgebied voor bewoners en bezoekers van de binnenstad, waar mensen even de reuring en gezelligheid achter zich kunnen laten. Door langzaamverkeersverbindingen over het water te creëren, kan een “Rondje Ringpark” ontstaan, waarbij de groenstructuren worden versterkt en de bolwerken worden verbonden met de Westfriese Omringdijk en als één geheel worden ervaren. Aantrekkelijke groene routes vanuit de woongebieden De basis voor de langzaamverkeersroutes is het robuuste bestaande groene raamwerk van Medemblik Stad. Waar nodig wordt dit versterkt door knelpunten en ‘missing links’ te identificeren en fiets- en voetgangersverbindingen naar omliggende woonbuurten groener en aantrekkelijker te maken. Dit verbetert de bereikbaarheid van de binnenstad zonder afhankelijkheid van de auto.

Bovendien vermindert daarmee de parkeerdruk en stimuleert bewoners om vaker te voet of op de fiets te gaan, wat de fysieke en mentale gezondheid ten goede komt. Daarnaast helpt het versterken van de groenstructuur bij het beperken van wateroverlast en maakt het de stad weerbaarder tegen klimaatverandering. Duurzame woongebieden De woongebieden buiten het centrum spelen een cruciale rol in het waarborgen van de leefbaarheid, diversiteit en duurzaamheid van de gehele stad. Ze bieden een breed scala aan woningtypes en hebben vaak meer ruimte voor groen en recreatie, wat bijdraagt aan een gezonde leefomgeving waar bewoners kunnen genieten van natuur en rust. Nieuwe woongebieden moeten aansluiten bij de kernkwaliteiten van de stad, bestaande dorpsarchitectuur en landschapskenmerken om de unieke sfeer van Medemblik Stad te behouden.

41

Attracties goed op de kaart zetten en verbinden zodat er kruisbestuiving kan ontstaan

42

3.4 Principe 2: Economie en bezoek faciliteren en versterken Door de toeristische infrastructuur te verbeteren, evenementen te organiseren, en aantrekkelijke verblijfsmogelijkheden aan te bieden, wordt het bezoek aan Medemblik verlengd. In combinatie met het creëren van voldoende werkgelegenheid en ruimte voor bedrijven, versterkt dit de lokale economie. Daarnaast maakt diversificatie van het aanbod de binnenstad weerbaarder voor veranderingen. Attracties goed op de kaart zetten en verbinden zodat er kruisbestuiving kan ontstaan Medemblik ontvangt jaarlijks een indrukwekkend aantal bezoekers (circa 450.000), terwijl de stad zelf ruim 8.000 inwoners telt. De stad onderscheidt zich door een goed aanbod van lokale winkels en voorzieningen. Om bezoekers langer in de stad te laten blijven is het belangrijk dat alle voorzieningen en attracties goed op de kaart staan en ook goed met elkaar verbonden zijn, zodat er kruisbestuiving kan ontstaan. Het Bakkerijmuseum in de Nieuwstraat trekt veel bezoekers, maar de Bonifaciuskerk mist nog aantrekkingskracht. Het Stationsgebouw en voormalig Stadhuis zijn beeldbepalende gebouwen en vormen een belangrijke schakel tussen het ‘parkeren centrum noord’ en de binnenstad en bieden kansen om met een passende functie een nieuwe impuls aan de stad te geven.

Attracties, zoals het Oorlogsmuseum, Kasteel Radboud en het Stoommachinemuseum, hebben behoefte aan goede verbindingen met de binnenstad. Het Oorlogsmuseum heeft een unieke collectie militaire objecten uit de Tweede Wereldoorlog en organiseert veel activiteiten. Het museum wil uitbreiden naar de naastgelegen kavel met een initiatiefplan dat de entree aan de Randweg markeert en een kwaliteitsimpuls biedt. In het Stadsplan wordt het, nu nog onaantrekkelijke bedrijvengebied eromheen, langzaam getransformeerd tot een multifunctioneel gebied, waar nog meer leisure mogelijk wordt en worden langzaamverkeersverbindingen toegevoegd om de afstand tot het museum te verkorten, ter hoogte van Waterborg en de werven.

Het Stoomtrammuseum is één van de grootste musea van de stad en hét grootste rijdende museum van Nederland. De komende jaren wil het museum het Stationsgebouw intern verbouwen en de museale functie en beleving verbeteren. Zodat het station onderdeel wordt van de historische reisbeleving. In het Stadsplan wordt in aansluiting hierop een impuls gegeven aan de huidige versteende openbare ruimte door het te transformeren naar een Stoomtrampark rondom het Stationsgebouw middels vergroening en ‘foodwagons’. Hierdoor ontstaat een groene ontvangst voor de stad met museale uitstraling, en vormt dit een schakel tussen ‘parkeren centrum noord’ en de Nieuwstraat. Kasteel Radboud is met de auto goed bereikbaar via de Oosterdijk, maar voor bezoekers die met de trein of boot komen, ontbreekt een goede verbinding. Hoewel de afstand op de kaart klein lijkt, zijn er geen directe en korte verbindingen. In het Stadsplan worden langzaamverkeersverbindingen over het water toegevoegd om de relatie tussen het centrum en het kasteel te verbeteren, wat meer bezoekers kan aantrekken. Daarnaast zou een nieuwe parkeervoorziening aan deze kant van het kasteel de toegang tot zowel het centrum als de havens verbeteren.

Op de locatie van het voormalige Zeebad liggen ook kansen om de relatie met het water te versterken door een aantrekkelijke zwemsteiger met traptreden naar het water te ontwikkelen, ideaal voor openwaterzwemmers, maar ook om te genieten van het weidse uitzicht en het voorbijvaren van bootjes. Het aanbieden van deelfietsen kan de verbinding tussen verschillende attracties verbeteren, zoals het Stoomgemaalmuseum, dat te ver is om te voet te bereiken. Door deelfietsen beschikbaar te stellen bij de entreegebieden (het Stoomtramstationsgebouw en het havengebouw), worden attracties, zoals de Vooroevers, het Stoommachinemuseum en het Oorlogsmuseum, beter bereikbaar. Daarnaast wordt ingezet op het versterken van iconen en plekken in de binnenstad. Er worden passende functies voor de Bonifaciuskerk, Stationsgebouw en het voormalig Stadhuis gezocht, maar ook in de openbare ruimte. Het Koningin Emmapark wordt verrijkt door de heropening van het horecapaviljoen en de toevoeging van speel- en sportgelegenheden, waardoor de aantrekkelijkheid van het park toeneemt.

43

Diversificatie van de havens

44

Oosterhaven

Westerhaven

Pekelharinghaven

Regatta haven

Diversificatie van de havens In watersportprovincie Noord-Holland is Medemblik één van de toonaangevende locaties. De historische havenstad beschikt over verschillende havens. De havens zijn een essentieel onderdeel van Medemblik en vormen een belangrijk stuk van de maritieme geschiedenis van de stad, wat Medemblik echt onderscheidend maakt. De historische stadshavens liggen vlak bij de binnenstad, waardoor bezoekers na het aanmeren direct kunnen genieten van winkels, restaurants en historische attracties. De Regattahaven biedt unieke toegang tot het IJsselmeer en heeft internationale betekenis voor watersport en gerenommeerde zeilwedstrijden. In het internationale topzeilen wordt het water voor de Medemblikse kust gezien als één van de beste wedstrijdlocaties ter wereld, dankzij de diepte van het IJsselmeer en de stabiele wind(richting). Samen met de topfaciliteiten van het wedstrijdcentrum is Medemblik regelmatig gastheer van prestigieuze zeil-EK’s en -WK’s. Om de vooraanstaande positie van Medemblik als wedstrijdlocatie ook in de toekomst te behouden is het belangrijk de aanwezige faciliteiten periodiek te moderniseren. Tijdens wedstrijden kan de ruimte van het ‘parkeren centrum oost’ benut blijven voor de Regatta. De verbinding tussen de havens, bewoners en lokale ondernemers moet verbeterd worden.

Bezoekers van de Regattahaven tijdens wedstrijden komen bijvoorbeeld vaak niet in de binnenstad, dit kan verbeterd worden. De vaste ligplaatshouders van de Pekelharinghaven komen veel van buiten Medemblik, parkeren hun auto langs de haven en brengen enkele dagen of weken door op het IJsselmeer, zonder Medemblik verder te verkennen. Alleen de Westerhaven en de Oosterhaven hebben nog een directe relatie met de binnenstad. Bovendien hebben veel Medemblikkers tegenwoordig geen zeilboten meer, maar gebruiken ze sloepen om binnendijks, voorbij de sluis, te varen. Er zijn kansen in de watersport- en recreatieontwikkeling waar Medemblik op in kan spelen, zoals dat het bezit van zeilboten afneemt, terwijl het bezit van motorboten toeneemt. Mensen willen vaker een (zeil- of motor)boot huren in plaats van één te kopen. Daarnaast ligt er een opgave een logische plek te zoeken voor een boottankstation, omdat dit van de oorspronkelijke locatie verplaatst moest worden.