01 DOC-24-838780 Bijlage 1 Rapportage eindevaluatie Grondstoffenplan en invoering Recycletarief
Tekst van het document
SUP = de richtlijn inzake de Single Use Plastics. Deze gelden worden uitgekeerd door Verpact, en gelden als de opvolging van de voormalige zwerfafvalsubsidie. 4
30
Rapportage eindevaluatie Grondstoffenplan en invoering Recycletarief3 20 mei 2024
11. Maatwerk en verbeterpunten 11.1.
Operationele verbeterpunten uit de tussenevaluatie
In de tussentijdse evaluatie zijn de volgende operationele verbeterpunten gedefinieerd 1.
Op de dijk in Medemblik wordt een aantal containers aangeboden op een locatie die bij veel wind niet ideaal is.
Inmiddels is er overleg geweest met de bewoners en is er samen een voorkeurslocatie aangewezen die onderaan de Dijk ligt. De gemeente heeft de aanvraag ingediend bij met het Hoogheemraadschap over het gebruik van deze plek als opstelplaats. Zodra er hierover akkoord is, vindt er een officiële aanwijzing plaats. Met HVC is overeen gekomen dat de locatie geleegd wordt met een kleiner voertuig. Met de bewoners is hierover regelmatig contact. 2.
Bij de hoogbouw zijn GFE-cocons geplaatst waar een bak in is geplaatst. Dit betekent dat de inwerpopening op een iets hogere plek zit dan de in-werpopening van de restafvalcontainer waar men aan gewend is. Voor mobiele bewoners is dit geen enkel probleem, maar voor de minder mobiele bewoners kan dit leiden tot de keuze om het gft bij het restafval aan te bieden.
Inmiddels zijn alle GFT verzamelcontainers vervangen door containers met een lagere inworpopening. 3.
De meeste inwoners van Medemblik hebben bakken aan huis voor plastic, blik en drinkpakken die elke vier weken wordt ingezameld. In de kleinbehuisde kernen en appartementen is er onvoldoende ruimte voor een afvalbak. Op deze locaties mogen inwoners hun Plastic, blik en drinkpakken elke twee weken aanbieden in zakken die worden ingezameld. Deze zakken zorgen voor overlast omdat ze te vroeg worden aangeboden en veroorzaken zwerfafval.
In het afgelopen jaar is gewerkt aan een oplossing om de overlast in de kernen met kleinbehuisden te beperken. De snelste oplossing (het plaatsen van een aantal verzamelcontainers voor deze zakken) kent veel nadelige gevolgen voor de kwaliteit van de afvalstroom. Inmiddels weten we uit de ervaringen van andere gemeenten dat het PBD uit de verzamelcontainers een hele grote kans heeft op vervuiling en afkeur van de afvalstroom. Bovendien heeft Verpact aangegeven dat zij brongescheiden materiaal uit verzamelcontainers op den duur niet langer willen vergoeden. Daarom werken we samen met HVC nu pilot voor zes maanden uit voor de kern van Medemblik om het Plastic, blik en drinkpakken wekelijks in te zamelen. De wekelijkse inzamelfrequentie sluit beter aan bij de behoefte van kleinbehuisden, en zorgt voor een vermindering van de overlast.
11.2.
Eenmalige maximalisering in 2022
De invoering van het recycle-tarief heeft als doel om de hoeveelheid restafval terug te dringen en om mensen meer bewust te maken van de noodzaak van afvalscheiding. Om dit te bereiken is de implementatie begeleid door een grote communicatie campagne met uitleg, voorbeelden, tips en tricks over afvalscheiding.
31
Rapportage eindevaluatie Grondstoffenplan en invoering Recycletarief3 20 mei 2024
Voor de mensen uit de laagbouw is het variabel tarief in het inzamelsysteem gemaximaliseerd. Ze kiezen zelf de inhoud van de bak, en ze kunnen deze bak op jaarbasis maximaal 13 keer (1x per 4 weken) aanbieden. Voor de mensen die gebruik maken van een verzamelcontainer is deze maximalisatie er niet. Zij kunnen in principe onbeperkt aanbieden, en hierdoor een hele hoge rekening ontvangen voor het variabel tarief. Om te voorkomen dat mensen uit de hoog- en stapelbouw- die alle informatie uit de persoonlijke brieven en de communicatiecampagne gemist hadden – onbedoeld tegen een zeer hoge rekening aan zouden lopen, is er besloten om bij de afrekening van 2022 eenmalig een maximalisatie van 52 inworpen toe te passen. Gemiddeld werden in dit jaar per huishouden iets minder dan 23 zakken aangeboden. Uiteindelijk is bij 9 adressen de maximalisatie toegepast5. Alle adressen hebben het aanbod gehad om samen met de afvalcoach nog eens goed te kijken naar een andere manier van aanbieden.
11.3.
Maatwerk medisch afval
Hoewel met de implementatie van het recycle-tarief voorzien was dat er een regeling zou komen voor mensen die door ziekte onvermijdbaar medisch afval hadden, was deze nog niet af toen het recycle-tarief werd ingevoerd. In 2022 is uiteindelijk een regeling ingevoerd die verschil maakte op basis van de manier waarop het afval werd ingezameld. Mensen met een container kregen op jaarbasis een vaste tegemoetkoming in de kosten van €55,- per jaar, terwijl de kosten voor inwoners met medisch afval die aanboden op een verzamelcontainer werden gemaximeerd op € 90,- per jaar. In 2023 is deze regeling geëvalueerd. Hieruit kwam dat de regeling niet de gewenste effecten had en de communicatie verbeterd moest worden. Daarom is er een nieuwe regeling opgesteld Uitgangspunt voor de nieuwe regeling is het volgende. Ongeacht of mensen met medisch afval bakken of zakken aanbieden krijgen ze een tegemoetkoming voor de helft van de jaarlijkse aanbiedingen. Deze keuze doet recht aan de extra aanbiedingen die zij in sommige gevallen moeten doen, maar beloont daarnaast ook goed scheidingsgedrag. Bovendien biedt de regeling een gelijke behandeling voor iedereen in de regeling. De regeling geldt eenmalig per adres en moet ieder jaar opnieuw worden aangevraagd. Op deze wijze wordt voorkomen dat de regeling doorloopt op adressen waar de zieke persoon niet langer woont.
De verrekening vindt plaats op het moment van de aanslag. Een informatieflyer is inmiddels ontworpen en digitaal beschikbaar. Na het vaststellen van de verordening voor 2024 wordt deze fysiek en digitaal verstuurd aan belanghebbende organisaties en via de site van Medemblik gedeeld.
11.4.
Het gebied tussen huishoudelijk afval en bedrijfsafval
Voor de meeste locaties is direct duidelijk of het de inzameling van huishoudelijk of bedrijfsafval betreft. Een aantal gevallen zijn niet zo duidelijk en kunnen voor een verstoring zorgen bij de inzameling van huishoudelijk afval. Dit betreft:
Dit is exclusief verzorgingstehuizen waar er soms gebruik wordt gemaakt van een conciërge service die al het afval in of bij de appartementen ophaalt en aanbiedt in de ondergrondse containers. Deze huizen hebben een eigen verrekensystematiek om de kosten voor dit afval over de bewoners te verdelen 5
32
Rapportage eindevaluatie Grondstoffenplan en invoering Recycletarief3 20 mei 2024
• •
•
•
scholen en verenigingen (dit is officieel bedrijfsafval, maar er is wel een wens om deze te betrekken bij de inzameling vanwege het educatieve karakter van gescheiden inzameling), mensen in bijvoorbeeld verzorgingstehuizen die wel een eigen adres en een inschrijving bij de gemeente hebben, maar niet of nauwelijks een eigen huishouden runnen, en vooral gebruik maken van gezamenlijke voorzieningen studentenhuizen, mensen met een vakantiehuis in de tuin, en locaties met veel arbeidsmigranten op één adres, waarbij de verschillende mensen juist één adres delen, maar geen huishouding, en juist bijvoorbeeld apart koken, inrichten etc. bedrijfsmatig papier en karton dat tijdens de inzamelronden huis aan huis aan de openbare weg wordt aangeboden.
Al deze gevallen passen niet goed binnen de financiële en operationele kaders van de huishoudelijke inzameling. Het College bereidt voor deze groepen een separaat voorstel voor dat later dit jaar ter besluitvorming zal worden aangeboden.
33
Rapportage eindevaluatie Grondstoffenplan en invoering Recycletarief3 20 mei 2024
12. De Toekomst Ook na deze evaluatie blijven we jaarlijks de voortgang op dit dossier monitoren. Hierbij zullen we in de toekomst op een aantal vaste momenten informatie verstrekken aan de raad. Dit betreft: Milieu en Operationeel: • • •
Benchmark Huishoudelijk Afval met resultaten over het voorgaand jaar zodra deze beschikbaar komt. Metingen zwerfafval en bijstelling begroting actieplan schoon 2024-2027 inclusief inzet BOA afval (Q2). Stukken Algemene vergadering HVC (Q2 en Q4).
Financieel: • • • •
De standaard P&C Cyclus van de gemeente. Jaarverslag HVC voorgaand jaar (Q2). Prognose kosten op basis van afrekening vorig jaar en prognose lopend boekjaar. (Q2) Prognose effect op afvalstoffenheffing op basis van prognose kosten en aantal woonhuisaansluitingen. (Q2)
Op basis van de bovenstaande stukken schrijven we in Q2 een rapportkaart/informatienota waarin we ingaan op de belangrijkste resultaten en bovenstaande stukken duiding geven.
Voorgestelde Jaarlijks Rapport Huishoudelijk Afval 1. De ontwikkelingen op de KPI’s a. Kg/inwoner/jaar restafval en de belangrijkste grondstoffen b. Percentage Afvalscheiding c. Percentage Afkeur van de grondstoffen d. Ontwikkeling van de afvalstoffenheffing 2. Nadere duiding van de resultaten uit de benchmark en de resultaten van de zwerfafval metingen 3. Actuele ontwikkelingen in de markt die van belang zijn voor de gemeente Medemblik 4. Geïmplementeerd maatwerk indien van toepassing 5. Voorgestelde vervolgaanpak van het College op het dossier
34
Rapportage eindevaluatie Grondstoffenplan en invoering Recycletarief3 20 mei 2024
13. Bijlagen 1. Benchmark Huishoudelijk Afval 2023, peiljaar 2022 2. Inwonerraadplegingen a. Inwonerraadpleging voorafgaand aan de implementatie (2021) b. Inwonerraadpleging HVC klanttevredenheid tijdens de implementatie (2022) c. Inwonerraadpleging evaluatie over de implementatie (2024) 3. Meting Zwerfafval IFocus 4. Jaarverslag HVC
35