Transcript commissie 1 12 oktober 2021

de Arbeid, dank voor de steun bij de Wilgenrijk discussies. Maassluis Belang verdichtingsplannen. Wij spreken inderdaad met één initiatiefnemer op een bedrijventerrein, wat inmiddels volgens mij weer gestaakt is. Daarbij zou er een mogelijkheid zijn om eventueel een deeltje daarvan in het flex-wonen te doen. Dus die tekst in de begroting klopt. VSP ook over arbeidsmigranten. Ja, klopt en tegelijkertijd is het een fact of life. We hebben nu al iets van 1200 mensen ingeschreven van een met ‘…’ achtergrond in onze gemeente, gewoon in de GBA. Dus het is ook gewoon de strijd of een discussie om daar de onwenselijke uitwassen voor tegen te gaan. We hebben ook gewoon een maatschappelijke plicht. Dan ChristenUnie, dank. Oproep van verkeer en vervoer is ook door verschillende partijen gezegd, helder. Gaan we ook zeker doen. Dan Forum ook dank. Dan wil ik eigenlijk afsluiten met het volgende, voorzitter. Heel veel partijen hebben dank uitgesproken in de richting van de organisatie voor de thema-avond en voor de leesbaarheid van het stuk. Ik sluit me daar graag bij aan. Ik heb ze vorige week ook gecomplimenteerd en met name mijn directe buurman de heer Sloot, ook voormalig projectleider. Hij is al uit dienst, maar zijn eigenaarschap is zo groot dat hij nu in zijn vrije tijd hier ons ondersteunt om de MPG de finishlijn te zien halen.

Dus namens het college, en ik denk ook de raad, geleid ik al die complimenten door aan Michael. De voorzitter: Dank u wel. Dan wil ik graag afronden. Ik denk dat we aan de burgemeester kunnen vertellen dat het een hamerstuk kan worden met de opmerking dat GroenLinks tegenstemt en een stemverklaring zal afleggen. Ik geloof niet dat de heer Kleijwegt van mening gaat veranderen. De heer …: Voorzitter, mag ik nog een poging wagen? De voorzitter: Nou, ik kijk even naar de klok en … De heer …: Maar heel kort. De voorzitter: Heel kort. De heer …: De heer Kleijwegt wil graag dat er meer woningen komen, hoog en weet ik het allemaal niet wat en hij is tegen een MPG waarin we zeggen: ga nou onderzoeken hoe we meer woningen kunnen bouwen. Dus u bent tegen iets waar we gaan kijken of we meer kunnen gaan bouwen. De heer Kleijwegt: Nou, voorzitter, daar heb ik wel een reden voor. Er zijn namelijk ook nog steeds verdunningsprojecten in het MPG en daar kunnen wij ons absoluut niet in vinden, net als in het Wilgenrijk, daar kan ook echt veel meer verdicht worden. De heer …: Dan had u de vragen daarover moeten stellen, maar ik zie nergens verdunning. De heer Kleijwegt: Nou, dan heeft u niet geluisterd. De voorzitter: Ik wil graag afronden en ik ga me naar een andere locatie verplaatsen.

Conclusie: De commissie concludeert dat er brede steun bestaat voor het voorstel en het als hamerstuk kan worden doorgeleid naar de raadsvergadering van hedenavond. De fractie GroenLinks zal hierbij een stemverklaring afgeven waarbij ze aangeven tegen het voorstel te zijn. Toezeggingen: Wethouder Kuiper zegt het volgende toe: • Er wordt een thema-avond georganiseerd over het rapport ‘Ontwikkelkansen Hoekse Lijn’. (herhaalde toezegging) • De raad wordt betrokken bij de verdere uitwerking van de woningbouwplannen en ontvangt te zijner tijd voorstellen ter besluitvorming.

16 Transcript commissie 1 d.d. 12 oktober 2021

Agendapunt 2: Voorzitter: Griffie:

Raadsvoorstel tot vaststellen van de transitievisie Warmte Maassluis mw. H. Heijboer mw. R.R. Westhoff

Aanwezig zijn de volgende leden: CDA dhr. M. Cicek, dhr. M.L. Boekestijn PvdA dhr. J. Keijzer VVD dhr. D. Snoeck, dhr. J.C. Verhoeven VSP dhr. A. Luijendijk MB dhr. A.J. Solleveld D66 dhr. A.M. de Reuver (steunlid) ChristenUnie mw. K.R. Oosterman-Feenstra Forum voor Maassluis dhr. J. van den Hoek, dhr. L. Molmans (steunlid) GroenLinks dhr. R. Kleijwegt Verder zijn aanwezig: Dhr. J.M.H. Evers (wethouder)

De voorzitter: Goedenavond leden van de commissie. Fijn dat u er bent. Welkom wethouder Evers. Fijn dat u ook aanwezig bent. We bespreken met elkaar vanavond het raadsvoorstel, dat is het vaststellen van de transitievisie warmte Maassluis. Vorige week heeft u daar een thema-avond over gehad, in juni, excuses. In juni heeft u daar een thema-avond over gehad en vanavond ligt het stuk voor. In de eerste termijn heeft u anderhalve minuut de gelegenheid om uw vragen te stellen en ik wil beginnen met de heer Kleijwegt. U heeft als eerste het woord. De heer Kleijwegt: Dank u wel voorzitter. Waarom krijgen de relatief dichtbebouwde gebieden, De Kade en Het Hoofd geen warmtenet maar een warmtepomp? Hoe gaat het college zorgen dat er voldoende werknemers zijn die op het dossier duurzaamheid, zodat verduurzaming van de stad niet alleen bij plannen blijft? Waarom worden er bij de aanleg van het warmtenet niet gelijk dikke kabels aangelegd voor elektrische auto’s, ‘…’ en warmtepompen? 53% van de warmte gaat verloren. Maassluis is relatief klein voor een warmtenet. Hoe ziet het college dat? Om de continuïteit te garanderen, moet er een ketelhuis op aardgas draaien. Deze worden nog gebruikt bij bijvoorbeeld onderhoud en stops in fabrieken. Helemaal aardgasvrij wordt het met het warmtenet dus niet.

Wat vindt het college daarvan? Het grote bezwaar wat ons betreft: belemmert het warmtenet niet de innovatie van de industrie? Als zij immers warmte willen leveren, helpt het niet om hun processen te verduurzamen en zo dus ook minder warmte op te wekken. Zou een warmtepomp voor geheel Maassluis een optie kunnen zijn? Warmtepompen worden immers steeds goedkoper en ook duurzamer. Steeds meer mensen gaan van het gas af, mede ook door de hoge gasprijzen op dit moment. Zij nemen nu vaak een warmtepomp. Deze mensen doen dan naar alle waarschijnlijkheid niet mee aan het warmtenet. Wordt hier rekening mee gehouden? Kunnen wij geen gebruik maken van het aardwarmtepunt, put van Trias Westland, dat is bij Maasdijk. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar D66, de heer De Reuver. De heer De Reuver: Ja, dank u wel voorzitter. Voorzitter, ik mis in de visie het gebruik van waterstof. Hoewel de visie om de vijf jaar wordt geactualiseerd, is dit toch wel een methode waar u op kan inspelen gezien de ontwikkelingen in de landen. Er zijn zelfs al demonstratieprojecten bij diverse steden. Waarom neemt Maassluis dit niet mee in de visie voor de komende vier jaar en niet dat dat pas over vijf jaar wordt bekeken? Reden graag. Hoe worden onze inwoners nu geïnformeerd als zij hun cv-ketel willen vervangen? Het kan 17 Transcript commissie 1 d.d. 12 oktober 2021

bijvoorbeeld met een warmtepomp, het is al gezegd. Is dit alleen via de woonwinkel of kunnen ze nu al de praktijk in Maassluis ervaren en deze toepassing zien? Ik las dat Maasdelta daar voorbeelden al had. Kunnen wij daar gaan kijken als particulier? Wil de gemeente het installeren van hybridepompen ook gaan subsidiëren of laten ze dit aan het Rijk en provincie over? En dan, elektrisch rijden is ook een optie om te voldoen aan de CO2-doelstellingen. Belangrijk hierbij zijn de laadpalen. Is de gemeente van plan om het voorbeeld van andere gemeentes te volgen om bij nieuwbouwwijken de lantaarnpalen te voorzien van een laadmogelijkheid? En mijn laatste vraag … Oh nee, toch niet. Is er al inzicht hoeveel geld het Rijk zal vrijmaken om de gemeente te helpen om de plannen uit te voeren? Want dat is toch wel essentieel. En gezien de aardgascrisis die nu speelt, is het toch raadzaam om de plannen te versnellen. Hoe denkt de wethouder hierover? Dit zijn de vragen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar het CDA, de heer Boekestijn. De heer Boekestijn: Dank u wel voorzitter. Ja, nu de kranten volstaan van stijgende gasprijzen en experts wijzen op de mogelijkheid van te weinig gas, is het onderwerp van, dat ziet u hier, de warmte een heel belangrijk onderwerp. Uit de visie blijkt wel dat er nog veel moet gebeuren, eerst in onderzoek en daarna in aanleg.

Evenals bij elektra geldt dat de leveringszekerheid van warmte zeer hoog moet zijn. Een aantal tuinders in het Westland ondervindt nu aan den lijve het uitvallen van aardwarmteproject Trias. Ze kunnen nu nog terugvallen op gas. Als een warmtenet de beste oplossing blijkt te zijn, zou ik graag willen weten hoe dan voorkomen wordt dat wij van één leverancier afhankelijk zijn. Terugvallen op gas is al dertig jaar niet meer mogelijk. En daarnaast nog een vraag: ziet u mogelijkheden om voor huishoudens met energie-armoede versneld actie te ondernemen? Ik denk daarbij aan een klusteam voor kleine maatregelen, ondersteuning bij aanvraagsubsidies en dergelijke. En als laatste vraag die ook al gesteld is: ja, is er in het stadhuis voldoende bezetting om deze visie verder uit te werken? Dank u wel. De voorzitter: Dank u. Dan geef ik het woord aan de heer Keijzer van de Partij van de Arbeid. De heer Keijzer: Dank u wel voorzitter en ik kan mij aansluiten uiteraard bij de woorden van het CDA dat het een actueel onderwerp is gezien de stijgende prijzen van het gas en de elektriciteit en dat dit maar weer eens aantoont hoe belangrijk dit soort zaken zijn. Voorzitter, een aantal vragen. De Maasdelta, kunnen we lezen, is al begonnen met inventarisatie van veel sociale huurwoningen in onze stad.

Uiteraard is dat een belangrijke stap en zijn daar al resultaten van bekend dat de wethouder weet, omdat zij ook mee kunnen doen met de duurzaamheidsdoelstellingen? Dan lees ik dat bij het aanjagen van het All-electric demonstratieproject, vergeef me als ik het niet helemaal correct zegt, dat er voldoende middelen uit het Rijk moeten zijn om te kunnen starten in 2022, anders dat u zegt van: nou, als we de middelen hebben dan gaan we vol aan de slag. Nou is het al bijna 2022, dus ik was benieuwd in hoeverre hier al wat meer over bekend was. En bij zowel de doelstellingen vanaf volgend jaar als ook die van 2030 staat dat onderzoek naar een warmtenet. Hoewel de PvdA snapt dat dit uiteraard een tijd duurt om goed onderzoek te doen, denken we wel dat het van belang is om snel stappen te zetten. Hoe kijkt de wethouder hier tegenaan? En daarnaast is het van belang om steeds ook de nieuwe ontwikkelingen mee te nemen. Ik kan mij namelijk herinneren uit een ver verleden toen ik het hier ook wel eens over had, dat toen nog gezegd werd van: ja, het warmtenet vanuit Rotterdam is voor Maassluis helemaal niet haalbaar en veel te duur. En we zien nu dat er wel mogelijkheden zijn, dus ik kan mij voorstellen dat er steeds meer nieuwe innovatieve zaken zijn om dit toch mogelijk te gaan maken. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Solleveld van Maassluis Belang.

De heer Solleveld: Dank u wel voorzitter. Nou, de uitgangspunten van deze warmtevisie zijn natuurlijk helder. Het moet haalbaar en betaalbaar zijn. Nou is de vraag over dat betaalbaar natuurlijk vandaag de dag behoorlijk actueel. De vraag is maar even: wanneer nemen wij een 18 Transcript commissie 1 d.d. 12 oktober 2021

nulpunt bij die betaalbaarheid? Maar goed, daar zal de wethouder op dit moment ook nog helemaal niets over kunnen zeggen, maar in dit plan komen wij diverse mogelijkheden tegen om die transitie te realiseren. Er worden allerlei onderzoekjes gepleegd. Nou, daar zal ongetwijfeld een uitkomst uitkomen en dan is het een kwestie van aanleggen en het leveren van zekerheid is natuurlijk essentieel. Wat goed is, is dat elke vijf jaar dit plan wordt herzien, want de wereld verandert vrij snel en de techniek ook, dus wellicht dat we daar ons voordeel mee moeten doen, dus we moeten echt starten. De vraag of we kunnen kiezen, volgens mij stelde de heer Kleijwegt die van: stel je voor we gaan wat aanleggen, maar ben ik als particulier, heb ik nog een vrije keuze of ik mee wil doen aan het warmtenet of dat ik mijn eigen, laat ik maar zeggen, energiebron gaan realiseren? Hoe ziet u dat? En de vraag die werd opgeworpen over de problemen die wellicht mensen hier in Maassluis hebben die in een hele slecht geïsoleerde woningen en toevallig een heel slecht energiecontract hebben dat morgen afloopt, wat we daaraan zouden kunnen doen? De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Luijendijk van de VSP. De heer Luijendijk: Ja, voorzitter, dank u wel. De VSP heeft in deze anderhalve minuut een paar vragen aan het college over deze visie.

In het raadsvoorstel staat in de aanhef: om de uitstoot van 72 terug te dringen en die klimaatverwarming tegen te gaan, verwarmen de gebouwen in Nederland in 2050 niet meer met aardgas. Even verder verwijst het raadsvoorstel naar het coalitieakkoord waar overigens de horizon van 2040 wordt aangehouden. Van welke horizon gaat u in de visie nu eigenlijk uit? Van 2040 of van 2050? Op bladzijde 2 van het raadsvoorstel staat dat alle inwoners en bedrijven van Maassluis zijn gevraagd om online een enquête in te vullen. Enkele tientallen inwoners hebben hieraan gehoor gegeven of hebben de informatiebijeenkomsten bijgewoond. Onze vraag is: wekt u met deze woorden niet ten onrechte de suggestie dat Maassluis is gehoord en instemming met de visie heeft uitgesproken? Vervolgens, gelukkig spreekt het raadsvoorstel ook uit dat de overstap naar een aardgas-vrij Maassluis alleen kan als dit haalbaar en betaalbaar is en extra middelen en capaciteit en ondersteunende wet- en regelgeving vanuit het Rijk komt. Onze vraag: hoe ziet u de uitvoering van deze totale ombouw van de energie-infrastructuur nu voor u nu u de raad vraagt om instemming van deze mega ombouw, terwijl we totaal in onzekerheid verkeren wat de vervolgstappen vanuit het Rijk zijn.

Tot slot, u spreekt uit in het raadsvoorstel: om te zorgen dat de visie aansluit bij nieuwe technieken en inzichten, zal de visie elke vijf jaar worden geactualiseerd. Onze vraag is dan ook: hoe verhoudt zich dat met de totale ombouw van de verwarmingsinfrastructuur van de stad met als hoofdpijler een warmtenet ofwel stadsverwarming veelal met niet-duurzame warmtebronnen? Eenmaal deze weg ingeslagen, is toch nauwelijks meer een koerswijziging mogelijk? De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar mevrouw Oosterman van de ChristenUnie. Mevrouw Oosterman-Feenstra: Ja, dank u wel voorzitter. In de eerste plaats, compliment voor de stukken en ook voor het raadsvoorstel waarin heel helder de belangrijkste hoofdlijnen ook nog een keer staan samengevat. Mijn eerste vraag, wethouder, u geeft aan zonder middelen vanuit het Rijk kan de transitievisie niet worden uitgevoerd. En dit uitgangspunt begrijpen we en daar staan we ook achter, maar het geeft ook het risico dat we achterover gaan leunen en afwachten en ik wil nogmaals wijzen op het belang dat we actief oppakken wat we hier in Maassluis al op kunnen pakken. En u noemt het ook in het stuk: alle mogelijkheden aandragen bij bedrijven en inwoners om te isoleren en vooroplopers te zoeken die hun kennis met stadsgenoten willen delen.

Ik wil graag uw reactie, wethouder, hoe u ervoor gaat zorgen dat u altijd gaat kijken hoe u met de minste middelen toch zoveel mogelijk kunt bereiken. Mijn tweede vraag: op pagina 12 wordt nog gesproken over het feit dat er bij een warmtenet goede afspraken moeten zijn over de bronnen, omdat het anders wellicht minder duurzaam is dan bij de brede keuze in de stad van All-electric. Hoe wordt dit in de komende jaren nou steeds getoetst? En de heer Luijendijk had het er ook al een beetje over, nou, we moeten wel 19 Transcript commissie 1 d.d. 12 oktober 2021

zeker weten dat we de goede weg inslaan daarmee. Mijn volgende vraag: wat zijn op dit moment de overall ervaringen met de warmtepompen zoals toegepast door Maasdelta? Heeft u daar een beeld van? En tot slot de wil ik nog even aansluiten bij de vraag over het CDA over de leverzekerheid. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan wij naar de heer Verhoeven van de VVD. De heer Verhoeven: Dank u wel voorzitter. Ik sluit mij aan bij mijn buurvrouw, de complimenten voor het stuk. Het geeft duidelijkheid aan een complex vraagstuk en de terugkoppeling van eerdere behandelingen lijkt goed verwerkt. Toch heb ik wat vragen en opmerkingen, ook al zijn enige daarvan wat detaillistisch. De belangrijkste is eigenlijk wel of dat de nieuwsberichten over Rotterdam van de afgelopen week over het stoppen met een deel van hun warmtenet, niet helemaal duidelijk welk deel dat is, of dat gevolgen heeft voor onze plannen. Kunt u ons meenemen, eigenlijk is die vraag al een beetje gesteld, maar kunt u ons meenemen in het verhaal van de financiering en de rol die de landelijke overheid en provincie hierin zal gaan spelen, hoe u dat ziet aankomen? En hoe verhoudt dat met de ontwikkeling van de RES? Overigens, een warmtenet is een advies van de RES, omdat dat bij ons beschikbaar is, dus dat is niet verzonnen door iemand uit Maassluis, dat even ter info.

Dan een vraag die een beetje vooruitloopt op de werkelijkheid denk ik en toch wil ik hem stellen. Als we die apparatuur in huis krijgen over dat warmtenet, kan dat dan aangestuurd worden met de thermostaat die we nu in huis hebben? Bijvoorbeeld, ik koop nu Toon, omdat ik dan alvast een stuk kan bezuinigen en daar mijn cv-ketel mee aanstuur, kan ik daar straks ook die omvormingen van dat warmtenet naar mijn woning mee aansturen? Dat scheelt nogal wat investering. We vragen in het stuk om de ondernemer bij de opstart tegen kostprijs te laten werken. Ik vraag me af of dat wel een reële vraag is en of je dat wel mag vragen van de ondernemers. Die moeten immers extra risico nemen omdat ze met innovatieve technieken bezig zijn en om ze dan ook nog te vragen om daar geen winst op te berekenen, lijkt me wat onwerkelijk. Wellicht dat het in Maassluis gevestigde warmtebeheer.nl een geschikte partner is. Die hebben gedegen kennis van warmte-oplossingen en werken met een netwerk van installateurs. Dat lijkt mij een structuur die best wel aanpast bij innovatie. De voorzitter: Wilt u afronden? De heer Verhoeven: Ja, dat ga ik doen met de laatste vraag. Ik mis de link naar de duurzaamheidslening. Wat is de status daarvan? En gaan we daar nog mee door? Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef het woord aan de heer Van den Hoek van Forum voor Maassluis.

De heer Van den Hoek: Ja, bedankt voorzitter. De transitie, een project dat Maassluis in 2040 van het gas af moet zijn. Nou, het is een gewaagd project, maar we gaan het afwachten. Het woord warmtenet komt 287 keer voor in het stuk. Wat zijn de gevolgen eigenlijk van het faillissement van warmtenet voor Maassluis? Nu wordt er gesproken over subsidie er af te halen om van het gas af te gaan, dat dat voor de burgers dan goedkoper wordt en zonder gas, wat zullen volgens u daar de gevolgen van zijn? En hier wilde ik het even bij laten. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik de wethouder gelegenheid om deze vragen te beantwoorden. U heeft 15 minuten de tijd. Zal dat lukken, wethouder? Dan heeft u het woord. De heer Evers: Dan zal ik heel snel door moeten praten, mevrouw de voorzitter. Ik ben erkentelijk voor de lovende woorden die u heeft gesproken over de transitie op zich en dat is ook het agendapunt en de vragen en dat neem ik u helemaal niet kwalijk. Dat begrijp ik goed, want het is buitengewoon complexe materie. Er zijn allemaal vragen: hoe ga je wat uitvoeren? En wanneer? Het hoofdpunt is dat wij niet de middelen hebben om het allemaal zelf te financieren, dat we gaan het proberen, en dat is milieutechnisch het beste, om nu te proberen zo snel mogelijk de CO2-uitstoot naar beneden te krijgen en dat kan je doen door de verlaging van de energiebehoefte.

En hoe kan je de energiebehoefte naar beneden krijgen, is door 20 Transcript commissie 1 d.d. 12 oktober 2021

isoleren, isoleren, isoleren. En dat is het eerste traject dat we instellen in een serie van drie die u in de warmtevisie heeft kunnen lezen. GroenLinks zegt: ja, de geneugten van een warmtepomp en de nadelen van een warmtenet, dat warmtepompen zeker een voordeel hebben, maar nog niet, althans de kennis is nog niet zover dat we dat voor heel Maassluis kunnen doen. Op basis van de berekeningen en de voorbereidingen tot nu toe, lijkt, lijkt zeg ik met name, warmtenet in Maassluis voor een belangrijk deel het meest aantrekkelijk te zijn. Maar zoals u in de kaartjes heeft kunnen zien die in de warmtevisie staan, zijn er ook delen van wijken die niet aangesloten zullen worden, weten we nu al, op het warmtenet, omdat de aanlegkosten te hoog zijn in vergelijking met het rendement dat je kan halen en dat zijn de zogenaamde All-electric-wijken en dat doe je met warmtepompen of geothermie of anderszins. Wat heel belangrijk is in dit hele stuk, en u heeft het zelf ook al aangehaald, is dat er iedere vijf jaar wordt geijkt de visie die we in deze visie hebben neergelegd met de ontwikkelingen op technisch gebied en omgevingsgebied en financieel gebied, want dat zijn allemaal zaken die interveniëren met elkaar dat als de prijzen te hoog worden voor warmtepompen, maar voor warmte net niet verder stegen, ja, dan ga je ook weer een andere afweging werken.

Maar het is onmogelijk om zo gedetailleerd zo ver vooruit dat alles te doen, want wat ook gezegd is: stel je voor dat de aanvoerlijnen voor een warmtenet opdrogen of sterk verminderen, dan krijg je ook een ander financieel plaatje en zal je naar alternatieve hulpbronnen moeten gaan kijken. De voorzitter: Interruptie van de heer Luijendijk. De heer Luijendijk: Ja, ik wil graag even inhaken op die opmerking over die warmtebronnen, want het is toch evident eigenlijk dat op dit moment met name warmtebronnen beschikbaar zijn die bepaald niet duurzaam zijn en waar gesproken wordt over geothermie, ja, die is alleen niet beschikbaar. Ja, het is er wel, maar niet beschikbaar voor ons, althans, in een mate die enigszins hout snijdt, dus het is een beetje vreemd dat we de hele tijd praten over een bron die we eigenlijk met elkaar niet duurzaam moeten benoemen. De heer Evers: Nou, daar verschillende geleerden ook van van mening, want geothermie zou voor het westen van Maassluis best een relevant alternatief kunnen zijn voor het warmtenet en daar hebben we ook al over gesproken met leveranciers uit Westland. Alleen de opstart om in het westen van Maassluis ook geothermie aan te sluiten, is buitengewoon kostbaar, gewoon een hele grote financieringsbehoefte zit daarachter en daar waren we niet van plan om in dit stadium al mee te helpen met voorfinanciering daarvan.

Dat dat niet duurzaam is, daar verschillen de mensen van geothermie over. Ze erkennen dat zo een bron vijftig jaar meegaat en dat die dan opdroogt en dat die weer vijftig, zestig jaar weer moet rusten, wil die weer productief kunnen zijn, maar in de directe omgeving van zo een warmtebron, heb ik mij laten vertellen, is dan alternatieve aanwending weer mogelijk. Het is allemaal in dit stadium op uitvoeringsniveau nog allemaal in koffiedik kijken. De voorzitter: Meneer Luijendijk wil hier nog een keer op reageren. De heer Luijendijk: Ja, nou, ik bedoelde natuurlijk met name op die andere, die grote warmtebron. Dat is industrie aan de overkant die op dit moment eigenlijk moet gaan verdwijnen, dus dat zijn geen duurzame bronnen. De heer Evers: Ik denk dat we daar ook van mening verschillen, want de industrie aan de overkant zal niet verdwijnen. De raffinaderijen zullen wel anders gaan produceren en andere dingen gaan produceren, maar zullen warmte produceren … De voorzitter: Ik heb nog een interruptie. De heer Evers: Wat buitengewoon van belang is dat de CO2 die geproduceerd wordt aan de overkant, dat die wordt afgevangen en afgevoerd en daar zijn al miljarden toegezegd vanuit het Rijk ook om samen met Shell, Esso en een ander grootindustrieel complex aan de overkant om de pijpleidingen naar de Noordzee te brengen om CO2 onder de zeebodem op te slaan.

21 Transcript commissie 1 d.d. 12 oktober 2021

De voorzitter: Dank u wel, wethouder, voor deze reactie. Ik heb nu een interruptie van de heer Boekestijn. De heer Boekestijn: Ik kan eigenlijk heel kort zijn. Ik wil eigenlijk wethouder een hart onder de riem steken, want ik ben het volledig met hem eens en wat dat betreft denk ik dat het goed is dat de mensen goed kijken wat er allemaal speelt en er lijkt maar één ding zeker in het leven: dood en belastingen en de rest is onzeker. De voorzitter: Goed, dan stel ik voor dat … Ik zie nog een interruptie van de heer Kleijwegt. De heer Kleijwegt: Ja, voorzitter, de wethouder die had het ook over het CO2 opslaan. Nou, dat is natuurlijk gewoon het verplaatsen van het probleem. Dat lost het probleem niet op, want het is er dan nog steeds en dat is ook een beetje ons grootste bezwaar en ik hoop dat de wethouder daar nog op komt. We zeggen eigenlijk wel tegen de industrie: ga vooral zo door zoals je altijd al deed, want dan hebben wij die warmte dadelijk. De voorzitter: Wat is uw vraag aan de wethouder? De heer Kleijwegt: Belemmeren wij niet op zo een manier de innovatie van noem het even de overkant, de Europoort? De voorzitter: Goed, ik stel voor dat we weer teruggaan naar het stuk waar we het nu over hebben en ik wil de wethouder vragen om de vragen te beantwoorden verder, dat u verder gaat met uw beantwoording. De heer Evers: Dank u wel mevrouw.

De waterpomp hebben we het over gehad. We hebben geothermie gehad. Daar kan je nog hele veranderingen over ophouden, maar de vraag van D66: ik mis waterstof en de kennis op dit moment is dat er wel waterstof geproduceerd gaat worden, zelfs de grootste waterstoffabriek in Europa wordt hier ook aan de overkant gebouwd, maar daar zeggen de deskundigen van: waarschijnlijk zal dat niet voldoende zijn om alleen al het industriële complex van brandstof te voorzien en dat het voor thans nog niet aannemelijk is dat waterstof voor privéhuishoudens beschikbaar komt. Als cv-ketels vervangen moeten worden, ja, dan zijn er deskundigen genoeg die zullen zeggen wat het handigste is om te doen, toepassen van andere warmtepompen of wel, hangt van de specifieke situatie af. CO2 verlagen dat blijft het hoofddoel. En zou aan de lantaarnpaal ook een laadstation kunnen worden gemaakt voor elektrische auto’s? Niet alleen dat mijn collega Voskamp daarover gaat, maar dat zijn een van de opties die in de ontwikkelingen van de komende jaren wel degelijk onderstreept en onderzocht gaan worden. De voorzitter: Dank u wel. Ik heb een interruptie of een reactie van de heer De Reuver. De heer De Reuver: De wethouder gaat makkelijk over de hybridepomp heen, maar ik merk nu in mijn omgeving: er zijn mensen die willen zo een hybridepomp gaan gebruiken.

Nou, dan gaan ze naar de woonwinkel, prima, maar mijn vraag is, Maasdelta is daar druk mee bezig: is het mogelijk dat een Maassluise inwoner naar een demonstratieproject kan gaan hier in Maassluis waar die voorlichting kan krijgen, enzovoort, enzovoort? Dat wordt nu gemist. De heer Evers: Er is een groep burgers in Maassluis bezig voor duurzaamheid en naast de activiteiten van de gemeente zelfstandig ook bezig zijn en die hebben een project, dat heeft in De Schakel gestaan, die zijn bezig met een project om langs verduurzaamde huizen te gaan om te kijken van: wat is mogelijk? En wat zou ik in mijn huis kunnen toepassen nog los van de WoonWijzerWinkel? Als de vraag komt: kan je de plannen niet versnellen, want wij hebben haast, die plannen kan Maassluis niet versnellen, want voor alle plannen is enorm veel geld nodig en ook aanhakend op de vraag die door meerdere partijen gesteld is: heeft de gemeente voldoende capaciteit in menskracht en middelen om dat project zelf ter hand te nemen en te versnijden? Nou, dat is twee keer negatief. Dat wordt dan ook positief in de wiskunde. Maar het is zo dat zonder een rijksbijdrage en rijkssteun, is het in geen enkele gemeente mogelijk om dit van de grond te trekken.

De transitievisie warmte, als er storing van aardwarmte is, wat is dan het alternatief? Als je op geothermie zit of op aardwarmte op warmtepompen, dat is er niet en er komt zeker een punt dat het warmtenet hier aangelegd zal 22 Transcript commissie 1 d.d. 12 oktober 2021

worden. Over Rotterdam kom ik straks te spreken, maar dan is er ook geothermie en dan zou je ook moeten zorgen dat je een alternatieve warmtebron hebt als je niet van het warmtenet gebruik wil maken. Ondersteuning burgers, dat zal zeker moeten plaatsvinden, want daar zijn we al mee bezig. We hebben inspraakavonden gehouden. Er zijn ontzettend veel vragen gesteld die ook in de warmtevisie zijn beantwoord in bijlage, uit mijn hoofd gezegd 7. Daar kunt u zien wat voor vragen er allemaal gesteld werden en wat voor antwoorden er zijn gekomen. Daar hebben we heel transparant gewerkt en we waren prettig verrast door de hoeveelheid respons die we hebben gekregen, ook de deelname aan informatieavonden was meer dan we hadden durven hopen. Maasdelta, ja, de plaats van Maasdelta die 7000 woningen ongeveer heeft in Maassluis, die is onontbeerlijk en we hebben ook samen met Maasdelta de transitievisie ontwikkeld. Samen zijn we bezig met overleg met Eneco om de boel op gang te krijgen om te kijken: wat komen we tegen? Wat kunnen jullie? Wat hebben jullie meer gedaan? Totaal onverplicht.

Daar hebben Maassluis, Maasdelta en Eneco, hebben we met zijn drieën geld in een potje gedaan om dit van hun kant uit te ontwikkelen en duidelijk te maken hoe een warmtenet gaat werken, dus ja, zonder Maasdelta hadden we het niet kunnen doen, want het eerste project zal ook zijn waar de meeste hoogbouw en Maasdelta-woningen zitten, waar particuliere woningen op aan zouden kunnen sluiten. Ja, de rijksmiddelen daar kan ik niks van zeggen, want dat is nog steeds duister. Wij, sorry, de metropoolregio heeft een paar maanden geleden een brief geschreven op verzoek van de 23 gemeentes uit de metropoolregio om ten eerste de regie weer in handen te nemen, want nu zitten de 352 gemeentes het wiel uit te vinden en ten tweede veel efficiënter met tijd en middelen om te gaan dan nu door 352 gemeentes kan gaan. Overigens, u zult ongetwijfeld gelezen hebben in het rekenkameronderzoek dat er aanbevolen wordt om samen te werken en wij hebben al veel contact met de omliggende gemeenten Schiedam, Vlaardingen en de andere gemeenten waarvan we weten dat die dezelfde stappen aan het zetten zijn in onze richting. Om de vijf jaar herijken is een veiligheidsmaatregel die we hebben genomen omdat er zijn ontzettend veel ontwikkelingen gaande. Er worden nieuwe uitvindingen gedaan.

Al die uitvindingen die kunnen weer het economische plaatje veranderen waardoor er een andere uitkomst zou kunnen zijn en we gaan niet als een blind paard de straat in en dan maar kijken dat het goed afloopt in 2040 of 2050, hoe snel we het kunnen realiseren. Is er een vrije keuze of je wel of niet het warmtenet wil doen? Ja, ik heb bij de informatieavonden gezegd: ik wil geen fopspeen voorhouden. Ik ga geen inspraak verlenen op iets waar je eigenlijk geen inspraak in kan doen, maar als je in de straat woont waar een warmtenet komt, dan heb je de vrije keus om mee te doen of niet mee te doen, maar als je niet mee wil doen, even goede vrienden, maar dan heb je geen aansluitkosten, maar dan moet je wel zien hoe je aan je warmte komt. Ja, 2040 staat in een stuk van 1998. Toen is dat heel ambitieus erin gezet, want toen was 2040 ook ver weg en nu de ontwikkelingen verder zijn, zou ik 2040 niet meer willen noemen, omdat we vrezen dat we 2040 niet zullen halen als niet op tijd alle middelen beschikbaar komen.

We hebben wel afgesproken met Maasdelta: we willen niet vooroplopen, want dan kunnen we niet betalen, maar we willen ook niet achteroplopen, want als je helemaal achter in de rij zit, dan zijn er geen technici meer beschikbaar, geen materialen meer beschikbaar en dan haal je zeker 2050 niet, dus wij proberen in de middenmoot uit te komen, dat ze wel flink aan de gang gaan ermee, maar niet verplichtingen aangaan die we niet kunnen nakomen. De voorzitter: Een interruptie van de heer Luijendijk. De heer Luijendijk: Hier wordt dus eigenlijk op een gezellige dinsdagavond afscheid genomen van het coalitieakkoord. We maken er nu 2050 van. Helder, maar ik bedoel, inkt is geduldig, je kan iets in een coalitieakkoord met elkaar onder het genot van een kop koffie opschrijven, maar de werkelijkheid is dan toch iets weerbarstiger. De heer Evers: De werkelijkheid is altijd weerbarstiger. Ook wat ik gezegd heb is weerbarstiger. Ik heb niet gezegd: we hebben 2040 verlaten. Ik zeg: we moeten zeker op 2050 23 Transcript commissie 1 d.d. 12 oktober 2021

uitkomen. Dan moeten we klaar zijn en we proberen het zo snel mogelijk te doen gegeven de capaciteiten die we hebben, zowel in menskracht als in financiële zin. En of we dan 2040 halen, dat durf ik niet te garanderen. We streven er wel naar, maar als ik zeg: nou, 2050 is ook goed, dan heb je een grote kans dat een hoop mensen achterover gaan leunen en zeggen: nou, 10 jaar langer respijt en dat is niet waar. De voorzitter: Nog een interruptie van de heer Luijendijk. De heer Luijendijk: Voorzitter, ik neem kennis daarvan en ik stel ook vast dat nog maar kortgeleden, en dan moet je echt denken in termen van weken, een van uw coalitiepartners van D66 zei van: kunnen we niet wat naar voren halen? Want die hele duurzaamheid gaat allemaal veel te traag. Het kan best een beetje ambitieuzer. 2040 was niet ambitieus genoeg. De heer Evers: Ja, maar wat D66 zegt, dat respecteer ik uiteraard, maar dat wil ik niet voor mijn rekening nemen. De online enquête die geweest is, nou, een paar honderd reacties staan in de warmtevisie genoteerd. Daar kunt u zelf de haalbaarheid daarvan inschatten. Hoe ziet de ombouw op basis van deze visie eruit? Ja, we zullen voorlopig eerst gaan isoleren, isoleren, isoleren en dan komen we pas aan vraag twee toe maar natuurlijk wel over de schutting blijven kijken van: als we dit doen, wat zijn de gevolgen voor dat? Zonder Rijk geen transitie, dat is duidelijk.

Niet alleen dat we het zelf niet kunnen betalen omdat we daar de middelen niet voor hebben, maar ook de doelstelling haalbaar en betaalbaar voorop hebben gezet. Daar heeft het Rijk reclame mee gemaakt. Dat hebben wij van harte overgenomen, omdat we ook zien als wij iets moois uitvinden wat niet betaalbaar is, dan gaat de hele warmtetransitie niet door, dus dat is een verplichting die zowel het Rijk heeft als wij moeten streven om dat zo dicht mogelijk te benaderen. De heer Luijendijk: Voorzitter? De voorzitter: De laatste keer meneer Luijendijk over dit punt. De heer Luijendijk: Ja, dit is een ander punt trouwens. Ja, dat is waar en dat is ook een beetje het knellende in deze hele besluitvormingscyclus. De regio’s, de gemeentes worden opgezadeld met een opdracht om hier nu met een visie te komen. Vervolgens is het de beurt weer aan het Rijk en wij worden geacht met iets te komen, ja, wat is de waarde daarvan als wij niet weten wat het Rijk vervolgens doet? De heer Evers: Maar ik wil er geen kip-ei-discussie van maken, want dat heeft geen zin. We weten dat het eraan zit te komen. Er is een punt in de toekomst neergezet en of dat haalbaar zal zijn, ja, we streven ernaar, maar we weten het nog niet zeker, maar we zullen er zeker alles aan proberen te doen om die CO2-uitstoot naar beneden te krijgen en dat kan door isoleren, isoleren.

Dat kan bijzonder veel doen, want de terugverdientijd van isoleren is goed overzichtelijk en voor iedereen haalbaar. De duurzaamheidslening waar meneer Verhoeven over begon die wordt zeker gecontinueerd en zeker ook de faciliteiten om het isoleren mogelijk te maken en te vergemakkelijken. Kom je ook bij van: zou er een ploeg kunnen zijn om burgers te helpen daarin? Nou, een creatief idee waar we zeker naar kunnen kijken, want wij willen onze doelstelling ook halen. All-electric, zeker weten, dat is een goede weg, ja, maar hoe kom je aan de elektriciteit? Krijg ik dat van windmolens of krijgen dat van zonnepanelen of krijg je dat van geothermie of anderszins? Ik heb geen ervaring met warmtepompen. In het kader van het ontwikkelen van de transitievisie hebben we daar nog niet naar gekeken en we houden wel goed contact en die zijn ook bij de informatieavond, WoonWijzerWinkel is geweest, we horen natuurlijk van Eneco ook het een en ander en dat proberen we allemaal te combineren. En er is wat verwarring ontstaan door een stukje in de krant dat de gemeente Rotterdam stopt met het warmtenet en dat blijkt toch genuanceerder te zijn dan een droge feitelijke mededeling dat ze stoppen met warmtenet stadsverwarming, want dit ging over het willen investeren in het warmtenet dat doorgaat van Rotterdam, het industriële complex, naar Leiden.

En daar hadden ze de bedoeling om daar te overwegen daarin mee te participeren en dat hebben ze afgewezen van de week, dus het warmtenet 24 Transcript commissie 1 d.d. 12 oktober 2021

stadsverwarming in Rotterdam blijft er, dus ze blijven ook aanhaken op de leidingen, want hun systeem is ook niet eeuwig en ons warmtenet, als ik dat zo mag nemen, dat komt ten westen van Vlaardingen, Gouda in het noorden en daar gaan wij van aftappen. De voorzitter: Ik heb een interruptie van de heer Boekestijn. De heer Boekestijn: Mag ik nog een aanvulling maken op het afschaffen van Leiden aan het warmtenet koppelen van Rotterdam? Ik heb het idee dat dat juist ons meer kansen biedt. Wij liggen veel dichter bij Rotterdam, dus als zij hun warmte niet kwijt kunnen vanuit Rotterdam in Leiden, dan kunnen wij het vast wel gebruiken. De heer Evers: Ja, dat klinkt goed, maar wij hebben ook gezocht of wij niet van de retourleiding naar Leiden gebruik zouden kunnen maken en daar heeft de exploitant van die leiding heeft dan gelijk gezegd: ik begin er niet aan. Ik wil het geeneens onderzoeken, want het is veel te duur. De vertakking van de Rotterdamse leiding naar Leiden naar Maassluis is veel duurder dan de westelijke leiding van Vlaardingen. Of de warmtethermostaat van Toon ook in de toekomst te gebruiken is, hij is altijd te gebruiken, ook al is het maar als museumstuk, maar daar kan ik dus geen zinnig woord over zeggen. Dat zult u begrijpen.

Ik vind het wel een scherp punt dat de vertegenwoordiger van de VVD zegt: ik ken maar weinig ondernemers die tegen kostprijs gaan leveren, maar je hebt tegenwoordig ook weer een techniek dat ze bepalen de kostprijs en dan door aantal maal prijs, als je die aantallen omhoog krijgt, gaat de prijs naar beneden en dat voordeel is dan een deel van de winstmarge die zij hebben. En over de kostprijsberekening zal dan ook nog het nodige moeten worden gesproken te zeggen van: wat is een kostprijs? Er zijn hele bibliotheken van vol geschreven. De duurzaamheidslening, daar gaan we zeker mee door. Het warmtenetfaillissement, ik hoop, meneer Van den Hoek, dat ik u geantwoord heb dat warmte, dat stukje in de krant is heel wat anders dan op het eerste gezicht lijkt wat er staat. Er zit een hele wereld achter. Nou, en dan dank ik eenieder voor het succes wensen van de gemeente met de hele warmtetransitie. Mevrouw de voorzitter, dat was het. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we over naar de tweede termijn. U heeft wederom anderhalve minuut de gelegenheid om uw reactie te geven of anderszins iets te zeggen. Ik hou dezelfde volgorde aan en ik begin weer bij GroenLinks, de heer Kleijwegt. De heer Kleijwegt: Ja, voorzitter, dank u wel. Ja, ik hoor de wethouder een aantal dingen zeggen.

Dat is in principe positief, maar het is me nog steeds wel onduidelijk van: hoe gaan we er nou voor zorgen dat we de industrieën in het grotere plaatje niet gaan motiveren om minder te gaan doen? Want het is natuurlijk ook de bedoeling dat zij meer gaan doen in de toekomst om hun CO2-uitstoot daadwerkelijk terug te brengen, dus niet om het de zee in te stoppen. Verder gaat 53% van de warmte verloren … De heer Verhoeven: Voorzitter? De voorzitter: De heer Verhoeven. De heer Verhoeven: Ja, ik zou graag willen interrumperen, want we hebben het hier over visie voor Maassluis en Maassluis is niet verantwoordelijk om Europoort te laten stoppen met de industrie en als je het een beetje volgt wat daar gebeurt, dan zou u deze vraag geeneens stellen, want die gaan van gas naar waterstof, dus dat wordt ook beter dan wat het nu is, maar daar gaan wij niet over, dus een beetje een vreemde vraag vind ik dat. Het lijkt me handig om daar niet meer over verder te praten. De heer Kleijwegt: Nou, voorzitter, volgens mij ga ik zelf over wat ik zeg en als de VVD daar anders over denkt, dan hoor ik dat uiteraard ook graag, maar wij vinden het belangrijk inderdaad dat niet alleen Maassluis gaat verduurzamen, maar eigenlijk de hele wereld, dus ja, dat betrek ik erbij of de heer Verhoeven dat nu wil of niet. En ook de overkant zou dus zijn bijdrage moeten leveren.

Verder, als we teruggaan naar het warmtenet, 53% van de warmte gaat verloren. Nou, Maassluis is ook relatief klein natuurlijk, ook voor zo een warmtenet. Hoe ziet het college dat nou precies? Want ook daar heb ik nog naar mijn weten geen antwoord op 25 Transcript commissie 1 d.d. 12 oktober 2021

gehad. Ja, verder was het duidelijk inderdaad waarom bepaalde wijken zoals De Dijk en De Kade dan niet zijn aangesloten. Ja, we hebben er wel nog onze vraagtekens bij en dan vooral inderdaad over dat het niet het verkeerde moet stimuleren en de innovatie moet vooral door blijven gaan. En ik hoor ook graag nog over het aardwarmtepunt van het Trias in het Westland of we daar wat mee kunnen. De voorzitter: Oké, dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer De Reuver van D66. De heer Reuver: Ja, dank u wel voorzitter. Voorzitter, het plaatsen van nieuwe lantaarnpalen in nieuwbouwwijken en gelijk gebruiken als laadpaal dat is een mooi project en ik hoop ook dat de wethouder dit aan zijn andere wethouder doorgeeft, want dat is een goede tip. Hij houdt het nu een beetje af, maar het college is één, dus geef dat even aan uw collega-wethouder door. Allereerst vinden wij net als de ChristenUnie het goede zaak dat de wethouder deze visie nu presenteert. Rest- en aardwarmte en All-electric is de toekomst om de stad verder te verduurzamen en aardgasvrij te maken. Maassluis is op de goede weg, maar er moet nog heel veel gebeuren. Wij mogen echt de nieuwste ontwikkelingen, zoals het gebruik van waterstof, niet op de lange baan schuiven en pas hier over vijf jaar naar kijken.

Hier moet tijdens het proces voortdurend naar gekeken worden, want het is echt in ontwikkeling, want er zijn ook, ik heb het al gezegd, andere steden die voorbeeldprojecten hebben. Voorlichting aan onze inwoners is een essentieel iets, dus dat moet goed gebeuren met demonstratieprojecten, maar kan ik gaan kijken hoe een hybridepomp werkt in de praktijk? Het liefst morgen, maar dat loopt nu allemaal nog hoorde ik, maar we horen dat graag dat dat binnenkort gebeurt. En ook het aangeven van subsidiemogelijkheden dat moet ook aangegeven worden, want dat stimuleert de mensen toch wel in veel gevallen en op zo een manier denk ik dat het transitieverhaal een succes wordt. We wensen de wethouder veel succes en zijn ambtenaren en het is een toekomst waar je achter moet staan en waar je blij van wordt. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan het CDA, de heer Boekestijn. De heer Boekestijn: Dank u wel voorzitter. Ja, ik hoor de wethouder nu zeggen dat we vooral ook isoleren gaan, maar de wethouder zal met mij onderschrijven denk ik het standpunt dat ook isolatie een afnemend grenspunt heeft en hoe meer je isoleert, de laatste isolatie in je huis die heeft niet zoveel nut meer. En hoe vervelend het ook is, op het moment dat iemand zijn huis extreem isoleert, zal hij zeggen: die warmteleiding die voor mij langskomt, bekijk het maar, ik ga elektrisch.

Dus dat wordt een beetje een spelletje om te kijken van: hoe ver gaan we erin en wanneer is het warmtenet rendabel? En dit is een duivels dilemma om te kijken van: wat we gaan doen? En ja, wat dat betreft, in de huidige visie is één ding duidelijk: het is het begin van nog heel veel stappen die we moeten nemen. Het gaat elke Maassluiser raken. Het is goed om voortvarend van start te gaan, maar ook belangrijk om telkens te herijken en te kijken of we nog op de goede weg zitten. En dan aanhakend op mijn buurman die het over waterstof heeft, er zijn heel veel experts die continu naar waterstof kijken, dus ik denk dat de wethouder het op dit moment goed heeft. Het kan best zijn dat we over vijf jaar anders naar waterstof kijken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Keijzer van de Partij van de Arbeid. De heer Keijzer: Voorzitter, dank u wel. En inderdaad, het zal een onderwerp zijn dat nog vele malen terugkomt. Ik kan mij aansluiten bij de woorden van volgens mij was het de ChristenUnie eerste termijn die zeiden: de kansen die we nu kunnen pakken, moeten we uiteraard alvast ook echt pakken, kort gezegd. En ik denk ook dat het van belang is inderdaad, wat het CDA ook zegt: het treft ons allemaal, dus het is goed dat de informatievoorziening en dat we de inwoners van de stad en de bedrijven en organisaties goed meenemen erin.

Positief om te zien inderdaad dat de informatieavond en dergelijke, dat mensen ook echt geïnteresseerd zijn, dus die schwung moeten we er eigenlijk wel zien in te houden. Daardoor is het natuurlijk wel wat teleurstellend dat het Rijk ons laat wachten op de financiële middelen 26 Transcript commissie 1 d.d. 12 oktober 2021

die we eigenlijk daarvoor nodig hebben, dus laten we hopen dat er ook snel nieuws uit Den Haag voor komt en wat ik al zei: we zullen hier nog vele malen over praten, dus dit komt vast weer terug, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Solleveld van Maassluis Belang. De heer Solleveld: Dank u wel voorzitter. Nou, de wethouder bedankt voor de beantwoording van alle vragen en opmerkingen. U noemde een aantal malen de, laat ik maar zeggen, de participatie van allerlei bewoners in Maassluis en inderdaad honderden die daaraan mee hebben gedaan, een hoop vragen gesteld, alleen heeft dat niet geleid tot aanpassing van de visie. Dat bevreemdt mij toch altijd een beetje. Wellicht zaten er genoeg briljante ideeën tussen. Het zou best kunnen. Ik ben niet zo pessimistisch over de industrie aan de overkant. De energiebronnen die zij gaan gebruiken, zullen ook gaan veranderen. Die zullen daarmee bijdragen aan het verminderen van de CO2-uitlaat. Het is al een aantal malen genoemd, het is een enorm risico, want een visie is natuurlijk hartstikke mooi, maar we kunnen het niet bereiken als er geen centjes bijkomen om dat te realiseren.

Die moeten van het Rijk komen, maar het Rijk, voorzitter, dat is gewoon een kwestie van een verzameling politieke keuzes en die politieke keuzes zitten ook hier in deze raad, dus ik zou de partijen die ‘…’ op gaan dat ze allerlei korte lijntjes richting Den Haag hebben, oproepen om die vooral te gebruiken, dat ze in Den Haag een beetje haast gaan maken. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Luijendijk van de VSP. De heer Luijendijk: Ja, voorzitter, allereerst de wethouder bedankt voor de beantwoording. Eventjes over het stuk, kijk, over de doelstellingen en over de analyse waar we over praten, daar zijn we het gauw over eens. Of dit uiteindelijk strakjes het ei van Columbus zal zijn, dat moet natuurlijk blijken, want in de toekomst kijken, ik meen de wethouder die heeft daar altijd een hele mooie uitlatingen over, dat is moeilijk met name omdat het de toekomst is.

Ik zie het stuk meer als een opzet tot een aanzet en als zodanig hebben wij dus grote twijfel of dat zo een enorme operatie als een warmtenet, ja, als die ‘…’ eenmaal van stal is gehaald, dan is die niet meer te stoppen en vandaar dat mijn opmerking, en die heeft u ook een beetje laten liggen, van: ja, die herijking van die visie iedereen vijf jaar, dat is leuk, maar op het moment dat je gekozen hebt om in belangrijke delen van de stad dat warmtenet neer te leggen, dan ga je er niet meer mee stoppen. Dus dat is een beetje twijfel die wij hebben. Eigenlijk zijn wij van mening dat dit onderwerp nog een keer in debat in de raad terug moet komen. Dit raakt de hele stad. Een beperkt aantal mensen hebben hier weliswaar al een keertje wat van gevonden, desalniettemin vind ik dat het belangrijk genoeg is om, ook voor de stad zelf, nog een keer duidelijk te maken in het debat hoe verschillende politieke partijen hiernaar kijken en hoe men hiermee omgaat. De voorzitter: Dank u wel. Ik geef het woord aan mevrouw Oosterman van de ChristenUnie. Mevrouw Oosterman-Feenstra: Ja, om even inderdaad op dat laatste in te gaan, als ChristenUnie zijn wij altijd voorstander om belangrijke thema’s, ook al heb je niet direct discussiepunten, om belangrijke thema’s ook in de raad te behandelen, dus wat dat betreft kunnen wij daar wel mee instemmen. Nu even verder met de tweede termijn.

De wethouder gaf aan: de huidige berekeningen van het warmtenet die lijken het meest gunstig, in ieder geval door te slaan dat een warmtenet het meest gunstig is. Maar goed, ik denk dat het algemene beeld hier in de gemeenteraad ook wel is van: blijf daar heel kritisch naar kijken. Hoe ziet de businesscase er straks uit? Daar had het CDA het ook al over. Nou, en hoe ontwikkelen de bronnen zich? Dus ook al lijkt het nu een gunstige oplossing, het is gewoon echt verstandig om daar ook op kortere termijn dan vijf jaar, om daar gewoon continu kritisch in te zijn. Dat over het warmtenet. Nou, andere partijen hadden het er ook al over, iedere inwoner daar moet het gewoon knip en klaar voor zijn waar je terecht kunt met al je vragen over woningaanpassingen. Is dat de WoonWijzerWinkel voor al je vragen? Dat is ook even 27 Transcript commissie 1 d.d. 12 oktober 2021

mijn vraag. En als dat zo is, dan moeten we echt zorgen dat iedere Maassluiser dat ook als eerste noemt en dat er ook regelmatig een mobiel loket van de WoonWijzerWinkel in Maassluis is te vinden, want niet iedereen doet alles op internet. Op internet is natuurlijk heel veel te vinden, maar het is ook altijd prettig als zo een loket ook in Maassluis zo nu en dan is. En natuurlijk ook al die initiatieven over ambassadeurs in de stad en dat je bij iemand binnen kunt kijken. De voorzitter: Wilt u afronden? Mevrouw Oosterman-Feenstra: Ja, dus daar vol op inzetten is wat ons betreft een goed punt. Nou, daar wou ik het even bij laten, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Verhoeven van de VVD. De heer Verhoeven: Dank u wel voorzitter. Bedankt voor de beantwoording, wethouder. En hoewel de afhankelijkheid van de bijdrage van de landelijke overheid in het stuk wordt benoemd, duidelijk wordt benoemd, en door u zojuist nog eens toegelicht, willen we als VVD toch wel benadrukken dat het voor de bewoners van Maassluis een betaalbare transitie moeten worden. Dan ga ik even in op wat besproken is het een en ander. Of dat het warmtenet de beste oplossing is, dat heeft Maassluis niet zelf verzonnen.

Ik heb de RES vanaf dag één dat ik in de raad kwam gevolgd en die ontwikkeling heeft zorgvuldig onderzoek gedaan welke warmtebronnen en of welke energiebronnen in deze omgeving beschikbaar zijn en daar met kop en schouders bovenuit steekt de restwarmte, want dat is ook de goedkoopste manier zo dicht mogelijk en voor de komende jaren zeer waarschijnlijk beschikbaar, maar ook bij de RES wordt de kanttekening gemaakt. Wij benoemen waterstof bijvoorbeeld nog niet omdat dat nog te onzeker is, maar zodra dat een zekerheid krijgt, gaan we dat meerekenen. Eigenlijk sluit dat volledig aan bij wat we als Maassluis bij monde van de wethouder zojuist gehoord hebben. Deze visie sluit dus ook aan bij wat de RES eigenlijk als insteek genomen heeft en het is een verplichting, de visie, dus om daar nog langer over te debatteren, lijkt mij niet zo zinnig. Het is een goede verwoording van een visie. Dat we nog moeten debatteren over de invulling daarvan en over het beleid dat eruit gaat volgen, uiteraard moeten we dat doen, want vijf jaar is inderdaad een lange termijn. We moeten er met zijn allen bovenop zitten en met zijn allen zorgen dat deze visie succesvolle energietransitie tot gevolg heeft die we met zijn allen kunnen betalen. Ik dank u allen van harte. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan Forum voor Maasluis, de heer Van den Hoek.

De heer Van den Hoek: Ja, bedankt voorzitter. Allereerst bedankt voor het beantwoorden van de vragen. Wij wensen u heel veel sterkte met de transitievisie en wij hopen de evaluatie op korte termijn ‘…’ vijf jaar tegemoet te zien en wij kunnen instemmen met een hamerstuk. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de wethouder voor zijn tweede termijn. De heer Evers: Dank u wel mevrouw de voorzitter. Ik ben met GroenLinks van mening dat we ook moeten kijken wat er buiten onze gemeentegrenzen gebeurt en dat is zeer actueel. Wat gebeurt er met het industriële complex aan de overkant? Want als wij niet aan onze eisen of aan de rijkseisen voldoen, dan moet de industrie aan de overkant heel zeker eraan voldoen en dat weet ik gelukkig dat ze daar miljarden investeren om in de richting te komen van verdere innovatie en verdere verlaging van de belasting van het milieu, want daar gaat het toch u om en ons allemaal om. Maassluis … De heer Kleijwegt: Voorzitter? De voorzitter: De heer Kleijwegt ter interruptie.

De heer Kleijwegt: Maar u denkt dus niet dat het warmtenet die innovatie in de weg staat? De heer Evers: Nee, verre van dat, want afval, hoewel die drastisch naar beneden zal moeten, zal de industrie aan de overkant niet alleen de afvalverwerking, maar ook anderszins zoveel warmte produceren dat op basis van de wetenschap van vandaag tot een lengte van jaren voldoende aanbod zal zijn. En waarom is die evaluatie iedere vijf jaar noodzakelijk? Niet 28 Transcript commissie 1 d.d. 12 oktober 2021

alleen om te kijken van: hoe zitten we met de bronnen? Zijn er alternatieve bronnen? Hoe werkt dat economisch uit? Want het kan best zijn dat in de ontwikkelingen waterstof inderdaad veel ruimer beschikbaar is en misschien zelfs nog wel goedkoper wordt dan restwarmte, maar er worden ook al heel voorzichtig proefballonnetjes opgelaten over kernenergie. Nou, als dat gaat vliegen, dan gaan alle plaatjes er anders uitzien. Dus vliegen is een freudiaanse bespreking, dat begrijp ik, maar het was niet de bedoeling om grappig te zijn, verre van dat. Er kleven nu nog veel te veel nadelen aan en de acceptatie zal uitermate laag zijn, maar de ontwikkelingen gaan daar ook van veel kleinere centrales met alles wat daarbij hoort, dus daar hoeven we onze ogen ook niet te sluiten zonder dat we vandaag al zeggen … Die Trias in het Westland, ik heb gezegd: daar hebben we al contact mee gehad. Daar zitten we naar te kijken en daar zullen we zeker bij het uitrollen van de transitie van het aardgas af zeker mee door blijven gaan. Ik zal mijn collega die gaat over de lantaarnpalen ook wijzen op de mogelijkheid om die te combineren met een laadpaal. U zei het zelf al, waterstof daar kunnen alweer nieuwe ontwikkelingen in zijn. Er zijn de laatste jaren natuurlijk veel ontwikkelingen geweest die eerst niet mogelijk bleken.

Nou, ik heb het al gezegd: met kernenergie zou het mij ook niet verbazen, maar dat zit allemaal in het verschiet. Demonstratieprojecten daar werken we aan. Subsidiemogelijkheden, zonder dat is het niet mogelijk om haalbaar en betaalbaar van het gas af te gaan en ook de isolatie, dus de energiebehoefte naar beneden te krijgen is ook niet mogelijk. Een hele interessante wat het CDA zegt: het grensnut van isolatie wordt mede bepaald dat de isolatie de ventilatie aantast en dat is een punt. Je kan alles wel dichtplakken en lekker warm, maar je stikt de moord omdat je geen zuurstof krijgt, dus het is een hele ware onderkenning van het CDA. Kansen pakken, informatievoorziening en laten we alsjeblieft de schwung erin houden om mensen geïnteresseerd te houden, medewerking te krijgen, ook enthousiasme, want het is niet alleen dat het geld kost, maar het brengt ook een verbetering van het milieu in Maassluis tot gevolg en die waarde die kunnen we ook niet onderschatten. Die zullen we ook voor het voetlicht brengen.

Dat ja, moet het een debat worden of komt het regelmatig terug? Ja, bij iedere concrete invulling en iedere stap die we in dit verband zetten, als ik dan niet of mijn opvolger niet zelfstandig zou doen, dan bent u mans genoeg als raad om te zeggen van: meneer de wethouder, hoe zit het met de transitiewarmte? En hoe zit het met de RES? En welke stappen zijn er gedaan? En wat zijn de bottlenecks die u tegenkomt? En hoe kunnen we met zijn allen proberen die bottlenecks niet de nek om te draaien, maar in ieder geval te verminderen? Als Maassluis Belang zegt: ja, alles draait om de centjes van het Rijk, dan is dat een goede waarneming, want, sorry. De voorzitter: Interruptie van de heer De Reuver. De heer De Reuver: Ja, kan de wethouder ook toezeggen dat er om het jaar een evaluatie plaatsvindt? Dat zou wel mooi zijn. De heer Evers: Nou, evaluatie dat vind ik altijd een moeilijk woord omdat dat voor interpretabel is, maar informatie moet zeker lukken. De voorzitter: De heer Boekestijn. De heer Boekestijn: Ja, misschien wordt het even tijd om in te grijpen. Uiteindelijk in 2022 gaat de wethouder drie dingen doen. Dat is het aanjagen van isoleren, een haalbaarheidsonderzoek, het aanjagen van demonstratieprojecten. Ik begrijp niet waarom we daar een debat over zouden moeten hebben. We gaan helemaal niet kiezen dat we naar een warmtenet gaan.

We gaan onderzoeken of we een warmtenet kunnen doen. Nou, dat onderzoek wil ik graag afwachten en daarna wil ik graag dat we het hebben over of we naar een warmtenet moeten. De voorzitter: Ik geef het woord aan de wethouder voor het vervolg van zijn beantwoording. De heer Evers: Dat de centjes van het Rijk moeten komen, dat is een ding dat zeker is, maar hoe beperkt de mogelijkheden ook zijn van Maassluis, we hebben in de kale nota al twee keer 29 Transcript commissie 1 d.d. 12 oktober 2021

€100.000 vrijgemaakt voor handjes om aan dit project te werken. Die stonden nog los van hetgeen wat we inkopen. De heer Solleveld: Voorzitter. De voorzitter: De heer Solleveld. De heer Solleveld: Nee, dat is helder en dat is ook heel goed en daarmee wil ik aansluiten bij de woorden van de heer Boekestijn, want we gaan in 2022 een aantal dingen doen en daar zijn centjes voor nodig. En laten we zeggen over de uitkomst zouden we wellicht een debat kunnen houden, maar dat lijkt me nu nog veel te vroeg. De voorzitter: Ik ga straks als de wethouder klaar is met zijn termijn een ronde doen voor de afronding van deze commissie. De wethouder mag zijn beantwoording vervolgen. De voorzitter: Als de VSP de opzet tot een aanzet citeert, dan doet mij dat denken aan ook weer D66 die in een ander verband dat naar voren bracht en daar hebben wij nog niet veel succes van gezien, maar wat in het vat zit, verzuurt niet. Debat of geen debat, nou, collegaraadsleden van u hebben zich daarover al geuit. Wat op de agenda staat is de visie warmte Maassluis. Dat geeft geen concrete ja en nee standpunten. Het is voldoen aan een wettelijke verplichting dat we voor het einde van het jaar een transitievisie op tafel moeten leggen.

Het zou mij ook niet verbazen als de optelsom van de transitievisies van 352 gemeentes aanleiding voor het Rijk geven om of te versnellen of te veranderen of te wijzigen, dus daar moeten we op toezien. Uiteraard is … De voorzitter: Interruptie van de heer Luijendijk. De heer Luijendijk: Of misschien zelfs met een eigen visie te komen. Het Rijk. Dat zou ook helpen. De heer Evers: Ja, nee, ik begreep dat het het Rijk was. Ik was een beetje verbaasd, maar ik ken u als een optimist, dus laten we hopen dat het de goede kant opgaat. Als de ChristenUnie zegt: belangrijke thema’s moeten in de raad bepaald worden, daar ben ik het helemaal mee eens en belangrijke stappen kunnen we niet zetten nog afgezien van het feit dat er veel geld mee gemoeid zal zijn, maar het grijpt in op het leven van mensen en op het moment dat er in het totaalplaatje iets gaat veranderen, dan moet ik zeker naar de raad terug, dus dat is zeker toegezegd. Ja, dat we na de economische uitkomsten van de hele transitie blijven kijken naar de verschillende bronnen en de verschillende bronnen hebben meer te maken met economische haalbaarheid en ontwikkelingen daarin en nog wel voor iedereen haalbaar en betaalbaar dat staat voorop. Het wordt al moeilijk genoeg met wat er nu al aan de hand is met de gasprijzen.