Bijlage 1 Visie openbare ruimte (achtergrondinfo)

                                  

      

        

                                   

       

         

         

                          

      

         

          

      

     

             

    

• 54 •

BOS C H

     

                               

     

                            

                      



 

     

S LAB B E R S / P LAN TE R RA

6

6.1

DE MAAT VAN MAASSLUIS

Meetbaar maken van kwaliteit

In hoeverre voldoet de openbare ruimte al aan de uitgangspunten van de glasen looddelen, zoals die in de visie zijn beschreven? Om dit inzichtelijk te maken wordt de ‘Maat van Maassluis’ geïntroduceerd. Een methodiek om de beoogde differentiaties naar kwaliteitsniveaus in de openbare ruimte meetbaar en bespreekbaar te maken. Deze ‘Maat’ hanteert een brede opvatting van het begrip kwaliteit en gaat in op zowel de inrichtingsniveaus als de niveaus van het concrete onderhoud. De ‘Maat van Maassluis’ onderscheidt 3 hoofdthema’s (gebruik, inrichting en onderhoud), elk weer onderverdeeld in 4 of 5 deelkwaliteiten.

De in totaal 13 deelkwaliteiten functioneren als ‘brillen’ om de openbare ruimte te beschouwen: - Verkeersveiligheid en parkeren - Recreatief gebruik - Sociale veiligheid - Natuur en ecologie - Materiaalgebruik - Kleur en fleur - Identiteit en eigenheid - Onderhoudbaarheid - Verharding - Groen - Water en oevers - Meubilair - Verzorging Om de beoogde differentiatie naar kwaliteitsniveau praktijk te laten worden is een differentiatie naar 3 niveaus denkbaar: • basis – het basale ambitieniveau met keuzes voor standaardoplossingen en een basisniveau aan onderhoud; • hoog – het hoogste ambitieniveau met keuzes voor maatwerk en accenten op intensiever of afwijkend onderhoud • laag – het laagste ambitieniveau met keuzes voor eenvoudige oplossingen en vaak extensief onderhoud Voor elk van de 13 deelkwaliteiten is uitgewerkt wat de 3 niveaus inhouden. De niveaus binnen het hoofdthema ‘onderhoud’ zijn zo geformuleerd dat zij aan zullen sluiten op de landelijk genormeerde CROW-richtlijnen voor het kwaliteit- en beeldgestuurd beheren. In de beheerplannen worden de niveaus van basis, hoog en laag concreter uitgewerkt met behulp van de beeldmaatlatten die in de CROWrichtlijnen (publicatie 323) zijn opgenomen.

V I S I E

OP E N BAR E

R U I M T E

M AAS S LU I S

• 55 •

6.2

De ambities voor het glas in lood

Als basis voor de visie is het glas in lood gedefinieerd, eerst worden de verschillende onderdelen van het glas in lood toegelicht waarna per onderdeel de kwaliteitsambities in een samenvattend schema zijn gezet. Het robuuste lood bestaat uit de grotere groengebieden aan de randen van de stad. In het robuuste lood liggen de toegangswegen naar de stad en ook diverse parken. De openbare ruimte is in deze delen sober en eenvoudig, maar ook robuust en krachtig. Door de grotere omvang en de stabiliteit kunnen er natuurwaarden ontwikkelen en is er ook ruimte voor grote bomen. Daarmee heeft het robuuste lood ook een meer natuurlijke uitstraling. In het robuuste lood is ruimte voor sportfaciliteiten en recreatie. Door de grootschaligheid is minder intensief onderhoud nodig, maar moet wel worden aangesloten op de hoge ambities van ‘robuust en krachtig’. Het stedelijk lood ligt meer in de stad en is vaak gekoppeld aan de hoofdinfrastructuur. De openbare ruimte is hierdoor meer cultuurlijk en van allure. Ook hier komen grote bomen voor. Het leidt de Maassluizer en de bezoeker op een aantrekkelijke manier door de stad en mag in die hoedanigheid als uithangbord dienen. In situaties waar veel mensen dit lood passeren is ruimte voor een verbijzondering in de vorm van extra kleur en fleur.

Doordat het minder groot opgezet is dan het robuuste lood is er minder ruimte voor ecologische kwaliteiten. Recreatieve functies dienen hier van hoge kwaliteit te zijn en zullen mogelijk aan aanwezige routes gekoppeld zijn. Het glas in het centrum heeft een hoogwaardige uitstraling. In het centrum is bijna alle openbare ruimte verhard. Het aanwezige groen is van hoge kwaliteit en brengt kleur en fleur in het gebied. Door het gebrek aan groen zijn de ecologische waarden minimaal. Naast de belangrijkste doorgaande routes in het lood is het centrum het uithangbord; het pronkstuk van de stad. De inrichting van de openbare ruimte dient daar ook op in te spelen. Verharding, meubilair en materiaal is van hoge kwaliteit. Waar mogelijk wordt het centrum opgevrolijkt met kleur en fleur.

• 56 •

BOS C H

S LAB B E R S / P LAN TE R RA

In het glas van de woonbuurten is de openbare ruimte vooral gericht op de verblijfsfunctie voor de mensen die er wonen. Er is ruimte voor kleinschalige, wijkgebonden recreatieve activiteiten, zoals een ommetje maken, spelen of de hond uitlaten. De openbare ruimte ondersteunt deze activiteiten door meubilair en speelvoorzieningen en de openbare ruimte op een basisniveau te onderhouden. Bewoners worden uitgenodigd om via participatie-initiatieven een plus te maken ten opzichte van dit basisniveau. Als de schaal van de openbare ruimte het toelaat is er ruimte voor ecologische waarden en verbindingen tussen grotere ecologisch waardevolle gebieden. Het glas in de werkgebieden is functioneel en doelmatig ingericht. Er wordt vooral gebruik gemaakt van verharding en extensief te onderhouden groen. Alles is er hier op gericht dat de openbare ruimte haar functie zo efficiënt mogelijk vervult. De aanwezigheid van voorzieningen voor recreatief gebruik ligt dus niet voor de hand. Groen en straatmeubilair zijn eenvoudig en doelmatig vormgegeven. Ook in de werkgebieden is er ruimte voor participatie: ondernemers kunnen via participatie-initiatieven een plus maken.

V I S I E

OP E N BAR E

R U I M T E

M AAS S LU I S

• 57 •

• 58 •

BOS C H

S LAB B E R S / P LAN TE R RA

De kwaliteitsambities voor de verschillende onderdelen van het glas in lood zijn opgenomen in onderstaande figuur. De kwaliteitsambities ondersteunen de voorgaande omschrijvingen. Het schema geeft een indruk van de niveaus in de verschillende onderdelen van het glas in lood. Zo is te zien dat de kwaliteitsambitie in stedelijk lood en glas centrum hoger is dan in het robuuste lood. Ook is er een duidelijk onderscheid tussen glas wonen en glas werken, glas werken wordt duidelijk op een lager niveau beheerd. De kwaliteitsambities in onderstaand schema tonen de minimale ambities, wanneer de kwaliteit in praktijk hoger uitvalt geeft dit extra kleur aan het glas en lood.

Ambities voor de openbare ruimte – de Maat van Maassluis uitgewerkt voor de 5 glas-in-looddelen

V I S I E

OP E N BAR E

R U I M T E

M AAS S LU I S

• 59 •

Waar is de maat van Maassluis praktijk?

• 60 •

BOS C H

S LAB B E R S / P LAN TE R RA

7

7.1

STRATEGIE - VAN VISIE NAAR PRAKTIJK Beheeropgaven – waar is de Maat van Maassluis al praktijk?

Begin 2015 is de gehele openbare ruimte langs de ‘Maat van Maassluis’ gelegd. Daarbij is voor elk glasvlak een beoordeling gemaakt in hoeverre het gebruik, de inrichting en het huidige onderhoud voldoen aan de ambities zoals die in hoofdstuk 6 van deze visie zijn voorgesteld. Nevenstaande figuur toont de resultaten. Woonwijken zoals de Burgemeesterswijk (3), de Vogelbuurt (4), het Bomendal (12), ’t Hoofd (18) , het nieuwe woongebied Balkon (7), de Binnenstad (15) en de bedrijventerreinen Nieuwe Waterweg (8), de Kade (19) en de Dijk (24) hebben een openbare ruimte die momenteel grotendeels voldoet aan de ambities van deze visie. In een achttal woon- en werkgebieden wijkt de openbare ruimte in geringe mate af van de Maat van Maassluis. De afwijkingen hebben betrekking op onderhoudsbehoeften aan verhardingen, groen en/of straatmeubilair, zoals bijvoorbeeld in de Steendijkpolder Noord (1), de Componistenbuurt Zuid (6) de Vertobuurt (14), de Oranjebuurt (20) en de Pleintjes in Sluispolder Oost (22). Soms gaat dat samen met afwijkingen rond de inrichting en het gebruik van de openbare ruimte. Het gaat dan om stenige buurten waar de hoeveelheid groen en de gebruiksmogelijkheden om verbetering vragen, zoals in de Steendijkpolder Noord (1), de Oranjebuurt (20) en de Dolfijn in Sluispolder Oost (23). Dat is ook aan de orde op het bedrijventerrein Kapelpolder (9).

In woongebieden zoals de Steendijkpolder Zuid (2), de woonbuurt ’t Stort (10), de Bloemenbuurt Zuid (13) en het oostelijk deel van de Sluispolder Oost (21) is sprake van een integrale problematiek met een beduidend grotere onderhoudsbehoefte. Het gaat vooral om krap bemeten openbare ruimte met weinig openbaar groen. De ontwerpgedachte waarmee deze gebieden zijn ontwikkeld leiden in de huidige tijd tot serieuze functionele problemen. Juist door deze problemen en de relatief hoge gebruiksdruk is er momenteel sprake van een grote onderhoudsbehoefte. De grote investeringen die hiervoor nodig zijn moeten worden aangegrepen om het gebruik en de inrichting van de openbare ruimte te verbeteren. In de Sluispolder West (16) en de Koningshoek (5) is juist de ruim bemeten openbare ruimte met een overdaad aan (parkeer)verharding en vaak functieloze grootschalige grasvelden een probleem. De investeringen die in deze gebieden nodig zijn voor groot onderhoud en vervanging zijn een mooie aanleiding om meer en attractievere gebruiksfuncties in de openbare ruimte te realiseren. Ook liggen hier kansen voor het realiseren van duurzaamheidsambities en zijn er mogelijkheden voor klimaatadaptatieve oplossingen. In de Taanschuurpolder (17) vraagt het openbare groen om serieuze verbeteringen.

De beplantingen in de woonerven zijn uitgegroeid en enigszins verwilderd geraakt wat de sociale veiligheid niet ten goede komt. De grotere onderhoudsbehoefte in deze wijk is aanleiding om het gebruik en de inrichting van de woonervenstructuur te herontwikkelen.

V I S I E

OP E N BAR E

R U I M T E

M AAS S LU I S

• 61 •

NR.

Wijknaam

Ontwikkelingen beheer

Ruimtelijke herontwikkelingen

1

Steendijkpolder Noord

Geen ontwikkelingen

Geen ontwikkelingen

2

Steendijkpolder Zuid

Specifieke ontwikkelingen

Geen ontwikkelingen

3

Burgemeesterswijk

Specifieke ontwikkelingen

Weinig ontwikkelingen

4

Vogelbuurt

Specifieke ontwikkelingen

Geen ontwikkelingen

5

Koningshoek

Brede ontwikkeling

Veel ontwikkelingen

6

Componistenbuurt Zuid

Geen ontwikkelingen

Geen ontwikkelingen

7

Balkon

Geen ontwikkelingen

Veel ontwikkelingen

8

Nieuwe Waterweg

Geen ontwikkelingen

Geen ontwikkelingen

9

Kapelpolder

Brede ontwikkeling

Weinig ontwikkelingen

10

‘t Stort

Brede ontwikkeling

Weinig ontwikkelingen

11

Componistenbuurt Noord

Geen ontwikkelingen

Geen ontwikkelingen

12

Bomendal

Geen ontwikkelingen

Geen ontwikkelingen

13

Bloemenbuurt

Brede ontwikkeling

Geen ontwikkelingen

14

Vertowijk

Specifieke ontwikkelingen

Weinig ontwikkelingen

15

Binnenstad

Brede ontwikkeling

Veel ontwikkelingen

16

Sluispolder West

Brede ontwikkeling

Veel ontwikkelingen

17

Taanschuurpolder

Specifieke ontwikkelingen

Geen ontwikkelingen

18

‘t Hoofd

Specifieke ontwikkelingen

Geen ontwikkelingen

19

De Kade

Geen ontwikkelingen

Geen ontwikkelingen

20

Oranjebuurt

Geen ontwikkelingen

Geen ontwikkelingen

21

Sluispolder Oost

Brede ontwikkeling

Geen ontwikkelingen

22

Sluispolder Oost-Pleintjes

Specifieke ontwikkelingen

Geen ontwikkelingen

23

Sluispolder Oost-Boonervliet

Geen ontwikkelingen

Geen ontwikkelingen

24

De Dijk

Geen ontwikkelingen

Geen ontwikkelingen

Geplande investeringen en ontwikkelingen voor beheer en ontwikkelingen in de glasvlakken

• 62 •

BOS C H

S LAB B E R S / P LAN TE R RA

7.2

Geplande investeringen voor beheer en ontwikkelingen in de openbare ruimte

De visie op de openbare ruimte van Maassluis kan de komende jaren geïmplementeerd worden door gebruik te maken van de investeringen rond groot onderhoud en vervangingen van openbare ruimte. Ook spelen er in de gemeente diverse grootschalige (her)ontwikkelingen waarbij de openbare ruimte grondig op de schop zal gaan. Juist hier zijn mogelijkheden om de visie op de openbare ruimte van Maassluis praktijk te laten worden. In deze paragraaf worden de te verwachten grootschalige ontwikkelingen beschreven die in paragraaf 7.3 zullen worden vergeleken met de afwijkingen die eerder in dit hoofdstuk op de ‘Maat van Maassluis’ zijn geconstateerd. Zoals is genoemd in het coalitieakkoord 2014-2018 kan op plaatsen waar de ‘Maat van Maassluis’ niet voldoet door incidentele impulsen een structurele verbeteringsslag worden gegeven aan de aanleg en onderhoud van het groen. Daarbij kunnen middelen ook worden ingezet ter verbetering van de kwaliteit van de openbare ruimte. Verwachte investeringen groot onderhoud en vervangingen In de tabel is een overzicht gegeven van de beheeropgaven zoals die voor de komende 20 jaar worden verwacht. Het gaat met name om grootschalige investeringen die nodig zullen zijn in de sfeer van groot onderhoud en vervanging. De meest grootschalige investeringen zijn vaak ingegeven door de riolering die moet worden vervangen of door plannen om hemelwater af te koppelen.

Dat is bijvoorbeeld het geval in de woonbuurt ’t Stort (10), de Taanschuurpolder (17), de woonbuurt De Pleintjes (22) en het oostelijk deel (21)van Sluispolder-Oost. Ruimtelijke (her)ontwikkelingen In de vierde kolom is weergegeven welke ruimtelijke (her)ontwikkelingen de komende 20 jaar worden verwacht. Voorbeelden van grootschalige ontwikkelingen zijn de herstructurering van de Sluispolder West (16), de herinrichting van de Noordvliet, kadeverhoging Delfland in en rond de Binnenstad (15) en de beoogde verbouwing van het winkelcentrum Koningshoek en omgeving (5). Minder ingrijpend, maar als verbeterkans voor de openbare ruimte even relevant zijn herstructureringsplannen in een deel van de woonbuurt ’t Stort (10) en de herontwikkeling van het Marelplein en omgeving in de Vertobuurt (14).

V I S I E

OP E N BAR E

R U I M T E

M AAS S LU I S

• 63 •

Strategie – Ontwikkelend Beheren

• 64 •

BOS C H

S LAB B E R S / P LAN TE R RA

7.3

Strategie – ontwikkelend beheren

Uitgangspunt is dat de bewuste differentiatie naar inrichting en onderhoud de komende 15 jaar gestalte krijgt binnen de beschikbare middelen voor de openbare ruimte. Deze strategie van ‘ontwikkelend beheren’ houdt in dat ontwikkelingen in de stad en toekomstige investeringen het tempo bepalen waarin de ‘Maat van Maassluis’ praktijk wordt. In Figuur 2 is de kaart met de huidige afwijkingen ten opzichte van de ‘Maat van Maassluis’ gecombineerd met de beheeropgaven en ruimtelijke ontwikkelingen die in de verschillende deelgebieden worden verwacht. Uit deze analyse volgt voor elk deelgebied een strategie voor de komende 15 jaar. Op hoofdlijnen is er sprake van 3 verschillende strategieën: 1. Routine: woon- en werkgebieden waar de openbare ruimte al grotendeels voldoet aan de ‘Maat van Maassluis’. Er wordt een nuance gemaakt tussen ‘geen afwijkingen’ en ‘geringe afwijkingen’; 2. Rehabilitatie: woon- en werkgebieden waar de komende jaren relatief veel groot onderhoud en vervanging nodig zijn aan riolering en verhardingen, maar wel met een openbare ruimte die wat betreft gebruik en inrichting grotendeels voldoet. Bij rehabilitatie wordt de oorspronkelijke inrichting bij nieuwe ingrepen weer in ere hersteld. Het accent van de maatregelen ligt hier op herstellen, waarbij slechts in beperkte mate functionele verbeteringen hoeven te worden doorgevoerd. 3.

Reconstructie: woon- en werkgebieden waar sprake is van een bredere problematiek. De openbare ruimte voldoet niet aan de ‘Maat van Maassluis’, zowel wat betreft de inrichting, het gebruik als het onderhoud. Grootschalige herontwikkelingen in deze gebieden zijn een aanleiding om de openbare ruimte de komende jaren serieus te verbeteren. Er is ook een tweetal gebieden waarin de openbare ruimte grotendeels voldoet aan de Maat van Maassluis, maar waar externe ontwikkelingen toch aanleiding zullen zijn voor verdere verbetering van de openbare ruimte. Het gaat om de herinrichting van de Noordvliet, de kadeverhoging Delfland in en rond de Binnenstad (15) en de revitaliseringsplannen op het bedrijventerrein Kapelpolder (9).

V I S I E

OP E N BAR E

R U I M T E

M AAS S LU I S

• 65 •

Visie openbare ruimte

• 66 •

blauwe verbindingen

Scholen

verbindingen met de omgeving

poort tot Maassluis

centrum kwaliteit

Sportfaciliteiten

te versterken bomenlaan

groene verbindingen

woningen voor ouderen

stadsboerderij als centrum

wonen in groene omgeving

zorginstelling

BOS C H

S LAB B E R S / P LAN TE R RA

7.4

Onder de loep – visie openbare ruimte

Essentieel in de strategie van ‘ontwikkelend beheren’ is dat men ‘door de schalen heen kijkt’, waarbij het vraagstuk eerst in de bredere context, in zijn grotere omgeving, wordt bezien waarna wordt ingezoomd op het schaalniveau waarop het vraagstuk zich feitelijk afspeelt om vervolgens wederom in te zoomen tot op het detailniveau. Idealiter zoomt men met de dan verkregen inzichten vervolgens weer uit naar de hogere schaalniveaus. Vanuit de ambitie om ‘door de schalen heen te kijken’ is op drie plekken van de visiekaart een ‘loep’ gelegd. Deze drie plekken worden in het navolgende letterlijk ‘onder de loep’ genomen. Zij tonen de doorwerking van de uitspraken op het visieniveau voor de gemeente als geheel naar het schaalniveau van de concrete situatie. De loepjes tonen een weergave van de in de visie omschreven ambities en de mogelijke ruimtelijke uitwerking daarvan. Ze tonen de doorwerking van de grote structuren in het niveau van de wijk en op wat voor aspecten aandacht gevestigd kan worden. Het betreft bijvoorbeeld versterkingen in het robuuste lood, maken van verbindingen en het vormen van specialisaties binnen de openbare ruimte op locaties waar bijvoorbeeld een zorginstelling gesitueerd is. Steendijkpolder zuid Binnen het robuuste lood kunnen meer verbindingen gemaakt worden om de bruikbaarheid en continuïteit te vergroten.

Het sportterrein krijgt een verbinding met het onderliggende park en waar mogelijk worden kruisingen met het spoor verbeterd. Tussen de twee Steendijkpolder wijken ligt een cluster van scholen en zorginstellingen. Hier dient de inrichting van de openbare ruimte op in te spelen. Kapelpolder In de kapelpolder ligt de wijk ’t Stort. In deze wijk, omgeven door werkgebieden, dient de openbare ruimte en het wijkgroen solide te zijn. Waar mogelijk wordt ze dan ook aangezet en versterkt. Ook is het mogelijk een verbinding te maken met de aanpalende loodstructuur. De oude Maasdijk wordt zwaar in de beplanting gezet, samen met de sloot onder aan de dijk vormt zij een ecologische wig in de stad. Sluispolder In Sluispolder zijn vele mogelijkheden tot het maken van verbindingen binnen de openbare ruimte. Parallel aan de laan 40-45 wordt een ecologische corridor gemaakt van de stadsboerderij naar de begraafplaats. De stadsboerderij kan tevens fungeren als centrum voor het sportterrein en de wijk. Verbindingen over de Boonervliet verbinden de Aalkeet Binnen- en buitenpolder met de stad en maken ommetjes mogelijk. De polderzijde van de Boonervliet krijgt tevens een meer ecologische inrichting.

V I S I E

OP E N BAR E

R U I M T E

M AAS S LU I S

• 67 •

Visie openbare ruimte onder de “loep”

1.

2.

1.

• 68 •

BOS C H

S LAB B E R S / P LAN TE R RA

3.

2.

3.

V I S I E

OP E N BAR E

R U I M T E

M AAS S LU I S

• 69 •

Hoog

Basis

Laag

€ 3.50/m2

€ 3.14/m2

€ 2.54/m2

€ 2.18/m2

€ 1.43/m2

€ 0.75/m2

Werken

Wonen

Centrum

€ 4.34/m2

Robuust lood

€ 1.11/m2

Stedelijk lood

€ 1.75/m2

Referentie-inrichting kwaliteitsniveaus

• 70 •

BOS C H

S LAB B E R S / P LAN TE R RA

7.5

Referentie-inrichtingen voor gedifferentieerd beheer

De visie op de openbare ruimte van Maassluis gaat uit van meer differentiatie naar zowel het gebruik, de inrichting als het onderhoud van openbare ruimte. Hoofdstuk 6 introduceerde daarvoor de ‘Maat van Maassluis’; een methodiek die voor elk onderdeel in de openbare ruimte (‘robuust lood’, ‘stedelijk lood’, centrumgebied, woongebied, werkgebied) bewuste keuzes maakt. Die keuzes beschrijven de ‘ideale’ eindbeelden waar de openbare ruimte van Maassluis aan moet gaan voldoen. Binnen de strategie van ‘ontwikkelend beheren’ wordt de openbare ruimte de komende jaren geleidelijk naar deze eindbeelden toe ontwikkeld. Dit zal gebeuren op de momenten dat er binnen de verschillende deelgebieden grootschalige investeringen vanuit beheer of ruimtelijke herontwikkelingen spelen. Die ontwikkelingen bepalen dus het tempo waarin de ‘Maat van Maassluis’ praktijk gaat worden. Uitgangspunt is dat de ‘Maat van Maassluis’ in de beoogde eindsituatie te beheren moet zijn binnen de beschikbare beheerbudgetten. Hiertoe zijn de keuzes binnen de ‘Maat van Maassluis’ uitgewerkt naar referentie-inrichtingen voor de openbare ruimte. De referentie-inrichtingen zoals die op de pagina hiernaast zijn weergegeven, variëren naar zowel inrichting als het daarbij behorende onderhoud. Op de ‘hogere niveaus’ is de inrichting van de openbare ruimte luxer en vaak met meer elementen ingericht.

Zo is bijvoorbeeld op het hogere niveau van het centrumgebied ruimte voor meer borders met kleur en fleur en kunnen er meer bijzondere verlichtingsarmaturen en straatmeubilair worden toegepast. Op het lagere niveau van de werkgebieden is er bijvoorbeeld extensiever onderhoud aan het gras en zijn er minder voorzieningen voor voetgangers dan op het ‘basis’ niveau. Afhankelijk van het inrichtingsniveau varieert ook het benodigde onderhoud. De weergegeven kengetallen per vierkante meter openbare ruimte geven de samenvattende onderhoudskosten weer voor elk niveau. Deze kengetallen worden beschouwd als taakstellende beheerkengetallen: ontwerpers van nieuwe openbare ruimte in Maassluis moeten gaan aantonen dat hun ontwerpen zijn te beheren binnen deze budgetten. Deze vorm van ‘beheerbewust ontwerpen’ wordt de komende jaren concreter uitgewerkt in een elementencatalogus en wijkpaspoorten, die de richtlijnen voor deze referentie-inrichtingen meer concreet gaan uitwerken. De referentie-inrichtingen voor het robuuste en stedelijke lood zijn conform de ambities van de ‘Maat van Maassluis’ alleen op het hogere niveau weergegeven.

De verschillen in de taakstellende beheerbudgetten tussen beide looddelen worden in de eerste plaats verklaard door hun inrichting: in het robuuste lood is er sprake van relatief meer groen, vaker uitgevoerd als extensiever te maaien grassen, terwijl in het stedelijk lood vaker gazons aanwezig zijn en meer voorzieningen, zoals straatmeubilair aanwezig zijn.

V I S I E

OP E N BAR E

R U I M T E

M AAS S LU I S

• 71 •

Onderhoudsgroep Groen

Spelen Straatmeubilair

Verharding

Verkeersvoorzieningen Kunstwerken

Reiniging Water

Onderhoudselement Bomen Bosplantsoen Hagen Heesterbeplanting Vaste Planten Gazon Gras extensief Beschoeiingen Begraafplaats Sportvelden Verharding in groen Speeltoestel Speelondergrond Straatmeubilair Lichtmast Hekwerken (stads)Ontsluitingsweg Wijkontsluitingsweg Woonstraat Trottoir Fietspad Bebording Grote brug Fiets‐ en voetbrug Tunnel Steiger Onkruid op verharding Vegen verharding Water

Robuust lood

Stedelijk lood

Glas centrum

Glas Wonen

Glas Werken

hoog basis n.v.t. basis n.v.t. basis basis basis hoog basis basis basis basis basis basis basis hoog basis basis basis basis hoog basis basis hoog basis basis basis basis

hoog hoog hoog basis hoog basis basis basis hoog n.v.t. basis basis basis basis basis basis hoog basis basis basis hoog hoog basis basis hoog n.v.t. hoog basis basis

hoog hoog hoog hoog hoog hoog n.v.t. hoog n.v.t. n.v.t. hoog hoog hoog hoog hoog hoog n.v.t. hoog hoog hoog hoog hoog hoog hoog n.v.t. hoog hoog hoog hoog

basis n.v.t. hoog basis basis basis n.v.t. basis n.v.t. n.v.t. basis basis basis basis basis basis n.v.t. basis basis basis basis basis basis basis hoog n.v.t. basis basis basis

basis n.v.t. hoog basis n.v.t. basis basis basis n.v.t. n.v.t. basis n.v.t. n.v.t. basis basis basis n.v.t. basis n.v.t. basis basis basis basis basis n.v.t. n.v.t. basis basis n.v.t.

Uitwerking van de ‘Maat van Maassluis’ naar gedifferentieerde onderhoudsniveaus

• 72 •

BOS C H

S LAB B E R S / P LAN TE R RA

7.6

Financiële kaders voor gedifferentieerd beheer

Gedifferentieerd beheer staat voor meer bewuste keuzes maken: keuzes voor zowel de inrichting als het onderhoud. Uitgangspunt van deze visie is dat er binnen de bestaande financiële kaders voldoende ruimte is om deze keuzes te maken. In de ‘Maat van Maassluis’ is voorgesteld om de inrichting en het onderhoud in de verschillende deelgebieden bewust meer te laten variëren, om zo de hogere doelen van ‘beleven, bewegen, ontmoeten, trots en duurzaamheid’ in en om de stad beter te bedienen. In onderstaande figuur zijn de keuzes voor deze gedifferentieerde niveaus nader uitgewerkt naar onderhoudsniveaus. De uitwerking kan worden beschouwd als een verdere detaillering van de kwaliteitsambities die in de ‘Maat van Maassluis’ al zijn bepaald voor de categorie ‘onderhoud’ (zie hiervoor het onderste deel van tabel op pagina 59). Binnen de financiële kaders van 5,0 miljoen euro (peildatum 2014) blijft de gemiddelde kostprijs voor de gehele openbare ruimte na de invoering van gedifferentieerd beheer rond de € 1,63 per vierkante meter bedragen. Er wordt daarbij rekening gehouden met een bandbreedte (€ 1,60 - € 1,68 per vierkante meter), die afhankelijk is van de wijze waarop de ‘Maat van Maassluis’ praktisch gaat worden uitgewerkt. De raming voor het totale beheer en onderhoud komt hiermee uit op gemiddeld een bedrag van 5,0 miljoen euro.

Binnen deze totale raming worden de verschillen per deelgebied groter, zoals weergegeven in onderstaande tabel.

Robuust lood Stedelijk lood Glas centrum Glas wonen Glas werken Gemiddelde kosten Totale kosten

Huidige situatie (peildatum 2014)

Gemiddelde kosten beheer

€ 1,02 per m2 € 1,47 per m2 € 3,50 per m2 € 2,66 per m2 € 1,43 per m2 € 1,63 per m2 € 5,0 miljoen

€ 1,11 per m2 € 1,75 per m2 € 4,34 per m2 € 2,54 per m2 € 0,75 per m2 € 1,63 per m2 € 5,0 miljoen

Gedifferentieerd beheer (bandbreedte, peildatum 2016) € 1,08 ‐ € 1,14 per m2 € 1,71 ‐ € 1,79 per m2 € 4,23 ‐ € 4,45 per m2 € 2,48 ‐ € 2,60 per m2 € 0,73 ‐ € 0,77 per m2 € 1,60 ‐ € 1,68 per m2 € 4,9 ‐ € 5,1 miljoen

Financiële consequenties voor gedifferentieerd beheer: binnen de bestaande financiële kaders vindt een verschuiving plaats van onderhoudsniveaus en de daarmee samenhangende, taakstellende kostprijzen.

V I S I E

OP E N BAR E

R U I M T E

M AAS S LU I S

• 73 •

• 74 •

BOS C H

S LAB B E R S / P LAN TE R RA

Gedifferentieerd beheer – ontwikkeling in tijd De stap naar gedifferentieerd beheer is niet van de één op de andere dag te zetten. Zeker in de gebieden waar herinrichtingen van (delen van) de openbare ruimte nodig zijn, bepalen de beheeropgaven en al geplande ruimtelijke (her) ontwikkelingen het tempo waarin de ‘Maat van Maassluis’ gestalte krijgt. Onderstaande grafiek illustreert een planning hoe het gedifferentieerd beheer zich in de loop van komende 15 jaar kan ontwikkelen. Aan het begin (planjaar 2015) wordt nog uitgegaan van inrichtings- en onderhoudsniveaus op één basisniveau. Het beoogde eindbeeld over 15 jaar (planjaar 2030) gaat uit van gedifferentieerde inrichtings- en onderhoudsniveaus, zoals die zijn verwoord in deze visie. De grafiek laat een geleidelijke ontwikkeling zien: de precieze ontwikkeling zal zich langzamer of sneller kunnen voltrekken, afhankelijk van de ontwikkelingen in de stad. Bij de ontwikkeling van het gedifferentieerd beheer wordt tot slot ook rekening gehouden met budget voor het stimuleren en ondersteunen van participatieinitiatieven. Uitgangspunt is dat het hiervoor benodigde budget wordt gevonden binnen de budgetten, die binnen de exploitatiebegroting beschikbaar zijn voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte.

V I S I E

OP E N BAR E

R U I M T E

M AAS S LU I S

• 75 •

• 76 •

BOS C H

S LAB B E R S / P LAN TE R RA

8

UITWERKING NAAR BEHEERPLANNEN

Baggerplan binnen- en buitenhaven binnenwater

Meerjarenonderhoudsplan gemalen

Waterplan Maassluis 20082015

Beheerplan bruggen en onderdoorgangen

Aspecten van de gezonde stad zijn een economisch en milieutechnisch gezonde stad. Maassluis dankt haar bestaan mede aan haar ligging aan (diep) vaarwater. Hier mondden de poldervlieten uit in de rivier. Veel van de bedrijvigheid is watergebonden. Ten behoeve van bereikbaarheid en milieukwaliteit dient het water tijdig en frequent te worden gebaggerd. In het baggerplan is er sprake van één basisambitieniveau, differentiatie naar een hoger of lager niveau is niet aan de orde: baggeren moet zo kostenbewust mogelijk worden uitgevoerd met het oog op de minimale doorstroomprofielen en bereikbaarheid van de havens. In de visie zitten om deze reden geen directe aanknopingspunten/ beslispunten voor dit beheerplan. Bij een gezonde stad horen ook droge voeten. Maassluis ligt in de polder, aan de rivier. Met de klimaatverandering zullen steeds vaker hoge waterstanden op de rivier optreden, en zullen ook perioden met hevige neerslag meer frequent voorkomen. Om op de zich wijzigende omstandigheden te zijn voorbereid is het essentieel dat de pompcapaciteit op orde wordt gehouden en de werking van de gemalen is gegarandeerd. In het onderhoudsplan is er dan ook sprake van één basisambitieniveau, differentiatie naar een hoger of lager niveau is niet aan de orde: het onderhoud van de gemalen moet zo kostenbewust mogelijk worden uitgevoerd met oog voor de veiligheid.

Er gaat wel een effect uit van voorstel om bijvoorbeeld hemelwater in de openbare ruimte plaatselijk op te vangen en te infiltreren: als dit op enige schaal wordt doorgevoerd, heeft dit positieve gevolgen voor de benodigde pompcapaciteiten. Afkoppelen kan kortom de efficiency van de gemalen verhogen. Het DNA van Maassluis wordt in belangrijke mate bepaald door het water. Het water tekent Maassluis. Maassluis is een stad aan de rivier, door vlieten verbonden met het achterliggend polderlandschap. Het water verbindt stad en ommeland. De beide vlieten, de oude binnenhaven, het kerkeiland, zij maken Maasland tot een typisch Hollands havenstadje. Daarnaast is het water van ecologische en functionele betekenis. Aan het water, en de overgangen van land naar water, zijn tal van natuurwaarden verbonden. Delen van de waterstructuur zijn nog altijd van betekenis als vaarwater, beroepsmatig dan wel recreatief. Voor de landbouw is de continue beschikbaarheid van zoet water randvoorwaarde. Het areaal aan water is ook nodig om fluctuaties in het hemelwater op te kunnen vangen, om water op te vangen, te bergen en vast te houden. Het waterplan moet de waterveiligheid borgen en de waterbeschikbaarheid garanderen, zodanig dat daarmee ook de gebiedseconomie wordt versterkt en de ecologische veerkracht wordt vergroot. Daar waar mogelijk kunnen waterpartijen uitgebreid worden.

Een stad rijk aan water is ook rijk aan bruggen. Bruggen vormen in de beleving bijzondere elementen, vanaf de

V I S I E

OP E N BAR E

R U I M T E

M AAS S LU I S

• 77 •

Beheerplan bruggen en onderdoorgangen

Beheerplan kademuren & Beheerplan kades en watergangen

Maassluis is rijk aan kaden. Daarbij is onderscheid tussen kademuren bij de haven en het kerkeiland en binnenstedelijke kademuren in de stad vanaf de oude Maasdijk. Kademuren bij de haven en het Kerkeiland staan onder invloed van de getijden, kent de dagelijkse wisseling van hoog en laag water. Hier is het water zilt en proeft men de nabijheid van de zee. Binnen-stedelijk is de werking van het getij verbannen, is het water zoet. Bij de kaden langs de haven is er onderscheid tussen de oude haven en het havenkanaal en de industriehaven. In de oude haven en het havenkanaal zijn de kaden opgetrokken uit baksteen en basalt. Het baksteen en basalt passen bij de historische context, versterken het pittoresk historische karakter. In de industriële haven passen de betonnen kaden bij de noeste sfeer van het werkgebied. Vanaf de oude Maasdijk in de stad bestaan de kaden uit baksteen of een combinatie van beton met een bakstenen randafwerking. Een kademuur moet op de eerste plaats functioneel zijn en passend bij de omgeving. In Maassluis is de overgang van land naar water in vrijwel alle gevallen ‘abrupt en hard’. Oevers zijn strak beschoeid en recht als een liniaal. Met name in de woongebieden lijken er mogelijkheden om bij vervanging of herstructurering een meer geleidelijke overgang te realiseren.

Beschoeiingen worden pas omgevormd naar natuurlijke oevers op het moment dat vervanging of groot onderhoud noodzakelijk is geworden. Ook aandacht voor recreatieve voorzieningen (bijv. aanmeervoorzieningen) en veiligheidsvoorzieningen (uitklimvoorzieningen) op plekken waar meer gebruik wordt gestimuleerd.

Wegenbeheerplan 20122016

In het centrumgebied worden consequent gebakken klinkers toegepast, passend bij het historisch karakter van het centrum. Buiten het centrum is sprake van een wisselende toepassing van gebakken klinkers, betonklinkers in verschillende kleuren en formaten en asfalt. In zijn algemeenheid wordt gestreefd naar een meer uniform materiaalgebruik en uitwerking. Daarbij kan per wijk worden gevarieerd, waarbij per wijk wordt nagegaan wat voor die wijk het meest passend materiaalgebruik is. Concreet betekent dit een mogelijke verschuiving van prioriteiten in de planning van groot onderhoud en vervangingen. Naast de technische onderhoudsbehoefte wordt ook de plek in de glas-in-lood-structuur bepalend voor de prioriteiten en planningen.

Speelruimte beheerplan 2015-2016 en Onderhoudsplan natuurspeeltuin

• 78 •

randvoorwaarde. Het areaal aan water is ook nodig om fluctuaties in het hemelwater op te kunnen vangen, om water op te vangen, te bergen en vast te houden. Het waterplan moet de waterveiligheid borgen en de waterbeschikbaarheid garanderen, zodanig dat daarmee ook de gebiedseconomie wordt versterkt en de ecologische veerkracht wordt vergroot. Daar waar mogelijk kunnen waterpartijen uitgebreid worden. Een stad rijk aan water is ook rijk aan bruggen. Bruggen vormen in de beleving bijzondere elementen, vanaf de brug geniet men een ver zicht over het water dat men kruist. Bruggen vormen in belangrijke mate de iconen van Maassluis. Daarbij is er sprake van een herkenbaar onderscheid tussen historisch, centrum-stedelijk en landelijk. Het ontwerp van een brug is meer dan een verkeerskundige opgave, het is ook een culturele opgave, waarbij het brugontwerp op een intelligente manier de functionele eisen weet in te passen in een visie op betekenis van de bruggen binnen zijn ruimtelijke context. In het glas worden standaardbruggen gerealiseerd. In het lood kunnen bijzondere ontwerpen de kracht van het lood versterken en hebben mogelijk daardoor een hoger inrichtings- en onderhoudsniveaus. Het beheer wat betreft veiligheid en functionaliteit heeft één basisniveau.

BOS C H

Bij de gezonde stad hoort een openbare ruimte die uitdaagt tot bewegen en ruimte biedt aan ontmoeten. Bij bewegen gaat het om sport en om spel. Bij ontmoeten kan het om spelen gaan, maar ook om het faciliteren van het ‘samen-zijn’. Voor verschillende doelgroepen wordt er gestuurd op verschillende soorten sport- en speelvoorzieningen. Uitgangspunt is dat de inrichting van de openbare ruimte wordt toegesneden op de gebruikswensen van de Maassluizer. Er zijn heroverwegingen gemaakt voor met name de S L A B B E R S / sportP LAN E R RA enTspelvoorzieningen voor oudere jeugd: voorstel is om deze de komende jaren vooral op het lood en op

prioriteiten in de planning van groot onderhoud en vervangingen. Naast de technische onderhoudsbehoefte wordt ook de plek in de glas-in-lood-structuur bepalend voor de prioriteiten en planningen. Speelruimte beheerplan 2015-2016 en Onderhoudsplan natuurspeeltuin

Beheerplan openbare verlichting

Bij de gezonde stad hoort een openbare ruimte die uitdaagt tot bewegen en ruimte biedt aan ontmoeten. Bij bewegen gaat het om sport en om spel. Bij ontmoeten kan het om spelen gaan, maar ook om het faciliteren van het ‘samen-zijn’. Voor verschillende doelgroepen wordt er gestuurd op verschillende soorten sport- en speelvoorzieningen. Uitgangspunt is dat de inrichting van de openbare ruimte wordt toegesneden op de gebruikswensen van de Maassluizer. Er zijn heroverwegingen gemaakt voor met name de sport- en spelvoorzieningen voor oudere jeugd: voorstel is om deze de komende jaren vooral op het lood en op logische en attractieve routes te concentreren. Hierbij horen ook sport- en recreatieve voorzieningen voor volwassenen. Ook natuurspeeltuinen worden in het lood gesitueerd. Vanuit participatiedoelstellingen kan ook worden overwogen om juist de speelvoorzieningen voor jongere jeugd in de woongebieden in mede- of zelfbeheer aan bewoners uit te geven. Bij de veilige stad hoort ook een sociaal veilige stad. Dat stelt ook eisen aan de verlichting. Maar dat betekent niet dat elke plek binnen de stad op alle uren van de dag even goed verlicht dient te zijn. Naast de functionele verlichting is er sfeerverlichting waarmee bijzondere iconen binnen Maassluis kunnen worden uitgelicht, denk aan de grote kerk, de ophaalbruggen, het voormalige stadhuis.

Binnen Maassluis zal een differentiatie in verlichtingsniveau aanwezig zijn. Uitgangspunt is dat de infrastructurele hoofdroutes, de woongebieden en de doorgaande fietsroutes altijd over een voldoende verlichtingsniveau beschikken. Binnen de groengebieden is het denkbaar dat alleen de hoofdroute is verlicht. Het technisch beheer van elk verlichtingselement kent relatief weinig differentiatie en is vooral gericht op zo kostenefficiënt mogelijk beheer (vaste remplace, vervangingstermijnen armaturen, etc.). Er kunnen heroverwegingen worden gemaakt over welke plekken wel of niet zouden moeten worden verlicht.

Beheerplan begraafplaatsen

Begraafplaatsen dienen aan de nabestaanden ruimte te bieden tot reflectie en bezinning. Dat vergt rust en een zekere mate van ingetogenheid. De inrichting van de begraafplaats is daarop afgestemd. Tegelijkertijd kunnen begraafplaatsen een ruimtelijke kwaliteit toevoegen die breder wordt gewaardeerd dan door alleen de nabestaanden. Daarom dat, met behoud van rust en ingetogenheid, een publieke toegankelijkheid wordt voorgestaan. Er is op begraafplaatsen sprake van één basisambitieniveau, differentiatie naar een hoger of lager niveau is niet aan de orde.

Beheerplan straatmeubilair

Het is de ambitie van Maassluis de openbare ruimte met

V I S I E

OP E N BAR E

R U I M T E

M AAS S LU I S

• 79 •

Beheerplan begraafplaatsen

Begraafplaatsen dienen aan de nabestaanden ruimte te bieden tot reflectie en bezinning. Dat vergt rust en een zekere mate van ingetogenheid. De inrichting van de begraafplaats is daarop afgestemd. Tegelijkertijd kunnen begraafplaatsen een ruimtelijke kwaliteit toevoegen die breder wordt gewaardeerd dan door alleen de nabestaanden. Daarom dat, met behoud van rust en ingetogenheid, een publieke toegankelijkheid wordt voorgestaan. Er is op begraafplaatsen sprake van één basisambitieniveau, differentiatie naar een hoger of lager niveau is niet aan de orde.

Beheerplan straatmeubilair

Het is de ambitie van Maassluis de openbare ruimte met een herkenbare signatuur te ontwikkelen, de inrichting van de openbare ruimte samenhangend, herkenbaar en onderscheidend te doen zijn. De inrichting van de openbare ruimte wordt bepaald door de toegepaste inrichtingselementen en door het toegepaste sortiment. Zo zullen in het historische centrum andere materialen en elementen, en een ander sortiment, worden toegepast als in een relatief jonge gezinswijk als de Steendijkerpolder en zal langs de Nieuwe Waterweg op haar beurt weer een meer stoere sfeer worden ontwikkeld. De keuze voor meubilair (waaronder verlichting, banken, speeltoestellen, fietsenrekken, boomroosters, informatieborden, bewegwijzering) moet op de context, de kenmerken van de omgeving waarin zij worden toegepast, zijn afgestemd. Concreet betekent dit een mogelijke verschuiving van prioriteiten in de planning van groot onderhoud en vervangingen. Naast de technische onderhoudsbehoefte wordt ook de plek in de glas-in-loodstructuur bepalend voor de prioriteiten en planningen. De Visie openbare Ruimte wordt uitgewerkt in een beheerplan Groen. Dit beheerplan werkt door op het onderscheid tussen ‘lood’ en ‘glas’ en op de onderscheiden routes. In het beheerplan zijn de volgende onderdelen aan de orde: het bomenplan, het ‘bij de tijd maken’ van gedateerd groen, de uitwerking van een ‘bloeiplan’.

Standaardisering wat betreft inrichting en beheer in het centrum en het lood gelden hogere ambities dan in wonen en werken. Bijzonder zijn de voorstellen rond bomen: bomen van de eerste orden vooral concentreren in het lood. Bomen van tweede en derde orde met name in de glasvlakken. Concreet betekent dit een mogelijke verschuiving van prioriteiten in de planning van groot onderhoud en vervangingen. Naast de technische onderhoudsbehoefte wordt ook de plek in de glas-in-lood-structuur bepalend voor de prioriteiten en planningen.

Beheerplan groen

• 80 •

BOS C H

S LAB B E R S / P LAN TE R RA

V I S I E

OP E N BAR E

R U I M T E

M AAS S LU I S

• 81 •

© Dit werk is auteursrechtelijk beschermd. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de opdrachtgever, Bosch Slabbers Tuin- en Landschapsarchitecten B.V. (hierna: “Bosch Slabbers”) en PLAN terra BV. Bosch Slabbers en PLAN terra hebben bij hun werkzaamheden de zorgvuldigheid in acht genomen die van haar kan worden verwacht. Aan de getoonde informatie in deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend. Op onze werkzaamheden zijn de voorwaarden van toepassing zoals vastgelegd in De Nieuwe Regeling 2005 (DNR 2005). Bosch Slabbers en PLAN terra hebben met zorgvuldigheid de beelden in deze publicatie geselecteerd. Het kan voorkomen dat niet alle rechthebbenden van de gebruikte beelden zijn achterhaald. Belanghebbenden worden verzocht contact op te nemen met Bosch Slabbers of PLAN terra.

Hamersveldseweg 53 3833 GL Leusden T 033 4321212 F 033 4324255 info@planterra.nl www.planterra.nl

1e Sweelinckstraat 30 2517 GD Den Haag T 070 3554407 F 070 3061618 den-haag@bosch-slabbers.nl www.bosch-slabbers.nl